Notulen raad 03112022.docx

CONCEPTNOTULEN van de openbare en besluitvormende raad van de gemeente Diemen, gehouden op donderdag 3 november 2022 in het gemeentehuis in Diemen, aanvang 14.00 uur Aanwezig: (*fractievoorzitters) Voorzitter

E. Boog

GroenLinks

E. Bouwhuis, T.A.C. de Bruijn, N. van Engelen, H. van ’t Riet*, Y. Yildiz-Kaya W. Advokaat*, J.A.C. van Heumen, J. de Jong, N.C.F. Moors H. Berkhout, S.E. Muijs, R. Poelwijk*, O.U. Ramautarsing J.A. Jägers, E.H. Timmer*, V.A. Voermans W.K. van Es, F.W. Geerts, S. Kuilman* E.S. den Heijer, P.A. Prins* M. Grishaver, A.R. van Marion*

Ons Diemen D66 VVD PvdA Ouderenpartij Diemen Onafhankelijke Partij Diemen Wethouders

M. Everhardt, J.D.W. Klaasse, J. Prins, M.A. Sikkes-van den Berg

Notulist Griffier

J.B. Kammeraad E. Bunt

1.A Opening en mededelingen van de voorzitter De VOORZITTER: dames en heren, van harte welkom bij deze gemeenteraadsvergadering voor de behandeling van de programmabegroting 2023. Ik heb bericht gekregen dat de heer Den Heijer iets later aanschuift, rond 15.30 uur. 1.B Vaststelling agenda De VOORZITTER: de agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 2. Programmabegroting 2023 De VOORZITTER: We beginnen met de algemene beschouwingen van de fracties. Dan zullen wij kort schorsen en daarna kan het college een korte eerste reactie geven en ik stel voor dat dat zich echt beperkt tot een eerste reactie op de moties die voorliggen. Op dit moment zie ik nog geen amendementen. Dat kan natuurlijk nog veranderen. Dan zal het college zich daartoe beperken zodat daarna de raad ook in eerste termijn verder op elkaar kan reageren en ook daarin het preadvies van het college kan betrekken. Daarna zal om 18:00 uur een volgende schorsing plaatsvinden met een pauze tot 19.30 uur zodat u ook nog een hapje kunt eten tussendoor. Daarna vervolgen wij de begrotingsbehandeling met een reactie van het college op de eerste termijn. Nu gaan we beginnen met de algemene beschouwingen. Daarbij zijn interrupties nadrukkelijk mogelijk.

Ik ga u vragen om voor uw algemene beschouwingen plaats te nemen achter het spreekgestoelte en ik zou u ook willen vragen om de moties, ook al zijn die wellicht al in iBabs geplaatst, formeel aan te kondigen tijdens uw inbreng zodat ook de mensen die meeluisteren of hier aanwezig zijn op de hoogte zijn van de tekst van de moties. Nadat een van u een bijdrage heeft geleverd krijgt u ook, voor zover aanwezig, de moties en ook de tekst van de algemene beschouwingen wordt rondgedeeld en in iBabs geplaatst. Alle fracties hebben maximaal 10 minuten spreektijd bij 1

de algemene beschouwingen. De griffier zit klaar met een stopwatch, die houdt dat bij. De sprekersvolgorde vindt u inmiddels ook in iBabs en die is als volgt. Dat is afwisselend nietcoalitiepartijen, wel coalitiepartijen en dan in de grootte van zetels. Dus we zullen straks allereerst met de VVD beginnen, dan zal GroenLinks spreken, dan de Ouderenpartij Diemen, dan Ons Diemen, dan de Onafhankelijke Partij Diemen, dan D66 en tenslotte de Partij van de Arbeid. De VVD heeft als grootste niet-coalitiefractie de eer om te mogen beginnen. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Het jaar 1672 staat in de Nederlandse geschiedenis bekend als het Rampjaar, de regering was radeloos, het volk redeloos en het land reddeloos. Dat is nu 350 jaar geleden en er is in de wereld, dus ook in Nederland weer veel aan de hand, zo noem ik: de klimaatcrisis, de coronacrisis, de stikstof crisis, energiecrisis, asielcrisis, huizencrisis en de brandstofcrisis. Er is veel te doen, we moeten onze schouders eronder zetten; zolang er leven is, is er hoop. We bespreken vandaag de begroting 2023 van de gemeente Diemen, de plannen en financiering voor 2023. We doen veel in Diemen, maar doen we het juiste? We zijn positief kritisch over deze begroting, maar leggen op een aantal punten andere accenten.

De onzekerheden zijn groot in de huidige tijd door alle genoemde crises en dan ook de oorlog in Oekraïne en de daarmee samenhangende inflatie. Kijken we naar de cijfers onderaan de streep in de begroting, dat wil zeggen de geprognotiseerde exploitatiesaldi, dan zien die er niet slecht uit, maar met name het resultaat voor 2026 en verder kent veel onzekerheid. Daar speelt de vraag in hoeverre de te verwachtte korting op de Algemene Uitkering al dan niet nog wordt gecompenseerd. Het gaat om forse bedragen in de orde van grootte van € 3 miljoen. Maar dan is er weer de septembercirculaire. En ook nu weer vlak voor de begrotingsbehandeling door het college naar ons toegestuurd. Is het niet mogelijk om de raad daar eerder mee te confronteren, zo vragen wij ons af? De circulaire is tenslotte al op 21 september verschenen. Het gaat de laatste jaren steeds om grote bedragen en kunnen de Algemene Beschouwingen doorkruisen. Wanneer we kijken naar de cijfers, dan gaat het voor de jaren 2022 en 2023 om positieve bijstellingen van de geprognotiseerde exploitatiesaldi. En voor de jaren 2024 en 2025 om negatieve bijstellingen. Uiteindelijk is het meerjarenperspectief nu voor alle jaren tot en met 2026 positief. Voor 2023 wordt uitgegaan van een resultaat ter grootte van zo’n € half miljoen. Desalniettemin begrijpen wij dat vooral 2026 een onzeker financieel jaar blijft.

De financiering van de jeugdzorg blijft een bron van zorg. Het speelt inmiddels al jaren. Zeker ook in Diemen. Er worden veel redenen genoemd. Maar de afgelopen jaren is er naar onze mening te weinig sturing geweest op de kosten ondanks het feit dat er al lang gesproken wordt over Grip op het Sociaal Domein. We hebben al enkele keren onze verbazing uitgesproken in deze raad over het feit dat in voorgaande begrotingen slechts sprake was van de inzet van 0,3 fte voor contractmanagement. En dat voor de 3 DUO+ gemeenten gezamenlijk. Inmiddels wordt er gelukkig ingezet op een fulltimer. Verder vragen we ons onder meer af in hoeverre er prikkels zijn voor de vele verwijzers om kritisch te kijken naar de noodzaak van zorg. Is er bijvoorbeeld zicht op het al dan niet toekennen van zorg in scheidingssituaties? Het is vaak wel erg aantrekkelijk voor scheidende ouders met kinderen om aan te kloppen bij jeugdzorg. Mensen kunnen veel zelf; wij geloven in eigen kracht, zonder mensen die werkelijk hulp nodig hebben in de steek te laten. De Diemense VVD vindt het belangrijk dat ook in de toekomst alle jongeren de zorg kunnen ontvangen die noodzakelijk is. Daarom willen we met de uitkomsten van Grip op het Sociaal domein aan de slag om de werkelijk ongecontroleerde budgettaire stijgingen binnen de perken te houden.

