CConstaterende datDiemen
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2025 - DEFINITIEVE Versie besluitvormende raad

Gemeenteraadsvergadering 18 juni 2026, gemeente DiemenBij agendapunt: Jaarstukken 2025 gemeente Diemen85.030 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 10

De projectorganisatie de van de Universiteit Utrecht is in 2024 uitgebreid en verder gegaan onder de naam Gaming Artificial Intelligence and Modelling (GAIM). Paragrafen: Duurzaamheid | Pagina 135 Monitoring Wat Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Begroot 2025 Realisatie 2025 Verstrekte subsidies 1 2 5 3 2 Paragrafen: Duurzaamheid Pagina 136 Risico's en weerstandsvermogen Omschrijving Sinds 1 januari 2004 verplicht het Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten tot het maken van een paragraaf weerstandsvermogen in de programmabegroting en de jaarrekening. Deze paragraaf moet ten minste bevatten: • | een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; • | het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s; • | een inventarisatie van de risico’s. Conform het BBV, artikel 11:2, moeten wij vanaf 1 januari 2016 ook de volgende zes kengetallen verplicht opnemen in paragraaf weerstandsvermogen van de programmabegroting: 1. netto schuldquote; 2. netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; 3. solvabiliteitsratio; 4. grondexploitatie; 5. structurele exploitatieruimte; 6. belastingcapaciteit. In het kader van financieel toezicht zijn nog geen landelijke normen beschikbaar. Dit is de aanleiding waarom de toezichthouder vooralsnog geen gebruik maakt van deze normen om te bepalen hoe wij presteren op de betreffende onderdelen.

Mocht er alsnog een landelijke normering komen, dan zal de toezichthouder zich daarbij aansluiten. Beleid over weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen zonder dat het bestaande beleid moet worden gewijzigd. Het geeft inzicht in de robuustheid van de financiële positie van de gemeente. Bij het weerstandsvermogen wordt onderscheid gemaakt in structureel en incidenteel weerstandsvermogen. Inschatting risico's Voor een goede bedrijfsvoering moeten we weten welke risico's (en kansen) wij hebben en hoe wij deze risico’s kunnen beheersen. Ter bepaling van het benodigde weerstandsvermogen hebben we inzicht in het risicoprofiel nodig. Middels een inventarisatie zijn de risico's verzameld. Belangrijk daarbij is te onderzoeken welke beheersmaatregelen zijn genomen of alsnog genomen moeten worden. Ook bij de inventarisatie van de risico's maken we onderscheid in structurele en incidentele risico's. Daarbij wordt aangegeven wat het (maximaal) verwachte risicobedrag is en maakt de vakafdeling een inschatting over de kans van voordoen. We houden daarbij onderstaande inschattingspercentages aan. Score | Risicokans | Gemiddelde risicokans 1. Laag | 0% - 20% | 10% 2. Matig | 20% - 40% | 30% 3. Gemiddeld | 40% - 60% | 50% 4. Hoog | 60% - 80% | 70% 5.

Zeer Hoog | 80% - 100% | 90% Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen | Pagina 137 Omdat de kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet slechts globaal is aan te geven wordt met een variatiebreedte van 20% gerekend. Het verwachte (maximale) risicobedrag en de kans op voordoen leiden tot een gewogen risicobedrag. Weerstandscapaciteit Om het weerstandsvermogen te bepalen wordt het totaal van de gewogen risicobedragen afgezet tegen de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden van de gemeente om niet begrote kosten te dekken. Ook hier weer wordt onderscheid gemaakt in structurele en incidentele weerstandscapaciteit. Incidentele weerstandscapaciteit • Algemene reserve; ◦ Voor de berekening van het weerstandsvermogen gebruiken we de stand van de Algemene reserve op 31 december 2023. In december 2023 is de Nota reserves en voorzieningen 2023 vastgesteld. Voor het opvangen van risico's is bepaald dat de minimale omvang niet lager dan 5% van de totale omzet (lasten) mag bedragen. • Reserve grondzaken; ◦ In de Nota reserves en voorzieningen is ook de 'Reserve grondzaken' vastgelegd. Uit deze reserve kunnen, in eerste instantie, de risico's uit grondexploitaties verrekend worden. • Begrotingssaldo incidenteel: ◦ Ook het incidenteel verwachte begrotingssaldo telt mee bij de bepaling van het incidentele weerstandsvermogen.

Structurele weerstandscapaciteit • Onbenutte belastingcapaciteit; ◦ De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die nog mogelijk is voor een tariefsverhoging Onroerendezaakbelasting (OZB) alvorens men toe kan treden als artikel 12 gemeenten. Men wordt artikel 12 gemeente wanneer een gemeente de eigen financiële huishouding niet meer rond krijgt en een beroep moet doen op extra gelden. Een gemeente wordt als het ware onder curatele gesteld. • Stelpost onvoorzien; ◦ Het budget voor onvoorzien is gebaseerd op het aantal inwoners. Deze stelpost is structureel in de begroting opgenomen en dient ter dekking van onvoorziene uitgaven. • Begrotingssaldo structureel: ◦ Het structureel verwachte begrotingssaldo telt mee bij de bepaling van het structurele weerstandsvermogen. Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 138 Weerstandsratio Het totaal aan gewogen risico's wordt afgezet tegen de weerstandscapaciteit. Dit leidt tot de bepaling van een weerstandsratio. Met behulp van de hierna volgende tabel beoordelen we de ratio van de gemeente Diemen. Deze normtabel is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR).

