Programmabegroting 2025 - Ter bespreking Auditcommissie & informatieve raad
Tekst van het document
Programmabegroting 2025 Ter bespreking Auditcommissie en Informatieve raad
Oktober 2024
Inhoudsopgave Leeswijzer.............................................................................................................................
5
Inleiding.................................................................................................................................
6
Aanbiedingsbrief.............................................................................................................................. 8 Waar staan we op financieel gebied................................................................................................ 11 Baten en lasten per programma...................................................................................................... 15 Structureel evenwicht...................................................................................................................... 16
Programma's......................................................................................................................... 19 Sociaal............................................................................................................................................. 21 Veilig................................................................................................................................................ 34 Inkomen en armoede....................................................................................................................... 40 Vrije tijd............................................................................................................................................ 47 Onderwijs......................................................................................................................................... 55 Gebiedsontwikkeling........................................................................................................................ 60 Leefomgeving en klimaat................................................................................................................. 70 Verkeer............................................................................................................................................
79 Samen besturen.............................................................................................................................. 85 Financiën......................................................................................................................................... 95
Paragrafen.............................................................................................................................101 Duurzaamheid................................................................................................................................. 103 Risico's en weerstandsvermogen.................................................................................................... 117 Bedrijfsvoering.................................................................................................................................131 Lokale heffingen.............................................................................................................................. 138 Onderhoud kapitaalgoederen.......................................................................................................... 157 Verbonden partijen.......................................................................................................................... 168 Financiering..................................................................................................................................... 187 Algemeen........................................................................................................................................
187 Grondbeleid..................................................................................................................................... 192 Grootschalige projecten...................................................................................................................194
Financiële begroting..............................................................................................................197 Programmabegroting.......................................................................................................................199 Toelichting op de programmabegroting........................................................................................... 201 Overige financiële tabellen.............................................................................................................. 215
Bijlagen..................................................................................................................................235 Kerngegevens................................................................................................................................. 236 Sociale en fysieke structuur.............................................................................................................239 Gesubsideerde instellingen............................................................................................................. 240
Raadsbesluit en Moties en amendenten...............................................................................243 Afkortingenlijst.......................................................................................................................244
Programmabegroting 2025
Pagina 3
Programmabegroting 2025
Pagina 4
Leeswijzer Ten opzichte van 2024 hebben we aan de lay-out van de Begroting 2025 niets veranderd. Zoals gebruikelijk begint de begroting met de aanbiedingsbrief. Daarna volgen de programma's. De wijze van informatieverstrekking per programma is hetzelfde als voorgaande jaren. In 2023 zijn we gestart met een proces om de indicatoren op de programma's te verbeteren. In de kadernota 2025 hebben we de aanpassingen voor de programma's "Veilig", "Inkomen en armoede" en "Gebiedsontwikkeling" kenbaar gemaakt. Die aanpassingen hebben we in deze begroting doorgevoerd. Doordat de Burgerpeiling van "Waar Staat Je Gemeente" is uitgesteld, zijn de waarden uit de begroting van vorig jaar overgenomen. Deze zijn gebaseerd op de peiling uit 2022. Na de programma's volgen de paragrafen. We hebben geen paragrafen toegevoegd of verwijderd. Een paragraaf geeft een dwarsdoorsnede van een bepaald onderwerp (bijvoorbeeld risico's) dat over meerdere programma's verdeeld is. Na de paragrafen volgt de financiële begroting met daarbij per programma een analyse van de verschillen tussen de begroting 2024 en 2025. De ramingen 2024 betreffen de begrote bedragen tot en met de verwerking van de 2e Kwartaalbrief 2024. Vervolgens vindt u de financiële tabellen met onder andere de staat van reserves en voorzieningen en het meerjaren investeringsprogramma.
Tot slot volgen enkele bijlagen met de kerngegevens en de subsidiestaat.
Programmabegroting 2025
Pagina 5
Inleiding
Aanbiedingsbrief Waar staan we op financieel gebied Baten en lasten per programma Structureel evenwicht
Programmabegroting 2025
8 11 15 16
Pagina 6
Programmabegroting 2025
Pagina 7
Aanbiedingsbrief Voor u ligt de Begroting 2025. In de begroting staat wat we als gemeente willen bereiken, wat we daarvoor doen, hoeveel geld we daaraan uitgeven en waar het geld vandaan komt. Ons coalitieakkoord "Diemen met elkaar en voor elkaar" uit 2022 blijft het uitgangspunt. Krappere tijden Duidelijk is dat de gemeente Diemen, net als vrijwel alle gemeenten in het land, voor financieel krappere tijden komt te staan. Vooral vanaf 2026 zien we een grote opgave. Er zal minder geld zijn en er zullen meer taken zijn om uit te voeren. Hoe groot het gat gaat worden, valt nog niet precies te zeggen. Er is pas sinds juli 2024 een kabinet met een hoofdlijnenakkoord en dat akkoord vraagt nog om veel uitwerking. We verwachten overigens niet dat het kabinet het gat voor de gemeenten volledig gaat dichten. De nieuwe financiële situatie vraagt besparingen en ombuigingen Deze onzekerheid maakt het voor ons lastig. Het is moeilijk sturen op een financiële situatie die nog niet volledig helder is. Dat ontslaat ons niet van de verplichting om ons voor te bereiden op scherpere keuzes, die zeker gaan komen. Keuzes die soms pijn kunnen gaan doen. We zullen als college onze verantwoordelijkheid nemen. De gemeente is bezig met met een proces ‘besparingen en ombuigingen’. Dat kan betekenen dat we in sommige situaties minder doen of een lager kwaliteitsniveau accepteren.
Het kan ook betekenen dat we nadrukkelijker beleidskeuzes maken in bestaand beleid en bij nieuwe ontwikkelingen. Dus dat we voor gaan stellen om zaken niet meer te doen of zaken minder te gaan doen. De gemeenteraad nodigen we graag uit om ook op die manier keuzes te maken. We kunnen onze keuzes maken vanuit een goede uitgangspositie. De gemeente staat er door het solide financiële beleid van de afgelopen tijd goed voor. Daar kunnen we trots op zijn. We hebben onze financiële huishouding op orde en hebben een gezond financieel weerstandsvermogen. Wij vinden het belangrijk deze koers vast te houden, want juist daardoor kunnen we nu kiezen en hebben we (nog) niet te maken met onontkoombare oplossingen. Waar we op inzetten We investeren in mensen, woningen, voorzieningen en duurzaamheid. Daarmee garanderen wij op langere termijn een krachtige en zelfstandige gemeente. We hebben extra aandacht voor inwoners die een steuntje in de rug nodig hebben. We stellen verbinding en ontmoeting centraal voor een Diemense samenleving waarin iedereen meetelt en alle inwoners zich thuis voelen. Belangrijke thema’s in deze bestuursperiode blijven: • Kansengelijkheid en bestaanszekerheid We blijven invulling geven aan de versterking van gelijke kansen en een zeker bestaan. Dat doen we via de herijking van het armoedebeleid.
Ook de aanpak van energiearmoede krijgt prioriteit met inzet van twee specifieke doeluitkeringen. Deze aanpak valt onder het programma duurzaamheid.
Programmabegroting 2025
Pagina 8
• Ontheemden, asielzoekers en statushouders We nemen op het gebied van opvang en zorg voor ontheemden, asielzoekers en statushouders onze verantwoordelijkheid. Voor de huisvesting van statushouders en Oekraïners doen we dat al actief, onder meer door te investeren in flexwoningen. De mogelijkheden voor opvang van asielzoekers worden concreet onderzocht, ongeacht de gedraaide politieke wind rondom de Spreidingswet. De gemeentelijke organisatie is voorbereid op de opvang van asielzoekers, al vraagt dit wel extra formatie. • Duurzaamheid en klimaat Met het vaststellen van de Duurzaamheidsagenda in 2020 hebben we het startsein gegeven voor een samenhangende, programmatische aanpak. We zetten in op de transitievisie warmte, de uitvoering van de isolatieopgave en het stimuleren circulaire economie. Ook zetten we ons in om inwoners te informeren en te betrekken bij deze duurzaamheidsaanpak. In 2025 starten we met de voorbereiding van het vervolgprogramma 2026-2030, waarbij we duurzaamheid standaard een plek geven bij de ontwikkeling van nieuw gemeentelijk beleid. • Wonen, ruimte en voorzieningen We moeten rekening houden met de financiële effecten van de vertraging in woningbouw. We willen daarom afspraken met corporaties en ontwikkelende partijen maken om verdere vertraging te beperken.