We vinden het belangrijk dat de resultaten besproken worden voor de voorjaarsnota in de raad, vooruitlopend op de begroting 2024, zodat we op tijd besluiten kunnen nemen om de kosten binnen de perken te houden. Diemen kan trots zijn op het nieuwe sportpark en de nieuwe sporthal. Hockey heeft zijn plaats gekregen. Ook het handbal heeft een goed onderkomen. Het ziet er allemaal erg mooi uit. We complimenteren het college met het fraaie resultaat. Minder voortvarend gaat 2

het met De Omval en de OBA. We vinden het heel zuur dat het financiële plaatje voor het samenvoegen van De Omval en de OBA, dat al enkele keren moest worden bijgesteld, opnieuw niet bleek te kloppen. Een strop voor de gemeente Diemen van € 2,5 miljoen. Stoppen met de verbouwing is geen optie. We gaan er daarbij vanuit dat dergelijke projecten wel de bestuurlijke aandacht krijgen die ze verdienen, zodat adequaat kan worden bijgestuurd en een vinger aan de pols gehouden wordt. Een beter en een steviger grip op de uitvoering is voor de Diemense VVD essentieel. Wij verwachten dat het college niet alleen kijkt naar de euro’s, maar ook naar de uitvoerbaarheid en haalbaarheid van plannen. Een simpel sorry zeggen is niet genoeg; we zullen hier in een aparte raadsvergadering over verder spreken. Voor dit moment gaan we er nog steeds van uit dat Diemen straks een mooi cultureel centrum krijgt waar we trots op kunnen zijn. De fractie van de VVD is een voorstander van opkoopbescherming en van zelfbewoningsplicht. Voor wat betreft de ideeën met betrekking tot de mogelijke toewijzing van 50% middeldure koopwoningen aan Diemenaren houden we voor straks een slag om de arm.

Hoe moet dit worden uitgevoerd? Kan dit wel worden uitgevoerd? Wie mag zijn woning wel aanbieden aan een Diemenaar en wie niet? We vinden het plan van Saan om hun oude bedrijfsterrein te transformeren tot een plek voor woningbouw een uitstekend initiatief. Dit particuliere initiatief verdient een grote pluim! Zo voorziet het in de realisatie van verschillende typen sociale- en middenhuurwoningen. Zoals bekend zijn we geen voorstander van het nog verder verdichten van bestaande wijken, zoals Buitenlust. Het bestaande groen in het al vol en dicht bebouwde Diemen is broodnodig. Dat heeft de afgelopen zomer maar weer eens heel nadrukkelijk aangetoond. En het wordt erger. Wij verwachten dat het college aandacht heeft voor betaalbare woningen. Als we nu de woningen bekijken in Diemen, bijvoorbeeld Park Valley, zien wij die woningen niet terug. Wij zijn verbaasd als we het huidige aanbod in Park Valley zien. Woningen, zeker voor de middengroepen mogen niet vergeten worden. Wij hebben daar vele keren op aangedrongen. Nu is er bijna geen bouwruimte meer in Diemen. Een gemiste kans. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. U zegt dat u die betaalbare woningen in Park Valley niet ziet komen maar er zijn gewoon afspraken over de sociale en middeldure huurwoningen in Park Valley.

Die komen nog en die zijn pas beschikbaar als ze gebouwd zijn, in tegenstelling tot koopwoningen die men probeert te verkopen voordat ze gebouwd worden, maar wat mist u hier? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Ik zie in Park Valley met name op dit moment grote aandacht voor dure woningen en ik zie in heel veel nieuwbouwprojecten in Diemen dat er echt aandacht is voor een duur segment. Het middensegment wordt volkomen vergeten in de huidige planvorming. Dus daar zouden wij toch meer aandacht en meer tijd voor willen vragen. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. Meneer Timmer zegt dat het middensegment vergeten wordt maar volgens mij hebben wij hier afspraken dat er 20% middelduur gebouwd wordt. 20%, dat is door mij niet vergeten moet ik heel eerlijk zeggen maar wellicht verschillen wij daarover van mening. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Ik hoop dat we de 20% gaan halen want als ik nu veel plannen zie, dan staat het toch erg onder druk. Dus ik hoop met u dat dat ook in de toekomst het realistische plaatje zal zijn. Mevrouw KUILMAN: voorzitter, in alle plannen voor nieuwbouw is vastgelegd 20% middeldure huur en mevrouw Van ‘t Riet legde dat net ook heel goed uit, die koopwoningen 3

bij Holland Park West worden al verkocht terwijl de huurwoningen pas worden aangeboden als ze gebouwd zijn. Dus het lijkt nu inderdaad misschien alsof er daar alleen maar dure koop komt terwijl er toch echt voor de helft ook sociale en middeldure huur komt. De heer TIMMER: dank u voorzitter. The proof in the pudding is in the eating. We gaan het zien. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Zou u dan specifiek kunnen zijn over welke plannen u het heeft, waar u die betaalbare woningen niet ziet want voor Park Valley staat het juist heel expliciet vast hoe die verdeling gaat zijn? De heer TIMMER: dank u voorzitter. We proberen natuurlijk steeds een goede verdeling te geven maar we zien in de uitwerking telkens dat daar toch druk op staat en onvoldoende gerealiseerd wordt. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Wat bedoelt u dan met de uitwerking? Waar staat die uitwerking dat het niet gaat lukken? De heer TIMMER: voorzitter, de realiteit bedoel ik daarmee, wat we zien gebouwd worden. Mevrouw VAN ’T RIET: ik zie vooral muren en ramen en dat soort zaken. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Van 31 oktober tot en met 6 november is de Nationale Klimaatweek, want er moet nog veel gebeuren. Begin bij jezelf. Veel inwoners van Diemen zijn al goed bezig en besparen energie, maar ook veel mensen maken zich zorgen om het milieu en de stijgende kosten van energie.

Dit is het moment om bewuster te leven, minder CO2 uit te stoten en te besparen. We moeten allemaal ons steentje bijdragen, voor nu en vooral voor in de toekomst voor de volgende generatie. We moeten daarvoor blijven zoeken naar mogelijkheden en niets op voorhand uitsluiten. Let daarbij goed op het welzijn van de inwoners van Diemen en de (on)mogelijkheden van onze omgeving. Windenergie bij voorkeur op zee positioneren, maar daken van grote gebouwen geven volop mogelijkheden voor zonnepalen. Diemen zet daar goed op in. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Ik ben nu toch wel nieuwsgierig. Bij de behandeling van bijvoorbeeld de RES zei de VVD windmolens niet in Diemen en nu zegt de heer Timmer windmolens, in ieder geval niets categorisch uitsluiten. Hoe verhoudt zich dat precies tot elkaar? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Het is zoals ik zei. Wind bij voorkeur op zee en in het dichtbebouwde Diemen, dat hebben we ook bij de RES gezegd, is op dit moment geen plaats voor een windmolen. Zeker niet nu we nog geen zekerheid hebben over gezondheidsrisico’s en andere risico’s van dergelijke investeringen in Diemen. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Bij voorkeur op zee. Er staat echter al bijzonder veel geprogrammeerd op zee. Waar zit dan volgens de VVD de grens bij op zee dat we wel ook in Diemen mogen kijken naar extra mogelijkheden voor opwek? De heer TIMMER: dank u voorzitter.

Gezondheid van inwoners is een essentieel punt. Er is gewoon nog veel te veel onduidelijk op dat punt. Daar is nog onvoldoende duidelijk op het gezondheidsvlak wat betreft geluid, met slagschaduw en dat soort zaken. Dat is nog volstrekt niet helder. Dus op dit moment zeggen wij nog steeds in Diemen zien wij dat niet zitten. 4

De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Dus als wij een gedegen antwoord zouden kunnen geven op de gezondheidsvragen, dan staat de VVD wel open om te zoeken naar mogelijkheden voor windenergie in Diemen? De heer TIMMER: voorzitter, het is natuurlijk afhankelijk van wat er dan in het antwoord staat maar wij zijn niet principieel tegen windenergie, absoluut niet. De heer POELWIJK: dat biedt nog wat ruimte voor de toekomst. De heer TIMMER: dank u voorzitter. We verbazen ons nog steeds over het kleine verschil van circa € 80 dat bestaat tussen de lasten voor de een- en meerpersoonshuishoudens. Meerpersoonshuishoudens waar steeds vaker sprake is van meerdere inkomens. Wij pleiten voor een vergroting van het verschil met betrekking tot de afvalstoffenheffing door een grotere differentiatie ten gunste van eenpersoonshuishoudens. Wat ons betreft geldt het uitgangspunt de vervuiler betaalt. We dienen hierover een motie in, welke de Onafhankelijke Partij Diemen mede ondertekent. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. U heeft het zowel over het vergroten van het verschil tussen eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens en u heeft het over tariefdifferentiatie en de vervuiler betaalt. Tariefdifferentiatie en de vervuiler betaalt bij afvalstoffen betekent over het algemeen dat je per kilo afval betaalt en niet per grootte van huishoudens.

