Omgevingsvisie Diemen 2040_2.pdf

40

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

3. Duurzaam Diemen

4. Groei binnen grenzen

De gemeente Diemen wil haar verantwoordelijkheid nemen om de planeet leefbaar over te dragen aan onze kinderen en kleinkinderen en actief bijdragen aan de transitie naar een duurzamere samenleving. In 2040 wil Diemen niet meer afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen6. Diemen wil dan een gemeente zijn met duurzame energie, een klimaatadaptieve inrichting, met sterke ecologische structuren, hoge natuurwaarden en een hoge biodiversiteit. De gemeente Diemen onderzoekt samen met andere gemeenten de mogelijkheden voor windenergie, zonneenergie en aardwarmte. We gaan slim om met de ruimte

De druk op de ruimte is in de laatste decennia enorm toegenomen. Het aantal inwoners is in de afgelopen vijf jaar in Diemen met circa 17% gegroeid. In wijken als Plantage de Sniep en Holland Park hebben veel inwoners een fijn thuis kunnen vinden. Met meer inwoners, is er ook meer draagvlak gekomen voor winkels, horeca en voorzieningen. In Diemen zetten we tot 2040 alleen binnenstedelijke ruimte in om maatschappelijke opgaven te realiseren. Te denken valt aan betaalbare woningbouw, die ook langdurig betaalbaar blijft in het sociale en middeldure segment, maatschappelijke voorzieningen en woningen met zorg. Deze binnenstedelijke

die we hebben en sparen onze open groengebieden zoveel mogelijk. Schone mobiliteit en een circulaire economie dragen ook bij aan de duurzaamheidsambities.

groei moet passen bij de menselijke maat en schaal van Diemen. De bedrijventerreinen behouden we maar we zoeken naar meer profilering en een eigen karakter.

6 Dit zijn brandstoffen die op kunnen raken en die schadelijk zijn voor het milieu, zoals aardgas

inhoud

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

inhoud

42

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

3.2.1. Ontmoeten en verbinden Ontmoeting en verbinding In 2040 willen we nog steeds een relatief dorpse en rustige gemeente zijn, vergeleken met de rest van de regio. Inwoners ontmoeten elkaar makkelijk en voelen zich met elkaar verbonden. Dit draagt bij aan het welzijn van inwoners, doordat het bijvoorbeeld helpt om eenzaamheid tegen te gaan. Ook helpt dit om de veiligheid in Diemen te verbeteren, doordat mensen (nog) meer naar elkaar omkijken. We willen dat elke wijk in 2040 een zogenaamd hart heeft waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, zoals een plein of een park. Het belangrijkste hart van Diemen is het Diemerplein. Het Diemerplein functioneert in 2040 als buitenontmoetingsplaats met de markt maar ook met bijvoorbeeld ruimte voor muziek, voorstellingen en kleinschalige (food-)festivals. Ook op een lager schaalniveau in de buurt en in appartementengebouwen is het belangrijk om ontmoeting mogelijk te maken. We stimuleren buurtinitiatieven die bijdragen aan de onderlinge saamhorigheid en we ondersteunen bestaande (sport) verenigingen om dezelfde reden. We willen dat in 2040 ook de stations in Diemen uitnodigende plekken zijn. Het dorpslint (de Ouddiemerlaan en het verlengde van deze laan richting Diemen Zuid en Holland Park) verbindt de ontmoetingsplekken, winkelcentra en de buurten.

inhoud

Dit lint heeft groene fiets- en voetpaden, bankjes en ontmoetingsplekken voor jong en oud. De centrale OostWest As (Hartveldseweg-Muiderstraatweg) is een levendige boulevard waar je een drankje kunt drinken en kunt ontspannen. Ook op en aan het water kunnen Diemenaren ontspannen en elkaar ontmoeten.

“Wat maakt een leefomgeving fijn? Dat zijn de mensen en dat is de omgeving. Wanneer we dieper kijken dan zijn het de relaties van mensen onderling en is het hun relatie met de omgeving” Cultuurhistorie en identiteit In 2040 maken we goed gebruik van de cultuurhistorische kenmerken van Diemen en we versterken hiermee de identiteit van Diemen. Verspreid over Diemen zijn er bijzondere plekken van herkenbare waarde en betekenis

43

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

voor de Diemenaren. De waarde van deze plekken kan bijvoorbeeld bestaan uit een groene of landschappelijke kwaliteit of historische waarde. We noemen dit de Diemense koesterplekken. We koesteren deze plekken als onderdeel van de identiteit van Diemen. Aanwezige waarden worden beschermd maar tegelijkertijd ook gecombineerd met een ontmoetingsfunctie zodat ze een herkenbare functie krijgen. We creëren herkenbare entrees wanneer je de gemeente binnenkomt per fiets, het openbaar vervoer of de auto. We gaan de architectonische waarde van onze bebouwing herwaarderen en beter beschermen. De Overdiemerweg en de Stammerdijk zijn historische structuren die nog iets laten zien van vroeger en zijn een prachtige entree naar het

verenigingen in Diemen dragen bij aan het onderlinge saamhorigheidsgevoel en hebben een grotere betekenis voor de wijken. De routes naar het Diemerbos worden verbeterd. Voorzieningen zijn geclusterd op wijkniveau en het niveau is op peil. Er zijn winkelcentra in Diemen Centrum, Diemen Noord, Diemen Zuid en in Holland Park. In Diemen Zuid staat de nieuwe middelbare school. Het sportpark kan wanneer strikt noodzakelijk en er binnenstedelijk geen ruimte meer is uitbreiden naar de weilanddriehoek bij het Diemerbos en de sportterreinen worden multifunctioneel gebruikt. Scholen en kinderdagverblijven zijn multifunctionele locaties waar ook buurtfuncties aan zijn gekoppeld. We maken ontmoetingsclusters met onderwijs, opvang en gezondheid.

achterliggende landschap. Hier ervaar je de boerenerven, De Diemen, de Gaasp en de rijke cultuurhistorie. Door het landschap en het water beter herkenbaar en beleefbaar te maken versterken we de identiteit van Diemen als geheel. Ook is de juiste communicatie en voorlichting over de aanwezige cultuur(historie) van groot belang voor de toekomst.

We zetten in op sterke wijken; het versterken van de sociale cohesie, oud worden in je eigen wijk, kennen en gekend worden.

Voorzieningen; clusteren en multifunctioneel gebruik Het voorzieningenniveau is in 2040 op orde (sport, zorg, detailhandel, onderwijs, welzijn en cultuur). Ook hebben we dan moderne en duurzame zwembaden. De (sport)

inhoud

“Het is belangrijk dat de voorzieningen voor ouderen wel in de buurt blijven.”

44

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

De weilanddriehoek: accent op natuur & recreatie De weilanddriehoek is een weiland met schapen en koeien tegenover de ingang van het Diemerbos. De gemeente Diemen wil zuinig zijn op dit buitengebied. Het gebied maakt onderdeel uit van het Natuurnetwerk Nederland en het fungeert als waterberging bij hevige regen. Anderzijds hebben we in de toekomst waarschijnlijk meer ruimte nodig voor sportvoorzieningen. Circa 60% van de Diemenaren heeft aangegeven dat dat van hen in de toekomst een plek mag worden waar inwoners kunnen sporten, naast het al bestaande sportpark. Circa 30% van de inwoners is het hiermee oneens. Ook is deze locatie in beeld voor het opwekken van zonne-energie, maar circa 50% van de inwoners is het hiermee oneens (en circa 30% eens).

