Raadsvoordracht Programmabegroting 2025

Raadsvoordracht

Onderwerp:

Programmabegroting 2025 gemeente Diemen

Datum:

1 oktober 2024

Portefeuillehouder:

J.D.W. Klaasse

Team:

Team Bestuurs- en Directieadvies

Steller:

Koen Deutekom 020 - 314 4814 koen.deutekom@diemen.nl

Gevraagde beslissing 1.

Vaststellen van de ‘Programmabegroting 2025’ inclusief de nieuwe beleidsvoorstellen zoals opgenomen in bijlage 1 ‘Nieuw beleid in de Programmabegroting 2025‘.

Relevante achtergrondinformatie Voorgeschiedenis Zoals gewoonlijk is de kadernota de basis voor het opstellen van de begroting. Alle autonome ontwikkelingen en uitgangspunten uit de Kadernota 2025 zijn verwerkt in deze Programmabegroting 2025. Daarnaast zijn de ambities voor 2025 vertaald vanuit het nieuwe coalitieakkoord ‘Diemen met elkaar en voor elkaar’. Tenslotte zijn in deze begroting de inkomsten vanuit het Rijk gebaseerd op de Meicirculaire 2024 van het Gemeentefonds. Met de vaststelling van deze begroting worden de budgetten en activiteiten voor 2025 vrijgegeven. De begroting 2025 toont onderstaand meerjarenperspectief: Begroting 2025 Structureel Incidenteel Saldo meerjarenraming

2025 695 -1.485 -790

2026 -1.630 -175 -1.805

2027 -1.350 -140 -1.490

2028 -2.675 -180 -2.855

Tekort

Tekort

Tekort

Tekort

In 2025 sluit de begroting af met een verwacht negatief saldo van € 0,8 miljoen. Het structurele saldo is € 0,7 miljoen positief. Het incidentele saldo is € 1,5 miljoen negatief. Voorstel is het incidentele tekort te dekken uit de algemene reserve. Onze financiële huishouding is gezond en onze algemene reservepositie is toereikend om deze incidentele lasten op te vangen. Vanaf het jaar 2026 ontstaat structureel een tekort. In dat tekort is nog niet het nadelige effect van de herverdeling van het gemeentefonds (-/- € 3,2 miljoen) meegenomen. Volgens de onderzoeksagenda van het Ministerie van Binnenlandse Zaken kunnen we in 2025 meer duidelijkheid verwachten over de herverdeeleffecten. Concrete aanleiding De begroting 2025 moet uiterlijk 15 november bij de toezichthouder - de provincie Noord Holland - zijn ingediend. De begroting is geagendeerd voor de raad van 14 november 2023.

Toelichting Inhoud van het voorstel Belangrijke onderdelen bij de besluitvorming van de begroting zijn het weerstandsvermogen, de lokale lastendruk en de nieuwe beleidsvoornemens. • Weerstandsvermogen en risicobeheersing De risico's en de berekening van het weerstandsvermogen zijn geactualiseerd. De structurele weerstandsratio neemt toe tot ‘Uitstekend’. De structurele weerstandsratio is enigszins vertekenend. De berekening van de structurele weerstandsratio is namelijk gebaseerd op het structurele begrotingssaldo van 2025 en niet op de saldi van latere jaren. De ratio van 'Ruim voldoende' staat dus onder druk. Met name de inkomsten vanuit het Rijk vormen een groot risico. Ook de risico's van de 'open-einde'-regelingen binnen het sociaal domein en de bijstand blijven bestaan. Anticiperend hierop hebben we in de Kadernota 2025 een stappenplan opgesteld om te komen tot besparingen en ombuigingen. Met het inzichtelijk maken van deze maatregelen kunnen we aansturen op een structureel sluitende begroting. Daarnaast zijn we terughoudend met het inzetten van nieuw beleid. De incidentele weerstandsratio blijft ‘Uitstekend’. De incidentele weerstandsratio wordt voornamelijk beïnvloed door grondexploitaties en de kosten als gevolg van de spreidingswet.