Dus wat is het wat u echt wilt dat het college gaat onderzoeken? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Wij willen graag dat het college onderzoekt of het tarief voor eenpersoonshuishoudens op het gebied van de afvalstoffenheffing naar beneden kan en wat er dan overblijft, het gat, bij de meerpersoonshuishoudens terechtkomt. Mevrouw VAN ’T RIET: dus die mogen meer gaan betalen. De heer TIMMER: dat is per saldo dan de conclusie en daar zeggen wij dus de vervuiler betaalt. Als je met meer personen in één huis woont mag het logisch lijken dat er dan meer door het riool gespoeld wordt. Mevrouw VAN ’T RIET: dat mag logisch lijken maar dat hoeft niet logisch te zijn. Daar gaan we het nog over hebben zo meteen. De heer PRINS: dank u voorzitter. U heeft het over het riool maar daar is de rioolheffing voor en niet de afvalstoffenheffing maar het klopt inderdaad dat de consequentie van uw voorstel is dat de meerpersoonshuishoudens dan meer gaan betalen en hoe rijmt u dat met de eeuwenlange inzet van de VVD voor lage belastingen? De heer TIMMER: dank u voorzitter. De totale belastingdruk zal niet verhogen wat ons betreft maar we zeggen de vervuiler moet betalen. De heer PRINS: dan veronderstelt u dat meerpersoonshuishoudens meer vervuilen dan een eenpersoonshuishouden. Daar heb ik het in het verleden ook al eens over gehad, dat gaat niet altijd op. Dus het is een veronderstelling.

U mag een onderzoek vragen. We zullen dat ook steunen maar houdt u er wel rekening mee dat de insteek van u er wel eens anders uit kan komen te zien na dat onderzoek. 5

De heer TIMMER: voorzitter, we houden daar rekening mee. Mevrouw RAMAUTARSING: dank u voorzitter. Ik hoor de heer Timmer zeggen dat hij het college wil vragen om een onderzoek te doen. Tegelijkertijd hoor ik hem ook zeggen dat de conclusie is dat meerpersoonshuishoudens meer zullen moeten betalen. Welk onderzoek moet er dan nog plaatsvinden? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Wij willen graag een onderzoek naar de mogelijkheden voor tariefdifferentiatie en waar de heer Prins ook terecht op duidde, we willen niet dat de totale druk vergroot wordt maar het is net als een waterbed: als je hier wat naar beneden gaat zal het daar wat omhoog moeten en wij denken dus dat het een eerlijker verdeling zou kunnen opleveren als je eenpersoonshuishoudens daarin wat meer ontziet. Mevrouw RAMAUTARSING: dank u voorzitter. Een goed onderzoek heeft al niet een voorgekookte conclusie op tafel liggen. Dus ik zou u toch aanraden om niet alvast de conclusie mee te geven bij uw verzoek om onderzoek. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Dat vind ik een wijs advies maar het andere punt dat de heer Prins meegaf vind ik ook uiterst relevant. De totale regeldruk blijft wat ons betreft hetzelfde. De Diemense VVD vindt veiligheid en handhaving essentieel. Het is belangrijk dat iedereen zich veilig voelt, dat alle inwoners gelijk behandeld worden.

Uit gesprekken met Pink Diemen hebben we begrepen dat de gemeente Diemen daar wel wat meer initiatieven mag tonen, dit ondanks de zeer uitgebreide beleidsnota diversiteit. We zijn niet voor veel regels, maar die regels die er zijn dienen gehandhaafd te worden. De verkeershandhavingsinzet kan en moet echt beter.Ongeveer een jaar geleden deed de Diemense VVD het voorstel voor de inzet van bodycams bij boa’s/toezichthouders. Het verheugt ons dat de proef met de bodycams geslaagd is, en dat de inzet nu structureel wordt. Dat is mooi nieuws voor de veiligheid van iedereen in Diemen. Wij blijven het programma Scheerlicht onverminderd steunen. De verschuiving van repressie naar preventie is belangrijk. Wij spraken eerder met de portefeuillehouder over de wijkagent. De wijkagent is voor Diemen erg belangrijk. Op het niveau van de eenheid Amsterdam haalt Diemen de norm van 1 wijkagent per 5000 inwoners, maar feitelijk gaat het in Diemen om 1 wijkagent per 6500 inwoners. Wat de Diemense VVD betreft vragen wij de portefeuillehouder om het gesprek aan te gaan voor een zesde wijkagent, zeker gelet op de verdere groei van Diemen. Heeft de portefeuillehouder dat meegenomen in de Diemense inbreng voor het regionale veiligheidsplan? Werken is meer dan geld verdienen. Het geeft betekenis aan je leven en zorgt voor het zelfstandig onderdeel zijn van de samenleving.

Daarbij is er grote behoefte aan werkkrachten op dit moment; veel bedrijven hebben moeite voldoende personeel te werven. Werken moet dus door gemeente gestimuleerd worden en aantrekkelijk gemaakt. We spraken er in de informatieve raad van 27 oktober al over en willen hierover een motie indienen, welke motie de Onafhankelijke Partij Diemen mede ondertekent. Werken loont. We moeten er alles aan doen om mensen te stimuleren aan het werk te gaan. Het mag niet zo zijn dat het gunstiger is om in een uitkeringssituatie te blijven, dan te gaan werken. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. Ik vind het altijd lastig als er gezegd wordt werken moet lonen en het moet niet zo zijn dat mensen bewust in een uitkeringssituatie blijven zitten want bijna iedereen die een uitkering krijgt zit daar niet voor zijn plezier en wil heel graag aan het werk en het klopt inderdaad dat er een tekort is aan arbeidskrachten maar er is ook een gigantische mismatch. Dus simpelweg zeggen werken moet lonen, ga maar aan het werk als je uit de armoede wilt komen vind ik een belediging voor alle mensen die een uitkering krijgen en daarbij zou ik een vraag willen voorleggen aan de VVD werken moet lonen, zorgt 6

werken ook niet voor meer loon als we een hoger minimumloon hebben want ik ken ook zat mensen die zich 40 uur per week uit de naad werken en gewoon niet rond kunnen komen. Dus zou de stelling niet moet zijn het minimumloon moet omhoog, dan gaat werken lonen? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Het zijn een heleboel vragen in een. Laat ik beginnen met wat de essentie is van onze inbreng. Het verschil tussen aan het werk gaan en een uitkering mag niet leiden tot het niet gaan werken. Dus met andere woorden, ik beledig niemand die in een uitkering zit. Ik realiseer me terdege dat er mensen zijn die daar absoluut op aangewezen zijn maar als je dan in de gelukkige omstandigheid bent dat je een baan vindt, dat je betaald werk vindt, dan mag het niet zo zijn dat je dan denkt van ojee, dat kost mij € 50 per maand want ik raak dan een bepaalde toeslag kwijt of ik raak iets anders kwijt. Dus in die context moet u deze inbreng zien en of het minimumloon wel of niet omhoog moet, daar wil ik in de setting van de Diemense gemeenteraad geen stelling innemen. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. U heeft geen mening over de hoogte van het minimumloon of wilt u daar geen uitspraak over doen want u bent lid van een partij die al jarenlang de premier levert en die hier landelijk wellicht wat aan zou kunnen doen.

