Memo Septembercirculaire 2024 Diemen

Colofon Duo+ Vondelstraat 1 1191 BD Ouderkerk aan de Amstel Postadres Postbus 35 1190 AA Ouderkerk aan de Amstel Telefoon (0297) 51 32 32 Fax (0297) 51 32 32 BTW-nummer 854833171BO1 KvK-nummer 62475436

Septembercirculaire 2024 gemeente Diemen

2

Inhoud Advies ............................................................................................................................................... 4 Samenvatting.................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ..........................................................................................................................................5 Tabel mutaties septembercirculaire .................................................................................................. 6 Toelichting mutaties septembercirculaire 2024 ................................................................................. 6 Accresontwikkeling ....................................................................................................................... 6 Voorlopige afrekening BCF plafond 2024 ....................................................................................... 7 Mutaties maatstaven en uitkeringsfactor ....................................................................................... 7 Taakmutaties ................................................................................................................................. 7 Kinderopvang Sociaal medische indicatie ...................................................................................

7 Digitaal stelsel Omgevingswet .................................................................................................. 8 Bijstand jongerennorm .............................................................................................................. 8 Besparingsverlies Jeugd............................................................................................................. 8 Indexering en demografie WMO ................................................................................................ 8 Overige mutaties ....................................................................................................................... 8 Integratie- en decentralisatie uitkeringen ...................................................................................... 9 Wet betaalbare huur .................................................................................................................. 9 Alleenverdienersproblematiek................................................................................................... 9 Openbare bibliotheken .............................................................................................................. 9 Participatie ...............................................................................................................................

10 Overige ontwikkelingen ................................................................................................................... 10 Inzet specifieke uitkeringen ...................................................................................................... 10 Rijksbijdrage sociale infrastructuur ........................................................................................... 10 Herijking gemeentefonds ......................................................................................................... 10

Septembercirculaire 2024 gemeente Diemen

3

Advies -

-

De financiële consequenties 2024 te betrekken bij de jaarstukken 2024; De financiële consequenties 2025 en verder te betrekken bij de eerste begrotingswijziging voor 2025; De compensatie voor Jeugd vanaf 2026 te verrekenen met de eerder voor deze jaren opgenomen negatieve uitgavenstelpost binnen de budgetten van specialistische jeugdzorg; De aanvullende inkomsten voor WMO, bedoelt voor hogere indexering en volumegroei dan is opgenomen in het reguliere volume- en LPO-accres, als uitgavenstelpost op te nemen vanaf 2026 en verder; Kennis te nemen van de overige ontwikkelingen van deze circulaire/memo; De organisatie te informeren over de uitkomsten/memo.

Samenvatting Het gemeentefonds is veruit de belangrijkste inkomstenbron voor gemeenten en dus van groot belang voor de financiële kaders voor de meerjarenbegroting 2025 – 2028, maar ook voor de actualisatie van het huidige dienstjaar 2024. De septembercirculaire1 geeft de vertaling van de Miljoenennota van de rijksoverheid. De memo gaat over de uitwerking van de septembercirculaire, specifiek vertaald naar de gemeente Diemen. In mei 2024 is het hoofdlijnenakkoord opgesteld. Als uitwerking daarvan is er een regeerprogramma opgesteld. De uitwerking hiervan op het gemeentefonds is nog niet in de septembercirculaire opgenomen. Wel is besloten om de aanvullende besparing van € 511 mln. op de Jeugdhulp structureel terug te draaien. De besparingen vanuit de oorspronkelijke hervormingsagenda zijn vooralsnog in stand gebleven. Daarnaast zijn reeds toegezegde (taak)mutaties opgenomen.