Tegelijkertijd zetten wij, met extra capaciteit, in op het uitvoeren en borgen van beleid, zoals met de uitvoering van de Woonvisie. We zorgen ervoor dat de beschikbare woningen geschikt zijn voor de beoogde doelgroepen en deze doelgroepen daar ook daadwerkelijk terecht komen. • Een prettige woonplaats: een fijn dorp We blijven inzetten op ontmoeting en verbinding tussen onze inwoners. We zorgen dat Diemen een woonplek is, waar mooie evenementen worden georganiseerd en voldoende mogelijkheden zijn voor sport en andere vrije tijdsbesteding. • De gemeente als dienstbare organisatie Het eerder vastgestelde Kader voor Dienstverlening implementeren we door meerdere projecten, zoals jaarlijkse toegankelijkheidaudits en verbeteringen aan onze websites, inwonerstevredenheidsmetingen en onderzoeken naar kwaliteit van dienstverlening, en verbetering van burgerzakengegevens. • Veiligheid De raad stelde het Meerjarenbeleidsplan Integrale Veiligheid 2023-2026 vast. In dit plan namen we een aantal prioriteiten op: we versterken de aanpak van ondermijnende criminaliteit, geven extra aandacht aan het voorkomen van misdrijven met grote effecten en aan het voorkomen van digitale criminaliteit. In 2025 starten we met het programma Preventie met Gezag en blijven we inzetten op de aanpak van zorg en veiligheid.
Programmabegroting 2025
Pagina 9
Tot slot Door het krimpende financiële kader moeten we de komende tijd nadrukkelijker keuzes maken of dingen op een andere manier doen. Dat is in het licht van de gunstige ontwikkelingen van de afgelopen jaren iets nieuws voor Diemen. Gelukkig hebben we een goede uitgangspositie, maar kiezen zal niet pijnloos zijn. We hechten er als college aan die weg samen met de gemeenteraad af te leggen. Uw besluit op de begroting geeft daarbij de richting aan en helpt om tijdig maatregelen te nemen, zodat Diemen die fijne en aantrekkelijke woonplaats blijft die het nu voor onze inwoners is. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Diemen, de secretaris,
de burgemeester,
G.T. Wildeman
E. Boog
Programmabegroting 2025
Pagina 10
Waar staan we op financieel gebied Financieel vertrekpunt De Kadernota 2025 is het financiële vertrekpunt voor deze programmabegroting. Die nota liet onderstaand meerjarenperspectief zien. Kadernota 2025
2025
2026
2027
2028
Structureel
890
-1.495
-1.260
-3.160
Incidenteel
-1.335
-140
-100
-200
-445
-1.635
-1.360
-3.360
Saldo Kadernota 2025
Voor het opstellen van de begroting 2025 diende de Kadernota 2025 als basis. Op basis van de nieuwe uitgangspunten hebben we de begroting opgesteld. De stelposten voor indexering en de groei van Diemen hebben we verdeeld, de afschrijvingslasten en financieringskosten van het geactualiseerde meerjareninvesteringsplan zijn doorgerekend en de toerekening van de personeelskosten is geactualiseerd. Tevens zijn alle ontwikkelingen en ambities uit de Kadernota 2025 verwerkt. Na vaststelling van die kadernota hebben zich nog nieuwe ontwikkelingen voorgedaan. Deze zijn opgenomen bij het opstellen van de begroting 2025. Bovenstaande verwerkingen en mutaties leiden tot een nieuw begrotingssaldo. Het structurele saldo is in 2025 nog steeds sluitend. Vanaf 2026 treden er tekorten op. Om dit op te vangen hebben we in de Kadernota 2025 een stappenplan opgenomen om te komen tot besparingen en ombuigingen. Dit moet leiden tot een rapportage met mogelijke maatregelen. Bij vaststelling van de Kadernota 2026 moeten we keuzes maken die leiden tot een structureel sluitende begroting. Het totale ombuigingsbedrag dat hiervoor nodig is, is afhankelijk van onze eigen ambities en de doorrekening van het nieuwe regeerakkoord. Begroting 2025
2025
2026
2027
2028
Structureel
695
-1.630
-1.350
-2.675
Incidenteel
-1.485
-175
-140
-180
-790
-1.805
-1.490
-2.855
Saldo Begroting 2025
In 2025 sluit de begroting af met een verwacht negatief saldo van € 0,8 miljoen. Het structurele saldo is € 0,7 miljoen positief. Het incidentele saldo is € 1,5 miljoen negatief. Voorstel is het incidentele tekort te dekken uit de algemene reserve. Onze financiële huishouding is gezond en onze algemene reservepositie is toereikend om deze incidentele lasten op te vangen. Vanaf het jaar 2026 ontstaat structureel een tekort. In dat tekort is nog niet het nadelige effect van de herverdeling van het gemeentefonds (-/- € 3,2 miljoen) meegenomen. Volgens de onderzoeksagenda van het Ministerie van Binnenlandse Zaken kunnen we in 2025 meer duidelijkheid verwachten over de herverdeeleffecten. In deze begroting is in het laatste jaar rekening gehouden met de kosten van de herbouw van het zwembad (€ 27,5 miljoen). Hoewel we weten dat in 2028 het zwembad nog niet is gerealiseerd, houden we in het laatste jaar rekening met de te verwachten afschrijvingsen rentekosten.
Programmabegroting 2025
Pagina 11
De afschrijvingskosten voor de bouw van een middelbare school (€ 25 miljoen) zijn niet meer meegenomen. Vooralsnog zijn we uitgegaan van uitstel. Hierdoor verbetert het structurele meerjarensaldo. Wanneer er meer zekerheid is over het al dan niet realiseren van een middelbare school, zullen we daar financiële ruimte voor moeten vinden. De aanpassingen in het investeringsplan hebben gevolgen voor onze financieringsbehoefte. Per saldo willen we meer investeren. Dat leidt tot oplopende rentekosten voor langlopende leningen. Weerstandsvermogen en risicobeheersing De risico's en de berekening van het weerstandsvermogen hebben we geactualiseerd. De risico's met structurele gevolgen blijven extra onze aandacht houden. In de paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing' hebben we de belangrijkste risico's opgenomen. Onderstaand treft u de structurele en incidentele weerstandsratio's met een korte toelichting. De structurele weerstandsratio neemt toe tot 'Uitstekend'.
De structurele weerstandsratio is enigszins vertekenend. De berekening van de structurele weerstandsratio is namelijk gebaseerd op het structurele begrotingssaldo van 2025 en niet op de saldi van latere jaren. De ratio van 'Ruim voldoende' staat dus onder druk. Met name de inkomsten vanuit het Rijk vormen een groot risico. Ook de risico's van de 'open-einde' regelingen binnen het sociaal domein en de bijstand blijven bestaan. Anticiperend hierop hebben we in de Kadernota 2025 een stappenplan opgesteld om te komen tot besparingen en ombuigingen. Met het inzichtelijk maken van deze maatregelen kunnen we aansturen op een structureel sluitende begroting. Daarnaast zijn we terughoudend met het inzetten van nieuw beleid. De incidentele weerstandsratio blijft 'Uitstekend'.