Dus ik zou het juist heel sterk vinden als u zegt van mevrouw Kuilman, ik ben het met u eens en ik ga dat tegen Mark zeggen of dat u zegt ik ben het niet met u eens maar wellicht heeft u een lijntje en kunt u wat voor ons betekenen? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Wij hebben vele lijntjes en binnenkort is er ook weer een mooi VVD congres. Daar spreek ik zeker onze premier weer eventjes maar de invloed van de Diemense VVD is wat dat betreft toch zeer beperkt mag ik u verklappen. Maar een uitspraak over het minimumloon en hoe dat precies in de hele sociale context zit, dat laat ik graag op dit moment aan de Haagse politiek over. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. U zei ook van er zijn allerlei toeslagen die dus lager worden of vervallen als je gaat werken of als je in ieder geval weer wat meer verdient maar veel daarvan zijn landelijke toeslagen waar de gemeente niets over te zeggen heeft. Dus heeft u enig idee over de verhouding tussen wat de gemeente biedt aan mensen die graag werken en wat ze daar dan verliezen en wat er verandert vanuit de landelijke toeslagen en dergelijke? Is deze motie wel relevant als je dat naast elkaar legt? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Bedankt mevrouw Van ‘t Riet voor deze vragen.

Ik had daar eigenlijk al een beetje op gehoopt dat u dit zou gaan vragen want de intentie van de motie is ook om juist aan te geven wat de gemeente hierin zou kunnen en willen doen. Het is in deze context iets te makkelijk om te zeggen van het is alleen maar landelijke beleid en er zijn alleen maar landelijke mogelijkheden. Wij willen graag onderzoeken in hoeverre daar de gemeente Diemen een rol in zou kunnen spelen. Mevrouw VAN ’T RIET: en heeft u ook het idee dat dat dan een relevant deel van het geheel zal zijn, dat het ook verschil gaat maken voor de mensen? De heer TIMMER: dat idee heb ik inderdaad. De heer PRINS: dank u voorzitter. De titel van de motie luidt werken moet lonen maar er stond vandaag in Het Parool een artikel over mensen die bij de bagageafhandelingbedrijven op Schiphol werken voor € 10,31 per uur. Dat is € 0,30 boven het minimumloon en 7 dagen per week en 24 uur beschikbaar moeten zijn. Het is zwaar werk in vieze ruimtes zonder daglicht en schone toiletten. Het was de rijksoverheid die vond dat de kosten van Schiphol 7

omlaag moesten en moest concurreren op salarissen. Hoe kan dit werken lonen en concurreren met een uitkering? Dat is een vraag aan u. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Ik vind dat een ingewikkelde vraag in de context die ik net schetste. Werken moet lonen in de zin van dat je dus een prikkel moet hebben om na de uitkering aan het werk te willen en kunnen en blijven. Wat u zegt de hele problematiek rondom de beloning van bepaalde beroepsgroepen, daar ben ik met u van mening dat daar intensief naar gekeken moet worden want daar schort nogal eens wat aan maar ik breng dan ook wel in herinnering wij roepen met elkaar ook een bepaalde vraag op. U noemt het voorbeeld van Schiphol. We willen ook allemaal voor € 50 kunnen vliegen. Misschien is dat ook wel iets wat we de komende jaren toch niet meer kunnen en mogen gaan doen. Dus die problematiek is veel breder en zeker breder dan hier de raad van de gemeente Diemen. De heer PRINS: voorzitter, dat is meer een veronderstelling. Die € 50 vliegen, dat wil ik helemaal niet maar er komt wel een VVD-kamerlid op de tv klagen over de lange wachtrijen voor Schiphol maar we hebben hem niet horen klagen over de lage salarissen.

De vraag aan u is een oplossing die u ook niet zo makkelijk ziet, is dan toch het verhogen van de lonen in plaats van het korten op de minimavoorzieningen want dat stelt u voor in uw motie? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Ik wil mij beperken tot de mogelijkheden waar de gemeente Diemen toe in staat is en het verhogen van het minimumloon, daar zijn wij in deze raad niet voor bevoegd. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. Meneer Timmer daagt mij uit om hier steeds op in te gaan want hij wil enerzijds geen uitspraken doen over het minimumloon of dat niet omhoog moet maar omdat er dus een zo’n belabberd minimumloon is in dit land moeten wij als gemeente bijlappen. Doordat het loon zo laag is kunnen mensen niet rondkomen. Aanvullend op alle rijksregelingen die er zijn hebben wij in Diemen hele goede armoederegelingen of eigenlijk bestaanszekerheidregelingen en die regelingen wilt u eigenlijk afbouwen want u vindt dat werken te weinig loont door die regelingen en tegelijkertijd wilt u geen uitspraken doen over of het minimumloon niet omhoog moet. Volgens mij lossen we dit probleem op door met z’n allen te gaan lobbyen voor een hoger minimumloon zodat we niet met z’n allen met allerlei socialezekerheidsregelingen mensen omhoog moeten houden. Bent u dat met mij eens of niet? Waarschijnlijk niet. De heer TIMMER: dank u voorzitter.

Allereerst doet u een veronderstelling dat ik allerlei regelingen zou willen afbouwen als Diemense VVD. Dat heb ik niet gezegd en dat willen we ook absoluut niet. Wij willen het verschil tussen een uitkeringssituatie en een werkende situatie zodanig beïnvloed zien dat het gunstiger is om te gaan werken dan in een uitkeringssituatie te blijven zitten. Voor het overige ben ik het natuurlijk niet met u eens. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. Ik betoog dat wij dat ook kunnen bereiken door een hoger minimumloon maar ik val in herhaling. Dus tot zover. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Even voor de goede orde. In mijn beleving eerst de algemene beschouwing en het aangeven dat er een motie komt maar gaan we nu ook al de moties behandelen want wij hebben juist de schorsing aangegrepen om ons onderling te beraden over die moties? De VOORZITTER: u mag nu al vragen stellen of kritische punten naar voren brengen. Ik verwacht niet dat u meteen een eindoordeel velt over allerlei moties. Daarvoor hebben we 8

een mooi proces zodat het college ook straks nog een inbreng heeft maar het staat u allemaal vrij om inderdaad nu al te reageren, vragen te stellen en punten naar voren te brengen. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Wij hebben in Diemen natuurlijk al dat sociaal vangnet tot 130% van het sociaal minimum om die overgang al wat meer te dempen. Wat mijn probleem is met het verhaal van de heer Timmer, en mevrouw Kuilman had het daar ook al over, is dat wij als gemeente Diemen proberen om dat ruimhartige armoedevangnet te hebben. Ik vind dat wij als gemeente niet ervoor gestraft moeten worden of nog meer aan de lat staan om daar iets aan te doen doordat het Rijk het af laat weten en eigenlijk die armoedeval creëert. Dat zit niet bij ons als gemeente dat wij die armoedeval creëren. Wij proberen juist de groep die zo kwetsbaar is zo goed mogelijk te helpen en als daarvan het gevolg is dat er een verschil zit tussen werkenden en niet-werkenden, dan is dat niet wat de gemeente veroorzaakt of ziet de heer Timmer dat wel zo? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Ik zie niet dat de gemeente dat veroorzaakt maar ik vraag nu om te kijken of er wat aan te doen is om dat meer te differentiëren, om daar een glijdende schaal in te brengen. Dat zou de invloed kunnen zijn van de gemeente Diemen waardoor iemand niet in één keer van een regeling afstand doet.

De heer POELWIJK: voorzitter, dan zou ik daarbij dus onderschrijven dat volgens mij het beleid van het Rijk daar vele malen belangrijker voor is om de armoedeval te voorkomen dan dat wij hier in Diemen nog extra kunnen doen dan wij nu al doen. De heer TIMMER: voorzitter, volgens mij ga ik met een grote boodschappenlijst straks naar het VVD congres maar op dit moment wou ik het hier even bij laten. De Diemense VVD wil net als het college helder leesbare teksten, ook van raadstukken. Het ondertekenen van de Direct Duidelijk Deal zoals wethouder Prins op 10 oktober deed vinden wij belangrijk. Tot welke activiteiten leidt dit in 2023? De uitdaging zit er wat ons betreft vooral in om de goede voornemens in de praktijk te brengen en ook aandacht te blijven houden voor de werkelijke uitvoering. Onze inwoners moeten alles transparant kunnen volgen. Daar past wat ons betreft ook bij het eenduidig publiceren, dus niet later nog wijzigingen doorvoeren, zonder dat volstrekt duidelijk is dat er is gewijzigd en wat er is gewijzigd. Daarnaast hebben we met elkaar de opdracht om ons in te zetten voor onze democratie. Hoe zorgen we ervoor dat onze inwoners betrokken zijn bij de politiek en de bestuurlijke besluitvorming? De veel te lage opkomst bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen baren ons grote zorgen.

