Meerjarenbeleidsplan integrale veiligheid def.pdf

Verder bouwen aan een veilig Diemen

MEERJARENBELEIDSPLAN INTEGRALE VEILIGHEID 2023-2026 Gemeente Diemen

Inhoudsopgave 1. Inleiding .....................................................................................................................4 1.1. Waarom dit meerjarenbeleidsplan integrale veiligheid? .....................................4 1.2. Integrale aanpak: ‘Verder bouwen aan een veilig Diemen’ ..................................4 1.3. Totstandkoming van het meerjarenbeleidsplan ...................................................5 1.4. Jaarprogramma’s uitvoering integrale veiligheid ................................................5 1.5. Middelen..................................................................................................................5 2. Strategisch kader ......................................................................................................6 2.1. Landelijk kader: de Veiligheidsagenda 2023-2026 ...............................................6 2.2. Regionaal kader: het Regionaal Veiligheidsplan (RVP) .......................................6 2.3. Lokaal kader ...........................................................................................................7 3. Veiligheidsanalyse ....................................................................................................7 3.1. Samenvatting veiligheidsbeleid Diemen 2019-2021 .............................................7 3.1.1.

Zorg voor sterke en veilige buurten...............................................................8

3.1.2.

Aanpak jeugdoverlast en -criminaliteit ........................................................10

3.1.3.

Toenemende drukte en groei .......................................................................11

3.1.4.

Tegengaan van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit ...................12

3.1.5.

Voorkomen en bestrijden (dreigend) terrorisme en radicalisering ............16

3.1.6.

Bestrijding discriminatie en tegengaan van intolerantie ............................16

3.1.7.

Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit...............................................16

3.1.8.

High Impact Crimes.......................................................................................17

3.1.9.

Zorg voor slachtoffers en kwetsbare groepen ............................................18

3.1.10.

Overige lokale thema’s ..............................................................................18

3.1.11.

Openbare orde ...........................................................................................21

3.1.12.

Communicatie, participatie en samenwerking ........................................22

3.1.13.

Politie Basisteam Amstelland-Oost ..........................................................22

3.2. Trendbeeld 2022 ...................................................................................................23 3.3. Cijfers veiligheidsbeleid 2019 – 2022 ..................................................................24 3.3.1.

Objectieve veiligheidsindex Diemen ............................................................25

3.3.2.

Absolute cijfers .............................................................................................26

3.3.3.

Onveiligheidsbeleving ..................................................................................26

3.4. Benchmark “Waar staat je gemeente” (Diemen) 2021 .......................................27 3.5. Conclusies ............................................................................................................28 4.

Veiligheidsaanpak in Diemen 2023-2026 ............................................................29

4.1. Prioriteiten in Diemen ..........................................................................................29 4.2. Veiligheidsthema’s ...............................................................................................30 4.3. Georganiseerde, ondermijnende (drugs)criminaliteit en het effect op wijken .30 4.4. Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit......................................................34 4.5. Kwetsbare Groepen .............................................................................................35 2

4.6. Discriminatie.........................................................................................................36 4.7. Radicalisering, extremisme en geweld ...............................................................37 4.8. Jeugdoverlast en -criminaliteit ............................................................................38 4.9. Overige lokale thema’s ........................................................................................38 4.9.1.

Extra aandacht ter preventie van High Impact Crimes ...............................38

4.9.2.

Aanpak van onacceptabel gedrag................................................................39

4.9.3.

Fysieke veiligheid .........................................................................................39

4.9.4.

Participatie en melden signalen ...................................................................40

4.9.5.

Privacy en ethisch verantwoorde omgang met data ..................................41

5.

Uitvoering meerjarenbeleidsplan ........................................................................42

3

1. Inleiding 1.1. Waarom dit meerjarenbeleidsplan integrale veiligheid? Elke vier jaar stelt de gemeente Diemen een meerjarenplan integrale veiligheid vast. Deze termijn loopt gelijk aan landelijke en regionale agenda’s en het coalitieakkoord. Het vaststellen van meerjarenbeleid geeft de gemeente de mogelijkheid prioriteiten en ambities op veiligheidsgebied vast te leggen voor de komende vier jaar. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor de uitvoering van het meerjarenbeleidsplan binnen de door de gemeenteraad gestelde kaders. De gemeenteraad heeft hiermee ook een controlerende taak. Het meerjarenbeleid wordt uitgewerkt in jaarprogramma’s waar activiteiten in worden benoemd. Naar aanleiding van nieuwe ontwikkelingen en ervaringen kunnen doelen worden bijgesteld en activiteiten aangepast. 1.2. Integrale aanpak: ‘Verder bouwen aan een veilig Diemen’ Veiligheidsbeleid heeft als doel om inwoners van de gemeente te beschermen en weerbaar te maken tegen onveiligheid en criminaliteit. Daarvoor moet er op risico’s worden geanticipeerd en geïntervenieerd. Daarin heeft de gemeente een regierol. Dit betekent initiatief nemen om beleid uit te voeren, daar partnerorganisaties in te betrekken en aanspreken op hun verantwoordelijkheden, zorgdragen voor samenhang en sturen op resultaten.

Waar partners als de politie of landelijke toezichthouders met een handhavingstaak zich bezig houden met opsporing en repressie, geldt voor de gemeente dat zij op veel gebieden zich met name richt op preventie. De gemeente staat daarmee aan het begin van de keten. Met de toenemende drukte en druk op vrijwel alle partners én de gemeente zelf geldt meer dan ooit het adagium dat voorkomen beter is dan oplossen. In tegenstelling tot het spreekwoord dweilen met de kraan open, draait Diemen de kraan verder dicht. De gemeente werkt waar mogelijk samen om uitdagingen effectief het hoofd te bieden. We brengen interne en externe professionals uit verschillende gerelateerde beleidsvelden sneller en vaker bij elkaar om kennis en gegevens uit te wisselen, casuïstiek te bespreken en slagkracht te vergroten. Waar mogelijk ontschotten we door gezamenlijke casuïstiektafels en controles, vullen we elkaars bevoegdheden aan en worden convenanten gesloten om signalen en informatie te delen. Wanneer we criminele trends of fenomenen zien pakken we deze zo breed mogelijk op. In plaats van alleen één casus op te lossen onderzoeken we of sprake is van een breder fenomeen, of sprake is van een trend en of er vergelijkbare gevallen zijn die mee kunnen worden genomen in toezicht, handhaving of andere tussenkomst.

4

1.3. Totstandkoming van het meerjarenbeleidsplan Voor de totstandkoming van het meerjarenbeleidsplan volgen we de landelijke, regionale en lokale kaders. Daarnaast gebruiken we de input van ketenpartners en maken we een veiligheidsanalyse op basis van informatie over de periode 2019-2022. Aan de hand van deze kaders en informatie stellen we de prioriteiten vast, die leiden tot acties en activiteiten in de jaarprogramma’s de komende vier jaar. 1.4. Jaarprogramma’s uitvoering integrale veiligheid Naast het Meerjarenbeleidsplan Integrale Veiligheid 2023-2026 wordt ieder jaar een jaarprogramma vastgesteld. In het jaarprogramma wordt aangegeven op welke wijze uitvoering wordt gegeven aan het behalen van de doelstellingen en wordt aangegeven welke activiteiten door welke partijen worden uitgevoerd. 1.5. Middelen De uitvoering van het meerjarenbeleidsplan vergt inzet van personeel en financiële middelen. Daarvoor is budget in de meerjarenbegroting vrijgemaakt. In het jaarprogramma wordt de inzet van de middelen vastgelegd. Indien extra middelen nodig zijn zal het college dit binnen de afspraken in de planning en control cyclus aan de raad voorleggen. Dit plan schetst in hoofdstuk 2 eerst het strategisch kader waarin onder andere aandacht wordt besteed aan landelijke en regionale kaders.

Daarna volgt in hoofdstuk 3 een veiligheidsanalyse waarin een trendanalyse wordt gegeven, verschillende cijfers over criminaliteit en onveiligheidsgevoelens worden geduid en een overzicht van de inzet van de afgelopen jaren wordt gegeven. Hoofdstuk 4 bevat de veiligheidsaanpak voor de periode 2023-2026. Tenslotte is in hoofdstuk 5 aangegeven hoe de gemeenteraad verder wordt betrokken bij de uitvoering van het meerjarenbeleidsplan.