De incidentele weerstandsratio wordt voornamelijk beïnvloed door grondexploitaties en de kosten als gevolg van de Spreidingswet. De snelle ontwikkelingen en de grote geldstromen die binnen de grondexploitaties omgaan, vormen een groot deel uit van de incidentele risico's. Om deze risico's op te vangen is een aparte reserve en voorziening Grondzaken ingesteld. Begroting 2025 (stand per 1 januari)
2025
2026
2027
2028
Algemene reserve
29.075
27.795
26.450
24.650
Saldo meerjarenraming
29.075
27.795
26.450
24.650
De Algemene reserve is toereikend, maar zal de komende jaren afnemen. Oorzaak hiervan is dat we de verwachte negatieve begrotingssaldi ten laste brengen van de Algemene Reserve. De Algemene reserve is dusdanig hoog dat dit weinig risico oplevert. Lokale lastendruk De sturing op de lokale lastendruk vindt plaats bij vaststelling van de begroting. De uitwerking van de begrotingskaders verwerken we in onze belastingverordeningen. De belastingverordeningen 2025 worden volgens planning in de gemeenteraadsvergadering van december 2024 vastgesteld. Tegelijkertijd met de vaststelling van die belastingverordeningen bieden wij dan de Nota Lokale Heffingen 2025 aan. In de kadernota stelden we voor alle belastingen en tarieven met 2,2% te indexeren. Uitzondering daarop zijn het OZB-tarief voor woningen en het tarief rioolbelasting. Programmabegroting 2025
Pagina 12
OZB-tarief woningen In de Kadernota 2025 stelden we voor de OZB-tarieven met het indexcijfer van 2,2% te indexeren. Vooruitlopend op het rapport met besparingen en ombuigingen stellen wij voor 2025 een extra verhoging van het OZB-tarief voor. We kiezen voor een totale verhoging van 5% van het OZB-tarief voor woningen en hiermee genereren we € 135.000 aan extra opbrengsten. Over de afgelopen jaren heeft een stevige inflatie plaatsgevonden en de indexeringen in deze jaren op het OZB-tarief bleven daarbij achter. Daarnaast stellen we voor om het OZB-tarief voor niet-woningen slechts met 2,2% te indexeren. Reden voor dit verschil is dat in 2024 Diemen tot de top 20 van laagste OZB-tarieven voor woningen behoort van alle 342 gemeenten, terwijl voor niet-woningen Diemen minder gunstig scoort. Bij het OZB-tarief voor niet-woningen staat Diemen in 2024 namelijk in de middenmoot. Rioolbelasting Bij vaststelling van het Programma Klimaatadaptatie 2024-2028 is besloten jaarlijks het tarief rioolbelasting vanaf 2024 tot en met 2028 met € 5,- extra te verhogen. In de paragraaf 'Lokale heffingen' is terug te lezen wat de tariefswijzigingen voor de lastendruk met zich meebrengen. Nieuw beleid Onderstaand treft u een overzicht van alle nieuwe beleidsvoornemens in de begroting 2025. Grotendeels komen deze overeen met het nieuwe beleid zoals dat in de Kadernota 2025 stond.
Toegevoegd nieuw beleid ten opzichte van de Kadernota 2025 is gekenmerkt met een '@'. Het nieuwe beleid vloeit voort uit de opgaven van het Rijk en de ambities in het coalitieprogramma 'Diemen met elkaar en voor elkaar'. Een toelichting op het nieuwe beleid vindt u terug in de programma's. Nieuw beleid Begroting 2025
2025
2026
2027
2028
Sociaal Hervormingsagenda Jeugd
10
1.090
1.265
825
Integrale crisisdienst jeugd
-65
-65
-65
-65
Steunpunt Wonen Diemen
-55
Doorstroommaatregel 'Van Groot Naar Beter'
-20
Inzet diversiteit, inclusie en antidiscriminatie
-50
-50
-50
-50
@ Indexatie tarieven Jeugdhulp
-500
-500
-500
-500
@ Indexatie tarieven Wmo
-200
-200
-200
-200
@ Werkdrukverlaging jeugdbescherming
-30
-30
-30
-30
@ Maatregelen Hervormingsagenda Jeugd
-100
@ Onafhankelijke Clientenondersteuning
-65
-65
-65
-65
-1.075
180
355
-85
@ Hogere uitkering BUIG
800
800
800
800
@ Groei bijstandsuitkeringen
-100
-100
-100
-100
@ Sociale werkvoorziening (Pantar)
-190
-190
-190
-190
Uitbreiding Stadspasaanbod voor kinderen
-95
Aanpak kinderarmoede
-55
-10
-10
-10
Schuldhulpverlening
-45
-45
-45
-45
Totaal Inkomen en armoede
360
500
500
500
-60
-60
-60
-60
Totaal Sociaal Inkomen en armoede
Vrije tijd Verhoging subsidie De Omval - structureel
Programmabegroting 2025
Pagina 13
Nieuw beleid Begroting 2025
2025
2026
2027
2028
Incidenteel budget De Omval
-100
-75
Incidenteel budget De Omval - onttrekking Algemene Reserve
100
75
Totaal Vrije tijd
-60
-60
-60
-60
-
-
-
Onderwijs Onderwijshuisvesting
-25
Totaal Onderwijs
-25
Gebiedsontwikkeling Nieuwe wetgeving volkshuisvesting
-50
@ Grondhuur en Erfpacht opbrengsten
105
105
105
105
Opstellen Omgevingsplan
-55
-100
-90
-180
Totaal Gebiedsontwikkeling
50
5
15
-75
Plaagdierbeheersing
-90
-90
-90
-90
Voorziening voor realiseren faunavoorzieningen
-20
-20
-20
-20
-50
-50
-50
Leefomgeving en klimaat
@ Ontwikkeling Rioolheffing
-
@ Zwerfafval
-50
@ Beheer openbare ruimte
-220
Totaal Leefomgeving en klimaat
-380
-160
-160
-160
- capaciteit
-200
-200
-200
-200
- afdracht automaten parkeergarage
-50
-50
-50
-50
- uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie en actualisatie Parkeerbeleidsplan
-25
-25
-25
-25
@ Parkeerexploitaties -inkomsten
275
275
275
275
-
-
-
-
Verkeer @ Parkeerexploitaties -uitgaven
Totaal Verkeer Samen besturen Dienstverlening Burgerzaken
-40
-40
-40
-40
Dienstverlening Duo+
-190
-165
-165
-165
Viering Diemen 800 jaar
-305
-480
Viering Diemen 800 jaar - onttrekking Algemene Reserve
305
480
Opleidingen en talentontwikkeling
-75
-75
-75
-75
Strategische personeelsplanning
-600
-400
-400
-400
Totaal Samen besturen
-905
-680
-680
-680
Extra verhoging tarief OZB woningen
135
135
135
135
Totaal Financiën
135
135
135
135
-1.900
-80
105
-425
Financiën
Totaal Nieuw beleid Begroting 2025
Programmabegroting 2025
Pagina 14
Baten en lasten per programma Baten en lasten 2025
Lasten1
Baten2
Sociaal
-28.854
1.181
Veilig
-4.025
50
Inkomen en armoede
-11.893
8.349
Vrije tijd
-6.379
2.077
Onderwijs
-4.901
1.360
Gebiedsontwikkeling
-4.946
3.317
Leefomgeving en klimaat
-24.963
11.933
Verkeer
-2.401
1.910
Samen besturen
-19.578
1.011
Financiën
-2.703
78.666
-110.644
109.854
Totaal Saldo van baten en lasten
-790
Sociaal Veilig Inkomen en armoede Vrije tijd Onderwijs Gebiedsontwikkeling Leefomgeving en klimaat Verkeer Samen besturen Financiën Saldo van lasten
Lasten
1 2
Baten
Dit betreft de structurele en incidentele lasten per programma inclusief de toevoegingen aan reserves. Dit betreft de structurele en incidentele baten per programma inclusief de onttrekkingen uit reserves.