We willen ons blijven inzetten, onder meer in de werkgroep Communicatie en Participatie (voorheen Meervoudige Democratie), om het vertrouwen in de politiek te versterken en te herstellen. Wat mij betreft zal ik de moties van de andere partijen later deze middag en avond bespreken en ik ben ook erg benieuwd naar de preadvisering van het college hieromtrent. Tenslotte stellen wij ons de vraag: stemmen we voor of tegen deze begroting? Wij lezen zeker veel goede zaken, maar hebben ook kanttekeningen en bedenkingen. Specifiek op het terrein van werk, jeugdzorg, wonen en lokale heffingen. We laten ons vandaag graag overtuigen. Zoals ik al eerder zei: er is veel te doen. Zolang er leven is, is er hoop. De schouders er onder. Mevrouw VAN’T RIET: dank u voorzitter. Als u zoveel twijfels heeft bij de huidige begroting, waar zijn dan uw amendementen om het zo te maken dat we er wel mee in kunnen stemmen?

9

De heer TIMMER: voorzitter, ik zei dat wij deze begroting helemaal niet slecht vinden. Laat ik het op die manier opschrijven maar er zijn ook een paar punten en de 2 moties die wij hebben ingediend zijn wat ons betreft erg belangrijk en ik ben ook erg benieuwd hoe het college daarop reageert en de overige collega’s natuurlijk ook. Dus in die context wil ik nog even mijn kruit drooghouden maar de Diemense VVD zal niet a priori tegen deze begroting stemmen maar wij laten ons graag overtuigen, met name in de reactie op onze moties. Motie 8 tarief afvalinzameling luidt als volgt: De raad van de gemeente Diemen, in vergadering bijeen op 3 november, Constaterende dat: • er slechts een verschil is van 78 euro tussen de afvalstoffenheffing voor alleenstaanden en voor meerpersoonshuishoudens, zijnde slechts 20% van het tarief voor meerpersoonshuishoudens; Overwegende dat: • het uitgangspunt zou moeten zijn dat de vervuiler betaalt; • in de belastingsfeer ook onderscheid bestaat tussen alleenstaanden en meerpersoonshuishoudens en dat bijvoorbeeld heffingsvrije drempels voor meerpersoonshuishoudens ruimhartig worden verdubbeld; • dergelijk belangrijk onderscheid ook ten aanzien van de afvalstoffenheffing wenselijk is; Verzoekt het college van B&W van de gemeente Diemen om: • te onderzoeken in hoeverre, voor de jaren 2024 en volgende, er een grotere tariefdifferentiatie in de

afvalstoffenheffing mogelijk is ten gunste van de eenpersoonshuishoudens. En gaat over tot de orde van de dag. Motie 9 werken loont luidt als volgt: De raad van de gemeente Diemen, in vergadering bijeen op 3 november, Overwegende dat: - inwoners die gebruik hebben gemaakt van inkomensondersteunende maatregelen en weer aan het werk gaan te maken kunnen krijgen met een armoedeval; - het voor inwoners in een uitkeringssituatie belangrijk is dat wanneer zij een baan vinden er financieel op vooruitgegaan; - verlies van gemeentelijke minimaregelingen, net als verlies van landelijke inkomensondersteunende maatregelen, een drempel kunnen vormen om weer aan het werk te gaan; - de gemeente geen invloed kan uitoefenen op het landelijke stelsel maar wel op het eigen beleid binnen de gemeente; Constaterende dat: - er op dit moment grote personeelstekorten zijn in Nederland; Van mening zijnde dat: - gemeentelijke minimaregelingen in beginsel een tijdelijk vangnet zouden moeten zijn voor wie dat nodig heeft; - werken c.q. meer werken de oplossing is om uit armoede te komen; - de gemeentelijke minimaregelingen dusdanig vormgegeven moeten worden dat de inkomensondersteuning afbouwt naarmate het inkomen stijgt; - hierdoor het werken meer gaat lonen; Verzoekt het college: 10

-

de mogelijkheden tot het invoeren van gemeentelijke inkomensondersteuning, die een afbouw kent bij stijgende inkomsten, te onderzoeken; de raad over de uitkomsten daarvan, voor de bespreking van de kadernota 2024, te informeren.

Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Geachte leden van de raad, college, mensen in de zaal en Diemenaren en Diemenezen thuis. Ongeveer een half jaar geleden hebben we het coalitieakkoord Diemen met elkaar en voor elkaar vastgesteld. GroenLinks is trots op dit coalitieakkoord, waarmee we verder kunnen bijdragen aan het in de praktijk brengen van onze waarden menselijk, eerlijk en duurzaam. GroenLinks ziet veel goede plannen uit dit akkoord die met deze begroting kunnen worden uitgevoerd. Die zijn ook hard nodig in deze tijd waarin we te maken hebben met een grote toename van armoede, een tekort aan betaalbare woningen, gestegen energieprijzen en de urgente noodzaak om de klimaatverandering te verminderen. Al deze zaken raken mensen met een kleine beurs harder dan mensen die meer te besteden hebben. Ik zal dieper ingaan op de aanpak van armoede, inwoners centraal stellen, wonen, klimaat en duurzaamheid. Om te beginnen de aanpak van armoede. GroenLinks en deze hele coalitie staan voor het versterken van de bestaanszekerheid en kansengelijkheid van mensen in Diemen. Het is wel duidelijk dat de huidige energieprijzen en de hoge inflatie de bestaanszekerheid van veel mensen verslechteren. Mensen met een kleine portemonnee worden hierdoor het hardst geraakt, maar het is duidelijk dat ook steeds meer mensen met een middeninkomen nu moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen.

Wij zijn geschrokken van de toename van het aantal aanmeldingen bij de voedselbank. GroenLinks is dan ook blij met ons college, en ook met ons als hele raad, dat wij met z’n allen op zoek zijn naar de beste manieren om deze mensen te ondersteunen. Gelukkig ziet ook de landelijke overheid de noodzaak om hier financieel aan bij te dragen. En het is aan ons om te zorgen dat geld en ondersteuning terecht komen bij de mensen die dat het hardste nodig hebben. Het is een ingewikkeld vraagstuk wat veel vraagt van de raad, het college en de ambtenaren. Wij kijken uit naar de concrete plannen van het college die we in november hier in de raad zullen bespreken. GroenLinks heeft er vertrouwen in dat wij daar met z’n allen goede keuzes in gaan maken. Al zouden wij liever hebben dat het niet nodig is. GroenLinks vindt het mooi om te zien dat er ook in Diemen mensen zijn die de 190 euro die ze in november en december terugkrijgen via de energieleverancier en zelf niet nodig hebben, graag willen geven aan mensen die dat wel nodig hebben. De inwoners centraal. GroenLinks is er trots op dat in Diemen de inwoner centraal staat. Er wordt gewerkt vanuit wat de inwoner nodig heeft, niet vanuit wat de regels voorschrijven. Ook de focus op preventie, problemen voorkomen of zorgen dat ze niet erger worden, is een belangrijke basis van waaruit wordt gewerkt.

Dat zien wij ook terug in de plannen om het jongerenwerk uit te breiden. Door de coronacrisis hebben meer en meer jongeren tussen de 12 en 25 jaar het moeilijk gekregen. GroenLinks heeft daar vaak aandacht voor gevraagd in deze raad. En wij staan er dan ook volledig achter… De heer TIMMER: dank u voorzitter. U zegt investeren in jongerenwerk, natuurlijk heel belangrijk maar wat wij ook belangrijk vinden: wat we gedaan hebben, heeft dat ook effect want ik kan mij herinneren dat er wel projecten waren, bijvoorbeeld voor hulp bij jongeren in schuldsituaties, dat er nauwelijks gebruik van wordt gemaakt. Dus let dan ook op. Je kunt de focus daarop leggen maar is daar behoefte aan? Dus kunt u daar wat meer over vertellen, heeft u er zicht op dat wij juist die groepen bereiken die daar ook behoefte aan hebben en niet zomaar een beetje met hagel aan het schieten zijn?