5

2. Strategisch kader Het veiligheidsvraagstuk stopt niet aan de gemeentegrens. Ook staat de gemeente niet alleen in haar rol als regisseur. Het ministerie van Justitie en Veiligheid stelt een vierjaarlijkse Veiligheidsagenda vast. Het Regionaal Bestuurlijk Overleg stelt het Regionaal Veiligheidsplan (RVP) vast. Het RVP is een door Amsterdam en de Amstellandgemeenten gedragen stuk en is daarmee een belangrijke leidraad voor de prioriteiten van de komende periode. Tenslotte is het beleid aangevuld met lokale politieke wensen uit het coalitieakkoord. 2.1. Landelijk kader: de Veiligheidsagenda 2023-2026 Een keer in de vier jaar worden door de minister van Justitie en Veiligheid de landelijke beleidsdoelstellingen voor de politie en het Openbaar Ministerie vastgesteld. Dit zijn leidende doelstellingen voor de regionale en lokale veiligheidsagenda’s die zich met name richten op de aanpak van maatschappelijke veiligheidsproblemen die landelijk spelen, (regionaal) grensoverschrijdend zijn en waar afstemming in de aanpak op landelijk niveau voor nodig is. Voor de Veiligheidsagenda 2023-2026 is in het bestuurlijk overleg politie van februari 2022 door de regioburgemeesters voor terughoudendheid gepleit in het aantal doelstellingen.

De genoemde thema’s zijn: - Verbonden samenleving, maatschappelijke onrust, polarisatie; - Ondermijning en georganiseerde criminaliteit; - Cybercrime en digitale criminaliteit; - Mensenhandel. 2.2. Regionaal kader: het Regionaal Veiligheidsplan (RVP) Het Regionaal Veiligheidsplan Amsterdam-Amstelland 2023-2026 (RVP) is in november 2022 definitief vastgesteld door de burgemeesters in de regio. Alle gemeenteraden zijn daarvoor gehoord over het concept-plan. In het RVP zijn de ambities op het gebied van veiligheid voor de regio AmsterdamAmstelland beschreven. Het RVP gaat over de gezamenlijke inspanningen van de gemeenten Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn, de politie-eenheid Amsterdam en het Openbaar Ministerie (parket Amsterdam). Voor de periode 2023-2026 zijn voor de regio Amsterdam-Amstelland de volgende zes veiligheidsthema’s vastgesteld: - Georganiseerde, ondermijnende drugscriminaliteit en het effect op wijken; - Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit; - Radicalisering, extremisme en geweld; - Kwetsbare groepen; - Discriminatie; - Jeugdoverlast- en criminaliteit.

6

2.3. Lokaal kader In Diemen is het coalitieakkoord ‘Diemen met elkaar en voor elkaar’ voor de periode 20222026 vastgesteld. Daarin is een hoofdstuk over veiligheid opgenomen. Er wordt in het coalitieakkoord aangegeven in te zetten op: - intensievere samenwerking met externe partners om woonfraude en ondermijning effectief aan te blijven pakken; - een wijkgerichte aanpak met preventie als uitgangspunt; - een plan van aanpak ten aanzien van onacceptabel gedrag; - weerbaarheid van ambtenaren tegen cybercriminaliteit; - stimuleren van het melden van misstanden door inwoners.

3. Veiligheidsanalyse Uit de in Hoofstuk 2 genoemde kaders volgen een aantal onderwerpen waar inzet op wordt verlangd. Door een verdere analyse van de status van integrale veiligheid in Diemen op basis van het voorgaande meerjarenbeleidsplan, relevante cijfers, de veiligheidsindex en het trendbeeld 2022 van de politie worden aanvullende onderwerpen geselecteerd. Ook kunnen door de analyse mogelijke acties en activiteiten aan deze onderwerpen worden gekoppeld. In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens de samenvatting van het veiligheidsbeleid Diemen 2019-2022, het Trendbeeld 2022 van de politie, de cijfers van het veiligheidsbeleid Diemen 2019-2022 en resultaten uit de Regionale Veiligheidsindex aan de orde. Wat met name zal blijken in dit hoofdstuk is dat de coronapandemie invloed heeft gehad op de in te zetten capaciteit, maar ook gevolgen heeft gehad voor de feitelijke inzet. Door de lockdowns en andere maatregelen kon een deel van de activiteiten niet of slechts ten dele worden uitgevoerd. Ook de opvang van ontheemden uit Oekraïne en asielzoekers in 2022 heeft gevolgen gehad voor de beschikbare capaciteit. Gelet hierop is een aantal activiteiten die projectmatig of anderzijds nieuw waren opnieuw in de aanpak van dit meerjarenbeleidsplan voor 2023-2026 opgenomen. 3.1.

Samenvatting veiligheidsbeleid Diemen 2019-2021 Beleid op speerpunten Het veiligheidsbeleid voor 2019-2022 is opgesteld aan de hand van de speerpunten van het Regionaal Veiligheidsplan van dezelfde periode. Dit waren negen speerpunten die achtereenvolgens behandeld worden. Binnen de speerpunten werden vier prioriteiten benoemd - Vormgeven aanpak ‘samen voor een veilige buurt’ - Tegengaan van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit - Terugdringen straatroven en woninginbraken - Versterking verbinding zorg en veiligheid

7

Beleid op lokale thema’s In aanvulling op de speerpunten wordt een aantal lokale veiligheidsthema’s behandeld. Dit zijn de fysieke veiligheid (waaronder crisisbeheersing en brandpreventie) en openbare orde (incidentenoverzicht). Overige onderwerpen Los van het oorspronkelijk opgesteld beleid kreeg de gemeente te maken met onverwachte ontwikkelingen waarop actie moest worden ondernomen. Dit waren de coronapandemie, de opvang van ontheemden uit Oekraïne en crisisnoodopvang van vluchtelingen (overloop Centraal Orgaan opvang Asielzoekers). Tenslotte wordt samengevat hoe de communicatie, participatie en samenwerking verliepen. 3.1.1. Zorg voor sterke en veilige buurten ‘Samen voor een veilige buurt’ In 2021 zijn twee aanwijzingsbesluiten genomen waarmee de Algemene Plaatselijke Verordening Diemen 2015 (verder: APV) verder is uitgebreid. In de hele gemeente geldt een verbod op het bij zich dragen van messen en steekwapens in de openbare ruimte. Ook heeft er een uitbreiding plaatsgevonden van het aantal gebieden waar het verboden is om alcoholhoudende drank te nuttigen en/of aangebroken flessen bij zich te hebben. Beide besluiten moeten eraan bijdragen dat de veiligheid en de leefbaarheid verder worden vergroot. Daarnaast is de APV uitgebreid met een lachgasverbod.

Omdat dit artikel in de praktijk lastig bleek te handhaven, omdat expliciet bewezen dient te worden dat het lachgas betreft, is begin 2022 nog een artikel aan de APV toegevoegd waardoor het eenvoudiger wordt om ook op lachgas gelijkende waar te handhaven. Onder de noemer ‘Samen voor een veilige buurt’ zou de gemeente samen met diverse partners actief buurtbewoners en ondernemers betrekken bij de veiligheidssituatie in hun omgeving. Door de coronapandemie waren fysieke activiteiten en controles vaak niet mogelijk. Wel is ingezet op voorlichting, onder andere door digitale gerichte voorlichting voor verschillende doelgroepen waaronder jongeren, ouderen, bewoners van bepaalde buurten of ondernemers (zoals via het Platform Veilig Ondernemen). Ook zijn er de afgelopen jaren wapeninleveracties georganiseerd door de gemeente en de politie samen. Naast voorlichting is ook gestimuleerd om WhatsAppgroepen te vormen, deel te nemen aan Burgernet en aan HartslagNu. In 2021 namen binnen het werkgebied van het (destijds) basisteam Diemen-Ouder-Amstel 18,4% van de bewoners in Diemen deel aan een buurtpreventie-app. In 30,9% van de buurten was de app aanwezig. De gemeente hielp met het opzetten van een buurtapp, waarna deze door de inwoners zelf beheerd wordt. Daarnaast plaatste de gemeente bordjes in de buurten waar buurtpreventie is gestart.