Conclusie Gezien de verschillende ambities die de gemeente Diemen heeft, in combinatie met de uitkomst van de enquête, blijft het accent voor de weilanddriehoek in de toekomst op natuur liggen, in combinatie met recreatie. De weilanddriehoek moet meer gebruiks- en natuurwaarden krijgen en verbonden worden met bestaande fiets- en wandelnetwerken. Mocht in de toekomst blijken dat we ruimte voor sportvoorzieningen tekort komen, dan is dit de plek waar we willen uitbreiden met inachtneming van belangrijke natuurwaarden. We achten deze locatie niet geschikt voor de realisatie van grootschalige zonnevelden. Op een kleinere schaal kan zonne-energie mogelijk wel een rol spelen, bijvoorbeeld in een goed doordachte integratie met natuur- en/of sportvoorzieningen.

inhoud

45

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

Cultureel Diemen

Sociaal en inclusief Diemen

Ontmoeten en verbinden zijn belangrijke uitgangspunten voor cultureel Diemen. Cultuur mag in Diemen (nog meer) op de kaart gezet worden. Ons doel is het vergroten van cultuurbereik en participatie: zoveel mogelijk mensen doen mee. De doorgemaakte groei van Diemen vereist ook een nadere oriëntatie op een groei van het culturele aanbod. De aanwezige culturele instellingen zijn laagdrempelig en hebben een breed aanbod. We staan voor een intensieve samenwerking tussen culturele instellingen, het onderwijs, bedrijven, zorgaanbieders en de Stichting Welzijn Diemen. Hierbij kijken we ook over de gemeentegrenzen heen. Veel Diemenaren maken graag gebruik van het rijke culturele

We bieden een kansrijke start voor de jeugd van Diemen met voor iedereen een actieve vrijetijdsbesteding voor een fit en sociaal leven. Ook zijn er plekken waar de jeugd hun eerste werkervaring op kan doen. We bieden waar nodig hulp en ondersteuning en we werken goed samen met professionals en vrijwilligers. Gezondheid is een belangrijk middel om andere doelen te kunnen bereiken, zoals: mee kunnen doen in de samenleving, kwaliteit van leven, zelfredzaamheid en het hebben van waardevolle sociale contacten. We werken preventief en de inrichting van de openbare ruimte heeft daar veel invloed op. We maken een inclusieve buitenruimte waarin buurtbewoners met diverse achtergronden,

aanbod in Amsterdam.

beperkingen, geaardheden en andere kenmerken prettig kunnen verblijven en (voort)bewegen. We willen ervoor zorgen dat bewoners zich collectief eigenaar van de buitenruimte in de buurt voelen door buurtinitiatieven te stimuleren. Zo wordt het gevoel van veiligheid en meedoen bevorderd.

Evenementen In Diemen zetten we in op evenementen die passen bij de dorpse schaal, zoals het Diemer Festijn en de kermis op het Diemerplein. Ook de Loswal/Venserkade en het Van Markenplantsoen zijn geschikt voor kleinschalige evenementen. In het Diemerbos vinden passende activiteiten plaats als de Diemercross, buitenbioscoop en bijvoorbeeld natuurwerkdagen. Waar mogelijk gaan we met evenementenorganisaties in gesprek over verduurzamingsmogelijkheden. Tot slot organiseren we elk jaar Vaart in Diemen voor Diemense ondernemers.

inhoud

“Er hangt hier een dorpse sfeer zonder verstikkend te zijn. Men kent elkaar.”

46

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

Een veilige leefomgeving Ook in de toekomst willen we in Diemen een sociaal veilige en een fysiek veilige leefomgeving. In een sociaal veilige leefomgeving kun je je vrij bewegen zonder overlast en angst voor bedreigingen en criminaliteit door andere mensen. Wat hierbij kan helpen is bijvoorbeeld overzichtelijkheid en verlichting in de openbare ruimte. Bij fysieke veiligheid gaat het over bescherming door ongevallen en door nietmenselijke factoren, zoals een natuurramp. Een veilige

inhoud

leefomgeving is een gezamenlijke verantwoordelijkheid, waarbij alle partijen hun verantwoordelijkheid nemen. Door samen te werken met partners zoals de Veiligheidsregio en het waterschap zorgen we voor een veilig en gezond ontwerp van gebouwen en omgeving. De inrichting is zo dat de gebouwen brandveilig zijn, de hulpdiensten het gebied goed kunnen bereiken, er voldoende bluswater aanwezig is en altijd een snelle en effectieve evacuatie en hulpverlening kan plaatsvinden. We verbeteren waar mogelijk ook de

47

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

verkeersveiligheid. Hierbij kun je denken aan het maken van vrij liggende fietspaden op drukke fietsroutes, heldere bewegwijzering, het voorkomen van scholen naast drukke wegen en het wijzigen van de wegenstructuur om druk snel rijdend verkeer door woongebieden te weren. Externe veiligheid gaat over het maken van goede afwegingen bij de ruimtelijke ordening van risicobronnen, zoals een bedrijf met gevaarlijke stoffen of het vervoer hiervan. Diemen is zodanig veilig ingericht dat mensen die er wonen of werken, voldoende beschermd zijn bij een mogelijk ongeval. Dichte bebouwing kan problemen geven als mensen gebouwen of de omgeving willen ontvluchten bij een incident. Om dit te ondervangen, wordt de omgeving zo ingericht dat evacuatie van gebouwen en ook het ontvluchten van het hele gebied mogelijk zijn. We maken veilige routes naar centrale plekken. Bij (her)ontwikkelingen

inhoud

wordt rekening gehouden met de aandachtsgebieden voor brand, explosie en gifwolken. Dit geldt onder meer voor gebieden in de buurt van risicobronnen, zoals bedrijven, buisleidingen en transportroutes (weg en spoor). In beginsel worden er geen nieuwe risicobronnen aangewezen, tenzij uit onderzoek gebleken is dat er geen belemmeringen zijn of ongewenste ruimtelijke effecten ontstaan. Gebouwen voor het verblijf van (zeer) kwetsbare groepen personen (zoals kinderdagverblijven, scholen en zorgbehoevenden) en vitale infrastructuur plaatsen we op een grotere afstand van mogelijke risicobronnen. Dit vergroot de mogelijkheid om mensen die niet zelfredzaam zijn in veiligheid te brengen. Door nabij de risicobron minder (kwetsbare) mensen toe te staan, zorgen we ervoor dat bij een calamiteit het aantal slachtoffers, letsel, hinder, overlast en economische schade beperkt blijven.

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

inhoud

50

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

3.2.2. Groene en gezonde leefomgeving

“Natuur is een van de redenen

Groen is gezond

dat ik in Diemen woon. Hier

In 2040 heeft Diemen een gezonde leefomgeving. Dit houdt in dat deze veilig, groen, aantrekkelijk en klimaatadaptief is, maar ook uitnodigt om te spelen, bewegen en om elkaar te ontmoeten. Dit draagt positief bij aan sociale opgaven in Diemen, zoals het tegengaan van eenzaamheid en overgewicht. Aantrekkelijkere woonomgeving met hoge biodiversiteit De natuurwaarden in de woonwijken zijn verhoogd. Het wijkgroen is verbonden met het buitengebied en versterkt zo de ecologische functie van het groen. De woonomgeving is zo nog aantrekkelijker geworden en draagt bovendien bij aan het verhogen van de biodiversiteit in Diemen. Bewoners voelen zich geïnspireerd en gestimuleerd om hun eigen tuinen te vergroenen en op die manier zelf verder bij te dragen aan hun aantrekkelijke groene woonomgeving, waarbij hittestress ook verminderd wordt. Bij nieuwe ontwikkelingen in de gemeente worden groen en water integraal meegenomen vanaf de eerste planvorming.

inhoud

is het rustig, anders dan in Amsterdam.” Het verhogen van de groene verblijfskwaliteit in de openbare ruimte Bestaande parken en groenstructuren zijn beter toegankelijk en de verblijfskwaliteit is verbeterd. In de groengebieden wordt op basis van de aanwezige natuurwaarde(kansen) altijd een afweging gemaakt over de mogelijke combinatie met recreatie. Routes zijn waar dit past, opgewaardeerd met sport, kunst, cultuur, historie en spelen. Er zijn aantrekkelijke buitenbuurtkamers zodat iedereen in Diemen naar buiten kan; aantrekkelijke groene plekken met spellen zoals schaaktafels maar ook bankjes. Ook zijn er beschutte groene schoolpleinen en groene plekken om buitenonderwijs te geven. In groene speeltuinen leren kinderen ook al op vroege leeftijd een waardering voor de natuur aan. Het buiten sporten is goed gefaciliteerd door middel van bijvoorbeeld bootcampruimtes, buitensportpleinen en goede sportfaciliteiten. Ook de bedrijventerreinen willen

51

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

we vergroenen. Ook voor werknemers in Diemen is het belangrijk om een ommetje te kunnen maken en om elkaar te kunnen ontmoeten. Door het versterkte groene karakter van Diemen zal ook ons economische vestigingsklimaat verbeteren.