Programmabegroting 2025
Pagina 15
Structureel evenwicht Structureel evenwicht Het toezicht van de provincie richt zich op het meerjarige structurele evenwicht van de begroting. Uit onderstaand overzicht blijkt een positief structureel saldo in 2025. Incidentele negatieve saldi verrekenen we met de algemene reserve. Vanaf 2026 slaat het overschot om in een tekort. Van € 1,9 miljoen oplopend tot € 2,9 miljoen in 2028. Grootste oorzaak hiervan is de lagere algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Totaal Programma's
2025
2026
2027
2028
- lasten
-106.395
-107.120
-107.940
-112.365
- baten
106.975
105.765
106.515
109.970
- toevoegingen aan reserves
-170
-285
-210
-290
- onttrekkingen aan reserves
285
10
285
10
Saldo structureel
695
-1.630
-1.350
-2.675
- lasten
-4.080
-2.775
-1.820
-1.370
- baten
1.725
1.590
1.235
745
Structureel
Incidenteel
- toevoegingen aan reserves
-
-
-
-
- onttrekkingen aan reserves
870
1.010
445
445
Saldo incidenteel
-1.485
-175
-140
-180
-790
-1.805
-1.490
-2.855
Totaal saldo van baten en lasten
Uitsplitsing incidentele posten: Incidentele lasten
2025
2026
2027
2028
Sociaal Tweede fase uitbreiding jongerenwerk (Welzijn Diemen)
-100
Regeling Combinatiefuncties
-125
-125
GALA- uitgaven
-265
-180
Integraal Zorgakkoord (IZA)
-200
-200
-200
Projectleider Hervormingsagenda
-100
Zwembad AGO
-55
-55
-55
POK - restant stelpost Totaal
Programmabegroting 2025
45
45
45
-800
-515
-210
-
Pagina 16
Incidentele lasten
2025
2026
2027
2028
Inkomen en armoede Uitbreiding Stadspas voor kinderen
-165
Bijzondere Bijstand
-90
Bijstand en re-integratie
-60
Uitbreiding Stadspasaanbod voor kinderen
-95
Aanpak kinderarmoede
-45
Correctie bijstand en werk Totaal
60 -395
-
-
-
Subsidie De Omval
-100
-75
Totaal
-100
-75
-
-
Vrije tijd
Onderwijs Onderwijshuisvesting
-25
Totaal
-25
-
-
-
-1.210
-1.205
-1.190
-1.190
-215
-220
-180
-1.420
-1.410
-1.370
-
-
Gebiedsontwikkeling Incidentele omgevingsvergunningen Doorstroommaatregel- Van Groot naar Beter
-20
Nieuwe landelijke wetgeving WRV
-50
Opstellen Omgevingsplan
-225
Steunpunt wonen Totaal
-55 -1.560
Leefomgeving en klimaat Groenvoorzieningen
-220
Totaal
-220
-
Boventallig personeel
-30
-25
Dienstverlening DUO
-25
Diemen 800 jaar
-305
Strategische personeelsontwikkeling
-200
Trainees
-160
POK-middelen - uitgaven
-90
-85
-85
Project Dienstverlening
-55
-55
-55
Claim wet open Overheid
-60
-60
Totaal
-925
-705
-140
-60
Samen besturen
-480
-
Financien Invordering belastingen
-20
Correctie onvoorzien
-35
-60
Totaal
-55
-60
-60
-
-4.080
-2.775
-1.820
-1.370
Totaal incidentele lasten
Programmabegroting 2025
Pagina 17
Incidentele baten
2025
2026
2027
2028
Sociaal Gezond en Actief Leven Akkoord GALA
390
310
Integraal Zorg Akkoord
200
200
200
Totaal
590
510
200
-
Incidentele omgevingsvergunningen
745
745
745
745
Opstellen Omgevingsplan
170
115
130
Totaal
915
860
875
Gebiedsontwikkeling
745
Financiën Algemene uitkering - Wet Open Overheid
60
60
Algemene uitkering - POK
160
160
Totaal Totaal incidentele baten Incidentele toevoegingen reserves
160
220
220
160
-
1.725
1.590
1.235
745
2025
2026
2027
2028
- geen incidentele dotaties Totaal incidentele dotaties Incidentele onttrekkingen
2025
2026
2027
2028
Vrije tijd Subsidie De Omval
100
75
Totaal
100
75
-
-
Onttrekking reserve Omgevingsvergunningen
465
455
445
445
Totaal
465
455
445
445
Diemen 800 jaar
305
480
Totaal
305
480
-
-
Totaal incidentele onttrekkingen
870
1.010
445
445
Gebiedsontwikkeling
Samen besturen
Programmabegroting 2025
Pagina 18
Programma's
Sociaal Veilig Inkomen en armoede Vrije tijd Onderwijs Gebiedsontwikkeling Leefomgeving en klimaat Verkeer Samen besturen Financiën
Programmabegroting 2025
21 34 40 47 55 60 70 79 85 95
Pagina 19
Programmabegroting 2025
Pagina 20
Sociaal Visie & strategisch doel We willen in Diemen in het sociaal domein zo dicht mogelijk bij de inwoner een goed aanbod bieden van informatie, advies en ondersteuning. In de nota Sociaal Domein 2020-2023 zijn onze ambities en plannen vastgelegd. Dat gaat dan over kansrijke start voor de jeugd, gezondheid, sociale, maatschappelijke en economische participatie en een veilige leefomgeving voor iedereen. In dit programma komen deze onderdelen terug. De uitdaging binnen het sociaal domein ligt in het verder ontwikkelen van integrale dienstverlening en integrale toegang. Dat betekent dat we het cliëntperspectief voorop stellen. Dat doen we door de menselijke maat in het oog te houden. Dat krijgt bijvoorbeeld vorm bij de aanpak kinderopvangtoeslagaffaire, of door inloopspreekuren integraal vorm te geven. Maar ook door te verdiepen in de doelgroep, door cliëntervaringen te verzamelen en ervaringsdeskundigen te betrekken bij beleidsvorming en uitvoering. We willen de communicatie vanuit de gemeente verbeteren en daarmee ook de toegang tot de voorzieningen. Versterken en vitaal houden van de samenwerking in het netwerk en het bereiken van inwoners die (nog) niet goed in beeld zijn, staan ook hoog op onze prioriteitenlijst. De belangrijkste pijlers onder het beleid: 1. We kijken vooral naar de effecten die we voor de inwoner willen bereiken.
Wetgeving ondersteunt daarbij, maar toepassing van de wet is geen doel op zich. De privacy van mensen is een groot goed. Uitwisseling van gegevens vindt alleen plaats als dit noodzakelijk is en in overleg met de betrokken inwoners. De inwoners zijn onze spiegel en ons klankbord. Daarom vragen we ze regelmatig naar hun ideeën en ervaringen bij het maken van beleid. 2. We werken preventief. We willen dus voorkomen dat problemen ontstaan of verergeren. Ondersteuning moet daarom goed toegankelijk zijn voor inwoners. 3. Als mensen hulp en ondersteuning nodig hebben, zoeken we naar oplossingen om hun situatie te verbeteren. 4. We zorgen voor een zo goed mogelijk samenspel tussen de zorg door professionals (formele zorg) en de zorg door familie, vrienden, buren of vrijwilligers (informele zorg).
Programmabegroting 2025
Pagina 21
Doelstellingen in één oogopslag
Kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
1e wijziging verordening maatschappelijke ondersteuning Diemen 2020; Algemene subsidieverordening Diemen 2018; Beleidsnota Diversiteit 2020; Beleidsnota Sociaal Domein 2020-2023 "Samen Diemen"; Beleidsnota Wet inburgering; Beleidsplan participatiewet (2014); Beleidsplan Schuldhulpverlening 2016-2019; Beleidsregels Jeugdhulp 2022; Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Diemen 2021; Huisvestingsverordening Diemen 2022; Nadere regels directe bemiddeling huisvesting leerkrachten Diemen 2021; Beleidsregels woonruimteverdeling en urgentie gemeente Diemen 2017; Inkomensondersteunend armoedebeleid 2016-2019; Nadere regels Jeugdhulp Diemen 2022 (versie januari 2023); Nadere regels maatschappelijke ondersteuning Diemen 2022; Notitie Voor en met Diemen-Kader voor dienstverlening; Sportnota 2016-2020 "Sportieve Kracht van Diemen"; Toegang en toeleiding tot het Sociaal Domein; Verordening Jeugdhulp Diemen 2022; Verordening maatschappelijke ondersteuning 2020; Verordening beslistermijn schuldhulpregeling 2021; Verordeningen participatiewet afstemmingsverordening, Cliëntenparticipatie, Inkomenstoeslag, Loonwaardesubsidie, Re-integratie, Studietoeslag, Tegenprestatie.
Programmabegroting 2025
Pagina 22
Nieuwe ontwikkelingen Hervormingsagenda Jeugd Zoals aangegeven in de Kadernota 2025 bezuinigt het Rijk vanaf 2025 op de kosten voor jeugdhulp. De landelijke Hervormingsagenda Jeugd bevat maatregelen om deze bezuinigingen te realiseren. Naast deze oorspronkelijke hervormingsagenda heeft het Rijk ook aanvullende besparende maatregelen ingebracht (circa € 511 miljoen). Omdat wij in voorgaande jaren al rekening hielden met een verlaging van de kosten, vallen de financiële effecten van de Hervormingsagenda en de aanvullende maatregel voor Jeugd lager uit. In de tabel hierna hebben we de effecten in beeld gebracht. Maatregel (bedragen x € 1.000)
2025
2026
Oorspronkelijke hervormingsagenda
2027 -1050
2028
-1.115
-805
Aanvullende maatregelen
-475
-505
-515
-385
Totaal
-475
-1.555
-1.630
-1.190
Reeds opgenomen taakstelling
465
465
365
365
Bijstelling voor de begroting
-10
-1.090
-1.265
-825
In de Hervormingsagenda Jeugd heeft het Rijk instrumenten beschreven om deze taakstelling in te kunnen vullen. Denk hierbij aan de afbakening van de reikwijdte van de Jeugdwet, vermindering van administratieve lasten en doorontwikkeling van stevige lokale teams (wijkteam functie). De aankomende jaren gaan wij aan de slag met de implementatie van de instrumenten uit deze agenda (zie ook 'Maatregelen Hervormingsagenda' hieronder). Integrale crisisdienst jeugd Het organiseren van een dagelijkse 24-uurs beschikbaarheid en bereikbaarheid van acute hulp bij crisis voor jeugdigen is voor Amsterdam Amstelland cruciaal, vergelijkbaar met die van de ambulance of de brandweer. Gemeenten zijn hiervoor op basis van de Jeugdwet en de Wmo 2015 verantwoordelijk. Op dit moment wordt de crisisdienst door verschillende partijen vormgegeven en voldoen we niet aan het wettelijk kader. Daardoor is de huidige acute crisiszorg verre van optimaal. Versnippering leidt tot onduidelijkheid voor verwijzers en cliënten. Ze weten niet waar met welke vraag aan te kloppen. De betrokken partijen hebben daarom het initiatief genomen om te komen tot een integrale crisisdienst voor jeugd in de acute fase (eerste 72 uur). Dit gebeurt door het organisatorisch samenvoegen en versterken van de huidige acute diensten. Om deze wettelijke taak effectiever uit te voeren is structureel € 65.000 nodig.