Ook gaf in 2021 32,4% van de inwoners aan aangemeld te zijn bij Burgernet. HartslagNu organiseert zelf opleidingen aan haar deelnemers. Deelnemers aan de app van HartslagNU zijn bekend bij de meldkamer van de hulpdiensten en kunnen opgeroepen worden bij een reanimatie in hun buurt. De gemeente draagt bij in de kosten van het ophangen van AED’s in de openbare ruimte op het initiatief van inwoners .

8

Sluitingsbeleid panden In de periode 2019-2022 zijn 27 panden in Diemen op last van de burgemeester gesloten (zie tabel 6). Daarnaast zijn er 13 waarschuwingen afgegeven, dit betreft veelal woningen die ook bewoond worden. De meeste sluitingen en waarschuwingen vinden plaats na de vondst van (grote) hennepkwekerijen, meestal in woonwijken. 1 In de meeste gevallen ging het hierbij om huurwoningen in bezit van beleggers. Per 1 januari 2019 is artikel 13b Opiumwet gewijzigd. Het is sindsdien ook mogelijk om panden te sluiten waarin voorwerpen of stoffen worden aangetroffen die duidelijk bestemd zijn voor het telen of bereiden van drugs, zoals apparatuur, chemicaliën en versnijdingsmiddelen. Dat betekent dat ook bij voorbereidingshandelingen of in het geval van zogenaamde growshops sluiting mogelijk is. Tussen 2019 en 2022 is drie keer sprake geweest van een sluiting vanwege voorbereidingshandelingen (alle drie in 2020). Openbaar toegankelijke panden kunnen ook worden gesloten bij ernstige verstoring van de openbare orde. Het gaat dan om het aantreffen van (vuur)wapens, illegale gokgelegenheden, of andere ernstige inbreuken op de openbare orde (in of vanuit het pand). In de genoemde periode is één keer sprake geweest van een sluiting op basis van ernstige verstoring van de openbare orde (in 2020). Hier was sprake van de aanwezigheid van vuurwapens.

Convenant Doorzon Het convenant Doorzon is in de afgelopen periode herzien en er zijn meer partijen als convenantpartner toegetreden. In het convenant is afgesproken dat partijen elkaar sneller informeren en gegevens kunnen delen bij het signaleren van woonfraude, overlast of andere criminaliteit. Ook zijn de partijen intensiever gaan samenwerken in de uitvoering, bijvoorbeeld bij adrescontroles. Vanuit de verbeterde informatiepositie kunnen de betrokken partijen sneller ingrijpen en komen woningen vrij voor woningzoekenden in plaats van mensen die misbruik maken van woonruimte. Op 10 december 2019 is door 18 partners het nieuwe convenant Doorzon getekend. Naast de gemeente Diemen zijn woningcorporaties, diverse particuliere verhuurders, de Makelaarsvereniging Amsterdam, Netwerkbeheerder Liander en de politie deelnemers aan dit convenant. Inmiddels zijn er 25 partners aangesloten, waaronder nu ook beleggers met een portfolio aan vastgoed in Diemen.

1 Bijlage 1, tabel 6

9

Samen Veilig Samen Veilig is een groep van ROC studenten die in opleiding zijn voor ‘handhaver toezicht en veiligheid’ die in het kader van hun MBO stage met een begeleider, aanvullend op de gemeentelijke toezichthouders en de politie ogen en oren vormen ter versterking van het toezicht. Zij hebben de afgelopen jaren preventief gepatrouilleerd ter voorkoming van High Impact Crime, inbraakpreventie en andere overtredingen. De studenten hebben de politie en toezichthouders van de gemeente ondersteund bij handhavings- en controleacties waaronder controles op de verkeersveiligheid. Door de inzet van Samen Veilig heeft de gemeente meer zicht gekregen op gebieden waar risico op overlast en vervuiling bestaat, en is duidelijk zichtbaar geworden dat er sprake is van toezicht. Zo hadden inwoners vaker een aanspreekpunt op straat. 3.1.2. Aanpak jeugdoverlast en -criminaliteit Inzet van straatcoaches De Straatcoaches van Stichting Aanpak Overlast Amsterdam zijn ingezet om jongeren aan te spreken en afspraken te maken om overlast te beperken. De coaches hebben wekelijks aan politie en gemeente gerapporteerd. In overleg met de coaches kan worden besloten een huisbezoek af te leggen. In de afgelopen jaren zijn de straatcoaches een structureel onderdeel van het veiligheidsbeleid geworden.

Zij waren van donderdag tot en met zondag van 16.00 tot 22.00 in de gemeente aanwezig, met name op hotspots op een route die ze aflegden, langs de scholen, speelplaatsen, winkelcentra en flats met trappenhuizen waar jongeren mogelijk rondhangen. Top600/Top400 en Diemense groepsaanpak De Top600/Top400 is een persoonsgerichte aanpak voor (jongere) veelplegers in deze regio. De criteria voor de Top400 zijn aanhoudingen en veroordelingen voor delicten zoals overvallen, straatroof, woninginbraak, zware mishandeling en drugscriminaliteit. In combinatie met kenmerken als huiselijk geweld, lopende jeugdbeschermingsmaatregel en schoolverzuim. De coördinatie verloopt via het Actiecentrum Veiligheid en Zorg (AcVZ). Begin 2021 is een verbindingsfunctionaris en regisseur Top400/Top600 voor Diemen aangesteld. Deze functionaris houdt zich bezig met de veelplegers die in Diemen begeleid moeten worden. Ook voor jongeren die niet aan de criteria voldoen om in de Top600/Top400 te worden opgenomen, maar wel dreigen af te glijden naar slecht/strafbaar gedrag is aandacht. Dit betekent dat ook voor deze groep de aanpak zo integraal mogelijk is, waarbij gebruik wordt gemaakt van casustafels, doorverwijzing naar hulpverleningsprogramma’s en/of andere zorg en inzet van jeugdcoaches of welzijnswerkers. Voor groepen is de Diemense Groepsaanpak vastgesteld.

Er zijn de laatste jaren echter geen vaste (criminele) jeugdgroepen in Diemen bekend.

10

3.1.3. Toenemende drukte en groei Woonoverlast Sinds 2018 is in de APV de mogelijkheid opgenomen bij ernstige en herhaaldelijke woonoverlast op te treden door het afgeven van waarschuwingen of opleggen van een last onder dwangsom. Van deze mogelijkheid hoefde nog geen gebruik gemaakt te worden. Verhuurders kunnen ook op hun zorgplicht worden aangesproken. Inwoners onderling of inwoners en woningcorporaties kunnen via de gemeente een beroep doen op buurtbemiddelaars via Buurtbemiddeling Diemen, gesubsidieerd door de gemeente. In 2019 is elf keer van buurtbemiddeling gebruik gemaakt. In 2020 tien keer en in 2021 18 keer. Een bemiddeling kan uit meerdere gesprekken bestaan. De meeste (potentiële) conflicten worden opgelost. Woonvisie Diemen In 2018 is de Woonvisie Diemen 2018-2023 vastgesteld. In de woonvisie wordt onder andere aandacht besteed aan de aanpak van woonfraude. Vormen van woonfraude zijn onderhuur, kraken, misbruik van woningen voor hennepteelt of prostitutie, illegale vakantieverhuur of een sociale huurwoning laten bewonen door vrienden, familie of anderen. Door deze fenomenen zijn minder woningen beschikbaar voor huurders, vermindert de sociale cohesie en kan een buurt verloederen. Er zijn vijf actiepunten in de woonvisie opgenomen die zich richten op de aanpak van woonfraude: -

-

-

-

Woningen beschikbaar maken. We hebben afgesproken met corporaties en andere verhuurders dat zij huurovereenkomsten opzeggen wanneer iemand zijn of haar woning voor een ander doel dan zelfbewoning gebruikt. Samenwerking met corporaties en particuliere verhuurders. We hebben corporaties en particuliere verhuurders uitgenodigd deel te nemen aan het convenant Doorzon. Stevige aanpak malafide verhuurders en pandeigenaren. Woonfraude kan onderdeel zijn van ondermijnende criminaliteit door malafide verhuurders en eigenaren. In hoofdstuk 3.1.4. gaan we meer in op hoe we ondermijnende criminaliteit zijn tegengegaan. Uitbreiden regelgeving. We hebben in de APV en Huisvestingsverordening mogelijkheden opgenomen om overtreders te sanctioneren met bestuurlijke boetes. In de Huisvestingsverordening is ook gereguleerd welke vormen van toeristische verhuur zijn toegestaan en wanneer vergunningen kunnen worden verleend voor bijvoorbeeld woningsplitsing. Beter informeren van verhuurders en pandeigenaren. We informeerden verhuurders en pandeigenaren bij het wijzigen van regelgeving, zoals bij de opkoopbescherming die is ingegaan per 1 juli 2022 door middel van online informatie en flyers.