Een omgeving die uitnodigt om te bewegen In Diemen wordt bewegen in alle opzichten gestimuleerd, onder andere door het verbinden van de woongebieden, scholen, zorg, winkelcentra en buurthuizen via prettige fiets- en wandelpaden. We zorgen ervoor dat de buitenruimte toegankelijk is voor iedereen, dus ook voor mensen met een beperking. Het wandellandschap is uitgebreid en recreatief versterkt. Er zijn bijvoorbeeld pluktuinen, volkstuinen, “Diemense bossies” (kleine bossen) en voedselbossen. Ook de rest van de openbare ruimte nodigt uit tot wandelen, fietsen en spelen. Dit gebeurt dankzij een aantrekkelijke uitstraling en een hoge mate van sociale veiligheid. Bewoners voelen zich collectief eigenaar van de buitenruimte, waardoor deze netjes en veilig blijft. Bewonersinitiatieven om buurten te vergroenen worden aangemoedigd en gefaciliteerd.

Naar het buitengebied De Oost-West As is een prettige, groene verbinding naar het buitengebied, zodat het uitnodigender wordt om ernaartoe te gaan. Een tramhalte bij de Provincialeweg, bij doortrekking

inhoud

52

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

tram 19 naar Amsterdam Zuidoost, zou als een groene poort kunnen fungeren. Waar mogelijk voegen we passende recreatieve voorzieningen toe, zoals een openluchttheater en waterspeelplekken.

“Het groene landschap is goed bereikbaar maar niet echt toegankelijk.” Waterrecreatie Het water en de oevers van De Diemen horen bij het Natuurnetwerk Nederland en door het water loopt een ecologische verbindingszone. Bij de Diemen zijn verschillende kleinschalige vormen van waterrecreatie gewenst, zoals kanoverhuur en zwemstrandjes en -steigers. De Overdiemerweg is het recreatielint met ruimte voor de waterrecreant, maar ook voor fietsers en wandelaars. Met het belang van dit natuurgebied centraal, willen we in de toekomst onderzoeken wat passende en kleinschalige recreatiemogelijkheden zijn. Voor het herstel van

biodiversiteit is het belangrijk dat er ook rust en ruimte is in de natuur. Verschillende wateren in Diemen vallen onder een KRW7 waterlichaam en de gemeente heeft de ambitie om te voldoen aan de KRW-doelstellingen en neemt dit mee in de plannen. De Weespertrekvaart en de Muidertrekvaart zijn belangrijke historische blauwe verbindingen. We maken deze beter beleefbaar en verbeteren de gebruikskwaliteit. De Weespertrekvaart is een belangrijke verbinding voor de pleziervaart. In de Muidertrekvaart kan worden gezwommen.

“Het water is nu onbereikbaar. Er zijn meer steigers nodig.” Een omgeving met beperkte gezondheidsrisico’s Een leefomgeving kan pas echt gezond zijn wanneer gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk beperkt worden. Luchtvervuiling en geluidsoverlast hebben een negatieve invloed op het welzijn van inwoners. Ten aanzien van luchtvervuiling, houdt Diemen zich aan de wettelijke luchtkwaliteitseisen. Voor PM10 en PM2,5 gaat Diemen een stap verder en houdt de WHO-advieswaarden aan. Voor

7 De Kaderrichtlijn Water (KRW) vraagt om rapportage van de toestand van waterlichamen. Voor een KRW-waterlichaam gelden waterkwaliteitsdoelen. De gemeente en het waterschap staan hier o.a. voor aan de lat om deze doelen te behalen.

inhoud

54

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

inhoud

de andere milieuaspecten wordt er tenminste voldaan aan de verplichte EU en nationale omgevingswaarden en verplichtingen (zoals voor geluid). Wanneer hier sterke aanleiding toe is, wordt onderzocht of er lokaal kan worden afgeweken met iets strengere normen. Bijvoorbeeld op plekken waar veel kwetsbare doelgroepen komen of in de buurt wonen: zoals schoolomgevingen of verzorgingstehuizen. Door te kiezen voor geluid reducerende wegdekken bij het aanleggen en bij groot onderhoud van wegen, streven we naar een zo laag mogelijke geluidsbelasting van verkeer over die wegen. De gemeente zet zich in om het gebruik van schadelijke (bouw)materialen in de fysieke leefomgeving zoveel mogelijk tegen te gaan

Gezonde en schone mobiliteit

en past zelf geen schadelijke materialen toe. Ook worden er geen chemische bestrijdingsmiddelen in de openbare ruimte gebruikt. Om luchtkwaliteit te beschermen ontmoedigt de gemeente het gebruik van open haard en sfeervuren, de verbranding van houtige biomassa en werktuigen en aggregaten op fossiele energie.

we terugdringen door in overleg met het Rijk de snelheid op de snelwegen te verlagen naar maximaal 80 km per uur. Parkeerplaatsen worden verminderd ten gunste van groen, door het gebruik van de overige parkeerplaatsen te optimaliseren en ondergrondse parkeerplaatsen op eigen terrein te stimuleren bij nieuwe ontwikkelingen. Tot slot stimuleren we schonere en innovatievere vormen van (deel) mobiliteit. We streven naar een uitstootvrij regionaal OV systeem in 2030 en het overige regionale mobiliteitssysteem is uitstootvrij in 2050.

We stimuleren gezonde manieren van vervoer zoals wandelen, fietsen en het openbaar vervoer. Dit doen we onder andere door aantrekkelijke wandel- en fietsvoorzieningen te creëren, zoals vrij liggende fietspaden tussen het groen en veilige routes vanaf de stations. In grote delen van Diemen is de auto te gast. Schoolomgevingen zijn ook autoluw. Kwalitatief goede verbindingen tussen de wijken en buurten onderling zijn cruciaal. Een extra langzaam verkeersverbinding langs het spoor over de Weespertrekvaart om Holland Park/Diemen Zuid en Diemen Centrum/Plantage de Sniep te verbinden, is in 2040 gerealiseerd. Geluidshinder en luchtvervuiling willen

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

inhoud

56

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

3.2.3. Duurzaam Diemen Diemen kiest voor het klimaat In 2040 wil Diemen een gemeente zijn met duurzame energie, zoveel mogelijk klimaatadaptief ingericht, met sterke ecologische structuren, hoge natuurwaarden en een hoge biodiversiteit. Schone mobiliteit en een circulaire economie dragen ook bij aan de duurzaamheidsambities. We willen dat afval in 2050 niet meer bestaat, doordat we grondstoffen optimaal hergebruiken, aansluitend bij de nationale doelstelling op dit gebied.

Duurzaamheidsdoelstellingen (zie voor meer informatie de Duurzaamheidsagenda van de gemeente Diemen): -

inhoud

2030 Een klimaatneutrale gemeentelijke organisatie (doelstelling uit Duurzaamheidsagenda) 2040 Een fossiel onafhankelijk Diemen (doelstelling uit Duurzaamheidsagenda) 55% CO2-reductie in 2030 (nieuwe EU-doelstelling) 2050 Circulaire economie (nationale doelstelling) 2050 Klimaatadaptieve gemeente (Europese richtlijn)

Duurzame energie Samen met de Diemense samenleving wil de gemeente flink op energie besparen, want wat we niet gebruiken hoeven we ook niet duurzaam op te wekken. Een groot deel van de woningen is in 2040 geïsoleerd en van het gas afgegaan. Alle gemeentelijke nieuwbouw is tenminste energieneutraal en aardgasloos. Nieuwbouw is daarnaast (in het geval van centrale verwarming) geschikt voor lage temperatuur verwarming gekoppeld aan een duurzame warmtebron, zoals aquathermie of de restwarmte van een bedrijf. Daarnaast onderzoekt de gemeente Diemen momenteel de mogelijkheden voor wind- en zonne-energie. De gemeenteraad van Diemen heeft in juni 2021 de Regionale Energiestrategie 1.0 (RES) van de energieregio Noord-Holland Zuid vastgesteld. Hiermee heeft de raad ook groen licht gegeven voor een verdere verkenning naar de mogelijkheden van wind- en zonne-energie in de Diemense zoekgebieden. De zoekgebieden uit de RES zijn verwerkt in deze Omgevingsvisie. Ze liggen in het buitengebied langs de zware infrastructuur en ook langs de Gooiseweg. De zoekgebieden komen op minimaal 400m afstand van woningen. Tussen het spoor en de A1 zijn mogelijkheden voor een energiepark: een opwekgebied voor groene energie tussen spoor en snelweg met een sterke recreatieve belevingswaarde. Voor het opwekken van zonne-energie gebruiken we de zogenoemde zonneladder: bestaande ongebruikte plekken eerst. Denk