Steunpunt Wonen Diemen Huurders met vragen over het huren van een woning kunnen sinds september 2022 terecht bij het Steunpunt Wonen Diemen. Het Steunpunt Wonen is een pilot met een oorspronkelijke looptijd van twee jaar en zou eindigen in 2025. De evaluatie is een jaar doorgeschoven. De kosten voor het steunpunt in 2025 (door verhoging CAO en het juridisch fonds1) zijn € 55.000 (incidenteel). Voor de jaren daarna wordt nog geen budget aangevraagd. De evaluatie van het steunpunt zal meer duidelijkheid verschaffen.
1
Uit het juridisch fonds betalen we de kosten die het Steunpunt Wonen maakt als er een zaak voor de rechter komt. Als de rechtszaak gewonnen wordt dan vloeien de voorgeschoten kosten weer terug in het fonds.
Programmabegroting 2025
Pagina 23
Doorstroommaatregel 'Van Groot Naar Beter' In Diemen kennen we een regeling waarbij huurders een bijdrage krijgen bij verhuizing van een grotere sociale huurwoning van een woningcorporatie naar een kleinere. Deze regeling heet ‘Van Groot naar Beter’. Met de corporaties en het HuurdersPlatform Diemen hebben we afgesproken dat de gemeente hier budget voor beschikbaar stelt. Dit budget bedroeg in 2022, 2023 en 2024 € 20.000 per jaar. In 2025 wordt de maatregel geëvalueerd. Omdat de schaarste aan woningen blijvend groot is en doorstroming belangrijk blijft, willen we incidenteel € 20.000 beschikbaar stellen in 2025. Integraal Zorgakkoord (IZA) In het IZA is afgesproken dat gemeenten, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en zorgkantoren in elke zorgkantoor-regio samen aan de slag gaan om de gezondheid van inwoners te bevorderen en de overgang naar passende zorg te realiseren. Hier wordt de zorgkantoor-regio gevormd door de gemeente Amsterdam en de gemeente Diemen. Voor deze opgave ontvangt Diemen van de gemeente Amsterdam een bedrag van € 200.000 per jaar voor de periode van 2024 tot en met 2027. Uitgangspunt is dat de uitvoeringskosten binnen de financiële bijdrage blijven. Inzet diversiteit, inclusie en antidiscriminatie Het jaarlijks beschikbare budget van € 80.000 voor capaciteit voor beleid en voor uitvoering (voor onder andere activiteiten en subsidies) is niet toereikend.
Daarnaast is een herijking van het diversiteitsbeleid vastgesteld door de gemeenteraad. Daarbij is een motie aangenomen om structureel € 50.000 extra beschikbaar te stellen voor het diversiteit-, inclusie- en antidiscriminatiebeleid. Het college stelt dit extra budget beschikbaar vanaf 2025. Met een verhoging van het budget kunnen we de capaciteit voor dit thema uitbreiden en meer activiteiten faciliteren en organiseren. Zo sluiten de ambities en de uitvoering beter op elkaar aan en is de uitvoering flexibeler en minder kwetsbaar. Indexatie tarieven jeugdhulp en Wmo Voor de Wmo en de Jeugdwet bestaat er geen apart landelijk indexeringspercentage. Het rijk gebruikt het OVA-percentage2 om de tarieven in de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg te indexeren. Aangezien zorgaanbieders vaak zorg in meerdere domeinen leveren, is het voor hen van belang dat de tarieven in die domeinen zoveel mogelijk op dezelfde manier worden geïndexeerd. Het percentage waarmee het accres in het gemeentefonds de afgelopen jaren toenam sluit al aan bij het OVA-percentage. De VNG adviseert de gemeenten voor 2025 om bij de tarieven voor jeugdhulp en Wmo een bepaalde indexatie aan te houden.
Dit is in lijn met de op 2 december 2022 door de algemene ledenvergadering van VNG algemeen verbindend verklaarde Contractstandaarden Jeugd (voor Wmo zijn deze in ontwikkeling) en de op 13 oktober 2023 door de VNG vastgestelde actualisatie van het indexatieartikel. Het is te verwachten dat dit het te hanteren indexeringspercentage zal worden de komende jaren binnen Jeugdhulp en Wmo. De indexatie volgens deze VNG formule bestaat uit een indexatie voor personele kosten (weging 90%) en een indexatie voor materiële kosten (10%). Voor de personele kosten wordt gebruikt gemaakt van de index Overheidsbijdrage arbeidsontwikkeling (OVA). Voor de materiële kosten wordt gebruik gemaakt van de index Prijs Particuliere Consumptie (PCC).
2
Overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling
Programmabegroting 2025
Pagina 24
Het doorvoeren van de voorgestelde indexatie van 4,91% voor de tarieven jeugdhulp en Wmo voor de gemeente Diemen betekent een structurele verhoging van de budgetten à € 700.000. Het gaat om € 500.000 voor het budget jeugdhulp en € 200.000 voor het budget Wmo. Hiervoor is structurele dekking gevonden vanuit de BUIG-middelen. Werkdrukverlaging jeugdbescherming In oktober 2023 hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid en de VNG een bestuurlijk akkoord gesloten over het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering door de gecertificeerde instellingen (GI’s). Hiervoor is € 60 miljoen benodigd. Er is afgesproken dat er vanaf 2024 structureel jaarlijks € 30 miljoen beschikbaar komt voor deze werkdrukverlaging. Voor de gemeente Diemen gaat het om een bedrag van € 30.000 per jaar. Er wordt voorgesteld dit bedrag toe te voegen aan het jeugdhulpbudget. Maatregelen Hervormingsagenda Jeugd De aankomende jaren gaan wij verder aan de slag met de implementatie van de instrumenten uit de Hervormingsagenda. Dit doen we gezamenlijk met de gemeenten OuderAmstel en Uithoorn. We gaan aan de slag met onder andere de doorontwikkeling van stevige lokale teams en gebiedsgericht samenwerken: Één van de doelstellingen uit de Hervormingsagenda is dat jeugdigen en hun ouders voor jeugdhulp laagdrempelig en dicht bij huis terecht moeten kunnen.
Dit willen we onder meer bereiken door in te zetten op stevige lokale teams met voldoende expertise en verbinding met specialistische hulp. We willen teams die met ouders en jeugdigen kijken naar wat echt nodig is. Die niet alleen toegang verlenen, maar zelf ook (lichte) hulp verstrekken, gericht op het versterken van het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren. Ze doen dit in goede verbinding met lokale voorzieningen. Gebiedsgericht samenwerken in de jeugdhulp betekent dat de diverse verwijzers, aanbieders van jeugdhulp, preventie en andere partijen om de jongere en diens gezin heen samenwerken. Ze bieden gezamenlijk op maat hulp en ondersteuning aan een gezin. Het doel is om duurzame oplossingen te vinden richting normalisering. Doel is om de jeugdhulp zodanig te verbeteren dat huidige knelpunten worden weggenomen. We willen toe naar een toekomstbestendig jeugdhulpstelsel dat financieel beheersbaar is. We willen hierbij altijd kijken naar duurzame oplossingen in het gewone leven en op andere levensdomeinen in plaats van alleen vanuit de Jeugdwet. De gemeenten Ouder-Amstel en Uithoorn staan voor dezelfde opgaven. Daarom trekken we hierin gezamenlijk op. Om deze projecten uit te voeren is de inzet van projectleiders en implementatiebudget nodig. Voor de gemeente Diemen bedragen de kosten hiervoor € 150.000 in 2025.
Hiervan is € 50.000 beschikbaar binnen het jeugdhulpbudget 2025. Er wordt voorgesteld om € 100.000 incidenteel beschikbaar te stellen in 2025 vanuit de algemene middelen.