11

Rekenkameronderzoek woonfraude In mei 2022 heeft de Rekenkamercommissie Diemen een onderzoek naar het woon(fraude)beleid van de gemeente afgerond. Positieve conclusies van dit onderzoek zijn dat er in Diemen sprake is van een samenhangend beleid op wonen en woonfraude en er sterke samenwerking op het gebied van wonen met partners plaatsvindt. De gemeenteraad wordt regelmatig geïnformeerd over het beleid en maakt ook actief gebruik van beschikbare sturingsinstrumenten. 3.1.4. Tegengaan van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit Nota aanpak ondermijnende criminaliteit 2021-2022 ‘De kraan dichtdraaien’ Met het meerjarenbeleidsplan 2019-2022 als aanleiding is voor de prioriteit ondermijning tegen te gaan de nota Aanpak ondermijnende criminaliteit 2021-2022 opgesteld. In de nota is uitgewerkt hoe ondermijning wordt bestreden door drie lijnen: Voorkomen, vroegtijdig signaleren en effectief aanpakken. Binnen deze drie lijnen is de laatste twee jaar uitvoering gegeven aan de volgende acties: Ondermijning voorkomen - Preventie en persoonsgerichte aanpak: Er is informatie aan ondernemers en verhuurders verstrekt, zoals folders over criminaliteit in hotelbranches, het herkennen van ondermijning en een flyer over criminele investeerders.

- In het zorg- en signaaloverleg met het Sociaal Team Diemen worden misstanden die niet onder woonfraude vallen maar waar een zorgvraag ligt, besproken om perspectief te bieden aan betrokkenen. - Screening van huurders is gestimuleerd. De woningbouwcorporaties zijn allemaal aangesloten bij het nieuwe Doorzonconvenant. Ook veel particuliere eigenaren/verhuurders zijn convenantpartner geworden. - Sinds 2021 is er een regisseur detentie en terugkeer. Met Diemenaren in detentie wordt een plan van aanpak opgesteld om hun re-integratie te bevorderen en recidive te voorkomen. - Onderzoek naar bestuurlijke weerbaarheid: door een extern bureau is een quick scan uitgevoerd naar ondermijningsrisico’s binnen de organisatie op basis van een aantal thema’s2. Over het algemeen is de organisatie van Diemen hier goed op ingesteld. Ondermijning vroegtijdig signaleren - De methodiek Scheerlicht is voortgezet, zoals in de volgende paragraaf beschreven. - We nemen sinds 2020 deel aan Meld Misdaad Anoniem, waar melding gedaan kan worden van verdachte situaties en criminaliteit. Jaarlijks komen er enkele tientallen meldingen bij de gemeente binnen. In 2020 ging het om 20 meldingen, in 2021 nam dit toe tot 25. In 2022 zijn er tot nu toe 7 meldingen binnengekomen. - In 2022 is een Spookbewoningstool gepresenteerd die de gemeenten Diemen en Amstelveen samen met TNO hebben ontwikkeld.

De provincie Noord-Holland financierde het project. De eerste resultaten zijn veelbelovend. Daarom wordt de tool door het LIEC (Landelijk Informatie- en Expertisecentrum) via het Kennisplatform Ondermijning (KPO) ook aan andere gemeenten ter beschikking gesteld. 2 Quick Scan Bestuurlijke weerbaarheid Diemen – Bureau Broekhuizen.

12

-

De tool spookbewoning helpt gemeenten met behulp van verschillende indicatoren in beeld te brengen welke woningen onterecht langer dan 6 maanden leegstaan in de Basisregistratie Personen (BRP) en welke woningen wellicht voor criminele doeleinden worden gebruikt. Hierdoor kunnen gemeenten gerichter op leegstand controleren. De tool voldoet uiteraard aan de privacy-wetgeving (AVG). Er is gebruik gemaakt van Open Source Intelligence (OSINT): open bronnen onderzoek op internet zoals sociale mediaprofielen, marktplaats en andere aanbiedingssites, forums enzovoorts. Medewerkers van het team Openbare Orde & Veiligheid en Vergunningen en het team Handhaving hebben een cursus gehad in het gebruik van OSINT. Er is gebruik gemaakt van IRC, een applicatie om eenvoudig en anoniem naar informatie te zoeken op open bronnen. Zo komen we aan extra informatie in bijvoorbeeld woonfraude-casuïstiek of de voorbereiding van integrale handhavingsacties.

Ondermijning effectief aanpakken - We hebben ingezet op bestuurlijke interventies zoals het opleggen van lasten onder dwangsom en woningsluitingen op basis van de Opiumwet, en toepassing van de Wet Bibob. - Er is deelgenomen aan de regionale mensenhandeltafel. Er is een aandachtsfunctionaris mensenhandel aangesteld. Regionaal is er voor de Amstellandgemeenten een ketenregisseur. De zorgcoördinatie is bij HVO-Querido belegd. Medewerkers van het team Handhaving, OO&V en V, team Burgerzaken en het Klant Contact Centrum hebben trainingen gevolgd van de Stichting Fairwork. - De integrale controles zoals beschreven in de paragraaf ‘Integrale controles bedrijventerreinen’ zijn voortgezet. Scheerlicht In 2017 is het project ‘Scheerlicht’ gestart. Op basis van signalen worden door de toezichthouders basisregistratie personen adressen bezocht waar sprake zou kunnen zijn van woonfraude, criminaliteit of sociale misstanden. Waar dit nuttig wordt geacht gebeurt dit samen met partners zoals de woningbouwcorporatie, inspectiediensten zoals de Arbeidsinspectie, het UWV of anderen. Bij vermoedens van criminele activiteiten is ook de politie aanwezig. Scheerlicht heeft zich van 2019 tot 2022 ontwikkeld tot een standaard werkwijze die voor alle adressen in Diemen wordt toegepast. Daarmee is bereikt dat het project een methode is geworden en is omgezet naar een structurele aanpak.

Dit heeft ook de blauwdruk opgeleverd voor de integrale controles op bedrijventerreinen. De wijkgerichte aanpak binnen Scheerlicht is uitgevoerd met ketenpartners uit de Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI) en valt daarmee onder de samenwerkingsovereenkomst voor interventieteams. Dat betekent onder andere dat gegevensverwerking is goedgekeurd door de LSI.