De snelle ontwikkelingen en de grote geldstromen die binnen de grondexploitaties omgaan, vormen een groot deel uit van de incidentele risico's. Om deze risico's op te vangen is een aparte reserve en voorziening Grondzaken ingesteld. Begroting 2025 (stand per 1 januari) Algemene reserve Saldo meerjarenraming

2025 29.075 29.075

2026 27.795 27.795

2027 26.450 26.450

2028 24.650 24.650

De Algemene reserve is toereikend, maar zal de komende jaren afnemen. Oorzaak hiervan is dat we de verwachte negatieve begrotingssaldi ten laste brengen van de Algemene Reserve. De Algemene reserve is dusdanig hoog dat dit weinig risico oplevert. • Lokale lastendruk De sturing op de lokale lastendruk vindt plaats bij vaststelling van de begroting. De uitwerking van de begrotingskaders verwerken we in onze belastingverordeningen. De belastingverordeningen 2025 worden volgens planning in de gemeenteraadsvergadering van december 2024 vastgesteld. Tegelijkertijd met de vaststelling van die belastingverordeningen bieden wij dan de Nota Lokale Heffingen 2025 aan. In de kadernota stelden we voor alle belastingen en tarieven met 2,2% te indexeren. Uitzondering daarop zijn het OZB-tarief voor woningen en het tarief rioolbelasting. OZB-tarief woningen In de Kadernota 2025 stelden we voor de OZB-tarieven met het indexcijfer van 2,2% te indexeren. Vooruitlopend op het rapport met besparingen en ombuigingen stellen wij voor 2025 een extra verhoging van het OZB-tarief voor. We kiezen voor een totale verhoging van 5% van het OZB-tarief voor woningen en hiermee genereren we € 135.000 aan extra opbrengsten. Over de afgelopen jaren heeft een stevige inflatie plaatsgevonden en de indexeringen in deze jaren op het OZB-tarief bleven daarbij achter.

Daarnaast stellen we voor om het OZB-tarief voor niet-woningen slechts met 2,2% te indexeren. Reden voor dit verschil is dat in 2024 Diemen tot de top 20 van laagste OZB-tarieven voor woningen behoort van alle 342 gemeenten, terwijl voor niet-woningen Diemen minder gunstig scoort. Bij het OZB-tarief voor nietwoningen staat Diemen in 2024 namelijk in de middenmoot. Rioolbelasting Bij vaststelling van het Programma Klimaatadaptatie 2024-2028 is besloten jaarlijks het tarief rioolbelasting vanaf 2024 tot en met 2028 met € 5,- extra te verhogen. In de paragraaf 'Lokale heffingen' is terug te lezen wat de tariefswijzigingen voor de lastendruk met zich meebrengen.

Nieuw beleid In de bijlage treft u een overzicht van alle nieuwe beleidsvoornemens in de begroting 2025. Grotendeels komen deze overeen met het nieuwe beleid zoals dat in de Kadernota 2025 stond. Toegevoegd nieuw beleid ten opzichte van de Kadernota 2025 is gekenmerkt met een '@'. Het nieuwe beleid vloeit voort uit de opgaven van het Rijk en de ambities in het coalitieprogramma 'Diemen met elkaar en voor elkaar'. Een toelichting op het nieuwe beleid is terug te vinden in de programma's. Argumenten en keuzemogelijkheden Niet van toepassing.

Gevolgen en risico’s Financieel Zie voorgaand. Juridisch Niet van toepassing. Informatiekundig Niet van toepassing. Duurzaamheid Niet van toepassing. Andere risico’s Niet van toepassing.

Opmerkingen over de aanpak / het vervolgproces na de gevraagde beslissing Communicatie De begroting wordt na aanbieding aan de gemeenteraad zoals gebruikelijk ook ontsloten via www.diemen.nl. Verder wordt de aanbieding begeleid door een persbericht. In de week na aanbieding aan de gemeenteraad wordt een informatiepagina over de begroting in het DiemerNieuws geplaatst. Participatie Niet van toepassing. Projectmatig Niet van toepassing.

Bijlagen 1. 2.