De belangrijkste mutaties als gevolg van de septembercirculaire worden samenvattend veroorzaakt door: - Aanpassing van het accres met betrekking tot Loon- en prijsontwikkeling (voordelig, structureel); - Aanpassing van het volume-accres (nadelig, structureel); - Hoeveelheidsverschillen als gevolg van de aanpassing van de definitie van de maatstaf “Huishoudens met een laag inkomen met drempel)” (voordelig, structureel); - Lagere uitkeringsfactor door stijging van de maatstaven (nadelig, structureel); - Compensatie aanvullende besparingen hervormingsagenda jeugdhulp van € 511 mln vanaf 2026 (voordelig, structureel); - Compensatie voor hogere indexering WMO dan opgenomen in accres en demografische ontwikkelingen vanaf 2026 (voordelig, structureel); - Vrijval ruimte btw-compensatiefonds 2024 (voordelig, incidenteel); - Decentralisatie-uitkeringen van Rijk naar gemeenten, waaronder oa: o Openbare bibliotheken (voordelig, incidenteel 2025 en 2026); o Wet betaalbare huur (voordelig, structureel); - Diverse kleine (taak)mutaties (divers, structureel). Voor een uitgebreidere inhoudelijke toelichting op de mutaties wordt verwezen naar het hoofdstuk Toelichting mutaties septembercirculaire 2024.

1

Septembercirculaire 2024 Septembercirculaire 2024 gemeente Diemen

4

De voordelige verwerking van de inkomsten met betrekking tot de aanvullende besparing Hervormingsagenda Jeugd, hebben een directe relatie hebben met de uitgaven Jeugd binnen de begroting. Dit vanuit de gedachte dat de maatregelen in de hervormingsagenda ook een daling van uitgaven met zich mee zou moeten brengen. Eerder was al besloten deze besparing tot en met 2025 te schrappen. In de miljoenenota is er besloten dat deze besparing ook structureel vanaf 2026 wordt geschrapt, waardoor gemeenten weer gecompenseerd worden in het gemeentefonds. De inkomsten en uitgaven dienen voor het effect op de begroting dan ook in samenhang beoordeeld te worden. De provinciaal toezichthouder adviseert deze systematiek voor de begroting te hanteren. Bovenstaande leidt samengevat in totaal tot de volgende mutaties in het gemeentefonds voor de (meerjaren) begroting 2024 – 2029: (bedragen x € 1.000) Berekening Meicirculaire Effect Septembercirculaire Eindstand Septembercirculaire

2024 61.144

2025 62.545

2026 60.200

2027 61.021

2028 61.832

2029 62.843

280

1.908

2.001

1.066

1.154

1.099

61.424

64.454

62.201

62.086

62.986

63.942

Leeswijzer Er zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van gemeentelijke financiën en het gemeentefonds. Een nieuw hoofdlijnenakkoord en daaruit voortvloeiend regeerprogramma, de oorlog in de Oekraïne, de onzekerheid over de herijking van het gemeentefonds op middellange en lange termijn en het vormgeven van de hervormingsagenda binnen de jeugdzorg maakt dat de berichtgeving van vandaag de volgende dag al weer is aangevuld of toch weer anders is. De informatie bij de septembercirculaire is dan ook een momentopname en geeft een vertaling van de Miljoenennota van het Rijk. Daarnaast bevat de memo een actualisatie van de belangrijkste ontwikkelingen die op het moment van samenstelling bekend zijn. Om deze reden wordt er bij deze memo een onderscheid gemaakt tussen ‘wat is nodig’ en ‘wat is zinvol om te weten’. Het onderdeel ‘wat is nodig’ is opgenomen onder het hoofdstuk Toelichting mutaties septembercirculaire 2024 en het onderdeel ‘wat is zinvol’ onder het hoofdstuk ‘Overige ontwikkelingen’. Dit uitdrukkelijk met de opmerking dat de onderdelen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn om een totaalbeeld van de ontwikkelingen binnen het gemeentefonds te kunnen hebben.