13

De aanpak Scheerlicht is zeer succesvol gebleken. Misbruik van woningen wordt effectief aangepakt. Criminaliteit, misstanden en woonfraude worden gestopt. Elk jaar komen na de interventies vanuit de aanpak Scheerlicht tientallen woningen weer vrij voor echte woningzoekenden. Door de interventies kunnen strafrechtelijke onderzoeken gestart worden, kunnen slachtoffers (van bijvoorbeeld mensenhandel) worden geholpen, en kunnen onterechte toegekende uitkeringen en toeslagen aan criminelen worden gestopt en teruggevorderd. Daarnaast wordt de kwaliteit van de Basisregistratie Personen (BRP) nog verder verhoogd. Shintolabs Shintolabs is een applicatie en datamodel om fraudefenomenen en ondermijning in Diemen in beeld te brengen. Met Shintolabs wordt invulling gegeven aan een wijze van datagestuurd werken waarbij door visualisaties in de vorm van gebieds- en locatiekaarten en van casusdetails informatie kan worden aangevuld en geraadpleegd. In 2021 en 2022 is Shintolabs uitgewerkt om in 2023 actief in gebruik genomen te worden. Shintolabs bevat gegevens uit meldingen, eigen rapportages en onderzoek door toezichthouders van de gemeente en gegevens van partners met wie gegevens op basis van een convenant gedeeld mogen worden. Met een Data Protection Impact Assessment (DPIA) is beoordeeld dat wordt voldaan aan de eisen van de AVG.

Bij de ontwikkeling is rekening gehouden met privacyaspecten en datakwaliteit en veiligheid. In hoofdstuk 4.9.5. gaan we meer in op privacy en het ethisch verantwoord gebruik van data. Integrale controles bedrijventerreinen Het project Out of the Box is doorontwikkeld naar het uitvoeren van integrale controles op de bedrijventerreinen. De verschillende gemeentelijke toezichthouders voeren samen met de politie, Liander en zo mogelijk aanvullende partijen zoals de FIOD, de NVWA en de Arbeidsinspectie controles uit. Daarbij worden hulpmiddelen ingezet zoals speurhonden. Een integrale actie wordt voorbereid door gebruik van open source intelligence. De informatie bekend bij verschillende betrokken partijen wordt uitgewisseld met inachtneming van de AVG, Wet politiegegevens en andere wetten en richtlijnen. In 2019 en 2022 is een masterclass bevoegdheden gegeven aan boa’s, toezichthouders en politie, zodat de betrokken partijen van elkaar weten wat zij mogen op het gebied van binnentreden van panden, controleren van papieren en zaken en andere toezichts- of opsporingsbevoegdheden. Ook de overgang van bestuursrecht (toezicht) naar strafrecht (opsporing) is hier duidelijk uitgelegd. Jaarlijks worden meerdere controles uitgevoerd op verschillende bedrijvencomplexen.

Daarbij kan aandacht worden besteed aan bepaalde branches of specifiek gebruik waarvan vooraf vermoedens bestaan dat sprake is van overtredingen van enige regelgeving.

14

Uitbreidingen Wet Bibob Een sterk instrument tegen ondermijnende criminaliteit is het toepassen van de Wet Bibob. Als blijkt dat ernstig gevaar bestaat dat een vergunning zal worden gebruikt voor het plegen van strafbare feiten, of geld dat is verkregen of zal worden verkregen door het plegen van strafbare feiten door deze vergunning kan worden ingezet, kan de aanvraag worden geweigerd of een verleende vergunning worden ingetrokken. In de horeca en bij vuurwerkverkoopvergunningen bevat het Bibob-onderzoek daarnaast ook een toets op het levensgedrag van de exploitant. Op 1 augustus 2020 en 1 oktober 2022 is de Wet Bibob uitgebreid met als doel de controlemogelijkheden van de gemeente uit breiden. Het gaat hierbij met name om meer onderzoeksmogelijkheden naar samenwerkingsverbanden die de aanvrager aangaan en uitwisseling van informatie met de Belastingdienst. In tabel 8 in de bijlage wordt het aantal uitgevoerde Bibob-onderzoeken weergegeven. Het aantal onderzoeken in 2022 is opvallend laag. Dat is verklaarbaar omdat in de nasleep van de coronapandemie weinig ondernemers verhuizen of een horecaonderneming openen. Digitaal opkoopregister/aanpak heling Heling van gestolen goederen – al dan niet opzettelijk - is helaas een veel voorkomend delict. Speciaal om heling tegen te gaan is in de afgelopen periode in Diemen het Digitaal Opkopers Register (DOR) ingevoerd.

In het DOR registreren handelaren goederen die zij inen verkopen. Het DOR is een digitaal en gebruiksvriendelijk registratiesysteem. Het DOR staat in voortdurend contact met het register waarin gestolen goederen zijn geregistreerd. Op die manier blijkt snel of goederen die worden opgekocht of verkocht als gestolen staan geregistreerd. Het DOR heeft een aantal voordelen. Gestolen goederen worden eerder teruggevonden, helers lopen sneller tegen de lamp en het risico van onbewuste heling neemt af. APV Ondermijningsproof In de zomer van 2020 is de model-APV zoals deze wordt voorgesteld door de VNG geactualiseerd. Bij het onderwerp ondermijning is aangesloten bij de handreiking APV en ondermijning, een uitgave van het Aanjaagteam Ondermijning, waar ook de gemeente Diemen aan mee heeft gewerkt. In de handreiking wordt onder andere ingegaan op het noemen van Shisha lounges als openbare inrichtingen, het opnemen van een vergunningsplicht met aanvullende voorwaarden als het gaat om vechtsportevenementen, verbodsbepalingen met betrekking tot drugshandel en drugsgebruik in het openbaar en het vergunningplichtig stellen van branches waar sprake is van een verhoogd risico op ondermijning. De APV in Diemen is met de wijziging van 2020 op al deze onderdelen aangepast.

15

3.1.5. Voorkomen en bestrijden (dreigend) terrorisme en radicalisering Het thema ‘Radicalisering, extremisme en geweld’ was in het RVP 2019-2022 als belangrijk veiligheidsthema benoemd. In het voorgaande meerjarenbeleidsplan is daarom opgenomen dat de gemeente zich richt op voorlichting en bescherming van kwetsbare individuen of groepen. De expertise voor het signaleren van radicalisering is aanwezig bij de casusregisseurs van de gemeente Amsterdam, die aansluiten bij de overleggen binnen het AcVZ. De gemeente is aangesloten bij het convenant integrale Persoonsgerichte Aanpak Radicalisering (iPGA-R). Voor de gehele regio geldt dat er in 2019 een totaal van 59 personen in deze persoonsgerichte aanpak zat, in 2020 nam dit aantal af naar 50, in 2021 was sprake van een verdere afname naar 37 personen. Relevant is dat er in 2019 nog sprake was van de zogenaamde uitreizigers naar Syrië en Irak. Het merendeel van de huidige personen in de aanpak, is hierin opgenomen vanwege islamitisch extremistisch gedachtegoed, een klein deel wegens rechtsextremistisch of ander extremistisch gedachtengoed, mede voortkomend uit maatschappelijke polarisatie. 3.1.6. Bestrijding discriminatie en tegengaan van intolerantie De gemeente Diemen is aangesloten bij het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam.

Dit meldpunt zet zich actief in voor preventie en bestrijding van discriminatie en de processen die daaraan ten grondslag liggen. Inwoners kunnen bij dit meldpunt terecht voor advies, klachtbehandeling, onderzoek, bemiddeling, dialoogbegeleiding en voorlichting. Het meldpunt ondersteunt burgers en organisaties in het vinden van een duurzame oplossing. In 2020 zijn 26 meldingen van discriminatie door inwoners gedaan, in 2021 16 meldingen. In het merendeel van de gevallen gaat het om uitlatingen van discriminerende aard, gericht op de afkomst van het slachtoffer. Dit aantal ligt hoger dan het aantal aangiftes van discriminatie. In 2021 is twee keer aangifte gedaan. De politie geeft bij aangiftes aan dat er naast de aangifte ook melding kan worden gedaan bij het meldpunt. In 2020 is de beleidsnota Diemen Divers & Inclusief vastgesteld door de gemeenteraad. Met dit beleid willen we bewustwording, inclusiviteit en verbinding stimuleren en discriminatie voorkomen. 3.1.7. Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Criminaliteit online is moeilijk tastbaar. De opsporingstaken liggen bij gespecialiseerde teams van de politie. De nadruk voor de gemeente ligt op preventie. Er zijn voorlichtingsdagen gehouden in het buurtcentrum in Diemen Noord en tijdens de veiligheidsdagen in Diemen is extra aandacht besteed aan dit thema om inwoners weerbaarder te maken.