Norm | Weerstandsratio | Betekenis A | > 2,0 | Uitstekend B | 1,4 < x < 2,0 | Ruim voldoende C | 1,0 < x < 1,4 | Voldoende D | 0,8 < x < 1,0 | Matig E | 0,6 < x < 0,8 | Onvoldoende F | < 0,6 | Ruim onvoldoende Resultaten risico-analyse Onderstaand een overzicht van de geïnventariseerde risico's. Ten eerste wordt de status aangegeven van de risico's die waren opgenomen in de Programmabegroting 2025. De risico's zijn aangevuld met nieuwe risico's. In de laatste kolom staat deze status aangegeven. Verderop in de paragraaf worden de risico's en de genomen beheersmaatregelen per risico toegelicht. Volgnr.Risico-omschrijving | Verwacht | Kans op | Status (maximaa) | voordoen risicobedrag Incidentele risico's 1. | Schadevergoeding ONA | 30 | Gemiddeld | Bestaand 2. | Spreidingswet | - | Laag | Vervallen 3. | Buitenlust | 120 | Matig | Bestaand 4. | Plantage de Sniep | 500 | Gemiddeld | Bestaand 5. | Harmoniehof | 670 | Gemiddeld | Bestaand 6. | Holland Park | 540 | Gemiddeld | Bestaand Totaal incidentele risico's | 1.860 Structurele risico's 7. | Herijking verdeling Gemeentefonds | 2.950 | Laag | Vervallen 8. | Energieprijzen | 1.000 | Zeer Hoog | Bestaand 9. | Specifieke uitkeringen van het Rijk | 800 | Laag | Bestaand 10. | Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen | 790 | Gemiddeld | Bestaand Gemeenten (BUIG) 11. | Urentoerekening naar projecten | 450 | Laag | Bestaand 12.

| Onderwijshuisvestig basisonderwijs | 110 | Zeer Hoog | Bestaand 13. | Beheer Diemerbos | 100 | Zeer Hoog | Bestaand Totaal Structurele risico's | 6.200 Niet te kwantificeren risico's 14. | Kosten Jeugdzorg 15. | Fiscale Wijzigingen 16. | Inflatie 17. | Rente Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen | Pagina 139 Incidentele risico's Schadevergoeding volkstuinen ONA Risicobedrag: € 30.000 Nadere omschrijving risico: De gemeente is in december 2023 door de rechter in het ongelijk gesteld over het eigendom van het perceel A-4707, dat ook in gebruik is als volkstuinen door een vereniging. De gemeente heeft zich altijd als eigenaar en verhuurder van dit perceel gedragen en meent dat zij door verkrijgende, dan wel bevrijdende verjaring eigenaar is geworden. Het vonnis van de rechtbank stelt echter dat de gemeente geen eigenaar is van het perceel. Ook is de uitspraak dat wij schadevergoeding moeten betalen wegens het niet kunnen innen van huurpenningen door de eiser. Het risicobedrag is gebaseerd op deze huurpenningen. Beheersmaatregelen: In januari 2024 heeft het college besloten om hoger beroep in te stellen. In november 2025 heeft de mondelinge behandeling bij het gerechtshof plaatsgevonden.

Partijen hebben daar een voorlopig akkoord op hoofdlijnen bereikt over een minnelijke schikking en daarna gezamenlijk verzocht om de zaak aan te houden, terwijl zij trachten om deze schikking in een overeenkomst uit te werken. De gesprekken over deze schikking lopen momenteel nog. Spreidingswet Risicobedrag: € 0 Nadere omschrijving risico: In eerdere jaren is binnen de risicoparagraaf geen scherp onderscheid gemaakt tussen verschillende doelgroepen, zoals statushouders, asielzoekers en ontheemden uit Oekraïne. Het destijds opgenomen risicobedrag van € 920.000 was gebaseerd op de uitvoering van de HAR-regeling (huisvesting statushouders) in het VIA hotel. Deze vorm van opvang was eenmalig en nodig. Deze vorm wordt niet meer toegepast binnen de gemeente Diemen. Voor de huidige situatie geldt dat de gemeente voor de opvang van ontheemden Oekraïne, asielzoekers en statushouders andere doelgroepen mede afhankelijk blijft van landelijke kaders en financiering vanuit het Rijk. Wijzigingen in deze regelingen kunnen van invloed zijn op de gemeentelijke kosten en baten. Tegelijkertijd is het financiële risico op dit moment beperkt. Voor alle verwachte kosten is dekking georganiseerd binnen de bestaande budgetten en regelingen. Daarmee is het risico van financiële tegenvallers op dit dossier als laag te kwalificeren.

Beheersmaatregelen: • Actieve monitoring van landelijke regelgeving en financieringsstromen vanuit het Rijk • Periodieke actualisatie van de financiële prognoses • Borging van dekking binnen bestaande budgetten • Rapportage via reguliere P&C-cyclus Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 140 Buitenlust Risicobedrag: € 120.000 Nadere omschrijving risico: Bij de recente actualisatie van de grondexploitatie Sociale woningbouw Buitenlust (zie daarvoor het MPG bij de Jaarrekening 2025) is een inschatting gemaakt van het resultaat en de doorlooptijd van het project. In de geactualiseerde grondexploitatie hebben we een kansen- en risicoanalyse toegevoegd. Bij de voorbereiding en realisatie van grootschalige projecten spelen tal van projectspecifieke onzekerheden en nader te onderzoeken of af te spreken onderdelen een rol. De kansen- en risicoanalyse geeft inzicht in deze onzekerheden die mogelijk kunnen optreden. Hierbij proberen we eventuele risico's met een negatieve financiële impact te voorkomen en of te beheersen. In het MPG is een overzicht en toelichting van alle kansen, risico’s en beheermaatregelen opgenomen. Beheersmaatregelen: We sturen op kosten en kansen die zich kunnen voordoen in het project. Tegenvallers zijn bij langlopende projecten nooit helemaal te vermijden.

Plantage de Sniep Risicobedrag: € 500.000 Nadere omschrijving risico: Bij de meest recente actualisatie van de grondexploitatie Plantage de Sniep (zie daarvoor het MPG bij deze Jaarrekening 2025), is een zo goed als mogelijke inschatting gemaakt van het resultaat en de doorlooptijd van het project. In de geactualiseerde grondexploitatie hebben we ook een kansen- en risicoanalyse toegevoegd. Bij de voorbereiding en realisatie van grootschalige projecten spelen tal van projectspecifieke onzekerheden en nader te onderzoeken of af te spreken onderdelen een rol. De kansen- en risicoanalyse geeft inzicht in de onzekerheden die mogelijk kunnen optreden. Hierbij is het streven om eventuele risico's met een negatieve financiële impact te voorkomen en of te beheersen. In het MPG is een overzicht en toelichting van alle kansen, risico’s en beheermaatregelen opgenomen, die zich kunnen voordoen in Plantage de Sniep Beheersmaatregelen: We sturen op kosten en kansen die zich kunnen voordoen in het project. Tegenvallers zijn, bij langlopende projecten, nooit helemaal te vermijden. Voor de risico's en kansen zie de geheime bijlage MPG.

Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 141 Harmoniehof Risicobedrag: € 670.000 Nadere omschrijving risico: Bij de recente actualisatie van de grondexploitatie Harmoniehof (zie daarvoor het MPG bij deze jaarrekening 2025), is een inschatting gemaakt van het resultaat en de doorlooptijd van het project. In de geactualiseerde grondexploitatie hebben we een kansen- en risicoanalyse toegevoegd. Bij de voorbereiding en realisatie van grootschalige projecten spelen tal van projectspecifieke onzekerheden en nader te onderzoeken of af te spreken onderdelen een rol. De kansen- en risicoanalyse geeft inzicht in deze onzekerheden die op kunnen treden. Hierbij proberen we eventuele risico’s met een negatieve financiële impact te voorkomen en/of te beheersen. In het MPG is een overzicht en toelichting van alle kansen, risico’s en beheersmaatregelen. Beheersmaatregelen: We sturen op kosten en kansen die zich kunnen voordoen in het project. Tegenvallers zijn, bij langerlopende projecten, nooit helemaal te vermijden. Voor de risico’s, zie de geheime bijlage in het MPG. Holland Park Risicobedrag: € 540.000 Nadere omschrijving risico: • Holland Park faciliterend Het berekend risicobedrag is geschat op € 0,09 miljoen.

Het gaat om het saldo van de gemaakte plankosten en de overige voorbereidingskosten die in het kader van de faciliterende planvoorbereiding Campus 3e fase zijn gemaakt en nog moeten worden verhaald op huidige en toekomstige ontwikkelende partijen. Bij de overige faciliterende plandelen (Holland Park Oost en Holland Park Zuid) zijn momenteel geen risico's. Beheersmaatregelen: Door externe partijen te faciliteren en de verbindende schakel te zijn, stimuleren we het particulier initiatief in de gebiedsontwikkeling. We hebben inmiddels overeenkomsten gesloten met meerdere projectontwikkelaars die een groot gedeelte van het gebied herontwikkelen of hebben herontwikkeld. Deze overeenkomsten regelen een exploitatiebijdrage, waarin impliciet ook de al gemaakte en te maken gemeentelijke voorbereidingskosten en incidentele investeringskosten zitten. Zo ook recent met ontwikkelaar AM van het Steigerblok van Holland Park Zuid (huidige Inholland) en de ontwikkelcombinatie die aan de slag gaat bij het Hofblok (huidige KPN). Een deel van de bijdrage hebben we al in rekening gebracht. Toekomstige partijen van nog te ontwikkelen locaties in Holland Park Zuid zullen op vergelijkbare wijze moeten bijdragen in de gemeentelijke kosten. • Grondexploitatie Holland Park West De grondexploitatie Holland Park West is 31 mei 2018 vastgesteld.

Bij de actualisatie van de grondexploitatie (zie daarvoor het MPG bij de Jaarrekening 2025), is een inschatting gemaakt van het resultaat en de doorlooptijd van het project. In de geheime bijlage van de geactualiseerde grondexploitatie hebben we ook een kansen- en risicoanalyse toegevoegd met een overzicht en toelichting van alle kansen, risico’s en beheermaatregelen. Het berekend risicobedrag is geschat op € 0,45 miljoen. Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 142 Structurele risico's Herijking verdeling Gemeentefonds Risicobedrag: € 2.950.000 Nadere omschrijving risico: Sinds 2023 is de berekening van de algemene uitkering gebaseerd op een nieuw verdeelmodel. Voor het negatieve effect van het nieuwe verdeelmodel is een compensatieregeling in het leven geroepen. Sinds de herverdeling ontvangen wij een compensatie van € 3,0 miljoen. Middels een Kamerbrief heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties laten weten dat vanaf 2027 een volgende stap wordt gezet in het ingroeipad naar de nieuwe verdeling. Tot op heden werden nadeelgemeenten gecompenseerd. Vanaf 2027 zal de compensatie jaarlijks maximaal met een bedrag van € 15 per inwoner afnemen. Voor Diemen is dat grofweg een nadeel van € 450.000 per jaar . De Minister zegt verder onderzoek toe.

Op basis van geactualiseerde kostendata en nieuwe onderzoeksresultaten volgt waarschijnlijk een aanpassing van het ingroeipad. Beheersmaatregelen: We houden nauwlettend de ontwikkelingen op het gebied van de herijking bij door deel te nemen aan bijeenkomsten van het Ministerie en de VNG. De beïnvloeding als infdividuele gemeente is beperkt omdat de afweging van dergelijke besluiten op macro- niveau plaatsvindt. We particperen in een lobby met soortgelijke gemeenten om met name de effecten voor gemeenten nabij een grote stad te onderzoeken. Het betreft de maatstaf "Centrumfunctie". Vanaf de begroting 2026 houden we rekening met de afname van de Algemene Uitkering. Vanaf 2027 houden we rekening met een afname van € 450.000 per jaar. Zodoende geven we nu al invulling op de sturing van een sluitend meerjarenperspectief. Energieprijzen Risicobedrag: € 1.000.000 Nadere omschrijving risico: Als gevolg van de oorlog in Iran is de aanlevering van ruwe olie gestagneerd. Dit leidt tot snelle prijsstijgingen van benzine. Naar verwachting zullen de prijzen van electra en ga hierop volgen. Verwachting is dat de prijzen kunnen verdubbelen. De extra kosten zijn momenteel ingeschat op ongeveer € 1 miljoen per jaar. De energieprijs blijft sterk afhankelijk van buitenlandse ontwikkelingen. Beheersmaatregelen: De energieprijzen worden voor de gemeenten per kwartaal vastgelegd.