Septembercirculaire 2024 gemeente Diemen

5

Tabel mutaties septembercirculaire (bedragen x € 1.000) Berekening Meicirculaire Uitkeringsfactor, algemeen Volume accres historisch Bbp LPO accres prijs Bbp Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2024 Overige ontwikkelingen Subtotaal: Uitkeringsfactor, ontwikkeling uitkeringsbasis Hoeveelheidsverschillen Ontwikkeling uitkeringsbasis Subtotaal: Taakmutaties Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) Digitaal Stelsel Omgevingswet Bijstand jongerennorm Besparingsverlies jeugd Indexatie Wmo demografie Overige mutaties Subtotaal: IU/DU/SU Wet Betaalbare huur Alleenverdienersproblematiek 2023-2024 Openbare bibliotheken Overige ontwikkelingen Subtotaal: 3 D’s in het sociaal domein Participatie (IU) Subtotaal: Stelposten Budget Jeugdzorg Subtotaal: Effect Septembercirculaire Eindstand Septembercirculaire

2024 61.144

2025 62.545

2026 60.200

2027 61.021

2028 61.832

2029 62.843

-23 275

-83 258

-161 253

-237 256

-301 249

666 -36 630

-19 233

-5 170

-14 78

-5 14

5 -47

-56 -360 -416

1.710 -233 1.477

1.205 -184 1.021

469 -184 285

561 -232 329

565 -282 283

-20

10 -26

2 -18

3 -12

10 -31 -10 580 68 6 622

11 -37 -10 548 129 6 647

11 -44 -10 548 190 6 702

20 -50 -10 543 248 7 757

49 20

90

77

43

34

30

100

100

190

177

43

34

30

21 21

21 21

20 20

21 21

21 21

1.908 64.454

-10 -10 2.001 62.201

-7 -7 1.066 62.086

54 54 1.154 62.986

54 54 1.099 63.942

14 83

280 61.424

Toelichting mutaties septembercirculaire 2024 Uitgangspunten berekening De berekeningen zijn gemaakt op basis van de maatstaven in de laatst bekende specificatie nr. 6 per 20-08-2024 van het Ministerie BZK. Nog niet alle maatstaven zijn met de status “definitief” verwerkt, wat wil zeggen dat voor die onderdelen nog mutaties kunnen komen met een financiele impact. Deze effecten lopen mee bij de volgende circulaires later dit jaar. Om een goed structureel beeld te krijgen van de inkomsten is er voor 2025 en verder een prognose gemaakt van de belangrijkste maatstaven met de grootste financiele impact.

Accresontwikkeling Het accres is te splitsen in een nominaal deel (LPO) en een reëel deel (Volume). Het nominale deel betreft met name compensatie als gevolg van stijgingen door Loon-en prijsontwikkelingen, waardoor gemeenten in staat zijn hun taken te kunnen blijven bekostigen. Het reële deel betreft de compensatie voor de volume ontwikkeling. Het reële deel Is daarmee eigenlijk de netto koopkracht van de gemeente.

Septembercirculaire 2024 gemeente Diemen

6

Volumeaccres historisch pbbp De volumeontwikkeling is gebaseerd op een 8-jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het prijs bruto binnenlands product (Pbbp). Op basis van de meest recente cijfers vanuit de Macro Economische Verkeninngen (MEV) van september 2024 zijn deze neerwaarts bijgesteld. Hierin is het volume accres vanaf 2025 voor alle jaren lager dan eerder opgenomen in de meicirculaire 2024 Loon- en Prijsontwikkeling (LPO) accres pbbp Het LPO deel van het accres wordt bepaald op basis van het Pbbp. Op basis van de meest recente cijfers vanuit de MEV zijn deze opwaarts bijgesteld.

Voorlopige afrekening BCF plafond 2024 Het Btw-compensatiefonds (BCF) is opgericht om btw weg te nemen als factor in de afweging van decentrale overheden tussen uitbesteden en inbesteden (uitvoering door de eigen organisatie). Voor marktpartijen is er zo een eerlijke kans om bij gemeenten en provincies 'binnen te komen'. Decentrale overheden kunnen betaalde btw terugvragen bij het compensatiefonds. Dit compensatiefonds wordt gevoed door een verlaging van het gemeentefonds. Afgesproken is dat wanneer er meer of minder aanspraak wordt gemaakt op dit compensatiefonds, eventuele middelen aanvullend worden onttrokken dan wel terugvloeien naar het gemeentefonds. Voor 2024 is er vooralsnog rekening gehouden met een onderuitputting van het plafond, waardoor een deel weer terug vloeit ten gunste van het gemeentefonds. In de meicirculaire 2025 vindt de definitieve afrekeing over 2024 plaats.