Uit de overzichten van de politie volgt dat er toch nog veel Diemenaren slachtoffer worden van WhatsAppfraude en soortgelijke fraudefenomenen. Via deelname aan het platform veilig ondernemen Amsterdam Amstelland (PVOAA) is aandacht besteed aan de risico’s op digitale criminaliteit voor ondernemers, zoals datadiefstal of het ‘gijzelen’ van systemen door encryptie.

16

3.1.8. High Impact Crimes In het voorgaand meerjarenbeleidsplan is ingezet op het terugdringen van High Impact Crimes om de kans op slachtofferschap te beperken. Daarbij is gericht op hotspots en kwetsbare groepen, en het doorbreken van intergenerationele patronen. Onder High Impact Crimes vallen woninginbraken, straatroof, overvallen en bedreigingen. Inzet op daling woninginbraken en straatroof Er is blijvend ingezet op daling van het aantal woninginbraken en straatroven in relatie tot het aantal woningen. Daarvoor waren een aantal concrete acties beschreven in het meerjarenbeleid 2019-2022. - Vergroten aantal deelnemers aan WhatsApp buurtpreventiegroepen en Burgernet. - Verhoogd toezicht houden op hotspots van straatroof. - Voortzetten particuliere beveiliging op Bergwijkpark en Campus Diemen Zuid. - Inzet van Veiligheidsteam Openbaar Vervoer en flexibele politiecapaciteit. - Structurele maatregelen om de sociale veiligheid te verhogen. Op al deze onderdelen is actief ingezet. Er is op veiligheidsdagen en informatieavonden aandacht besteed aan het gebruik van Burgernet en buurtpreventie-apps. De politie, boa’s en de studenten van Samen Veilig hebben hotspots opgenomen in hun surveillanceroutes. De beveiliging van het Bergwijkpark en de Campus Diemen Zuid is aanbesteed voor een langere periode, met verlengingsmogelijkheden tot 7 jaar.

Het Openbaar Vervoer team van de politie werd ingezet tot aan opheffing in 2020. Op verschillende (onderdoorgangen van) fietspaden en rondom de stations is de verlichting verbeterd. Dwangsom inbrekerswerktuigen In de afgelopen periode is besloten om ook via bestuurlijke interventies te proberen het aantal woninginbraken terug te dringen. Daarom worden nu bestuurlijke maatregelen opgelegd aan personen in het bezit van inbrekerswerktuigen. Daarmee wordt al vroegtijdig gesanctioneerd in plaats van te wachten tot iemand daadwerkelijk inbreekt. In 2020 zijn 2 waarschuwingen afgegeven en is vier keer een last onder dwangsom opgelegd voor het bezitten van inbrekerswerktuigen. In 2021 gaat het om 2 waarschuwingen en één keer een last onder dwangsom. Mobiel DNA-lab In de politie-eenheid Amsterdam, waar ook Diemen onder valt, is sinds 2020 deelgenomen aan de proef LocalDNA, een onderdeel van het Programma ‘Herpositionering en Intensivering Forensische Opsporing’. De politie-eenheid Amsterdam kon een beroep doen op het mobiele lab van de Landelijke Eenheid om zeer snel op locatie een DNA analyse uit te voeren en binnen drie dagen resultaten bij Justitie in te dienen. Dit heeft in een aantal zaken geholpen bij het sneller in beeld komen en aanhouden van verdachten.

17

3.1.9. Zorg voor slachtoffers en kwetsbare groepen Personen met verward gedrag Er is door het onderzoeksbureau ‘DSP-groep’ een ‘startfoto’ gemaakt over het onderwerp personen met verward gedrag door middel van twee werksessies. Daaruit zijn bouwstenen opgesteld die als kapstok dienen om tot een meer sluitende aanpak voor mensen die verward of onbegrijpelijk gedrag vertonen. Deze aanpak wordt nog verder ontwikkeld. Huiselijk geweld en kindermishandeling. Diemen is aangesloten bij de Regioaanpak 2020-2024 Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Daarin staan drie speerpunten opgenomen op het gebied van het zichtbaar en bespreekbaar maken van huiselijk geweld en kindermishandeling, veilig ouderschap, veilige relaties, het stoppen van geweld en tot structurele oplossingen komen. Voor elk van de speerpunten is een uitvoeringsagenda opgesteld en uitgevoerd. Tijdelijk huisverbod Per jaar wordt ongeveer 10 keer gebruik gemaakt van het opleggen van een tijdelijk huisverbod3. Het huisverbod wordt in eerste instantie opgelegd door de politie in mandaat van de burgemeester. De burgemeester kan, indien nodig, het tijdelijk huisverbod verlengen. Met het huisverbod wordt een time-out gecreëerd in een huiselijke situatie om de hulpverlening voor het gezin op gang te brengen. 3.1.10. Overige lokale thema’s Brandpreventie Het project ‘Brandveilig leven’ is uitgevoerd.

Er is ingezet op scholen en zorginstellingen, omdat hier zich de risicogroepen kinderen en ouderen bevinden. Vanwege de corona beperkingen en capaciteitsgebrek zijn in 2020 de acties richting instellingen stil komen te liggen. Alle brandkranen zijn gecontroleerd op locatie op beschikbaarheid en bereikbaarheid. Waar nodig worden nieuwe markeringen aangebracht. Daarnaast is een aantal waterinnamepunten en aanvullende bluswatervoorzieningen gerealiseerd. De controle op bluswatervoorzieningen is per 2021 overgedragen aan de regionale brandweer. Fysieke veiligheid De Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA) heeft een beleidsplan Buiten Gewoon Veilig 2021-2024 opgesteld. Hierin komen vier inhoudelijke en vier ondersteunende programma’s aan bod, gericht op risicobeheersing, incidentbestrijding en crisisbeheersing. Er is afgesproken dat het beleidsteam bij GRIP incidenten samenkomt in het gemeentehuis van de gemeente waar het incident plaatsvindt. Daarvoor zijn de audiovisuele hulpmiddelen voor de gemeentelijke crisisstaf gemoderniseerd om ook digitaal overleg tussen de gemeentelijke en regionale crisisstaven mogelijk te maken. Het regionaal operationeel team blijft gevestigd in het Regionaal Crisis Centrum (RCC) in de Stopera. Ook bij GRIP 4 en hoger wordt gebruik gemaakt van het RCC. 3 Bijlage 1, tabel 9.

18

Aan de regionale oefen- en opleidingseisen is voldaan. De laatste versie van het ‘Draaiboek calamiteiten in het sociaal domein’ is vastgesteld in december 2018. Het gemeentelijk draaiboek Gemeentelijk Actiecentrum en Gemeentelijk continuïteitsplan zijn in 2022 geactualiseerd. Crisisbeheersing Vanaf 2020 heeft structurele crisisbeheersing een belangrijke rol gespeeld in de capaciteitsbesteding van team Openbare Orde & Veiligheid en Vergunningen. Crisisbeheersing bevat niet alleen incidenten, maar ook structurele crises. Dat begon in 2020 met COVID-19, de coronapandemie. In 2022 kwamen daar de opvang van Oekraïners en de vluchtelingencrisis voor in de plaats. Inzet Crisisbeheersing (intergemeentelijk piket): 2019 26 mei 2019: 6 juni 2019: 24 juni 2019: 12 dec 2019:

Roemeens stembureau in Diemen Zuid Storm, Grip 1, Regionaal Storing KPN & 112, Grip 2, Landelijk Gaslekkage na schietpartij, Grip 1, Diemen

2020 Vanaf 27 februari 2020 tot heden: COVID 2021 29 januari 2021: 01 februari 2021: 05 maart 2021: 26 november 2021: 31 december 2021:

Dreiging COVID rellen Demonstratie Vattenfall Biomassacentrale Demonstratie Vattenfall Biomassacentrale Waterleidingbreuk Diemen Zuid Plofkraak Via Hotel

2022 21 februari 2022: 24 februari 2022: Vanaf 09 maart 2022: Vanaf 01 juli 2022:

Storm Wateroverlast gemeentehuis Diemen Opvang ontheemden uit Oekraïne Opvang asielzoekers uit Ter Apel

Coronamaatregelen en handhaving Vanaf februari 2020 heeft veel in het teken van de coronapandemie gestaan. Huisbezoeken in het kader van woonfraude en integrale controles op bedrijventerreinen zijn tijdens de piekperiodes van de pandemie niet uitgevoerd. Wel vonden controles plaats op de naleving van coronamaatregelen, zoals de verplichte sluiting of beperking van openingstijden van horeca en verschillende andere soorten winkels en ondernemingen. Ook is gecontroleerd op het naleven van het samenscholingsverbod. Er is in één geval gedurende de geldende pandemieregels een bevel tot sluiting afgegeven, een ander bedrijf sloot vrijwillig, en er is een last onder dwangsom op grond van de Wet publieke gezondheid opgelegd. Ook zijn op grond van deze wet twee waarschuwingen afgegeven. Demonstraties of optochten zijn wel aangekondigd, maar hebben in Diemen niet plaatsgevonden. De gemeentelijke continuïteitsplannen zijn begin 2022 geactualiseerd.