57

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

hierbij aan daken van parkeergarages, bedrijven, scholen en woningen. Waar mogelijk stuurt de gemeente bij nieuwbouw aan op dakconstructies die voldoende robuust zijn om zonnepanelen te dragen. Ook wanden van wooncomplexen, taluds en geluidschermen kunnen mogelijk worden gebruikt. We gaan slim om met de ruimte die we hebben en sparen onze open groengebieden zoveel mogelijk voor andere functies. We stimuleren het initiatief van de Energiecampus op het Vattenfall terrein: een energielandschap waar van alles te zien en te leren is over duurzame energie. Het gebied wordt gebruikt voor duurzame energieopwekking, omzetting, opslag en distributie. Dit in combinatie met waar mogelijk technisch hoogwaardige en duurzame bedrijvigheid. Daarnaast willen we graag dat de Diemercentrale verduurzaamd en dat deze wordt ingezet voor het gasvrij maken van de wijken. Hier liggen kansen om aardwarmte te benutten. Binnen de grenzen van wat wettelijk mogelijk is, weert de gemeente het gebruik van houtige biomassa voor verwarmingsdoeleinden (dus geen verwarming op o.a. houtige biomassa noch complexmatige palletburners). “Je kunt de windmolens niet tegenhouden, noodzakelijk kwaad. Je komt anders niet van het gas af.”

inhoud

Aardwarmte De gemeente Diemen onderzoekt samen met andere gemeenten uit de MRA de mogelijkheden van aardwarmte (ook wel geothermie genoemd). Aardwarmte is een onuitputtelijke duurzame energiebron. Het kan bijvoorbeeld worden ingezet om huizen te verwarmen. Er is alleen nog weinig bekend over de mogelijkheden van aardwarmte in onze regio. Onderzoek wijst naar verwachting eind 2021 uit of en waar de ondergrond geschikt is. Op basis van deze informatie kan worden bepaald waar en op welke diepte aardwarmte kan worden gewonnen. Winnen van aardwarmte moet zorgvuldig gebeuren en de risico’s die dit met zich meebrengt voor het watersysteem moeten vermeden worden. Een aardwarmtebron kan het beste nabij een warmtenet liggen. Dit bespaart kosten en warmteverlies. Bovengrondse ruimtelijke reserveringen voor aardwarmte zullen dus voornamelijk nabij het warmtenet komen te liggen. De bovengrondse minimale benodigde ruimte voor aardwarmte in de gebouwde omgeving bedraagt een half tot één voetbalveld voor boring, opslagruimte, logistiek en een veiligheidszone. Maar één boorlocatie is niet genoeg. De gemeente Amsterdam heeft bijvoorbeeld uitgerekend dat als ze in 2040 voor 20% van het warmteaanbod gebruik willen maken van geothermie, er zo’n twintig boorlocaties ontwikkeld zullen moeten worden. Er zijn in de regio reeds

58

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

opsporingsvergunningen aangevraagd door verschillende partijen, waaronder in de gemeenten Amsterdam en Almere.

Klimaatadaptieve inrichting van het dorp In Diemen is de leefomgeving in 2050 klimaatadaptief ingericht om zo hitte- en waterstress te voorkomen. Hittestress speelt met name op drukbezochte en versteende locaties zoals het Diemerplein de Kruidenhof in Diemen Zuid. Ook langzaam verkeerroutes zijn aandachtslocaties. Daarnaast moet overal een bui van 120mm in een afgevoerd kunnen worden, zonder dat gebouwen en (parkeer)kelders onderlopen. Door in de openbare ruimte laaggelegen groen toe te voegen stroomt overtollig water daar vanzelf naar af. Dit zorgt ervoor dat de riolering minder water hoeft op te vangen. En dat er minder water versneld afgevoerd wordt naar het oppervlaktewater en boezemsysteem. Wanneer een wijk toch al op de schop moet vanwege bodemdaling, groot onderhoud en/of de energietransitie, wordt dit moment aangegrepen om verbeteringen toe te voegen. Bij aanleg en onderhoud van de riolering wordt waar mogelijk regenwater afgevoerd. Bij elke herinrichting worden nut en noodzaak van het verhard oppervlak beoordeeld en wordt zoveel mogelijk oppervlak vergroend. In de toekomst zijn in de tuinen van Diemenaren, in de openbare ruimte en op schoolpleinen de tegels grotendeels verdwenen. Er is meer ruimte voor waterberging in de bodem en ecologisch

inhoud

groen met meer biodiversiteit vlakbij huis, dankzij een lokale aanpak met tuinambassadeurs. Het bomenstand in Diemen wordt vergroot en we proberen een langere levensduur te realiseren voor de bomen. Dit doen we door ze hoger te planten en ook ondergronds voldoende ruimte te reserveren. Meer schaduw zorgt ervoor dat Diemen ook tijdens hete dagen leefbaar blijft. Bovendien is er binnen 300 meter van elke woning een hittebestendige plek te vinden, waar mensen verkoeling kunnen opzoeken bij hittestress. Op gebouwen worden zoveel mogelijk groene daken gerealiseerd, waar mogelijk in combinatie met zonnepanelen. Buitengebied In het buitengebied wijzen we waterbergingsgebieden aan om een robuust watersysteem en natuurontwikkeling te combineren. Om bodemdaling en uitstoot van broeikasgassen door afbraak van organisch bodemmateriaal tegen te gaan, gaan we op slimme wijze om met de grondwaterstanden in de veenweidegebieden. Waar mogelijk verhogen we deze. We vormen het Diemerbos samen met onze partners om tot een groot nat klimaatbos met een variatie aan natuurwaarden en daarbij passende kleinschalige extensieve natuurrecreatie. Denk hierbij aan wandelen over kade-, vlonder-, laars- en waadpaden. De hond uitlaten kan hier nog steeds. Maar ook activiteiten zoals otterspotten en ringslangexcursies, buitensport met

59

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

misschien wel ruimte voor ‘mudraces’, varen, kanoën en natuurspelen zijn hier denkbaar. Overal in Diemen waar dat mogelijk is worden oevers natuurvriendelijk aangelegd en waterpartijen verbonden in samenwerking met relevante partijen.

“De combinatie tussen natuur en recreatie is mogelijk.” Ruimte voor plant en dier De biodiversiteit krijgt in Diemen een kans door meer aandacht te geven aan de natuur. De groengebieden buiten de bebouwde kom behouden een natuurbestemming. Overal in de gemeente verhogen we de natuurwaarde en biodiversiteit van ons groen. Zo gaan we tevens essentaksterfte, de eikenprocessierups en iepenziekte tegen. Exoten met een negatieve invloed op de biodiversiteit, zoals de Japanse Duizendknoop, worden aangepakt. Ook de bebouwde omgeving richten we natuurinclusief in. Pleinen, daken en gevels worden vergroend en nieuwe gebouwen worden natuurinclusief ontwikkeld en gebouwd. De Diemer Vijfhoek en het Diemerbos zijn kerngebieden in de ecologische structuur. Daarnaast zijn er kleinere ondersteunende gebieden ofwel ecologische stapstenen zoals

inhoud

60

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

inhoud

Park Spoorzicht. de Diemerpolders, de Omloop, het Penbos, de Weilanddriehoek en de Spoordriehoek. Deze kerngebieden en ondersteunende gebieden worden optimaal ingericht en beheerd voor de doelsoorten die zich hier (kunnen) bevinden. Daarnaast en daartussen is het fijnmazige ecologische netwerk versterkt. Ecologische verbindingszones worden in stand gehouden en kwalitatief verbeterd. De knelpunten in het systeem van ecologische verbindingszones worden opgelost. De ecologie wordt hier verbeterd door onder andere het toevoegen van natuurvriendelijke oevers, ruigtes en bloeiende bermen. Hierdoor kunnen vele soorten zich goed bewegen van en naar het Diemerbos. Bomenroutes en waterpartijen door Diemen fungeren als

daarnaast geen chemische bestrijdingsmiddelen. Bij aanleg van nieuwe wegen en herprofilering van wegen wordt gekeken of er mogelijkheden zijn om met faunatunnels de passeerbaarheid voor dieren te verbeteren. Bij verbreding van de autosnelwegen en spoorwegen moet schade aan natuur en recreatieve mogelijkheden worden gecompenseerd.