In 2024 hebben we de kosten voor energie met € 400.000 verhoogd. Daarnaast zijn in 2024 en 2025 de huurtarieven voor de sporthallen en het zwembad extra verhoogd. Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 143 Specifieke uitkeringen van het Rijk Risicobedrag: € 800.000 Nadere omschrijving risico: Steeds vaker ontvangen we van het Rijk meerjarige specifieke uitkeringen. Deze uitkeringen ontvangen we voor een bepaald doel en leiden vaak tot een capaciteitsbehoefte. Vanuit efficiency-oogpunt is het voordeliger om personeel in dienst te nemen dan in te huren. Probleem bij het in dienst nemen van personeel is dat de dekking niet structureel is. Het dienstverband vaak wel. Ondanks dit risico heeft het toch de voorkeur personeel in dienst te nemen. Uitgangspunt is dat op termijn door personeelswisselingen de overcapaciteit is op te lossen. Idealiter wordt de specifieke uitkering omgezet naar een vast onderdeel van het Gemeentefonds. Beheersmaatregelen: Uiteraard houden wij nauwlettend de ontwikkeling van de doeluitkeringen in de gaten en zullen we voor afloop van de doeluitkering zoveel alvast anticperen op de wegvallende dekkingsbron. Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG) Risicobedrag: € 790.000 Nadere omschrijving risico: Via de Participatiewet (BUIG) verstrekt de gemeente een uitkering om in het levensonderhoud te voorzien.

Het macrobudget voor deze uitkering stelt het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vast. Via een verdeelsystematiek wordt er jaarlijks in september tijdens het desbetreffende uitvoeringsjaar geld toegewezen aan gemeenten. Gemeenten die geld overhouden mogen dit houden. Gemeenten kunnen ook geld tekort komen als de uitkering van het Rijk onvoldoende is om de bijstandslasten te dekken. Beheersmaatregelen: De gemeente kan, bij een tekort van meer dan 5% van het definitieve vastgestelde BUIG budget, onder voorwaarden in aanmerking komen voor een aanvullend budget, de zogenaamde "vangnetuitkering". Urentoerekening naar projecten Risicobedrag: € 450.000 Nadere omschrijving risico: In de begroting en de jaarrekening rekenen we de uren van de ambtelijke organisatie toe naar de producten waarvoor ze werken. Zo ook naar grondexploitaties en grote investeringen. Met name de toerekening van uren naar investeringen is nieuw. De kosten als gevolg van deze urentoerekening worden meegenomen bij de ramingen van de grondexploitaties en de investeringsbudgetten. Wanneer er geen nieuwe grondexploitaties of grote investeringen meer zijn, dan verdwijnt de behoefte aan projectleiders. Dit brengt een risico met zich mee wanneer de projectleiders in vaste dienst zijn. Beheersmaatregelen: Dit risico doet zich al langere tijd voor en de kans dat dit risico zich voordoet schatten we laag in.

We zien dat de groei en de daarbij horende investeringsprojecten nog langere tijd aanhouden. Steeds vaker zien we dat er herstructurering- en transformatie-opgaven op ons afkomen, welke een projectmatige aanpak vragen. De directie heeft oog voor dit risico en kan tijdig anticiperen. Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 144 Onderwijshuisvesting basisonderwijs Risicobedrag: € 110.000 Nadere omschrijving risico: Op basis van de leerlingenprognoses wordt een toename van het aantal leerlingen in het basisonderwijs verwacht. Deze toename in het aantal leerlingen hangt samen met de bevolkingsgroei van Diemen. Uitgaande van het laatst vastgestelde Integrale Huisvestingsplan 2024 (IHP) lijkt de huidige leerlingencapaciteit van de scholen in Diemen niet voldoende om deze groei in de toekomst volledig op te vangen. In het IHP wordt rekening gehouden met de investeringsbehoefte van in ieder geval een nieuwe basisschool (vervangende nieuwbouw). Op basis van de VNG-normering bedraagt de bouw van een school € 6,8 miljoen. De gemeente hanteert echter een hogere norm, zoals vastgelegd in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Diemen 2023. Deze normbedragen worden jaarlijks geïndexeerd. Daarbij is afgelopen jaren gebleken dat de kostprijs sterk afhangt van marktontwikkelingen.

Volgens het IHP zouden op basis van de huidige marktontwikkeling de kosten € 8,8 miljoen bedragen (prijspeil 2024). De hogere kapitaallasten bedragen bij een afschrijving in 50 jaar en een rentepercentage van 3,5% € 110.000. Beheersmaatregelen: Aangezien huisvesting voor basisonderwijs een wettelijke verplichting is, moeten we bij de afwegingen over alle voorzieningen in Diemen rekening te houden met deze toekomstige lasten. Het is nog onzeker in welk jaar de investering gaat plaatsvinden. Zodra dit bekend is zal het investeringsbudget daarop aangepast worden. Beheer Diemerbos Risicobedrag: € 100.000 Nadere omschrijving risico: Met diverse partijen verkennen we de mogelijkheden om tot een structurele oplossing voor het beheertekort van het Diemerbos (€ 780.000 per jaar) te komen. Dit heeft nog niet tot concrete afspraken geleid. In de begroting hebben we structureel al € 63.000 opgenomen als garantstelling voor het beheer van het Diemerbos. Die bijdrage effectueren we overigens pas als ook de gemeente Amsterdam en de provincie Noord-Holland hun bijdrage leveren. Afhankelijk van welke partijen meefinancieren en hoeveel partijen bijdragen kan de bijdrage van Diemen oplopen tot een veelvoud van wat we nu opgenomen hebben. Het fonds waaruit het beheer in het Diemerbos betaald wordt, zou in 2026 leeg raken.