Nieuw beleid in de Programmabegroting 2025 Programmabegroting 2025 gemeente Diemen

Burgemeester en wethouders van Diemen, de secretaris, G. Wildeman

de burgemeester, E. Boog

Raadsbesluit

Onderwerp:

Programmabegroting 2025 gemeente Diemen

De gemeenteraad van Diemen in vergadering bijeen, Gelet op de voordracht van het college d.d. 1 oktober 2024

Besluit 1.

Vaststellen van de ‘Programmabegroting 2025’ inclusief de nieuwe beleidsvoorstellen zoals opgenomen in bijlage 1 ‘Nieuw beleid in de Programmabegroting 2025‘.

Aldus besloten tijdens de gemeenteraadsvergadering van 14 november 2024, De voorzitter,

De griffier,

Bijlage 1: Nieuw beleid in de Programmabegroting 2025 Nieuw beleid Begroting 2025 Sociaal Hervormingsagenda Jeugd Integrale crisisdienst jeugd Steunpunt Wonen Diemen Doorstroommaatregel 'Van Groot Naar Beter' Inzet diversiteit, inclusie en antidiscriminatie @ Indexatie tarieven Jeugdhulp @ Indexatie tarieven Wmo @ Werkdrukverlaging jeugdbescherming @ Maatregelen Hervormingsagenda Jeugd @ Onafhankelijke Cliëntenondersteuning Totaal Sociaal Inkomen en armoede @ Hogere uitkering BUIG @ Groei bijstandsuitkeringen @ Sociale werkvoorziening (Pantar) Uitbreiding Stadspasaanbod voor kinderen Aanpak kinderarmoede Schuldhulpverlening Totaal Inkomen en armoede Vrije tijd Verhoging subsidie De Omval - structureel Incidenteel budget De Omval Incidenteel budget De Omval - onttrekking Algemene Reserve Totaal Vrije tijd Onderwijs Onderwijshuisvesting Totaal Onderwijs Gebiedsontwikkeling Nieuwe wetgeving volkshuisvesting @ Grondhuur en Erfpacht opbrengsten Opstellen Omgevingsplan Totaal Gebiedsontwikkeling Leefomgeving en klimaat Plaagdierbeheersing Voorziening voor realiseren faunavoorzieningen @ Zwerfafval @ Beheer openbare ruimte Totaal Leefomgeving en klimaat Verkeer @ Parkeerexploitaties -uitgaven - capaciteit - afdracht automaten parkeergarage - uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie en actualisatie Parkeerbeleidsplan @ Parkeerexploitaties -inkomsten Totaal Verkeer @ Toegevoegd nieuw

beleid ten opzichte van de Kadernota 2025

2025

2026

2027

2028

10 -65 -55 -20 -50 -500 -200 -30 -100 -65 -1.075

1.090 -65

1.265 -65

825 -65

-50 -500 -200 -30

-50 -500 -200 -30

-50 -500 -200 -30

-65 180

-65 355

-65 -85

800 -100 -190 -95 -55 -45 360

800 -100 -190

800 -100 -190

800 -100 -190

-10 -45 500

-10 -45 500

-10 -45 500

-60 -100 100

-60 -75 75

-60

-60

-60

-60

-60

-60

-25 -25

0

0

0

-50 105 -55 50

105 -100 5

105 -90 15

105 -180 -75

-90 -20 -50 -220 -380

-90 -20 -50

-90 -20 -50

-90 -20 -50

-160

-160

-160

-200 -50 -25

-200 -50 -25

-200 -50 -25

-200 -50 -25

275 0

275 0

275 0

275 0

Nieuw beleid Begroting 2025 Samen besturen Dienstverlening Burgerzaken Dienstverlening Duo+ Viering Diemen 800 jaar Viering Diemen 800 jaar - onttrekking Algemene Reserve Opleidingen en talentontwikkeling Strategische personeelsplanning Totaal Samen besturen Financiën Extra verhoging tarief OZB woningen Totaal Financiën Totaal Nieuw beleid Begroting 2025 @ Toegevoegd nieuw beleid ten opzichte van de Kadernota 2025

2025

2026

2027

2028

-40 -190 -305 305 -75 -600 -905

-40 -165 -480 480 -75 -400 -680

-40 -165

-40 -165

-75 -400 -680

-75 -400 -680

135 135 -1.900

135 135 -180

135 135 105

135 135 -425