11

Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Er wordt nu natuurlijk uitgebreid met extra activiteiten voor jongeren. Zo is het heel duidelijk dat er veel jongeren zijn die behoefte hebben aan meer ondersteuning. Er zijn allerlei activiteiten geweest in de coronatijd en daarna een online plek waar jongeren in gesprek konden gaan met hulpverleners. Inderdaad, schuldhulpverlening voor jongeren, daar is misschien weinig gebruik van gemaakt maar degene die geholpen zijn zullen daar zeker wat aan gehad hebben. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Ik hoor toch veel vermoedens. Ik hoor toch veel we denken dat maar ik zou toch willen pleiten voor doe eens gedegen onderzoek dan naar wat je investeert, of dat ook het juiste is want je kunt van alles hiervoor vrij maken en je kunt denken van ik zal wel goed bezig zijn maar doe het iets gerichter wat ons betreft. Mevrouw RAMAUTARSING: dank u voorzitter. De heer Timmer zegt doe eens gedegen onderzoek. Ik meen mij te herinneren dat de uitbreiding van jongerenwerk in Diemen een recente is en dat ook is toegezegd dat dat geëvalueerd zou worden. Is dat voor u niet voldoende? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Dat is op dat onderdeel voldoende maar er zijn nog genoeg onderdelen waar blijkbaar beleid wordt gevoerd op vage vermoedens en daar zou ik toch iets meer onderbouwing bij willen zien. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter.

Het is zeker goed om te kijken wat het effect is van wat we doen. Dus ik wil dat zeker graag meegeven aan het college dat dat uiteraard ook geldt voor het jongerenwerk maar evengoed is het bij preventie altijd een stuk lastiger om vast te stellen wat het effect is dan bij iets oplossen wat al een gemeentelijk probleem is. U zei daar straks zelf ook van ook op het gebied van veiligheid zijn we zowel voor repressie maar ook voor meer aandacht voor preventie. Ook daar is het heel moeilijk om te meten hoeveel criminaliteit je kunt voorkomen door in te zetten op dat soort zaken. Dat geldt ook voor het jongerenwerk. Ook dat is deels preventie om ervoor te zorgen dat zaken die wel gesignaleerd worden niet erger worden dan ze zijn. De heer PRINS: voorzitter, het lijkt alsof de heer Timmer maar ook mevrouw Van ‘t Riet niet goed weten waarom het jongerenwerk wordt uitgebreid of waarom het college dat voorgesteld heeft. Er is een onderzoek geweest, een benchmark zoals ze dat tegenwoordig noemen, waaruit bleek dat Diemen van alle gemeenten die onderzocht werden het laagste uitgaf aan jongerenwerk. Dat was alleen al een reden om tot een verhoging over te gaan plus de aanleiding vanuit de coronatijd waar jongeren in eenzaamheid terecht zijn gekomen enzovoort en allerlei problemen hebben ondervonden. De heer TIMMER: dank u voorzitter.

Om nou te investeren omdat we toevallig het laatste zijn, dat vind ik nou wel een zwak argument. Ik zou willen investeren in die dingen die noodzakelijk zijn om te doen en niet alleen om te kijken van we geven daar iets te weinig uit, laten we daar een onsje meer doen. De heer PRINS: voorzitter, het college heeft dus ook erkend dat er te weinig werd gedaan en dat er meer geld nodig was en ik kan u heel lang bezighouden om terug te gaan in de 12

geschiedenis. Sinds ik hier woon is het jongerenwerkdossier af en toe gevuld met heel veel pijnlijke momenten waarop Diemen gewoon slecht geacteerd heeft en ik hoop dat het college het nu beter gaat doen dan voorheen. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. GroenLinks is dus in ieder geval blij dat het jongerenwerk zal worden uitgebreid. We staan er volledig achter dat er extra geld vrij gemaakt wordt om juist voor deze jonge inwoners meer te kunnen betekenen. Als kleine gemeente kunnen wij geen grote aantallen asielzoekers opvangen. Onze suggesties om op kleinere schaal mensen op te vangen zijn door het COA vaak afgewezen. Met de recente opvang van Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers in de sporthal laat Diemen zien dat we waar mogelijk mensen die dat nodig hebben, echt opvangen. Diemen geeft al jaren ondersteuning aan inwoners met een laag inkomen. Toch is het goed dat in deze begroting wordt aangekondigd dat we dit minimabeleid gaan evalueren en waar nodig aanpassen aan de eisen van deze tijd. Want wij blijven het belangrijk vinden dat we hiermee alle mensen bereiken die het nodig hebben, met ondersteuning die echt helpt. In Diemen hebben we al meerdere jaren een Vroeg erop af-aanpak in de schuldhulpverlening. Energiemaatschappijen, woningcorporaties, drinkwaterleveranciers en zorgverzekeraars moeten betalingsachterstanden melden bij de gemeente.

De aanpak maakt dat mensen vroeg in beeld komen en dat op die manier samen gekeken kan worden naar een oplossing en erger kan worden voorkomen. Wat helaas geen verrassing is, is dat het aantal meldingen van betalingsachterstanden voor energierekeningen dit jaar is toegenomen. Daar maken wij ons zorgen over. Het is belangrijk dat de gemeente mensen met betalingsachterstanden helpt het probleem structureel op te lossen door ook te helpen met maatregelen die energie besparen. Positief is dat deze vroeg erop af-aanpak maakt dat de mensen met hoge energierekeningen in beeld komen bij de gemeente en dat ze geholpen worden. Dan ga ik nu verder met wonen. Iedereen heeft een plek nodig om te wonen. Het is daarom belangrijk dat we betaalbare woningen blijven bouwen, ook in Park Valley. Vorige week hebben wij al aangekondigd dat wij met twee moties over betaalbaar wonen komen. Met onze moties willen we de transparantie in aanbod en toewijzing van betaalbare woningen in Diemen verbeteren. Het doel van de motie Transparantie aanbod en toewijzing sociale huurwoningen is om inzicht te krijgen in hoe particuliere sociale huurwoningen worden aangeboden en toegewezen en om nieuwe sociale huurwoningen zoveel mogelijk via corporaties te laten verhuren.

Dit laatste is al de huidige werkwijze, maar wij willen graag bevestigen dat wij daarachter staan, om transparantie en eenduidigheid in de toewijzing te garanderen. Het doel van de motie Transparantie aanbod en toewijzing middeldure huurwoningen is om te zorgen voor transparantie in het aanbod van middeldure huurwoningen in Diemen en om gezamenlijk na te gaan in hoeverre we, naast de inkomenseis, ook andere criteria voor toewijzing van middeldure huurwoningen willen toepassen. Er zijn ook inwoners voor wie extra aandacht nodig is op het gebied van wonen. Daarom is GroenLinks blij dat er wordt gekeken naar de speciale behoeften in relatie tot wonen, zoals zorg en wonen, beschermd wonen voor mensen die niet geheel zelfstandig kunnen wonen en de huisvesting van daklozen. Dan ga ik verder met het klimaat. We weten allemaal dat er sprake is van een klimaatcrisis. Er ligt dan ook een opdracht aan ons allemaal om bij te dragen aan de energietransitie om uiteindelijk alleen duurzame energie te gebruiken. Door de extreem hoge energieprijzen zijn veel mensen nu bezig met het verminderen van hun verbruik, isoleren en het installeren van zonnepanelen. De gemeente faciliteert mensen hierin door gezamenlijke 13

inkoop mogelijk te maken en betrouwbare partners voor de uitvoering te zoeken. Voor mensen met een kleine beurs is de uitdaging van de hoge energiekosten en het overstappen op duurzame energie heel groot. De inzet van het college om voor en met deze mensen te kijken wat er mogelijk is aan isolatie, energiebesparing en het ‘van het gas af gaan’ en hen daarbij zoveel mogelijk te ontzorgen, is ontzettend belangrijk om deze urgente transitie met z’n allen te maken. In het buitengebied van Diemen zoeken we naar een balans tussen natuur, kleinschalige recreatie, toegankelijkheid, klimaatadaptatie en duurzame energieopwekking. We zorgen dat er natuur is waar mensen van kunnen genieten en die aantrekkelijker wordt voor insecten en we blijven investeren in het versterken van de ecologische verbindingen. We onderzoeken of windmolens plaatsen op een verantwoorde manier kan, want als dat lukt slaan we echt een grote slag in het opwekken van duurzame energie. Ook binnen het bebouwde gebied zetten we in op klimaatadaptatie, bijvoorbeeld door het aanwijzen van locaties voor wateropvang bij extreme regenval en extra groen tegen hittestress. GroenLinks kijkt uit naar de 1000 extra bomen die de komende vier jaar worden geplant in Diemen. Wat ons betreft zouden dat er zelfs nog meer mogen worden. Duurzaamheid. Ook in 2023 blijft de gemeente sterk inzetten op duurzaamheid.