Programmabegroting 2025
Pagina 25
Onafhankelijke Cliëntondersteuning Eind 2023 is de CAO Gehandicaptenzorg opengebroken. Daardoor zijn in 2023 de loonkosten met 6% gestegen en de loonkosten stijgen in 2024 nogmaals met 4%. Deze stapsgewijze loonsverhoging betekent een totale verhoging van 10% in 2024 op de personele lasten. In de begroting van 2024 hebben we hiervoor incidentele dekking gevonden. De gestegen loonkosten en daarmee de verhoogde tarieven van de subsidies zijn echter structureel. Het gaat daarbij om de subsidies van Markant, MaDi, MEE, Humanitas, De BlijfGroep, De Regenbooggroep, Welzijn Diemen en Arkin. Het gaat in totaal om een structurele verhoging van de subsidies van € 130.000. Omdat wij voor alle subsidies al rekening hebben gehouden met 5% indexering, stellen wij voor de begroting niet met € 130.000 te verhogen, maar met € 65.000 (5% extra).
Programmabegroting 2025
Pagina 26
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? 1. Uniforme (werkend volgens dezelfde uitgangspunten) en integrale (over de volle breedte met zo min mogelijk aanspreekpunten) klantbenadering en -ondersteuning door de gemeente en haar partners Subdoelen & activiteiten 1.1 - Meting en verantwoording van de uniforme en integrale klantbenadering 1.1.1 - Ontwikkelen van een aantal instrumenten om te kunnen meten en verantwoorden 1.1.2 - Monitoren van gegevens en eventueel bijsturen van de werkwijze 1.2 - Cliëntondersteuning is over de volle breedte van het sociaal domein beschikbaar 1.2.1 - Maken van afspraken met de cliëntondersteuningsorganisaties 1.2.2 - Het aanbod van cliëntondersteuningsfuncties inzichtelijk maken voor professional en burger 1.3 - Alle klanten worden op uniforme wijze benaderd waarbij, zo nodig op basis van het Brede gesprek, per klant of gezin, één plan wordt gemaakt 1.4 - Integrale klantbenadering (vraag gaat door het loket, niet de klant) 1.4.1 - Het verder ontwikkelen en uitdragen van een heldere toeleidingsstructuur in Diemen 1.4.2 - Doorontwikkelen van het Brede HOED Team (multiprobleem aanpak) 1.4.3 - Gegevensuitwisseling (ook met externen) door middel van ICT-applicatie (iSamenleving) mogelijk maken
2. Kwalitatief goede voorzieningen (individuele en algemene voorzieningen) binnen beschikbare middelen Subdoelen & activiteiten 2.1 - Kwalitatief goed voorzieningenaanbod (maatwerk en algemeen) 2.2 - Algemene voorzieningen doorontwikkelen en versterken 2.2.1 - Het starten van een nieuw Huis van de Buurt in een andere wijk dan het bestaande Huis van de Buurt met een voor Diemen als geheel aanvullend aanbod aan welzijnsactiviteiten, dat daarnaast ook passend is bij de specifieke behoeften in de betreffende wijk 2.2.2 - Versterken van de vrijwilligersvacaturebank en uitbreiden met een digitaal vrijwilligerscoördinatiepunt 2.3 - De aangeboden voorzieningen voorzien in een behoefte 2.3.1 - Aanbieders rapporteren over het (niet) gebruik van voorzieningen 2.3.2 - Oppakken van signalen over gemiste voorzieningen voortkomend uit onder andere de brede gesprekken en huisbezoeken Prestatie-indicatoren
Werkelijk 2022 Werkelijk 2023 Begroot 2024 Begroot 2025
Gemiddelde doorlooptijd van het verstrekken van individuele Wmo-voorzieningen (in dagen)
70
62
35
35
Aantal activiteiten/bereik Huizen van de buurt
85
80
3
NB
80
Aantal bemiddelingen Diemen voor elkaar
335
NB
190
190
3
Bereik van 1000 bezoekers per week (van jong tot oud)
Programmabegroting 2025
Pagina 27
3. Alle doelgroepen binnen het sociaal domein participeren binnen eigen mogelijkheden Subdoelen & activiteiten 3.1 - Bemiddeling naar werk of sociale activering 3.1.1 - Middelen voor re-integratie worden ingezet voor mensen die bemiddelbaar zijn richting een betaalde baan, die potentie hebben om uit te stromen o.a. door begeleiding via P-coaches en hulp bij terugkeer naar school 3.1.2 - Vormen van dagbesteding aanbieden aan klanten die niet bemiddelbaar zijn richting een betaalde baan, bijvoorbeeld via arbeidsmatige dagbesteding, vrijwilligerswerk of een andere vorm van sociale activering 3.2 - Mensen kunnen zelfstandig thuiswonen en meedoen in maatschappij 3.2.1 - Bieden van voldoende maatwerkvoorzieningen zoals hulp bij het huishouden, servicetaxi, woningaanpassingen en hulpmiddelen 3.3 - Jeugd kan zich maximaal ontwikkelen en groeit gezond en veilig op 3.3.1 - Zorg dragen voor een samenhangend pakket aan opvoed- en opgroei ondersteuning 3.3.2 - Bieden van zo licht en laagdrempelig mogelijke basisvoorzieningen Indicator maatschappelijk effect Aantal mensen dat uitstroomt naar werk Prestatie-indicatoren Aantal mensen geplaatst op een beschut werk plek
Werkelijk 2022 Werkelijk 2023 Begroot 2024 Begroot 2025 54
45
60
40
Werkelijk 2022 Werkelijk 2023 Begroot 2024 Begroot 2025 4
4
5
5
Aantal huishoudens in de bijstand ten opzichte van het totaal aantal huishoudens in Diemen
3,2%
3,1%
3,2%
3,0%
Aantal huishoudens in de bijstand ten opzichte van het totaal aantal huishoudens in de Metropool Regio Amsterdam
5,7%
5,4%
5,9%
5,4%
% bereik van kinderen via consultatiebureau en Jeugdgezondheidszorg
n.n.b.
n.n.b.