Eind 2025 hebben de provincie Noord-Holland en de gemeenten Amsterdam en Diemen besloten voor de jaren 2026 en 2027 tijdelijk bij te dragen in de kosten voor het minimale beheer. Hiervoor wordt enkel het hoogstnoodzakelijke beheer en onderhoud uitgevoerd en wordt niet gespaard voor groot onderhoud en vervangingen. Het in de begroting van Diemen opgenomen bedrag is hiervoor toereikend gebleken. Vanaf 2028 zal een structurele oplossing voor het beheertekort gevonden moeten zijn. Hierbij gaat het om een fors hoger totaal bedrag dan hetgeen in 2026 en 2027 gezamenlijk bijgedragen wordt. Beheersmaatregelen: In eerste instantie inzet op (bestuurlijk) overleg om zoveel mogelijk partijen mee te laten financieren. Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 145 Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 146 Niet te kwantificeren risico's Kosten jeugdzorg Risicobedrag "Niet te kwantificeren" Nadere omschrijving risico: De uitgaven specialistische jeugdhulp blijven een financieel risico vormen, mede als gevolg van de open einde regeling, een stijging in de aantallen jeugdigen en de almaar toenemende complexe problematiek. Daarbij vormen de brede wettelijke taken en de verwijzers die niet onder onze aansturing functioneren zijn complicerende factoren.

Beheersmaatregelen: Het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS), zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) stellen samen de Hervormingsagenda Jeugd op. Het huidige jeugdstelsel is niet houdbaar. Daarom werken deze vijf partijen aan de hervormingsagenda om de hulpverlening te verbeteren en het jeugdstelsel beter beheersbaar te maken. De Hervormingsagenda Jeugd beschrijft de aanpak van een grote transitie die we de komende jaren met elkaar moeten maken. De agenda bestaat uit een groot pakket inhoudelijke maatregelen die moeten leiden tot betere en beter passende zorg voor kinderen en gezinnen binnen een stelsel dat houdbaar is voor de toekomst (zowel financieel als in menskracht). Fiscale wijzigingen Risicobedrag: Niet nader te kwantificeren Nadere omschrijving risico: Op 1 januari 2016 is de Wet modernisering vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen van kracht geworden. Als gevolg hiervan zijn gemeenten vennootschapsbelastingplichtig indien en voor zover een onderneming wordt gedreven. Met name 'winstgevende' grondexploitaties vormen hierbij een financieel risico. De gemeente Diemen heeft al haar activiteiten voor de vennootschapsbelasting beoordeeld op basis van de relevante ondernemerscriteria.

Op basis van deze beoordeling heeft de gemeente Diemen het standpunt ingenomen dat er geen sprake is van vennootschapsbelastingplichtige activiteiten. De Belastingdienst heeft inmiddels een standpunt ingenomen en aangegeven waar het vermoeden bestaat van belastingplichtige activiteiten. Dit zijn de volgende actviteiten: • het ophalen van bedrijfsafval; • de verkoop van reststoffen voortkomend uit de activiteit inzameling van huishoudelijk afval (hierover loopt overleg met de Nederlandse Vereniging van Reinigingsdiensten). De impact van de tussenkomst van een tussenschakel, zoals bijvoorbeeld Rova, is eveneens onderwerp van gesprek; • het geven van gelegenheid van reclame-uitingen voortvloeiend uit privaatrechtelijke (concessie) overeenkomsten; • de uitgifte van leningen. Beheersmaatregelen: Onze (externe) fiscale adviseur heeft voor Diemen onderzocht of bovenstaande activiteiten leiden tot een belastingplicht. Het blijkt dat met name de concessieovereenkomsten voor de uiting van reclame voor Diemen relevant is. Ondanks dat wij het op voorhand niet eens zijn met de aanslagoplegging doen we vanaf 2016 wel aangifte. Dit om naheffingsrente (8%) uit te sluiten.De gemeente volgt de landelijke ontwikkeling nauwkeurig om te kunnen anticiperen Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 147 op eventuele relevante ontwikkelingen.

In de meerjarenprognose grondexploitaties wordt jaarlijks de vpb-positie van de grondexploitaties vastgelegd. • Vernieuwen convenant Horizontaal Toezicht Diemen heeft in 2023 met de Belastingdienst een nieuw convenant afgesloten over 'Horizontaal toezicht'. Dit houdt in dat de processen waar belastingafdracht een rol speelt goed zijn geborgd in de organisatie. Oftewel we moeten fiscaal in control zijn. Vanaf 2024 zijn de spelregels voor het horizontaal toezicht verscherpt. In afstemming met Duo+ en de Belastingdienst scherpen maken we afspraken waar verbetering mogelijk is en welke fiscale veranderingen er op ons afkomen. De belangrijkste processen zijn de afdracht van btw, loonbelasting en vennootschapsbelasting. Inflatie Risicobedrag: Niet nader te kwantificeren Nadere omschrijving risico: De financiële effecten van de inflatie nemen toe. Mede als gevolg van de energiecrisis zijn de prijzen en lonen flink gestegen. Waar we normaal rekenen met prijs- en loonstijgingen tussen de één en drie procent lijken de prijsstijgingen nu weer boven de vijf procent uit te komen. Dit heeft z'n weerslag op de koopkracht van de burgers maar ook op de financiële positie van de gemeente. De inflatie heeft een groot effect op het bouwtempo van woningen. De kosten van arbeid en materiaal zijn hard gestegen waardoor de bouw van woningen stagneert.

Ook vanuit de Diemense verenigingen en maatschappelijke organisaties ontvangen we steeds meer verzoeken om de kosten als gevolg van de inflatie te compenseren. Beheersmaatregelen: Bij het opstellen van nieuwe begrotingen zijn we we terughoudend met het opvoeren van nieuw structureel beleid. Rente Risicobedrag: Niet te kwantificeren Nadere omschrijving risico: Door de onrustige wereldeconomie stijgt de rente. Waar voorheen de lage (zelfs negatieve) rentestand interessant was om kortlopend geld te lenen stijgt de rente nu in rap tempo. Dit geld zowel voor het lenen van kortlopende en langlopende leningen. Dit heeft niet alleen tot effect dat onze rentekosten van deze leningen oplopen. Ook heeft dit een nadelig effect op interne verrekenrente. Deze rente gebruiken voornamelijk bij het doorrekenen van de grondexploitaties. Beheersmaatregelen: We kunnen niet sturen op het rentepercentage. Dat is het gevolg van wereldwijde ontwikkelingen. De Nederlandse Bank stuurt de rente-ontwikkeling voor Nederland aan. Bij de financiering van de gemeente zijn er beheersmaatregelen om het risico te verspreiden. Er zijn verplichte maatregelen die zorgen dat de effecten van de rente geleidelijk in de begroting terecht komen. Dit wordt geregeld via de zogenoemde 'risiconorm'. De provincie heeft hierin een toezichthoudende taak.