Ten eerste door het goede voorbeeld te geven en waar mogelijk duurzaam en circulair te bouwen. Verder wordt er sterk ingezet op het beter scheiden van afval zodat zoveel mogelijk hergebruikt kan worden en op een gezonde leefomgeving met speciale aandacht voor luchtkwaliteit en geluid. En dit gebeurt allemaal in samenwerking met inwoners, bedrijven en organisaties in Diemen. Participatie en samen dingen voor elkaar krijgen zijn op het terrein van duurzaamheid al jaren de manier van werken in de gemeente Diemen. Een kanttekening blijft nodig bij al deze plannen. De gemeente staat er op dit moment financieel goed voor, maar de kosten van de jeugdzorg en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning staan onder grote druk. Ook is niet heel duidelijk hoe de energietransitie betaald gaat worden. Tot slot. GroenLinks is blij met de vele goede plannen in deze begroting. Onze wensen en ambities voor Diemen en haar inwoners zijn groot. Het blijft belangrijk dat we zaken samen oppakken. De gemeente kan het niet alleen, maar kan wel anderen stimuleren en faciliteren om ook hun rol te pakken. Het gaat erom dat we het samen doen voor een menselijk, eerlijk en duurzaam Diemen. Een gemeente waar iedereen zichzelf kan en mag zijn en de ondersteuning krijgt die eenieder nodig heeft. Een gemeente die kansen biedt aan iedereen, waar we duurzaam samenleven.

Motie 2 Transparantieaanbod en toewijzing middeldure huurwoningen luidt als volgt: De raad van de gemeente Diemen in vergadering bijeen op 3 november 2022; Constaterende dat: • We in Diemen blijven investeren in betaalbare woningen voor sociale huurders en middeninkomens; • In de Verordening doelgroepen woningbouw Diemen 2019 de doelgroep voor nieuw te bouwen middeldure huurwoningen is afgebakend met een maximale inkomensgrens; • Geen toewijzingsregels van toepassing zijn op middeldure huurwoningen in Diemen, naast de inkomenseis; Overwegende dat: 14

•

Het voor een transparante en eerlijke toewijzing van de schaarse middeldure huurwoningen wenselijk is dat alle middeldure huurwoningen worden aangeboden via één gezamenlijk systeem; • Voor de toewijzing van middeldure huurwoningen, net als bij sociale huurwoningen, zaken als inschrijvingsduur en lokale binding relevante criteria lijken; • Wij willen dat ook middeldure huurwoningen voor een zo groot mogelijk deel ter beschikking komen van mensen die in Diemen wonen of werken (met eventueel voorrang voor bijvoorbeeld leerkrachten in het Diemense basisonderwijs en zorgmedewerkers); Verzoekt het college om: • In gesprek te gaan met bestaande en toekomstige eigenaren/verhuurders van middeldure huurwoningen in Diemen met als doel alle middeldure huurwoningen te gaan aanbieden via één aanbodsysteem, zodat voor alle woningzoekenden bekend is welke woningen in Diemen beschikbaar komen; • Te overwegen in hoeverre en welke criteria we in Diemen zouden willen gebruiken voor het toewijzen van middeldure huurwoningen en de raad, eigenaren/verhuurders en andere relevante partijen hierbij te betrekken; • De bevindingen mee te nemen bij de actualisatie van de Woonvisie. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie 3 Transparantie aanbod en toewijzing sociale huurwoningen luidt als volgt: De raad van de gemeente Diemen in vergadering bijeen op 3 november 2022; Constaterende dat: • We in Diemen blijven investeren in betaalbare woningen, ook voor sociale huurders; • Sociale huurwoningen van woningcorporaties via WoningNet worden toegewezen via het woonruimteverdeelsysteem volgens criteria die in de regio gezamenlijk zijn vastgesteld; • In dit systeem de woningen worden verdeeld op basis van (onder meer) de opgebouwde inschrijfduur, met uitzondering van woningzoekenden die op grond van de Huisvestingsverordening in aanmerking komen voor directe bemiddeling; • In dit systeem 50% van de woningen mag worden toegewezen aan woningzoekenden met regionale binding, waarvan de helft (dus 25% van de woningen) aan woningzoekenden met binding met de gemeente Diemen; • Sociale huurwoningen die niet van een woningcorporatie zijn, niet worden aangeboden via WoningNet en hier het woonruimteverdeelsysteem niet wordt toegepast; Overwegende dat: • Niet alle mensen die een sociale huurwoning zoeken dezelfde toegang hebben tot sociale huurwoningen die buiten WoningNet om beschikbaar komen; • Het voor een transparante en eerlijke toewijzing van alle sociale huurwoningen wenselijk lijkt dat op alle sociale huurwoningen dezelfde toewijzingsregels van toepassing worden; • Nog niet bekend is of het buiten

WoningNet om aanbieden en toewijzen ook voordelen heeft; 15

Verzoekt het college om: • In gesprek te gaan met particuliere verhuurders van sociale huurwoningen in Diemen (in elk geval verhuurders met tien of meer woningen) over hoe zij hun sociale huurwoningen aanbieden en toewijzen; • De raad hierover te informeren en de bevindingen mee te nemen bij de actualisatie van de Woonvisie; • Zo nodig en zo mogelijk met de eigenaren/ontwikkelaars van nog te bouwen sociale huurwoningen (alvast) afspraken te maken over eenduidig, transparant en toegankelijk aanbieden en toewijzen van de woningen. En gaat over tot de orde van de dag. De heer PRINS: dank u voorzitter. Geachte raad. De financiële positie van Diemen is goed. Het college stelt € 3,7 miljoen extra uitgaven voor, waarvan meer dan 1 miljoen voor nieuw personeel. Dankzij de septembercirculaire kan het overschot op de begroting verhoogd worden naar ¤ 480.000, en kan in ‘22 op nog eens € 1,75 miljoen extra gerekend worden. Voor latere jaren ziet het er wat minder florissant uit, maar Diemen blijft groeien. Ook blijft groeien het aantal inwoners dat een financieel beroep op de gemeente moet doen. De fractie van de Ouderenpartij Diemen is van mening dat mensen recht hebben op een menswaardig bestaan en een menswaardig inkomen. Vooral diegenen die niet of moeilijk in hun eigen onderhoud kunnen voorzien. Hun bestaanszekerheid is de afgelopen decennia onder druk komen te staan.