90%
90%
% Achterstandsleerlingen 4 t/m 12-jarigen
-
14%
14%4
14%
Verplichte indicatoren (BBV)
Werkelijk 2022 Werkelijk 2023 Begroot 2024 Begroot 2025
Aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 t/m 74 jaar
776,8
776,8
800
750
% netto participatiegraad van mensen tussen 15-67 jaar die een baan hebben
73,6 %
73,1 %
70%
70%
Aantal personen met een bijstandsuitkering per 1.000 inwoners
29
25
40
25
Aantal personen met een lopend reïntegratietraject per 10.000 inwoners
124
144
120
120
Aantal cliënten met maatwerkarrangementen voorzieningen Wmo per 10.000 inwoners
157
66
90
90
% Jongeren 12 t/m 21-jarigen met een delict voor de rechter
1%
1%
1%
1%
% Kinderen in uitkeringsgezin
4%
nnb
5%
4%
% Melding kindermishandeling
421
284
1,5%
1,5%
% Werkloze jongeren 16 t/m 22-jarigen
1%
nnb5
1%
1%
% jongeren t/m 18 jaar met jeugdhulp
10,4 %
10,0 %
8,5%
8,5%
% jongeren t/m 18 jaar met jeugdbescherming
0,7 %
0,7 %
0,5%
0,5%
% jongeren t/m 23 jaar met jeugdreclassering
0,4 %
0,4 %
0,5%
0,5%
4
5
5
Het CBS heeft een nieuwe indicator voor onderwijsachterstanden ontwikkeld, als gevolg hiervan is het percentage vanaf de Begroting 2025 voor leerlingen met (te verwachten) onderwijsachterstanden onder leerlingen in de basisschoolleeftijd toegenomen. Gegevens over 2023 zijn nog niet bekend via "waarstaatjegemeente.nl"
Programmabegroting 2025
Pagina 28
4. Inwoners uit Diemen maken optimaal gebruik van hun (zorg-)netwerk (in de buurt) en ondersteunen elkaar daarbij Subdoelen & activiteiten 4.1 - Meer mensen helpen elkaar 4.1.1 - Ondersteunen van mantelzorgers met de inzet van Markant 4.2 - Mensen worden gestimuleerd gebruik te maken van hun eigen netwerk 4.2.1 - Inzetten van eigen kracht conferenties, een besluitvormingsproces door en met het eigen netwerk, dat uitmondt in een plan 4.2.2 - Inwoners van Diemen, jong en oud, ondersteunen door middel van vrienden- en kinderkringen 4.2.3 - Inzetten van mentoraats- en/of vrijwilligersprogramma’s zoals school ’s cool 4.2.4 - Ondersteunen van initiatieven waarbij mensen gestimuleerd worden een netwerk op te bouwen Prestatie-indicatoren
Werkelijk 2022 Werkelijk 2023 Begroot 2024 Begroot 2025
4.2.3.1 - Aantal deelnemers aan de mentoraatsen vrijwilligersprogramma’s
6
55
62
746
74
Deelnemers aan School’s Cool, Home-start en de VoorleesExpress
Programmabegroting 2025
Pagina 29
5. Alle inwoners uit Diemen hebben gelijke kansen op een goede gezondheid Subdoelen & activiteiten 5.1 - Het op tijd signaleren en waar mogelijk voorkomen van psychosociale klachten 5.1.1 - Continueren van preventieve cursussen 5.1.2 - Inzetten op samenwerking tussen inwoners en het middenveld in het bestrijden van eenzaamheid 5.2 - Bevorderen van een gezonde levensstijl 5.2.1 - Stimuleren van deelname aan bewegingsactiviteiten voor inwoners met een lage sociaal economische status (SES) en ouderen 5.2.2 - Aanbieden van preventieve cursussen 5.2.3 - Geven van voorlichting op basisscholen aan ouders en kinderen en via het jongerenwerk 5.3 - Terugbrengen van overmatig alcohol- en drugsgebruik 5.3.1 - Handhaven leeftijdsgrenzen voor alcoholverkoop 5.3.2 - Continueren aanpak (vroeg)signalering alcoholmisbruik 5.3.3 - Preventie drugsmisbruik jongeren Prestatie-indicatoren
Werkelijk 2022 Werkelijk 2023 Begroot 2024 Begroot 2025
Mate van eenzaamheid
40 %
40 %
45%
45%
% Aantal psychosociale klachten
6%
6%
6%
6%
Aantal trajecten Welzijn op Recept
15
55
15
55
% kinderen en jongeren dat een uur per dag beweegt (uit jeugdgezondheidsmonitor)
44%
18%
50%
50%
% goed ervaren gezondheid
80%
82%
80%
80%
% tevredenheid over de leefomgeving
90%
90%
90%
90%
Mate van deelname bewegingsaanbod van Welzijn Diemen
495
450
500
450
% volwassenen dat een uur per dag beweegt
70%
70%
70%
70%
Mate van overgewicht
40%
42%
40%
40%
-
NB
Mate van deelname bewegingsaanbod Aantal activiteiten/bereik buurtsportcoaches Mate van genotsmiddelengebruik: • Roken • Alcohol • Drugs Aantal activiteiten georganiseerd in het kader van diversiteitsbeleid
Programmabegroting 2025
• • •
495
450
14/215 per week
15/240 per week
11 act 14 act 100 per week 215 per week
15% 13% 40%
• • •
17% 11% 40% 9
• • •
8
15% 13% 40% 8
• • •
15% 13% 40% 10
Pagina 30
6. Kansen creëren voor inwoners om veilig en passend te kunne blijven wonen in Diemen Subdoelen & activiteiten 6.1 - bevorderen van passende woonruimte voor specifieke doelgroepen 6.2 - Het stimuleren van een veilige woonomgeving Prestatie-indicatoren
Werkelijk 2022 Werkelijk 2023 Begroot 2024 Begroot 2025
Aantal verleende woonurgenties
23
25
28
28
Hoe vaak wordt er lokale voorrang verleend aan Diemenaren bij sociale huurwoningen?
16%
4%
30%
30-50%
Aantal Diemenaren: • Beschermd Wonen (BW) • Maatschappelijke Opvang (MO) • Noodopvang (NO)
• • •
7 2 6
• • •
7 2 6
• • •
10 5 5
• • •
nb7 nb nb
Aantal woningen dat geschikt is om oud in te worden8
NB
NB
NB
NB
Aantal activiteiten in het kader van passend wonen
NB
NB
NB
150
5
3
5
5
9
Aantal bemiddelingen van groot naar beter (nog op te zetten) Aantal en type Wmo-maatwerkvoorzieningen: • Woningaanpassingen: • Hulpmiddelen: • Huishoudelijke hulp: • Wmo-begeleiding: • Overig:
• • • • •
-
• • • • •
-
• • • • •
800 2500 500 200 20
• • • • •
800 2500 550 200 30
Aantal meldingen zorg & overlast
NB
55
75
75
Meldpunt WvGGZ10
NB
NB
10
NB
7 8 9 10
De maatwerkvoorzieningen voor MO/BW zijn overgegaan naar Beschermd Verblijf en Begeleid Thuis. De geschiktheid van woningen wordt niet meer gemeenten in de WIMRA. Hier gaat het om het aantal woningaanpassingen Deze indicator wordt door de GGD Vangnet niet meer als zodanig geregistreerd
Programmabegroting 2025
Pagina 31
Wat mag het kosten? Sociaal
2025
2026
2027
2028
Structurele lasten
-28.056
-26.556
-26.533
-26.886
Structurele baten
591
612
603
603
-
-
-
-
Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves
-
-
-
-
Saldo structureel
-27.465
-25.944
-25.930
-26.283
Incidentele lasten
-798
-517
-208
-
Incidentele baten
590
509
200
-
Toevoegingen aan reserves
-
-
-
-
Onttrekkingen aan reserves
-
-
-
-
Saldo incidenteel Saldo van baten en lasten
-208
-8
-8
-
-27.673
-25.952
-25.938
-26.283
Sociaal overig
Lasten
Baten
Meerjareninvesteringsplan Omschrijving
Investeringsbedrag 2025
- Geen investeringen voor dit programma
Programmabegroting 2025
2026
2027
2028
Totaal
Afschrijving per jaar -
-
Pagina 32
Beleidsontwikkelingen Nieuw beleid
2025
2026
2027
2028
Hervormingsagenda Jeugd
10
1090
1265
830
Integrale crisisdienst jeugd
-65
-65
-65
-65
Steunpunt Wonen Diemen
-55
Doorstroommaatregel 'Van Groot Naar Beter'
-20
Inzet diversiteit, inclusie en antidiscriminatie
-50
-50
-50
-50
-
-
-
-
Integraal zorgakkoord (IZA) @ Indexatie tarieven Jeugdhulp en Wmo
-
-
-
-
@ Werkdrukverlaging jeugdbescherming
-30
-30
-30
-30
@ Maatregelen Hervormingsagenda Jeugd
-100
@ Onafhankelijke Cliëntenondersteuning
-65
-65
-65
-65
Totaal nieuw beleid
-375
880
1.055
620
Programmabegroting 2025
Pagina 33
Veilig Visie & strategisch doel We streven naar een Diemen waar een ieder zich binnen- en buitenshuis veilig voelt en waarin buren elkaar kunnen aanspreken. Waar de openbare ruimte veilig, heel en schoon is. Waar respect de basisnorm is en waarin de regels gehandhaafd worden. Visie De gemeente en haar partners ontwikkelen en voeren veiligheidsbeleid uit met als resultaat afname van criminaliteit en overlast en verbetering van het veiligheidsgevoel en de leefbaarheid. Veiligheid is een kerntaak van de overheid, maar we vragen inwoners, instellingen en ondernemers ook nadrukkelijk mee te werken aan de verbetering ervan. De gemeente speelt een stimulerende en faciliterende rol. We pakken de uitvoering van het veiligheidsbeleid op, stimuleren partners en spreken hen aan op hun verantwoordelijkheid. Waar nodig bewaken we de onderlinge samenhang en treden we sturend op. Integrale veiligheid is een samenspel tussen gemeente, politie, veiligheidsregio en landelijke overheid. De gemeente bepaalt de doelstellingen van het lokale veiligheidsbeleid (fysieke veiligheid, participatie en preventie van high impact crimes). Deze vullen het regionale en landelijke beleid aan. Naast regionale en landelijke doelstellingen is er lokaal dus ruimte voor specifieke wensen, die we van essentieel belang achten voor het verbeteren van de lokale veiligheid.