Mutaties maatstaven en uitkeringsfactor Hoeveelheidsverschillen Het gemeentefonds wordt berekend op basis van diverse maatstaven. Aan de hand van de laatste specificatie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) zijn de maatstaven geactualiseerd. Als gevolg van de herijking op het gemeentefonds heeft een onderzoek plaatsgevonden naar de maatstaf “huishoudens met een laag inkomen met drempel”. De reden hiervoor was onder andere dat de maatstaf met een relatief groot financieel effect een grillig beeld laat zien. Dit was in strijd met een belangrijk uitgangspunt voor de herijking, namelijk dat het gemeentefonds stabiel moet zijn. Er is dan ook besloten om vooruitlopend op de uitkomsten van de evaluatie van de herijking van het gemeentefonds een nieuwe definitie van deze maatstaf te gaan hanteren. Uitkomst is dat de maatstaf over een meerjarig gemiddelde wordt berekend, waardoor de stabiliteit wordt vergroot. Voor Diemen levert dit met name in de eerste jaren een positief effect op. Ontwikkeling uitkeringsbasis (Uitkeringsfactor) De uitkeringsbasis wordt gebaseerd op de aantallen van maatstaven vermenigvuldigd met een prijs per eenheid die daaraan is gekoppeld. De uitkeringsbasis wordt vervolgens vermenigvuldigd met de uitkeringsfactor om zo het totaal beschikbare bedrag binnen het gemeentefonds te kunnen verdelen.

Wanneer de omvang van het gemeentefonds en/of de prijs per eenheid van de maatstaven dus wijzigt, zal ook de uitkeringsfactor wijzigen. In deze circulaire zorgen met name de volumestijgingen in Huishoudens met een laag inkomen met drempel, Inwoners 75+ en Migratieachtergrond voor een daling van de uitkeringsfactor.

Taakmutaties Kinderopvang Sociaal medische indicatie (voordeel, structureel vanaf 2025)

Septembercirculaire 2024 gemeente Diemen

7

De Sociaal Medische Indicatie (SMI) is een gemeentelijke regeling om gezinnen die geen recht hebben op Kinderopvangtoeslag, maar die ook niet in staat zijn de zorg voor hun kinderen volledig te dragen vanwege sociale of medische problematiek, een vergoeding te kunnen bieden voor het gebruik van kinderopvang. Door verschillende ontwikkelingen is de SMI budgettair steeds meer onder druk komen te staan. Om dit te kunnen ondervangen, wordt het SMI budget in een aantal stappen verhoogd. Digitaal stelsel Omgevingswet (nadeel, structureel) De gemeenten dragen vanaf 1 januari 2020 jaarlijks 70% bij aan de kosten van beheer en doorontwikkeling van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO). In de septembercirculaire 2024 wordt de gemeentelijke bijdrage, conform aanvullende afspraken, verhoogd met € 10,6 miljoen in 2024 oplopend tot € 25,1 miljoen structureel vanaf 2029. Bijstand jongerennorm (nadeel, structureel vanaf 2026) Gemeenten kunnen vanuit de bijzondere bijstand een aanvulling op de bijstand aan jongeren (jonger dan 21 jaar) geven als hun ouders niet bij kunnen springen. Dit deel van de bijzondere bijstand wordt met ingang van 2026 overgeheveld naar de algemene bijstand. De aanvulling op de bijstand is bedoeld voor algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan en daarmee is de algemene bijstand het juiste instrument voor dit soort kosten.