Het minimumloon, de AOW en de pensioenen zijn niet geïndiceerd, uitkeringen, w.o. de bijstand, zijn verlaagd. De kosten van het levenspeil zijn hoger dan ooit. En de voorwaarden in de Participatiewet zijn hardvochtig in hun uitwerking. Gelukkig wordt die wet per 1 januari a.s. op enkele onderdelen versoepeld. De kostendelersnorm tot 27 jaar wordt afgeschaft, zodat jongeren niet meer dakloos hoeven te worden en mantelzorgers en hun verzorgden niet gestraft worden als ze onder één dak wonen. Bij de behandeling als ingekomen stuk op 15 september van de FNV-brief met het verzoek om de kostendelersnorm voor jongeren tot 27 jaar niet meer toe te passen, zoals Rotterdam, Groningen, Tilburg en Arnhem doen vanaf 1 juli, hebben we het college gevraagd om een reactie op deze brief. Tot op de dag van vandaag hebben we die niet gekregen. Wij betreuren dat, want we schaffen die regeling in Diemen graag eerder af dan 1 januari. In Diemen gaat het om 74 uitkeringen. De eerdergenoemde gemeenten hebben de korting als proef opgeschort. In Assen heeft het college aan de raad voorgesteld om een buitenwettelijk besluit te nemen en de kostendelerskorting met TWK vanaf 1 juli van dit jaar op te schorten. Dat stellen we voor in de motie Opschorting kostendelerskorting Participatiewet die we bij deze indienen.

We vragen dus om de kostendelerskorting per 1 juli 2022 op te schorten en om een desbetreffend voorstel om een tijdelijk buitenwettelijk beleid te voeren aan de raad voor te leggen. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Hoe komt de heer Prins op de datum van 1 juli 2022 uit? De heer PRINS: omdat de andere gemeenten die ik genoemd heb ook op die datum de korting hebben opgeschort of gaan opschorten. Assen heeft het voorgelegd aan de raad en die besluit daar in de loop van deze maand over. Dus in Assen gebeurt het ook met terugwerkende kracht tot 1 juli. Als u verder terug wilt in de geschiedenis, dan mag u de motie eventueel amenderen maar ik weet niet of dat uw bedoeling is. De heer POELWIJK: ik was benieuwd hoe u aan die datum kwam maar dan ben ik eigenlijk nog steeds benieuwd hoe die andere gemeenten aan die datum komen. 16

De heer PRINS: ik kan wel zeggen dat de discussie over de kostendelersnorm al heel lang speelt en ook in Den Haag langer in discussie is geweest. Het is een uitstel geweest tot 1 januari 2023 want dat had al eerder gekund. Dus dat die gemeenten op 1 juli 2022 zijn uitgekomen kan ik mij wel voorstellen dat het een zekere willekeur is maar gezien de situatie vind ik dat redelijk. Bij de begrotingsvragen heeft onze fractie ook gevraagd naar het aantal ontvangers van minimaregelingen in 2018 en nu. Het antwoord was dat dat niet kon worden nagegaan. In de IR hebben we die vraag opnieuw gesteld. Daar is de wethouder niet op in gegaan. Ook hebben wij gevraagd welke regelingen automatisch worden toegekend en welke niet. De wethouder antwoordde dat er een ‘prachtig overzicht’ op de website staat van de automatische toekenningen. Welnu, voorzitter, wij hebben alle 18 minimaregelingen op de website bekeken, en er wordt geen een automatisch toegekend. Ze moeten allemaal worden aangevraagd. Waarom geeft de wethouder een antwoord dat aantoonbaar niet klopt? Wat voor ons van belang is, is dat veel van de mensen die wij op het oog hebben (laaggeschoolden, laaggeletterden, digibeten) geen gebruik maken van de digitale middelen zoals de website waar wij dagelijks gebruik van maken. Onze vraag over automatische toekenning stelden we n.a.v.

het door het college zelf verklaarde ‘ruimhartige armoedebeleid, waarbij niet-gebruik wordt tegengegaan, o.a. door zoveel mogelijk minimaregelingen automatisch toe te kennen’ (citaat pag. 54). De ruimhartigheid is echter niet alleen afhankelijk van de 130%-norm, maar ook van het feitelijk gebruik of niet-gebruik, én de toegankelijkheid. Voordat we een oordeel kunnen geven of het minimabeleid van dit college echt ruimhartig is, moeten we beschikken over feiten en cijfers. Die hebben we tot nu toe niet ontvangen, ondanks onze vragen hierover. Het college voldoet zo niet aan haar informatieplicht aan de raad. Wat we willen bevorderen is dat zoveel mogelijk minimaregelingen automatisch worden toegekend. We signaleerden eerder dat de inkomenstoeslag voor mensen die langer dan 3 jaar in de bijstand zitten, niet automatisch wordt toegekend. In het verleden was er ook sprake van automatische kwijtschelding van de afvalstoffenheffing en de waterschapheffing voor minima. We denken dat we de ambtelijke organisatie veel werk uit handen kunnen nemen als we streven naar zo veel mogelijk automatische toekenning. Dat stellen we voor in de motie Onderzoek automatische toekenning minimaregelingen en we stellen ook voor communicatie over minimaregelingen op creatieve en onorthodoxe manier te intensiveren, in het bijzonder via niet-digitale media.

Het college wil beginnen met het WMO-team met 2 fte’s uit te breiden. We hebben eerder vragen gesteld over de wachttijden bij de aanvragen van WMO-voorzieningen. Er zijn nu maar 12,25 fte aanwezig, het zouden er 15,85 fte moeten zijn. De uitbreiding met 2 fte is niet alleen onvoldoende voor het wegwerken van de bestaande achterstanden, en te voldoen aan de wettelijke norm van 6 weken, maar is ook niet voldoende om de groei van Diemen en van het groter aantal ouder wordende inwoners met meer aanvragen te bedienen. Het college wil kijken naar efficiencyverbetering, dat vinden wij ook belangrijk, maar het is onduidelijk wat de uitkomst daarvan is. Volgens ons moet u beide doen: én de personeelsformatie uitbreiden én de efficiency verbeteren. Want ook als die 2 fte erbij komen, blijft er een tekort van 1,33 fte. Als er dan ook in het team zieken of langdurig zieken zijn, of zwangerschapsverloven, of iemand een andere baan krijgt en een vacature ontstaat, dan blijven de aanvragen zich opstapelen. Dan wordt het voor de WMO gereserveerde geld niet uitgegeven en vindt er onderbesteding plaats. Laten we niet vergeten dat achter elke aanvraag op de stapel iemand met een reële zorgvraag zit die langer moet wachten op zijn of haar noodzakelijke voorziening. Dat mag niet, want de gemeente heeft een zorgplicht, niet alleen voor de cliënten, maar ook voor haar eigen ambtenaren.

Als er voldoende formatie is, dan is het team beter in staat aanvragen tijdig weg te werken en om tegenvallers op te vangen. We stellen daarom in onze motie Achterstanden Wmo-aanvragen voor de achterstanden met spoed weg te werken, en zolang niet is voldaan aan de wettelijke termijn elk kwartaal te laten rapporteren over de achterstanden, wachtlijsten en personeelsformatie. 17

Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. Ik ben het met de heer Prins eens dat het niet goed is dat we die wachtlijsten hebben. Alleen, ik vraag mij af of het dan zin heeft om te gaan rapporteren aan de raad hoe het met de achterstanden staat. Kan je niet beter die ambtelijke capaciteit gebruiken om die achterstanden weg te werken want volgens mij creëert u met het verzoek in de motie op die manier alleen maar extra werk of zie ik dat verkeerd? De heer PRINS: ja, dat ziet u verkeerd maar het punt is dat als het college kan aantonen dat in het eerste kwartaal van 2023 die achterstand is ingelopen met de huidige formatie, dat we dan tevreden zijn en dat er verder niet meer gerapporteerd hoeft te worden maar ik heb ook eerder wel eens meegemaakt, en uit ervaring bleek dus dat kwartaal na kwartaal die achterstanden niet werden ingelopen om allerlei redenen. Ik wil proberen om hier een beetje een vinger op te leggen zodat wij regelmatig terug gerapporteerd kunnen worden en we eventueel ook kunnen voorstellen om versneld nog meer formatie aan te trekken. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Even voor mijn duidelijkheid. Achterstand. Heeft u het er dan over dat de zorgvraag is opgelost of achterstanden in de behandeling van de aanvragen? Er zit namelijk een verschil tussen. De heer PRINS: nee, ik heb het criterium van de wettelijke termijn van 6 weken genoemd.