We bepalen daarnaast ook wat we in het veiligheidsdomein van onze partners verwachten. We hebben als gemeente de regierol in de samenwerking tussen alle betrokken partijen. De gemeente draagt bij aan de totstandkoming van het regionaal veiligheidsplan. Dat plan stelden de burgemeesters van de regio Amsterdam-Amstelland vast, nadat de gemeenteraad er een zienswijze op heeft kunnen geven. Het regionaal veiligheidsplan is voor de gemeente een overkoepelend kader. Het biedt de regionale vertaling van het landelijk beleid naar prioriteiten voor de gemeenten in de regio. Deze vertalen we vervolgens naar een Jaarprogramma met concrete inspanningen op ons eigen gemeentelijk niveau. Op landelijk niveau maken de korpsleiding nationale politie, het openbaar ministerie en de minister van Veiligheid en Justitie afspraken over de landelijke prioriteiten. Op lokaal niveau is het Meerjarenbeleidsplan Integrale Veiligheid 2023-2026 door de gemeenteraad vastgesteld. Dit plan kent de volgende prioriteiten voor Diemen: • Verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit. • Extra aandacht voor het voorkomen van misdrijven met grote effecten (high impact crime) • Meer aandacht voor het voorkomen van digitale criminaliteit.
Programmabegroting 2025
Pagina 34
Doelstellingen in één oogopslag
Kaderstellende beleidsnota's Regionaal: • Regionaal Beleidsplan crisisbeheersing Veiligheidregio Amsterdam Amstelland; • Regionaal Crisisplan Veiligheidregio Amsterdam Amstelland; • Regionaal Dekkingsplan brandweer Veiligheidregio Amsterdam Amstelland (7a), Bijlagen (7b); • Regionaal Risicoprofiel Veiligheidregio Amsterdam Amstelland (bijlagen); • Regionaal Veiligheidsplan; Gemeentelijk: • Beleidsnota inzake de vestiging van coffeeshops in Diemen; • Beleidsregel 13b opiumwet; • Beleidsregel Aanpak Heling gemeente Diemen; • Beleidsregel Wet Bibob gemeente Diemen; • Beleidsregels woonoverlast; • Draaiboek evenementen; • Integraal vergunningverlening, toezichts- en handhavingsbeleid gemeente Diemen; • Meerjarenbeleidsplan Integrale Veiligheid; • Preventie- en handhavingsplan alcohol; • Prostitutiebeleid; • Terrassenbeleid; • Uitvoeringsplan vergunningverlening, toezicht en handhaving en Openbare Orde & Veiligheid; • Algemene Plaatselijke Verordening (APV) ; • Huisvestingsverordening; Programmabegroting 2025
Pagina 35
Autonome ontwikkelingen Veiligheidsregio In onderstaande tabel is te zien hoe de bijdrage aan de Veiligheidsregio zich richting 2028 ontwikkelt. De genoemde bedragen zijn gebaseerd op het prijspeil 2024. De ontwikkeling in de regionale bijdrage betreft de mutaties vanuit de toegezegde 'no-regret' gelden (besluit veiligheidsbestuur oktober 2023). Het betreft hier vooral onvermijdelijke kosten die betrekking hebben op het personeelsbeleid, uitbreiding capaciteit, verzuimbegeleidingen (onder andere aanpak PTSS) en uitbreiding ICT om te voldoen aan de wetgeving. Tabel gemeentelijke bijdrage Diemen 2024-2028 2025
2026
2027
2028
Regionale bijdrage
Gewijzigd 2024 1.388.641
1.400.591
1.418.067
1.411.471
1.411.471
Maatwerkbijdrage
192.638
192.638
192.638
192.638
192.638
GHOR
10.407
10.407
10.407
10.407
10.407
Totaal
1.591.686
1.603.636
1.621.112
1.614.516
1.614.516
De hogere bijdrage kent diverse oorzaken: • De werkelijke prijsontwikkeling is 5,7% hoger dan de verwachte prijsstijging. Ook is de bijdrage aangepast op de werkelijk groei van het aantal inwoners van Diemen. Bij elkaar leidt dat tot een verhoging van € 55.000. • Daarnaast stijgt de bijdrage met € 15.000 als gevolg van de versterking van de crisisbeheersing en het programma Vakmanschap en leiderschap. • Ten slotte zijn er coördinerende werkzaamheden van de gemeente Amsterdam naar de Veiligheidsregio overgeheveld. De bijdrage, € 20.000, die we voorheen aan de gemeente Amsterdam betaalden, gaan we nu aan de Veiligheidsregio betalen. Deze overheveling is kostenneutraal. Per saldo is de bijdrage in 2025 € 70.000 hoger. In eerste instantie vangen we dit op binnen de stelpost voor de groei van Diemen en de stelpost voor loon- en prijsindexering gemeenschappelijke regelingen.
Programmabegroting 2025
Pagina 36
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? 1. Bijdrage aan de verbetering van de veiligheid Subdoelen & activiteiten Subdoel 1.1 - Minder criminaliteit (inclusief minder adres- en identiteitsfraude) 1.1.1 - Verstrekken van goede voorlichting en preventiemaatregelen aan (groepen) inwoners en ondernemers 1.1.2 - In samenwerking met bedrijfsleven inzetten van cameratoezicht en stimuleren particuliere collectieve beveiliging 1.1.3 - Deelnemen aan RPCAA (informatie en voorlichting aan ondernemers) 1.1.4 - Ondersteunen van bedrijfspanels locatiegericht 1.1.5 - Regievoeren en adviseren binnen KVO-trajecten (Keurmerk Veilig Ondernemen) zowel in winkelgebieden als bedrijfsterreinen 1.1.6 - Tegengaan woninginbraken door middel van regievoering op het project samen veilig en veiligheidsmarkten 1.1.7 - Intensivering bestuurlijke aanpak georganiseerde criminaliteit (deelname aan RIEC; verbrede toepassing van de wet Bibob gericht op hennepteelt, motorclubs, prostitutie en mensenhandel, ongewenste bewoning) 1.1.8 - Uitrol van project Scheerlicht in heel Diemen (integrale aanpak van woon- en identiteitsfraude, signaleren -criminelenetwerken en signaleren ondermijnende criminaliteit). Daarbij is het uitgangspunt dat repressieve aanpak wordt omgezet in een pro actieve inzet en uiteindelijk leidt tot een preventieve rol van gemeente en ketenpartners.
Subdoel 1.2 - Sociale cohesie en veilige leefomgeving 1.2.1 - Continueren van aanpak jeugdoverlast (inclusief top 600 en deelnemen aan veiligheidshuis) 1.2.2 - Continueren van inzet van straatcoaches, mediation en buurtbemiddeling bij conflicten tussen buren (met name bij koopwoningen) 1.2.3 - Stimuleren van bewonersinitiatieven (project Samen Veilig) 1.2.4 - Inzetten openbare ordemaatregelen door burgemeester (bijvoorbeeld alcoholverbod, sluiting panden en tijdelijk huisverbod) Subdoel 1.3 - Verhoogd gevoel van veiligheid in de eigen leefomgeving 1.3.1 - Uitvoering geven aan de acties zoals opgenomen in het veiligheidsjaarplan 1.3.2 - Beperken gevolgen crisissituaties of calamiteiten 1.3.3 - Jaarlijks laten uitvoeren van de Veiligheidsmonitor/Veiligheidsindex (in plaats van tweejaarlijks als gevolg van bezuinigingen van het ministerie van Justitie en Veiligheid) 1.3.4 - Voortzetting beveiliging Bergwijkpark en Campus Diemen Zuid op het reguliere niveau. 1.3.5 - Aandacht voor een veilige, goed verlichte inrichting van de openbare ruimte. Prestatie-indicatoren
werkelijk 2022 werkelijk 2023 begroot 2024 begroot 2025
Subdoel 1.1 % bibobtoetsen over totaal aan aangevraagde vergunningen (drank/horecawet, exploitatievergunning, vergunning seksinrichting)
100%
100%
100%
100
Subdoel 1.1 Aantal integrale adrescontroles (binnen project Scheerlicht)
200
85
100
150
Subdoel 1.2 Aantal bemiddelingen bij conflicten tussen buren (m.n. koopwoningen)
21
18
10
20
Subdoel 1.2 Aantal openbare ordemaatregelen
15
39
20
35
% aandeel dat zich wel eens onveilig voelt in de buurt
14%
17%
14%
14%
Verplichte indicatoren (BBV)
werkelijk 2022 werkelijk 2023 begroot 2024 begroot 2025
Aantal verwijzingen Halt per 1.000 jongeren
7
5
11
Aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners
1,1
1,1
1,78
1,1
Aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners
5,7
5,0
4,45
4,45
Aantal diefstallen uit woning per 1.000 inwoners
1,4
1,7
1,78
1,78
Aantal vernielingen en beschadigingen openbare ruimte per 1.000 inwoners
4,9
5,5
3,65
3,65
Programmabegroting 2025