Hiermee worden de middelen overgeheveld naar de algemene bijstand en gaan deel uitmaken van de zogenaamde gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz (BUIG). Besparingsverlies Jeugd (voordeel, structureel vanaf 2026) Het kabinet Schoof zet de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd door, maar laat de aanvullende besparing vanuit het regeerakkorrd Rutte IV (€ 511 mln.) vanaf 2026 structureel vervallen. Eerder was in de meicirculaire het deel voor 2025 reeds vervallen. In beginsel is de opzet om deze mutatie voor gemeenten budgettair neutraal te laten verlopen, omdat zij in de begroting voor Jeugdzorg rekening mochten houden met de voorgenomen besparing op de inkomsten waar tegenover een lagere raming van de uitgaven stond. Advies is de opgenomen taakstelling met dit bedrag te verlagen. Indexering en demografie WMO (voordeel, structureel vanaf 2026) Het Rijk en gemeenten werken aan de beheersbaarheid van de uitgaven van gemeenten voor de wettelijke zorgtaken Wmo. Hierbij valt te denken aan een gemiddeld hogere invloed op de uitgaven als gevolg van demografische ontwikkelingen (vergrijzing) en een gemiddeld hogere stijging als gevolg van indexering dan die wordt opgenomen in de Loon- en prijsontwikkeling van het accres.

De verwachting is dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Vooruitlopend op de gekozen bekostigingsvorm is in de septembercirculaire 2024 vanaf 2026 een jaarlijks bedrag € 75 miljoen oplopend tot € 300 miljoen in 2029 opgenomen. Overige mutaties (voordeel, structureel) Diverse kleine taakmutaties < € 10.000.

Septembercirculaire 2024 gemeente Diemen

8

Integratie- en decentralisatie uitkeringen Wet betaalbare huur (voordeel, structureel) Gemeenten krijgen de bevoegdheid om toezicht te houden en handhavend op te treden met betrekking tot: • De maximale huurprijzen die gelden op grond van het woningwaarderingsstelsel (WWS); • De maximale huurverhogingen in de gereguleerde sector; • De informatieplicht op verhuurders om hun huurders een puntentelling te overleggen bij het afsluiten van een contract. Het Rijk stelt middelen ter beschikking om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel. De financiering bestaat uit een incidentele bijdrage in 2024 voor de eenmalige kosten die gemeenten maken bij de implementatie van het wetsvoorstel. Daarnaast ontvangen gemeenten een bijdrage voor het toezicht houden en handhaven van deze extra taak. Voor deze taak ontvangen gemeenten vanaf 2024 een structurele bijdrage. Deze middelen worden verdeeld op basis van het aandeel private huur per gemeente en de lokale woningmarktdruk (gemeten op basis van de gemiddelde WOZ-waarde). Vanwege de piekperiode in de eerste jaren na inwerkingtreding van de wet is er een aanvullende incidentele bijdrage beschikbaar. De incidentele middelen worden in de periode 2024-2028 uitgekeerd op basis van inschattingen van de piek.

Daarmee wordt er zorg voor gedragen dat de gemeenten die naar verwachting veel meldingen zullen ontvangen, hiervoor ook gecompenseerd worden. Deze incidentele middelen worden eveneens verdeeld op basis van het aandeel private huur per gemeente en de lokale woningmarktdruk (gemeten op basis van de gemiddelde WOZ-waarde). Alleenverdienersproblematiek (voordeel, incidenteel 2024) Gemeenten kunnen financiële ondersteuning bieden aan huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek in 2023 en 2024 onder het bestaansminimum uitkomen. Gemeenten kunnen de gemiste huur- en zorgtoeslag compenseren vanuit de individuele bijzondere bijstand. De Tweede Kamer heeft verzocht om de betrokken huishoudens actief te benaderen. Met de VNG is afgesproken dat gemeenten dit gefaseerd oppakken. Via deze decentralisatie-uitkering ontvangen gemeenten budget om aan de betreffende huishoudens bijzondere bijstand te verstrekken. De budgetten worden zo nodig bijgesteld wanneer definitieve gegevens beschikbaar zijn, naar verwachting bij de meicirculaire 2025 en de meicirculaire 2026. Openbare bibliotheken (voordeel, incidenteel 2025 en 2026) In de periode 2023-2024 konden gemeenten een specifieke uitkering ontvangen voor het versterken van het lokale bibliotheekstelsel (Innovatiebudget Digitale Overheid (IDO)).