de belangrijkste ecologische verbindingen maar zorgen ook voor prettige, koele routes voor langzaam verkeer. We kiezen voor inheemse en biodiverse beplanting in een afwisselend en natuurlijk landschap zodat vlinders, bijen, vogels en andere soorten hier kunnen floreren. Bij het bepalen van het sortiment aan straatbomen en voor plantsoenen wordt de voorkeur gegeven aan inheems (vruchtdragend) materiaal. Op prominente locaties worden vaste planten gebruikt die een mooi aanzien hebben, maar ook goed zijn voor de biodiversiteit. De gemeente kiest voor ecologisch beheer. Bermen worden zoveel mogelijk onderhouden met een ecologisch maaibeleid dat rekening houdt met ecologie en biodiversiteit. De gemeente gebruikt

en zo hoogwaardig mogelijk hergebruik van reststromen, het uitbannen van giftige en milieuschadelijke stoffen, een circulaire aanpak van grondstofstromen en strategische grondstoffen binnen de MRA en Meerlanden regio. De gemeente stimuleert en faciliteert waar mogelijk duurzaam bouwen en slopen. Hieronder valt ook het toepassen van houtbouw en andere vormen van biobased bouwen. Daarnaast stimuleert en faciliteert de gemeente o.a. het slim benutten van organische reststromen, duurzamer ontwerp, productie en gebruik van spullen en de ontwikkeling van (lokale) circulaire producten en diensten.

Toewerken naar een volledig circulaire economie In een circulaire economie ontstaat er geen afval meer. Materialen worden zo hoogwaardig mogelijk hergebruikt of kunnen weer worden opgenomen door de natuur. Om in 2050 een volledig circulaire economie te hebben, zetten we in op een aantal speerpunten, te weten: preventie van afval

61

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

De gemeente zet zoveel mogelijk in op duurzaam en circulair inkopen. In principe weegt duurzaamheid voor tenminste 20% mee indien het onderdeel is van een gemeentelijke aanbesteding op economisch meest voordelige inschrijving. Hiervan kan alleen gemotiveerd worden afgeweken. Dit gaat ook over de ontwikkeling van de openbare ruimte en de keuze voor straatmeubilair zoals bankjes, tafels, omheiningen etc. Bij ontwikkelingen streeft de gemeente naar een zoveel mogelijk gesloten grondbalans. Bij het gebruik van beton, asfalt en bestratingsmateriaal past de gemeente zoveel mogelijk gerecyclede en duurzame varianten toe. Organische reststromen vanuit het beheer van het openbaar groen en ingezameld gft-afval worden slim

is een gewoonte geworden van veel Diemenaren, omdat er standplaatsen van deelvoertuigen aanwezig zijn in iedere wijk. Autodeellocaties worden zo goed mogelijk over de gemeente verspreid. Locaties moeten minimaal 200 meter uit elkaar liggen.

benut.

de waterzuivering en de kwaliteit van het drinkwater. Samenwerking met het waterschap, drinkwaterbedrijven en natuurorganisaties is zeer belangrijk om de genoemde ambities te kunnen realiseren. Diemen is onderdeel van het deelgebied Amstelland binnen het Waterschap Amstel Gooi en Vecht. Het watersysteem van Diemen hoort bij de Amstellandboezem, waarmee de polders van Diemen drooggehouden kunnen worden en van vers en gezond water kunnen worden voorzien. De keringen zorgen daarbij voor een veilige leefomgeving onder de waterspiegel beneden zeeniveau. De capaciteit van het boezemsysteem is ontoereikend om klimaatverandering (zonder extra maatregelen) op te kunnen

Duurzame mobiliteit De verduurzaming van het vervoer is in 2040 vervolmaakt. In 2040 zijn wandel – en fietsverbindingen verbeterd en is er een dekkende laadinfrastructuur voor het rijden op elektriciteit en/of fossielvrije brandstoffen als waterstof en biogas uit biologische restafvalstromen. Diemen zet in op een netwerk van laadpalen dat zowel kan laden als kan leveren aan het net. Hiermee kunnen de accu’s van elektrische voertuigen ingezet worden voor het afvlakken van pieken en dalen in de elektriciteitsproductie. Het gebruik van deelauto’s, deelfietsen/scooters en het openbaar vervoer

inhoud

Water We zetten in op het versterken en verbinden (en zichtbaar maken) van de groenblauwe structuren, het beperken van bodemdaling, waterveiligheid, het voorkomen van wateroverlast, de beschikbaarheid van voldoende zoetwater, het verbeteren van de (zwem)waterkwaliteit, het verbeteren van het inzamelen van afvalwater en het verbeteren van

62

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

De Spoordriehoek: een complexe locatie De spoordriehoek is een weidelandschap met paarden, tussen drie spoorwegen en tussen Diemen Centrum en Plantage de Sniep. Dit gebied is voor meerdere toekomstige functies interessant: wonen, een versterking van de natuurfunctie en duurzame energieopwekking. Dit gebied laat goed zien, hoe complex het is wanneer verschillende belangen moeten worden afgewogen en er een keuze moet worden gemaakt. In onze online vragenlijst heeft circa 55% van de inwoners aangegeven dat ze hier woningbouw kansrijk vinden (circa 30% was het hiermee oneens). We komen echter enkele obstakels tegen bij de eventuele uitvoering hiervan: - Het gebied is heel slecht bereikbaar. Het is het overwegen waard om te onderzoeken hoe we dit gebied bereikbaar

-

-

-

inhoud

kunnen maken. De ontsluiting zal echter hoge kosten met zich meebrengen en bestaande gebieden langs het spoor doorsnijden; Doordat het gebied op dit moment slecht ontsloten is en hierdoor geen duidelijk onderdeel van Diemen is, is de sociale veiligheid een obstakel; Er ligt op dit moment een reservering voor de IJmeerlijn in dit gebied (voor een metro naar Almere) – maar het precieze tracé is nog niet bekend en hiervoor zijn overigens ook nog andere alternatieven in beeld; De geluidsbelasting door het spoor en de A1 is een obstakel dat moet worden opgelost;

-

-

-

In het gebied staan hoogspanningsmasten waarvoor richtafstanden m.b.t. magneetvelden gelden en die een nadelig effect hebben op de beleving van het gebied; Dit gebied maakt onderdeel uit van de ecologische structuur; Dit gebied is nodig voor incidentele waterberging. Bij hevige regenval komen de waterbergingsgebieden als eerste onder water te staan, waardoor geen schade optreedt in het stedelijk gebied. Bebouwing in het gebied maakt compensatie middels dure ingrepen mogelijk noodzakelijk; Dit gebied is in de RES 1.0 vastgesteld als een zoekgebied voor zonne-energie.

Conclusie Gezien de complexiteit van dit gebied, is het voor de gemeente geen prioriteit om dit gebied te ontwikkelen. Momenteel is het ook nog een zoekgebied voor zonne-energie en heeft het een ecologische en waterbergende functie. Mochten we dit gebied op termijn toch kunnen ontwikkelen, dan gelden de spelregels van hoofdstuk 5.

63

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

vangen. Daarom is het nodig om water beter vast te houden, daar waar het valt. Dit is een belangrijk leidend principe bij ruimtelijke ontwikkelingen waarmee piekafvoeren bij extreme buien in het water- en rioolsysteem voorkomen kunnen worden en zo is er ook meer water beschikbaar bij droogte. Dat vraagt om meer ruimte voor water bij ruimtelijke ontwikkelingen in Diemen. Een goede waterkwaliteit is daarvoor een noodzakelijke voorwaarde, ook voor een levendige biodiversiteit. Dit vraagt om schoon water en schone bodems en ook om een natuurlijke inpassing van watergangen, etc. In deelgebied Amstelland spelen vele waterthema’s een rol, waarbij het grootste accent in deze regio ligt op de volgende opgaven: - Het boezemsysteem beschermen en lokaal meer waterberging creëren. - Klimaatbestendige inrichting en een robuust watersysteem. - Bodemdaling remmen. - Verbeteren van de waterkwaliteit. - Benutten potentie aquathermie en oog voor de invloed op het watersysteem. - Beschermen ondergrondse transportleidingen afvalwater. - Bescherming cruciale infrastructuur.