De maatregel komt er op neer dat in een bepaald jaar niet meer dan een genormeerd bedrag mag worden geherfinancierd. Daarnaast is sturing op rente mogelijk door te sturen op investeringen. Simpel gezegd hoeven we minder te financieren wanneer we minder investeren. Oftewel door investeringen Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 148 uit te stellen zijn de rentekosten te beïnvloeden. In de praktijk werkt dit complexer omdat de vraag naar voorzieningen veelal voortkomt uit de groei van de gemeente. Evident is dat het sowieso duurder wordt om de toekomstige investeringen te financieren. Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 149 Frauderisico's Naast de hiervoor genoemde externe risico's zijn er ook interne risico's, zoals fraude. Fraude kan ernstige gevolgen hebben voor een organisatie, zoals financiële schade, reputatieschade, juridische procedures, boetes of zelfs strafrechtelijke vervolging. Om fraude te beheersen en de risico's te verlagen, is het belangrijk dat we beschikken over een effectief stelsel van frauderisicobeheersing. Het stelsel moet aansluiten bij de omvang en de complexiteit van onze organisatie en periodiek worden geëvalueerd en verbeterd. Onze gemeente kent diverse instrumenten en regelingen ter voorkoming van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik. Er is een integriteitsregeling en er zijn gedragscodes vastgesteld.

In 2025 hebben we daar de Nota tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik aan toegevoegd. In de processen, procedures en interne controles is er aandacht voor de voorkoming van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik, en er is aandacht voor risicomanagement in brede zin. Op basis van de geactualiseerde frauderisicoinventarisatie geven we extra aandachtspunten mee in het interne controleplan 2026. Bij de actualisatie van de frauderisicoanalyse zijn geen nieuwe frauderisico's geïdentificeerd. Ook zijn er tijdens de Verbijzonderde Interne Controle in 2025 geen fraude geconstateerd. Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 150 Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen gaat over de middelen en de mogelijkheden waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Ook hierbij is net als bij de risico's, onderscheid te maken in incidenteel en structureel weerstandsvermogen. Incidentele weerstandsvermogen • | Algemene reserve; • | Reserve Grondzaken; • | Voorziening Grondzaken; • | Begrotings- / rekeningresultaat. Algemene reserve Voor de berekening van het weerstandsvermogen hebben we de stand van de Algemene reserve op 31 december 2023 aangehouden. In de Nota reserves en voorzieningen 2023 is besloten de risicoreserve op te heffen en deze toe te voegen aan de Algemene Reserve (€ 5 miljoen). In de nota is een minimale (noodzakelijke) omvang van de reserve vastgelegd.

De minimale omvang bedraagt 5% van de jaaromzet (totale lasten). Reserve en Voorziening Grondzaken In de Nota reserves en voorzieningen 2023 zijn de Reserve en Voorziening Grondzaken opgenomen. Met de Reserve Grondzaken worden de opbrengsten en afwaardering van gronden verrekend. Ook wordt de Reserve Grondzaken in eerste instantie gebruikt om de Voorziening Grondzaken op peil te brengen. In de voorziening wordt het verwachte tekort van grondexploitaties gestort. Begrotings- / rekeningresultaat Bij de berekening van het weerstandsvermogen wordt het verwachte begrotingssaldo dan wel het werkelijke rekeningsaldo meegenomen. Structureel weerstandsvermogen • | Onbenutte belasting capaciteit (OZB, precario); • | Stelpost onvoorzien. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die nog mogelijk is voor een tariefsverhoging OZB voordat een gemeente toe kan treden als artikel 12 gemeente. Dit wordt een gemeente als we de eigen financiële huishouding niet meer rond krijgen en we een beroep moeten doen op extra gelden. Een gemeente wordt als het ware onder curatele gesteld. Op basis van het landelijke gemiddelde OZB-percentage van de WOZ-waarde is het percentage van de WOZ-waarde voor toelating tot artikel 12 van de Financiële verhoudingswet voor het jaar 2025 vastgesteld op 0,1595%.

Onbenutte belastingcapaciteit | WOZ-waarde | Tarief | Tarief | Verschil | Onbenut 2025 | Diemen 2025 | Art. 12 | tarieven Woningen - eigenaren | 7.580.907.000 | 0,0661% | 0,1595% | 0,0934% | 7.080.567 Niet-woningen - eigenaar | 974.095.000 | 0,2727% | 0,1595% | -0,1132% | -1.102.676 Niet-woningen - gebruiker | 876.685.500 | 0,2591% | 0,1595% | -0,0996% | -873.179 Totaal onbenutte belastingcapaciteit | 5.104.713 Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen | Pagina 151 Stelpost onvoorzien De gemeente is verplicht een budget voor onvoorziene gebeurtenissen te ramen, de zogenoemde 'Stelpost onvoorzien'. In Diemen is deze geraamd op € 60.000 (€ 2 per inwoner). Deze norm heeft de gemeente zelf bepaald. In 2025 is dit budget niet ingezet en hebben we het budget vrij laten vallen in de 4e kwartaalbrief. Berekening weerstandsvermogen Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen incidenteel | 31-12-2024 | 31-12-2025 Algemene reserve, algemene dekkingsmiddelen | 30.679 | 33.724 Reserve grondzaken | 16.089 | 17.568 Verwacht resultaat | 4.089 | 4.490 Totaal Weerstandsvermogen incidenteel | 50.857 | 55.782 Weerstandsvermogen structureel | 31-12-2024 | 31-12-2025 Onbenutte belastingcapaciteit | 4.695 | 5.105 Totaal Weerstandsvermogen Structureel | 4.695 | 5.105 Ratio weerstandsvermogen Bij de ratio weerstandsvermogen worden de geïnventariseerde risico's afgezet tegen het aanwezige weerstandsvermogen.