Daarna zal een wettelijke zorgplicht voor gemeenten worden ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds ontvangen. In de periode tussen de specifieke uitkering en de invoering van de wettelijke zorgplicht ontvangen de gemeenten een decentralisatie-uitkering, om zich op de periode van de zorgplicht te kunnen voorbereiden. Hiervoor is in 2025 en 2026 in totaal een bedrag van 2,95 per inwoner, met een minimum van € 100.000. Septembercirculaire 2024 gemeente Diemen

9

Participatie (voordeel, structureel) Het Rijk compenseert gemeenten via de integratie-uitkering Participatie (IU Participatie) vanaf 2025 voor de afschaffing van het lage-inkomensvoordeel (LIV) in de sociale Werkvoorziening. Aangezien het een bedrag per plek betreft, loopt de compensatie voor de Wsw na 2025 af met de afbouw van de Wsw. De compensatie voor beschut werk loopt juist op met het landelijk aantal plekken.

Overige ontwikkelingen Inzet specifieke uitkeringen Het aantal specifieke uitkeringen is de afgelopen jaren sterk gestegen. Het uitgangspunt is echter dat financiële middelen vanuit het Rijk aan gemeenten bij voorkeur bestedingsvrij en zonder oormerk ter beschikking worden gesteld. Daarom is de inzet erop gericht om het aantal specifieke uitkeringen en de verantwoordingslasten te verminderen door onder andere aanpassing van de Financiële verhoudingswet (Fvw) en doorlichting van de specifieke uitkeringen. In het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet wordt een overheveling van alle specifieke uitkeringen naar het gemeente- en provinciefonds aangekondigd, met 10% efficiëntiekorting. Dat moet vanaf 2026 € 638 miljoen besparen. In de toelichting staat: “Het aantal specifieke uitkeringen is sinds 2018 fors gestegen. Gemeenten en provincies geven aan dat specifieke uitkeringen hen beperkt in autonomie. Dit vanwege de strikte en gedetailleerde eisen die vanuit het Rijk worden gesteld aan de besteding van de gelden uit een specifieke uitkering. Daarnaast kennen deze uitkeringen zware administratieve- en controlelasten. Met deze maatregel worden specifieke uitkeringen overgeheveld naar het gemeente- of provinciefonds met een budgetkorting van 10 procent.

De BUIG blijft hierbij buiten beschouwing.” Het bedrag van € 638 miljoen komt van de geactualiseerde ombuigingslijst.2 Rijksbijdrage sociale infrastructuur Het Rijk stelt vanaf 2025 middelen beschikbaar aan gemeenten waarmee zij op termijn 10.000 werkplekken kunnen faciliteren. De werkplekken zijn bedoeld voor mensen die niet vallen onder beschut werk, maar wel zijn aangewezen op de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven voor hun ontwikkeling richting regulier werk of voor een tijdelijk vangnet3. Gemeenten ontvangen een bedrag per plek voor vaste bedrijfskosten, zodat de infrastructuur beschikbaar is. De middelen worden naar verwachting in de meicirculaire 2025 als apart budget toegevoegd aan de integratie-uitkering Participatie, omdat de verdeling verschilt met die van de rijksbijdragen Wet Sociale werkvoorziening (Wsw) en beschut werk (BW). Gemeenten ontvangen circa € 3.600 per plek. Herijking gemeentefonds Met ingang van 1 januari 2023 is sprake van de invoering van een nieuwe verdeling van de algemene uitkering. De huidige situatie is nog niet het eindstation en zal het model continu onderhoud vragen. De Raad voor het Openbaar Bestuur heeft daartoe een onderzoeksagenda voorgesteld, die door de fondsbeheerders is onderschreven. Het model is geen eindstation en zal continu onderhoud vragen.