8 www.soilhealthindex.nl/

inhoud

Bodem De ondergrond is een complex natuurlijk ecosysteem dat onlosmakelijk met de bovengrond verbonden is. Diemen wil duurzaam omgaan met haar ondergrond en zoekt in alle ontwikkelingen en beheersopgaven naar een balans tussen gebruiken en beschermen van de bodem. In Diemen streven we naar een gezonde bodemkwaliteit. Een vitale en gezonde (boven)grond is van belang als basis voor andere thema’s zoals een groene en gezonde leefomgeving. De gezondheid van de bodem kan bepaald worden aan de hand van tools zoals de Soil Health Index8. De ondergrond biedt ook kansen bij de schaarser wordende bovengrondse ruimte in Diemen. In Diemen richten we ons op de vraag hoe de ondergrond kan helpen onze doelstellingen te verwezenlijken. De integrale aanpak die de Omgevingswet voorstaat zet Diemen in bij een 3D-ordeningsaanpak. Opgaven als vervanging van nutsvoorzieningen (energietransitie), aanpassingen aan het klimaat (klimaatadaptatie) en behoud van eigenschappen van de ondergrond (waarborgen van duurzaam gebruik) leggen druk op de draagkracht van de (onder)grond. Deze opgaven, die elk bijdragen aan de opgaven in deze Omgevingsvisie, dwingen tot het zoeken naar balans tussen benutten en beschermen van de ondergrond.

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

inhoud

66

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

3.2.4. Groei binnen grenzen Diemen groeit De vraag naar goede en betaalbare woningen in Diemen, is enorm. Dit maakt het moeilijk voor jongeren om op zichzelf te gaan wonen en voor ouderen om een levensloopbestendige woning te vinden. We vinden het echter wel belangrijk dat Diemenaren oud kunnen worden in hun eigen wijk, maar dat ook jongeren in Diemen kunnen blijven wonen. We willen daarom tot 2040 woningen laten bouwen, door goed doordacht gebruik te maken van kleinschalige locaties. Dit doen we enkel binnenstedelijk, binnen de huidige bebouwingsgrens. Er zal een studie moeten worden gedaan naar welke locaties hiervoor geschikt zijn. Dit kunnen overigens ook tijdelijke woonlocaties zijn. Ook moeten we kijken naar het optimale “laadvermogen” per wijk. Uiteindelijk is het doel om tot sterke wijken te komen met kwalitatief goede en passende woningen, een verscheidenheid aan mensen, een goed onderhouden woonomgeving en een gedifferentieerd voorzieningenaanbod. Dit sluit aan bij de pijlers van de Woonvisie van de gemeente Diemen.

Woningdifferentiatie – voor wie bouwen we nog? Aangezien we nog maar beperkte ruimte beschikbaar hebben, willen we duidelijke keuzes maken waar we nog woningen

inhoud

bouwen en voor welke doelgroep. In Diemen willen we woningen laten bouwen voor het maatschappelijk belang en sturen we op het sociale huursegment en het middeldure huursegment, waarbij we borgen dat deze woningen langdurig (minimaal 25 jaar) in deze huursegmenten blijven. We onderscheiden twee soorten locaties: - Inbreidingslocaties: er wordt gebouwd op een voorheen onbebouwde locatie (veelal groen of braakliggend) in bestaand stedelijk gebied. Bij deze locaties hanteren we het uitgangspunt dat er enkel gebouwd wordt ingeval er het volgende kan worden gerealiseerd: o 100% sociale huurwoningen

-

o 100% middeldure huurwoningen voor zorgwoningen of woningen voor starters o Maatschappelijke voorzieningen o Een combinatie van voorgenoemde. Transformatielocaties: er wordt gebouwd op een locatie waar al iets stond. Dit wordt gesloopt/verbouwd en er komt een andere functie of intensievere invulling voor terug. Bij deze locaties hanteren we het uitgangspunt dat er enkel gebouwd wordt ingeval er het volgende kan worden gerealiseerd: o Minimaal 30% sociale huurwoningen én minimaal 25% middeldure huurwoningen voor zorgwoningen of woningen voor starters

67

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

o En of maatschappelijke voorzieningen o Een combinatie van voorgenoemde waarbij minimaal 30% sociaal en 25% middeldure huur wordt gerealiseerd.

hierbij voor zover mogelijk zeer milieuschadelijke en/of uitlogende bouwmaterialen uit zoals lood, koperen of teerhoudende dakbedekking, koperen leidingen en ongecoat zink.

Levensloopbestendige woningen Maatwerk bij bijzondere omstandigheden blijft natuurlijk mogelijk.

Duurzaam bouwen Waar mogelijk stuurt de gemeente bij nieuwbouw aan op tenminste energieneutraal en circulair, klimaatadaptief, natuurinclusief en levensloopbestendig bouwen en duurzaamheidsmaatregelen voor de bouw- en de gebruiksfase. Binnen de grenzen van wat wettelijk mogelijk is gaat de gemeente het gebruik van houtige biomassa voor verwarmingsdoeleinden tegen. Gebouwen en woningen die nog niet planologisch of contractueel zijn vastgelegd worden tenminste energieneutraal en waar mogelijk energiepositief ontwikkeld. In het geval van centrale verwarming eist de gemeente hierbij waar mogelijk lage temperatuur verwarming (hierdoor is het energieverbruik lager en kan de woning ook goed op toekomstige warmte en koude bronnen worden aangesloten). Ook stelt de gemeente hierbij, indien dat redelijkerwijs haalbaar is, strengere eisen aan de milieuprestatie (MPG) en de temperatuuroverschrijdingsnorm. Ook sluit de gemeente

inhoud

Door de decentralisatie van de zorg verandert er veel op het gebied van wonen met zorg en welzijn. Van mensen wordt verwacht dat zij langer zelfstandig wonen en zelf zorgen voor zowel de benodigde aanpassingen aan hun woning. Net als voor de benodigde zorg, vaak in de vorm van ondersteuning door mantelzorgers. Het uitgangspunt van de gemeente Diemen is dat je oud moet kunnen worden in je eigen wijk, ook als je zorg nodig hebt. Dit vraagt om inspanningen van bewoners, zorgaanbieders, corporaties en de gemeente. Woningen moeten zo worden aangelegd dat je er prettig oud kunt worden. Dit geldt in principe voor alle gestapelde bouw, m.u.v. eengezinswoningen en woningen voor specifieke doelgroepen zoals jongeren. Combinaties van wonen en zorg worden gestimuleerd en ook het bouwen voor één- en tweepersoonshuishoudens met voldoende kwaliteit. Het bestaande huidige aanbod wordt daarnaast behouden.

Stedelijke mobiliteit en parkeren Om groeiend Diemen bereikbaar te houden, investeren we in mobiliteit. Te denken valt aan betere verbindingen tussen de verschillende wijken in Diemen, het doortrekken van

68

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

tramlijn 19 naar Amsterdam Zuidoost en bijvoorbeeld hubs voor deelauto’s. Bij de eventuele inpassing van de IJmeerlijn richting IJburg en Almere op Diemens grondgebied, zetten wij ons in voor een optimale landschappelijke inpassing, en waar mogelijk extra stations op het traject binnen onze gemeente. We faciliteren schone mobiliteitsvormen en we stimuleren wandelen en het gebruik van de fiets en het OV. Tegelijkertijd willen we de parkeerdruk verminderen. De auto neemt veel ruimte in beslag. We gebruiken de overbodige parkeerruimte in woonwijken voor onder andere groen en speelvoorzieningen. Overloop van parkeerders van bedrijventerreinen naar aangrenzende woonwijken, en andersom, willen we voorkomen d.m.v. parkeerregulering.

werklocaties en een aantrekkelijke buitenruimte. De huidige bedrijventerreinen blijven behouden en hebben in 2040 een eigen gedifferentieerd karakter en worden geïntensiveerd en vergroend. Daarin maken we ook keuzes in welk type bedrijven we willen aantrekken en welke bedrijven we geen ruimte bieden in Diemen. Duurzame bedrijven die voor veel arbeidsplaatsen zorgen hebben de voorkeur. Datacentra blijven niet toegestaan op de reguliere bedrijventerreinen vanwege onder andere de verhouding tussen de ruimte die zij innemen en het beperkte aantal arbeidsplaatsen dat ze verschaffen. Daarnaast zijn zij grootverbruikers van elektriciteit en daarmee een grote belasting voor het elektriciteitsnetwerk. Ook bijvoorbeeld kerkgenootschappen