19

Met name lockdowns hebben ook een sterk effect op relevante cijfers en statistieken gehad. Zo nam het aantal inbraken en overvallen tijdens de lockdowns sterk af. Doordat mensen overtredingen van coronamaatregelen zoals het niet naleven van samenscholingsverboden als overlastgevend ervoeren, namen overlastmeldingen juist toe4. Oekraïense ontheemden Op 24 februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen. Daardoor is een aanhoudende stroom ontheemden op gang gekomen. Het kabinet heeft hiervoor een crisisorganisatie ingericht. Daarmee worden de veiligheidsregio’s als crisisbeheersingsorganisaties verantwoordelijk, en dragen gemeenten bij aan de opvang van deze ontheemden. In de gemeente is een kleine ‘crisisorganisatie’ samengesteld, bestaande uit een kerngroep en een regiegroep. Er is dagelijks contact met verschillende externe organisaties. In maart 2022 zijn 55 ontheemden in het VIA Hotel opgevangen, dit aantal nam toe tot 87 ontheemden. Ook zijn er mensen in huis opgevangen bij inwoners van Diemen. Er is een inzamelingsactie gehouden om de ontheemden te voorzien van speelgoed, kleding en andere benodigdheden. In juni 2022 zijn de ontheemden deels overgebracht naar studio’s aan de Bergwijkdreef. Vanaf december 2022 zullen Oekraïense ontheemden in de gemeentelijke opvang gebruik kunnen maken van de flexwoningen aan de Bergwijkdreef.

Opvang vluchtelingen (overloop COA) Het aanbod van vluchtelingen in Nederland is dermate groot dat de landelijke intake op het aanmeld centrum van het Centraal orgaan asielzoekers (COA) zwaar overbelast is. De staatsecretaris van Justitie en Veiligheid heeft een beroep gedaan op de gemeenten en de veiligheidsregio’s om structureel crisisnoodopvanglocaties beschikbaar te stellen voor de eerste opvang van asielzoekers. In Diemen hebben we in de periode 28 juli 2022 tot en met 10 oktober 2022 een sporthal beschikbaar gesteld en zo ruimte aangeboden voor maximaal 50 asielzoekers. Per 10 oktober 2022 zijn deze vluchtelingen verhuisd naar een crisisnoodopvang locatie in Aalsmeer. Een deel van de maatregelen betreft het huisvesten van de statushouders die nu nog in asielzoekerscentra zitten. Gemeenten hebben een taakstelling om statushouders in woningen te huisvesten. Diemen heeft aan deze opgave voldaan.

4 Een piek aan meldingen jeugdoverlast in 2020 kan worden verklaard doordat jongeren

samenkwamen zonder afstand van elkaar te houden. Tijdverdrijf zoals sportbeoefening lag stil.

20

3.1.11. Openbare orde Op grond van de Gemeentewet wordt de burgemeester belast met handhaving van de openbare orde. Daaronder kan worden verstaan de zorg voor naleving van het geheel aan regels dat noodzakelijk is voor een ordelijk menselijk samenleven. Wanordelijkheden kunnen zich op allerlei manieren uiten. In het onderstaande overzicht staan de voorgekomen grotere incidenten/gebeurtenissen in de periode 2019-2022 die de speciale aandacht hadden vanwege (mogelijke) verstoringen van de openbare orde. jaar

Incident

2019

Boerenprotest Kraken pand (2 x) Plofkraak ING Diemen Noord Beschieting Rode Kruislaan Mogelijke tegenreactie kinderdemonstratie 25-06-2020 Demonstratie Vattenfall 25-09-2020 Citrixprobleen 17-01-2020 Kraken pand Vogelgriep Beschietingen horecagelegenheden Diemerplein Drugsafval langs Spoorpad Aanrijding van viaduct Gooiseweg Manifestatie Forum voor Democratie Vondst handgranaat Weespertrekvaart Handgranaat Diemerplein Demonstraties Vattenfall Boerenprotest EOD incident Ouddiemerlaan

2020

2021

2022

Illegale feesten Een voorkomend fenomeen was dat in coronatijd meer illegale feesten werden georganiseerd. In 2019 en 2020 waren met name het Diemerbos en Kanaaldijk West hiervoor populaire plaatsen. Onder de bruggen bij de Kanaaldijk is een mobiele camerapost van de politie ingezet. Dit lijkt effectief, in 2021 en 2022 zijn hier geen illegale feesten meer geconstateerd. Wel zijn begin 2021 de Oude Muiderstraatweg, Overdiemerweg en vervolgens de Muiderstraatweg populaire locaties gebleken. In 2019-2022 gaat het in totaal om zo’n 20 feesten, georganiseerd door steeds verschillende overtreders. De overtreding wordt over het algemeen gesanctioneerd door een bestuurlijke maatregel en de geluidsapparatuur wordt indien mogelijk in beslag genomen.

21

3.1.12. Communicatie, participatie en samenwerking Veiligheidsonderwerpen zijn door de gemeente en veiligheidspartners gecommuniceerd naar inwoners en ondernemers via reguliere en social media. De komende jaren worden activiteiten om onder andere de meldingsbereidheid te vergroten verder vormgegeven. Meld een vermoeden en Meld Misdaad Anoniem In 2019 is met alle Amstellandgemeenten gestart met het gebruik van de app ‘Meld een vermoeden’. Via de app kunnen handhavers, toezichthouders, de politie en andere inspectie-instanties vermoedens van ondermijnende criminaliteit melden en onderling informatie delen. In 2020 heeft de gemeente zich (met financiële steun van de provincie Noord-Holland) ook bij Meld Misdaad Anoniem aangesloten. Hier kunnen burgers anoniem signalen melden. Er worden regelmatig meldingen gedaan van (vermoedens van) woonfraude, hennepkwekerijen of illegale (thuis)prostitutie. Deze meldingen komen binnen bij zowel de politie als de gemeente. In overleg met de politie wordt bepaald wie de desbetreffende melding coördineert, waarbij zoveel als mogelijk integraal wordt samengewerkt. 3.1.13. Politie Basisteam Amstelland-Oost Het basisteam van de politie in Diemen was voormalig het team Diemen-Ouder-Amstel. Sinds 2022 is dit het Basisteam Amstelland-Oost. Hier valt ook Weesp onder.

Het basisteam stelt jaarlijks een teamplan op waarin de kernwaarden van het team zijn beschreven en waarin prioriteiten worden benoemd. Deze worden afgestemd met de gemeente, die een regisserende rol heeft wat betreft de inzet van het team op verschillende criminele fenomenen. In de periode 2020-2022 is ingezet op de prioriteiten overlast, ondermijning, high impact crimes en veelvoorkomende criminaliteit. De uitgangspunten daarbij zijn steeds de goede samenwerking, vakmanschap van de politie en innovatief werken. Overlast Onder overlast werden jeugdoverlast, vuurwerk, lachgas en verwarde personen geschaard. Er is ingezet op jeugdagenten, door het aanstellen van een ‘wijkagent’ speciaal gericht op jeugdigen. Daarnaast is extra aandacht besteed aan jongeren in de Top400 of jongeren die daar in dreigen terecht te komen. Verder is ingezet op verschillende vormen van preventie en aansluiting bij het zorg- en signaaloverleg. In dit overleg wordt kennis gedeeld en besloten naar welke hulp of andere inzet jongeren of kwetsbare personen worden verwezen. Aanpak ondermijning De aanpak van ondermijnende criminaliteit zoals witwassen of grootschalige drugshandel is meer een taak van opsporingsteams dan van basisteams. Toch zijn basisteams essentieel om ondermijning aan te pakken. Er is door het basisteam ingezet op betere samenwerking met de woningcorporaties en met de gemeente.