Na de invoering van de herijking in 2022 krijgen gemeenten een suppletie-uitkering. Deze volgt een ingroeipad tot 2025. Eventuele aanvullende financiële gevolgen als gevolg van de herijking worden 2

Budgettaire bijlage hoofdlijnenakkoord 15 mei 2024

3

Infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijven

Septembercirculaire 2024 gemeente Diemen

10

betrokken bij de evaluatie en de uitkomsten van de onderzoeksagenda die voor een aantal maatstaven is opgesteld. De onderzoeksagenda bevat onderzoeken naar de maatstaf centrumfunctie (stapeling problematiek sociaal domein) en naar de Overige Eigen Middelen (OEM). De rapporten van deze twee onderzoeken (centrumfunctie/stapeling problematiek sociaal domein en de Overige Eigen Middelen) worden in de tweede helft van 2024 verwacht. Bij het onderzoek naar de stapeling van de problematiek in het sociaal domein is expliciet aandacht voor het feit dat deze stapeling ook in niet-stedelijke gebieden voorkomt. In het onderzoek naar de overige eigen middelen wordt onderzocht of een meer gedifferentieerde benadering van de overige eigen middelen meer recht doet aan de diverse aard van de eigen inkomsten.. In het Periodiek Onderhoudsrapport 2024 (POR2024) is, naar aanleiding van het ROB advies, een analyse opgenomen van de definitie van de maatstaf “eenpersoonshuishoudens.” De ROB had in haar advies benoemd dat “het grote gewicht voor eenpersoonshuishoudens laat vermoeden dat de globaliteit is doorgeschoten. Het valt bijvoorbeeld op dat gemeenten met een hoge populatie studenten sterk positief uit de herverdeling komen. Voor de Wmo is dit niet logisch.”. De uitkomsten van de vorig jaar uitgevoerde analyse gaven op dat moment geen aanleiding voor aanpassingen aan het model.

Er is toen wel toegezegd de effecten van eventuele aanpassing van de maatstaf eenpersoonshuishoudens in integraliteit met de aanpassing van de maatstaf centrumfunctie in het sociaal domein verder te onderzoeken. De resultaten van bovengenoemde drie onderzoeken en de definitie van de maatstaf eenpersoonshuishoudens zullen de basis zijn voor een bredere onderzoeksopdracht met de vraag of, en zo ja, hoe deze verwerkt kunnen worden in het huidige verdeelmodel. Daartoe zal na afronding van de drie rapporten een onderzoeksopdracht worden uitgezet. Bij dit onderzoek zal expliciet aandacht zijn voor de kosten van specifieke groepen gemeenten zoals grote steden (100.000 plus), groei- en krimpgemeenten, instellingsgemeenten, toeristengemeenten, universiteitssteden en industriesteden. Tot slot zal er, conform de door de ROB voorgestelde onderzoeksagenda, een onderzoek worden gestart naar de kosten voor Bestuur & Ondersteuning. Extra aandacht wordt gevraagd voor het risico van de maatstaf WOZ, welke als korting in het gemeentefonds meetelt. Op dit moment wordt de korting van deze WOZ maatstaven voor woningen en niet-woningen respectievelijk voor 80% en 70% meegenomen. Daarbij geldt dat korting voor de WOZ waarde van niet-woningen is afgetopt op € 35.000 per inwoner. Onder andere vanuit het eerdere ROB advies wordt onderzocht om de korting op te trekken naar 90% danwel 100%.

Mogelijk wordt de aftopping van niet-woningen ook opnieuw beoordeeld. Hiervoor is echter wel een wetwijziging noodzakelijk.

Septembercirculaire 2024 gemeente Diemen

11