Bij ruimtelijke ontwikkelingen (inbreiding, transformatie en functieverandering) wordt het parkeernormenbeleid toegepast. ‘Parkeren op eigen terrein’ is daarbij het uitgangspunt. We streven naar een parkeerexploitatie die minimaal kostendekkend is en waarbij eventuele meeropbrengsten terugvloeien in het parkeren en maatregelen die een positief effect hebben op het terugdringen van het autogebruik in Diemen.

en partycentra staan we niet toe op de bedrijventerreinen vanwege de overlast die dergelijke organisaties (in het verleden hebben) veroorzaakt. Kantorenpark Bergwijkpark is een interessant gebied om wonen en werken in de toekomst te combineren. De ruimtebehoefte van de kantoren is hierbij leidend. Er kan alleen worden getransformeerd wanneer er sprake is van incourante leegstand. We bieden een goede kwaliteit van dienstverlening aan gevestigde en startende bedrijven en we steunen initiatieven van ondernemers op het gebied van duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Werken in het Diemen van 2040 Het aantal arbeidsplaatsen houden we op peil, zodat Diemenaren (en mensen van buiten Diemen) ook in Diemen kunnen werken. We zetten in op aantrekkelijke

inhoud

69

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

Transformatie Gooiseweg tot stadslaan De Gooiseweg is een primair op de auto gerichte weg in het zuiden van Diemen. De weg heeft een belangrijke stedelijke functie en loopt ook door de gemeenten Amsterdam en Ouder-Amstel. In ons online onderzoek heeft circa 60% van de inwoners aangegeven dat zij de Gooiseweg geschikt vinden om te veranderen tot een straat met woningen en voorzieningen (circa 20% van de inwoners was het hiermee oneens). Volgens de RES 1.0 wordt er langs de Goiseweg ook gezocht naar mogelijkheden voor de plaatsing van zonnepanelen.

Conclusie De visie van de gemeente Diemen is dat de Gooiseweg weg in 2040 een aantrekkelijke weg is die naast de autoontsluitingsroute ook belangrijk is voor de fiets en het openbaar vervoer. Het wordt een prettige stadslaan met woningen, voorzieningen, werklocaties en groen. Het signaal uit ons onderzoek komt overeen met de ambities van de gemeente Amsterdam om de Gooiseweg te transformeren. We trekken regionaal op om deze opgave gedaan te krijgen. De ecologische verbinding moet zo goed mogelijk behouden blijven/worden ingepast. Dit geldt ook voor de zonnepanelen. Voor de ontwikkeling van dit gebied, hanteren wij de spelregels zoals we deze hebben opgenomen in hoofdstuk 5.

inhoud

70

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

‘’Durf te verdichten binnen bestaande buurten en op bedrijventerreinen.’’ Detailhandel We zetten in op het behoud en de versterking van de huidige detailhandelsstructuur en willen toe naar een diverse en toekomstbestendige detailhandelsstructuur. Het Diemerplein is het bruisende, multifunctionele hart van Diemen. Dit gebied dient in 2040 nog steeds de huiskamer van Diemen te zijn. Het Gruttoplein en de Kruidenhof zijn de boodschappencentra voor Diemen Noord en Diemen Zuid. De gevestigde supermarkten zijn de dragers van deze centra, en moeten (indien nodig) kunnen uitbreiden tot een toekomstgerichte omvang. In de overige gebieden (Arent Krijtsstraat en Hartveldseweg/ Muiderstraatweg, inclusief Ouddiemerlaan) wordt een verdere ontwikkeling als winkelgebied niet nagestreefd. Deze gebieden mogen “verkleuren” naar andere functies. De bestaande branchebeperkingen (Perifere Detailhandels Vestigingen) op bedrijventerrein De Sniep blijven in stand. In de herijking van het detailhandelsbeleid is in 2020 als voorkeursscenario vastgelegd voor Holland Park (inclusief de Campus Diemen

inhoud

Zuid): verruiming van de detailhandelsmogelijkheden in de vorm van een geclusterde buurtvoorziening, bestaande uit één volwaardige supermarkt, geflankeerd door enkele (vers) speciaalzaken en aanverwante commerciële voorzieningen.

72

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

3.3 Integrale visiekaart De nadere uitwerking van de Diemense koers in vier strategische keuzes is vertaald in een integrale visiekaart. Deze integrale visiekaart bevat de belangrijkste hoofdkeuzes voor de gemeente Diemen. Nieuwe initiatieven moeten in beginsel passen binnen de visie die op de integrale visiekaart is gepresenteerd. De gemeente Diemen zal de integrale visiekaart gebruiken bij de integrale afweging van nieuwe initiatieven.

inhoud

75

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

3.4 Effecten van onze keuzes op het milieu (milieueffectrapportage) De gemeente Diemen wilde bij het proces om tot een integrale Omgevingsvisie te komen, de milieu- en omgevingsbelangen zo goed mogelijk meewegen. Hiervoor is door het externe ingenieursbureau Antea Group de m.e.r.-procedure doorlopen en een milieueffectrapport opgesteld (MER). Deze is als bijlage bij deze Omgevingsvisie te vinden. Het vertrekpunt van het MER is een beeld van de huidige situatie in Diemen. Vervolgens zijn in de eerste fase de milieu- en omgevingseffecten van de vier strategische keuzes in beeld gebracht. Het doel was om daarbij inzichtelijk te maken welke effecten alternatieve ontwikkelingen hebben op de leefomgeving. Er is gekeken naar de gevolgen tot 2040. In de tweede fase is de beoordeling van de integrale koers, de uiteindelijke kern van de Omgevingsvisie, te vinden.

Beoordeling De beoordeling van de effecten op de leefomgeving is geïnspireerd door het zogenaamde donutmodel van de Britse econoom Kate Raworth. Dit model is gebaseerd op een sociaal fundament en een ecologisch plafond waarin de behoefte van iedereen kan worden voorzien zonder dat dit ten koste gaat van onze planeet.

inhoud

76

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

In fase 1 zijn de vier strategische keuzes getoetst op de volgende milieuaspecten: Duurzaamheid Bodem

Sociaal domein Milieu en gezondheidsbescherming Water en klimaatadaptatie Mobiliteit Natuur, groen en biodiversiteit Ruimtelijke kwaliteit Per strategische keuze is getoetst of bovenstaande milieuaspecten positief dan wel negatief beïnvloed worden door de ontwikkelingen die voorgenomen zijn bij deze keuze. In de beoordeling zijn de overkoepelende milieuaspecten nog verder onderverdeeld in specifieke onderwerpen Vervolgens is de integrale koers zoals deze is opgenomen in de Omgevingsvisie getoetst. Dat heeft deze conclusie opgeleverd:

De verschillende milieuaspecten zijn vooral positief en een deel neutraal beoordeeld. De kansen die de integrale koers biedt voor water, klimaatadaptatie, natuur, groen,

inhoud

biodiversiteit, mobiliteit en ruimtelijke kwaliteit worden positief beoordeeld. Diemen zet in op vergroening van de openbare ruimte en het behoud (en waar mogelijk versterken) van het ecologisch landschap. Daarnaast wordt het autogebruik zoveel als mogelijk ontmoedigd ten gunste van openbaar vervoer en langzaam verkeer (fiets en voetganger). De kansen die er liggen voor het sociaal domein worden als zeer positief beoordeeld. Dit komt doordat de Omgevingsvisie onder meer inzet op betaalbare woonruimte, leefbaardere wijken, werkgelegenheid en ontmoeting. Een aantal aspecten zijn als neutraal beoordeeld. Er liggen diverse kansen om de duurzaamheidsambities (circulair en forse reductie van CO2) te bewerkstelligen. De wijze waarop is echter nog een punt van discussie en onderzoek. Voor bodem zijn geen specifieke maatregelen opgenomen in de integrale koers van de Omgevingsvisie. Dit betekent dat simpelweg wordt aangesloten bij wat vigerend beleid is. Tot slot ontbreekt het momenteel aan een concretisering van de ambities t.a.v. het milieu en gezondheidsbescherming. De Omgevingsvisie stelt wel in te zetten op een verbetering van bijvoorbeeld de luchtkwaliteit en het geluidklimaat, maar ook hier geldt dat een nadere concretiseringsslag nodig is om dit een realiteit te maken. In onderstaande tabel volgen aandachtspunten en adviezen per milieuaspect.