Dat verliep door de bestuurlijke aanpak van ondermijning, Scheerlicht, de integrale controles en het Doorzonconvenant. Deze onderwerpen zijn in eerdere paragrafen uitgebreid aan bod gekomen. 22

High Impact Crimes Er is in het tegengaan van High Impact Crimes meer ingezet op het (effectiever) gebruiken van sociale media als preventiemiddel en door toezicht en handhaving door het basisteam, waaronder op hotspots. Veelvoorkomende criminaliteit Naast toezicht op en handhaving van veelvoorkomende criminaliteit op specifieke locaties als het stationsgebied en de winkelcentra heeft tot 2020 samenwerking plaatsgevonden met het team openbaar vervoer. Als innovatief middel zijn lokmiddelen ingezet, zoals de lokfiets op het stationsgebied om fietsendieven op heterdaad te betrappen. 3.2. Trendbeeld 2022 De politie eenheid Amsterdam heeft net als in 2019 ook in 2022 een trendbeeld opgesteld. Hierin benoemt de politie regionale maatschappelijke ontwikkelingen en trends die zij ziet, en beschrijft de effecten die deze hebben op het politiewerk, inwoners en het bestuur. Uit het trendbeeld volgen een aantal ontwikkelingen. Geweld De politie ervaart verharding van de samenleving. Online bedreiging van politici, bestuurders, journalisten en wetenschappers neemt toe, ook in samenhang met radicalisering tot extremisme. De bereidheid geweld tegen de politie te gebruiken neemt toe. In het criminele circuit zet de geweldspiraal zich voort. De invloed van de onderwereld rijkt ver en schuwt dodelijk geweld niet.

Ook onder jongeren is sprake van verharding, waarbij overgestapt wordt van messengeweld naar vuurwapens. In de regio Amsterdam5 is geen sprake van een afname van gepleegde overvallen, in tegenstelling tot de rest van het land. Demonstraties Er vinden vaker demonstraties plaats, het zwaartepunt van de hoeveelheid demonstraties verplaatst ook van Den Haag naar Amsterdam. Tussen demonstranten bevinden zich nieuwe groeperingen zoals ‘Defend’ groepen of Black Bloc. Dergelijke groepen kunnen escalerend werken. Ook doordat via sociale media meer niet-aangemelde protestacties worden georganiseerd zijn protestgroepen vaak mobiel en hebben geen duidelijk plan, wat ook kan leiden tot sneller uit de hand lopen van een demonstratie. Demonstraties kosten de politie veel capaciteit. De vele demonstraties in Amsterdam gaan ook ten koste van politiecapaciteit in Diemen, al vinden hier weinig protesten plaats.6 Georganiseerde misdaad De hoofddelicten binnen de georganiseerde misdaad in Nederland zijn drugshandel en witwassen. De aard van de georganiseerde misdaad verandert: er is sprake van fluïde netwerken (losse netwerken rond een kerngroep) waarbij verschillende criminele dienstverlening wordt ingekocht door deze groepen. Deze diensten worden vooral geleverd door jongere criminelen. Er gaat enorm veel geld om in met name de drugshandel.

5 In Diemen is wel een afname van overvallen zichtbaar, bijlage 1 grafiek 2. 6 Zie incidentenlijst: Enkele protesten tegen de voorgenomen biomassacentrale.

23

Criminelen willen dit witwassen via de vastgoedmarkt en allerhande verdienmodellen. Daarvoor zoeken ze connecties in de bovenwereld als facilitators. De belangrijkste inzet voor de gemeente bestaat uit preventie, door te investeren in wijken en de aanwas van jeugdige criminelen te voorkomen. Ook is het van belang integraal te werken, zoals in RIEC-verband, om slagvaardiger te kunnen opereren. Cybercriminaliteit Criminelen lopen voor in de digitale wedloop en stappen over op nieuwe vormen van digitale criminaliteit. Een deel van de cybercriminaliteit vergt weinig technische kennis. Door anonimiseringstechnieken is de pakkans laag terwijl er geen barrières bestaan zoals afstand of toezicht die fysiek wel aanwezig zijn. De gemeente heeft weinig invloed op het digitale domein. Mede omdat daders veelal vanuit het buitenland opereren. Opsporing is een taak voor de politie. De inzet van de gemeente is daarom inzet op preventie: het voorkomen dat ondernemers gehackt worden, dat inwoners slachtoffer van fraude worden of dat jongeren zich als geldezels laten gebruiken. Zorg en veiligheid De politie ziet een verzwaring in de problematiek van personen met verward gedrag. De politie is hier veel tijd aan kwijt omdat het lang duurt voordat de betrokken hulpverlenende instantie er is. De inzet op huiselijk geweld en kindermishandeling blijft van groot belang.

Ook zijn er zorgen over uitbuiting en mensenhandel, met name in kwetsbare groepen als ongedocumenteerden. De kans op detectie van uitbuiting is laag, net als de aangiftebereidheid. Er zijn veel zorg- en hulpverleningsorganisaties, het is door bureaucratie, personeelstekorten, wachtlijsten en de complexe problematiek voor de politie een uitdaging om goed samen te werken met die instanties. Op het onderwerp verwarde personen kan de gemeente inzetten op vrijwillige en gedwongen hulpverlening onder bepaalde omstandigheden met gebruik van bevoegdheden van de burgemeester. Voor het onderwerp mensenhandel en uitbuiting moet in 2022 door elke gemeente beleid zijn opgesteld. Belangrijk op elk zorggerelateerd onderwerp is borging van een goede regie. 3.3. Cijfers veiligheidsbeleid 2019 – 2022 Jaarlijks wordt door de politie een groot aantal gegevens bijgehouden, waaronder cijfers over criminaliteit en over meldingen. Alle indexcijfers uit dit hoofdstuk zijn afkomstig uit de Regionale Veiligheidsrapportage (RVR). Andere cijfers die in de bijlage zijn opgenomen volgen uit politiegegevens, waarstaatjegemeente.nl en eigen administratie.

24

3.3.1. Objectieve veiligheidsindex Diemen De veiligheidsindex is een instrument om eenduidige informatie over criminaliteit, overlast en onveiligheidsbeleving in de regio weer te geven7. Met de gegevens van de veiligheidsindex kan de ontwikkeling van buurten in de regio Amsterdam-Amstelland worden gevolgd op deze gebieden, en kunnen wijken onderling met elkaar worden vergeleken. In 2021 heeft het CBS de vragenlijst van de Veiligheidsmonitor herzien. Er wordt gebruik gemaakt van enkele nieuwe bronnen en er staan meer indicatoren in. De deelindexen worden niet meer tot één cijfer gemiddeld. De bronnen van de index zijn misdrijfcijfers van de politie, overlastmeldingen van burgers bij de politie en bij de gemeente Amsterdam en de herziene Veiligheidsmonitor. Vanwege de herziene Veiligheidsmonitor is ook de Veiligheidsindex herzien. In bijlage 1, waarin een aantal tabellen en grafieken zijn opgenomen, is in de grafieken een knip aangebracht omdat een doorgaande lijn misleidend zou zijn gezien het gebruik van de nieuwe Veiligheidsindex. Het basisjaar van de voorgaande index was 2014. Het nieuwe basisjaar is 2021. Het gemiddelde van alle wijken is daarbij basiswaarde 100. Geregistreerde criminaliteitsindex Deze index bestaat uit de politiecijfers over high impactcriminaliteit. Daaronder vallen overvallen, straatroof, woninginbraak en bedreiging.