77

Adviezen Duurzaamheid OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

Nader onderzoek uitvoeren naar duurzaam energiesysteem Rekenschap geven aan meerdere hinderaspecten ten aanzien van windturbines Mogelijkheden onderzoeken voor omgang circulariteit en afval

Bodem

Onderzoeken bodemkwaliteit bij realisatie gevoelige functies Onderzoek naar tegengaan van verdere bodemdaling binnen de gemeente

Water en klimaatadaptatie

Aanvullende maatregelen ter bevordering van het groen en watersysteem opstellen Onderzoeken hoe droogtestress tegengegaan kan worden

Natuur, groen en biodiversiteit

Bij elke ontwikkeling wordt nader onderzocht of er beschermde soorten aanwezig zijn Natuurinclusief bouwen Per ontwikkeling wordt de stikstofdepositie in beeld gebracht

Sociaal domein

Eerlijke verdeling woningbouwcategorieën over geluid belaste locaties Zorg voor verschillende woningtypes Nieuwe voorzieningen zijn bereikbaar en complementair Divers aanbod werkgelegenheid behouden

Milieu en gezondheidsbescherming

Voldoen aan de WHO-advieswaarden voor lucht en geluid Slaapkamers aan de stille zijde situeren Voorkomen/beperken geluidsweerkaatsing van gebouwen Positionering niet-woonfuncties als afscherming van geluidsbronnen Geluidluwe plekken realiseren Groenstructuren realiseren als middel om geluid te verstrooien Geen gevoelige bestemmingen nabij drukke wegen Aanwijzen van milieuzones Uitwerken beleid voor voorschriftgebieden binnen aandachtsgebieden (omgevingsveiligheid) Nieuwe Brzo-bedrijven (of: Seveso-bedrijven) worden in de kernen uitgesloten Nieuwe risicovolle inrichtingen terughoudend toelaten Veiligheidsrisico’s worden verantwoord Opstellen van een hitteplan tegen hittestress

Mobiliteit Ruimtelijke kwaliteit

Reduceer de snelheid van diverse wegen naar 30 km/uur Beschermingsregimes van cultuurhistorisch erfgoed borgen Verantwoord de landschappelijke inpassing duurzaamheidsmaatregelen en woningbouw

9 Bedrijven waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn. Brzo staat voor Besluit risico’s zware ongevallen. Seveso-bedrijf is een Europees gehanteerde term en vervangt onder de Omgevingswet de term Brzo-bedrijf.

inhoud

78

OMGEVINGSVISIE

H4. Gebiedsgerichte uitwerking

DIEMEN 2040

In dit hoofdstuk benoemen we belangrijke opgaven per gebied in Diemen. Hiervoor hebben we Diemen ingedeeld in acht deelgebieden, zoals te zien is op onderstaande kaart. Voor deze gebieden gelden ook de ambities die we al eerder genoemd hebben in hoofdstuk 3. Voorbeelden hiervan zijn een klimaatadaptieve inrichting van de gebieden en het uitbreiden en verbeteren van het wandellandschap rondom de buurten. Aangezien dit voor alle gebieden geldt, is dit nu niet per gebied opgenomen. Hoofdstuk 3 en 4 zijn dus even belangrijk en moeten in samenhang worden gezien.

Diemen Centrum • Het Diemerplein waarderen we op tot kloppend dorpshart en centrale plek voor ontmoeting en verbinding. We voegen groen toe en we juichen (buurt)iniaitieven en evenementen hier toe. • Diemen stimuleert het upgraden en het vergroenen van het winkelcentrum Diemerplein om een vitaal en goed functionerend winkelcentrum in het hart van Diemen te houden. • Rondom hoogbouw/flats aan de Rode Kruislaan en de Martin Luther Kinglaan is in 2040 de ruimte meer ingericht voor ontmoeting.

inhoud

• De centrale Oost-West As (Hartveldseweg-Muiderstraatweg) wordt een levendige boulevard met passende voorzieningen. Je kun hier een drankje drinken en ontspannen. Daarnaast verbeteren we de beleving en het gebruik van de trekvaarten. • Het gebied rondom station Diemen centrum (o.a. het van Gemertplantsoen) met plein en (parkeer)voorzieningen willen we inrichten als een ontmoetingsplek en groen verblijfsgebied. We stimuleren het gebruik van de fiets door meer deelfietsen een plek te geven. • Na de aanleg van de spooronderdoorgang kan het gebied rondom het station mogelijk worden heringericht tot een prettige locatie voor sociale woningbouw. De gemeente bekijkt hiervoor de mogelijkheden (project Harmonielaan). • Theater de Omval blijft het bruisende culturele hart van Diemen waar theater, muziekles, lezen en discussie voorop staan. • De Spoordriehoek is een zoekgebied voor zonne-energie (in lijn met de Regionale Energie Strategie) en het heeft een ecologische en waterbergende functie. Mochten we dit gebied op termijn toch kunnen ontwikkelen, dan gelden de spelregels van hoofdstuk 5. • Park Spoorzicht is in 2040 een plek voor natuur (beschermd) en natuureducatie. Ook is deze locatie belangrijk voor incidentele waterberging. De toegankelijkheid naar park Spoorzicht willen we in de toekomst verbeteren.

79

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

inhoud

80

OMGEVINGSVISIE

DIEMEN 2040

• We versterken de verbinding vanuit het centrum naar het wandellandschap, zodat mensen makkelijk groene ommetjes kunnen maken. De volkstuinen zijn hier een onderdeel van en deze willen we daarom graag behouden en in de toekomst meer openstellen. • Het gebied rond het afvalbrengstation richten we in als circulaire hub waar je bruikbare spullen kunt afleveren voor de kringloopwinkel RataPlan, afval gescheiden kunt aanleveren, jaarlijks een zak compost kunt halen en materialen kunt lenen voor zwerfafvalacties.

Diemen Noord • Diemen stimuleert het upgraden van het winkelcentrum om een vitaal en goed functionerend winkelcentrum in Diemen Noord te behouden. Er ligt een opgave om zorg, welzijn en sociale samenhang in Diemen Noord te versterken. Het clusteren van voorzieningen is daarom hier een belangrijk aandachtspunt. • De gebruiks- en belevingskwaliteit van het Gruttoplein waarderen we op en is in 2040 een groene plek voor ontmoeting en verbinding. • Rondom hoogbouw/flats aan de Kanaaldijk richten we de ruimte meer in voor ontmoeting en verblijf. • De Omloop blijft een uitnodigend natuurpark om te wandelen en te spelen. Daarnaast is het een plaats voor incidentele waterberging.

inhoud

• Het centrale fietspad door Diemen Noord richting de Diemerpolder richten we in als een uitnodigende, toegankelijke groene route als entree naar het groene buitengebied.

Diemen Zuid • Diemen stimuleert het upgraden van het winkelcentrum Kruidenhof als hart van Diemen Zuid. Het is belangrijk om een vitaal en goed functionerend winkelcentrum in Diemen Zuid te hebben. Daarnaast is het een plek voor ontmoeting en verbinding. • Station Diemen Zuid is een belangrijk OV-knooppunt en kan in de toekomst worden versterkt als knooppunt met kansen voor de combinatie van wonen, werken en voorzieningen. We stimuleren het gebruik van de fiets door meer deelfietsen een plek te geven. We creeren veilige, groene routes naar onder andere het buitengebied. • De ruimte voor het station Diemen Zuid richten we in als een levendig en groen ontmoetingsplein met passende voorzieningen. • De Loswal blijft een geschikte plek voor evenementen en ontmoeting. We richten deze beter in als groene verblijfsen ontmoetingsplaats zodat deze ook de rest van het jaar als zodanig gebruikt kan worden. • De Venserkade langs de Weespertrekvaart wordt opgewaardeerd en het groen en water krijgt op deze plek meer belevings- en gebruikskwaliteit.