In onderstaande tabel de gewogen risico's. Risicoprofiel rekening 2025 Volgnr.Risico-omschrijving | Verwacht | Kans- | Gewogen (maximaa) | percentage | risico- risicobedrag | bedrag Incidentele risico's 1. | Schadevergoeding ONA | 30 | 50% | 15 2 | Spreidingswet | - | 10% | - 3 | Buitenlust | 120 | 30% | 36 4 | Plantage de Sniep | 500 | 50% | 250 5 | Harmoniehof | 670 | 50% | 335 6 | Holland Park | 540 | 50% | 270 Totaal risicoprofiel Incidenteel | 1.860 | 906 Structurele risico's 6 | Herijking verdeling Gemeentefonds | 2.950 | 10% | 295 6 | Energieprijzen | 1.000 | 90% | 900 6 | Specifieke uitkeringen van het Rijk | 800 | 10% | 80 6 | Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG) | 790 | 50% | 395 6 | Urentoerekening naar projecten | 450 | 10% | 45 6 | Onderwijshuisvestig basisonderwijs | 110 | 90% | 99 6 | Beheer Diemerbos | 100 | 90% | 90 Totaal risicoprofiel Structureel | 6.200 | 1.904 Niet te kwantificeren risico's 14. | Kosten Jeugdzorg 15. | Fiscale Wijzigingen 16. | Inflatie 17. | Rente Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen | Pagina 152 Berekening weerstandsratio De weerstandsratio wordt berekend voor de incidentele en structurele risico's. Aan de hand van de eerder genoemde waarderingstabel wordt bepaald hoe Diemen er voor staat. Incidentele weerstandsratio 1. Beschikbare weerstandsvermogen 2.

Benodigde weerstandscapaciteit Ratio (1:2) 55.782 906 61,6 Structurele weerstandsratio 1. Beschikbare weerstandsvermogen 2. Benodigde weerstandscapaciteit Ratio (1:2) 5.105 1.904 2,7 Conclusie De ratio voor het incidentele weerstandsvermogen is "Uitstekend". De Algemene Reserve is in 2025 verder toegenomen waardoor de weerstandscapaciteit is vergroot. Voor de lopende grondexploitaties waar we verliezen verwachten, is de 'Voorziening Verlies Grondzaken' aangevuld vanuit de Reserve grondzaken. Het woningtekort is groot en de ambitie voor meer sociale woningen met de beperkte grond die aanwezig is, zijn risico’s voor nieuwe grondexploitaties. We leven in economisch onzekere tijden. De ontwikkelingen op wereldniveau hebben groot effect op de prijzen voor grondstoffen en energie. Al deze ontwikkelingen hebben een negatieve invloed op onze grondexploitaties. Voor het opvangen van negatieve resultaten zijn we verplicht een voorziening aan te leggen (Voorziening Verlies Grondzaken). Om de Voorziening Verlies Grondzaken op het gewenste niveau te houden verrekenen we met de reserve Grondzaken. De reserve Grondzaken is goed gevuld. Daarmee zijn we in staat negatieve ontwikkelingen op te vangen. De ratio voor het structurele weerstandsvermogen is "Uitstekend". Vanaf 2027 hebben we in ons meerjarenperspectief rekening gehouden met de negatieve gevolgen van de herverdeling van het Gemeentefonds.

Daarmee kan dat risico vervallen. Momenteel staat de wereldeconomie voor aanhoudende uitdagingen, waaronder de hoge energieprijzen en de geopolitieke onzekerheid. Om in de toekomst maatregelen te kunnen nemen is in 2025 de "Notitie beweegbare budgetten" opgesteld. Deze notitie geeft inzicht in budgetten die ingezet kunnen worden bij het voordoen van risico's of verslechtering van het meerjarenenperspectief. Daarnaast biedt de notitie handvatten voor verder onderzoek. Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 153 Kengetallen Conform het BBV, artikel 11:2, moeten wij in het jaarverslag 2024 ook de volgende vijf kengetallen verplicht opnemen in de paragraaf weerstandsvermogen van de programmabegroting: 1. netto schuldquote; 2. netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; 3. solvabiliteitsratio; 4. grondexploitatie; 5. structurele exploitatieruimte en 6. belastingcapaciteit. In het kader van financieel toezicht, zijn nog geen landelijke normen beschikbaar. Dit is de aanleiding waarom de toezichthouder vooralsnog geen gebruik maakt van deze normen om te bepalen hoe wij presteren op de betreffende onderdelen. Mocht er alsnog een landelijke normering komen, dan zal de toezichthouder zich daarbij aansluiten. Kengetallen | Norm | Rekening | Begroting | Rekening 2024 | 2025 | 2025 1. Netto Schuldquote | <100%: groen | 30% | 57% | 25% >130%: rood 2.

Netto Schuldquote gecorrigeerd voor alle | <70%: groen | 32% | 57% | 26% verstrekte leningen | >100%: rood 3. Solvabiliteitsrisico | >50%: groen | 42% | 40% | 42% <30%: rood 4. Grondexploitatie | N.v.t. | -11% | -26% | -11% 5. Structurele exploitatieruimte | >0,6%: groen | 9,69% | 1,74% | 4,92% <0%: rood 6. Belastingcapaciteit | Landelijk gemiddelde 100% | 108% | 102% | 106% In bovengenoemde tabel valt op dat de solvabiliteitsratio 'oranje' gekleurd is. Oorzaak hiervan is de hoge leningenportefeuille van de gemeente. Deze is destijds ontstaan bij de bodemsanering van grondexploitatie Plantage De Sniep. De afgelopen jaren is de leningenportefeuille van € 85 miljoen in 2015 teruggebracht tot € 37 miljoen eind 2021. Nieuwe ambities vergen investeringen en daarmee zal de leningenportefeuille is de leningenportefeuille toegenomen tot € 49,5 miljoen. Alternatief is de norm bij te stellen. Nu sluiten we aan bij de normering van de VNG. De raad kan besluiten een afwijkende norm te hanteren. Advies is dit niet te doen zodat inzichtelijk blijft dat we aan de hoge kant zitten qua solvabiliteitsratio. 1+2. Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een beeld van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.

Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen | Pagina 154 3. Solvabiliteitsratio De solvabiliteit geeft een beeld van de mate waarin een gemeente zijn bezittingen financiert met eigen of vreemd vermogen. Voor het vergelijk met andere gemeenten heeft deze maatstaf beperkingen. Het kan zijn dat een gemeente activa huurt, terwijl een andere gemeente activa in eigen bezit heeft. Daardoor verschillen de balansen van gemeenten aanzienlijk, terwijl de risico’s van beide instellingen elkaar weinig ontlopen. 4. Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten van de gemeente. Het is belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd, dan leidt dit tot een lager eigen vermogen (en dus ook tot een lagere solvabiliteitsratio). 5. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het van belang te kijken naar de structurele baten en lasten.

Dit kengetal geeft aan welke ruimte de gemeente heeft om eigen lasten te dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. 6. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in Diemen zich verhoudt ten opzichte het landelijke gemiddelde. De belastingcapaciteit is gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten (OZB, rioolheffing en reinigingsheffing). Paragrafen: Risico's en weerstandsvermogen Pagina 155 Bedrijfsvoering De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens. Met bedrijfsvoering bedoelen we de bedrijfsprocessen die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma's te realiseren. Rechtmatigheid Sinds 2023 legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid. In het jaarrekeningdeel is de rechtmatigheidsverantwoording van het college opgenomen. De accountant controleert de getrouwheid van die verantwoording. In deze paragraaf lichten we de afwijkingen toe. Goedkeuringstolerantie en rapportagegrens In de financiële verordening van de gemeente is vastgelegd dat het college aan de raad rapporteert over afwijkingen. De rapportagegrens bedraagt € 100.000. Dit percentage wordt jaarlijks vastgelegd in de kadernota. Het college rapporteert in deze paragraaf over de geconstateerde rechtmatigheids- fouten groter dan € 100.000.

Paragrafen: Bedrijfsvoering Pagina 156 Begrotingsrechtmatigheid In de geactualiseerde "Financiële verordening 2023 Gemeente Diemen" heeft de gemeenteraad vastgelegd welke begrotingsonrechtmatigheden zijn toegestaan. Begrotingscriteria opgenomen in artikel 11 van de "Financiële verordening 2023 Gemeente Diemen". 11.1 | De begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau van baten en lasten per programma waarop de begroting door de raad is geautoriseerd. 11.2 | Bij investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totaal gevoteerde kredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het totaal bedrag van het krediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd. 11.3 | Uitgangspunt is dat iedere afwijking van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties: a. Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren. b. Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling. c. De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage .

11.4 | Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen het bestaande beleid van de raad, worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden), maar worden niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. In onderstaande tabel vindt u een toelichting op de overschrijdingen van de lasten. Toelichting begrotingsonrechtmatigheden boven de rapportagegrens van € 100.000 Programma - beleidstaak | Verwijzing artikel | Bedrag Financiële verordening 2023 Bouw- en woningtoezicht | Artikel 11.3.a (staan inkomsten tegenover) | -89 Omgevingsplan | Artikel 11.4 (Bestaand beleid) | 98 Woonruimteverdeling | Artikel 11.4 (Bestaand beleid) | 180 Personeelslasten | Artikel 11.4 (Bestaand beleid) | 41 Overige verschillen | Artikel 11.4 (Bestaand beleid) | 15 Grondexploitaties | Artikel 11.4 (Bestaand beleid) | -422 Buitenlust | Artikel 11.4 (Bestaand beleid) | -100 Totaal programma Gebiedsontwikkeling | -277 'Verkeersplannen | Artikel 11.4 (Bestaand beleid) | 24 Parkeerexploitatie | Artikel 11.3.a (staan inkomsten tegenover) | -137 'Verkeersregelinstallaties | Artikel 11.4 (Bestaand beleid) | -36 Overig | Artikel 11.4 (Bestaand beleid) | 6 Totaal programma Verkeer | -143 Totaal geaccepteerde begrotingsonrechtmatigheden | -420 Voorwaardencriterium Alleen bij het proces inkoop en aanbestedingen zijn

afwijkingen die boven de rapportagegrens van € 100.000 vallen. Het betreft de volgende afwijkingen: Afwijkingen boven de rapportagegrens van € 100.000 Proces | Bevinding | Bedrag Inkoop en aanbesteding | Het maaien en de onkruidbestrijding is uitbesteed. Voor deze opdracht is in 2023 een | -131 afwijkingsbesluit genomen op de inkoopprocedure. In 2024 is dezelfde opdracht één-op- één verstrekt. Aangezien de totaalopdracht het Europese drempelbedrag overschrijdt leidt dit tot een onrechtmatige aanbesteding. In 2025 is succesvol een Europese aanbestedingsprocedure doorlopen. Inkoop en aanbesteding | De beleidsadviseur ruimtelijke ordening wordt ingehuurd sinds 2021. De totale kosten | -106 tot en met het vierde kwartaal 2025 overschrijden de Europese aanbestedingsgrens. Inmiddels is deze inhuur gestopt en een vaste medewerker in dienst gekomen.. Paragrafen: Bedrijfsvoering | Pagina 157 Afwijkingen boven de rapportagegrens van € 100.000 Inkoop en aanbesteding Voor grondexploitaties en voor projecten in de openbare ruimte huren we een ingenieursburo in. Hoewel de inhuur uit twee verschillende teams gebeurd wordt dit wel als een dienst gezien. Om dit in de toekomst te voorkomen gaan we deze dienst Europees aanbesteden. -109 Het aantal onrechtmatigheden als gevolg van inhuur is in 2025 behoorlijk afgenomen door de inzet van de brokerdienstverlening.

De nog bestaande overschrijdingen zijn meestal het gevolg van het niet tijdig opstarten van nieuwe aanbestedingen en het niet voldoende inregelen van verlengingsmogelijkheden. We gaan hierop sturen door het contractbeheer en contractmanagement te verbeteren. Misbruik en oneigenlijk gebruik Het doel van het M&O-beleid is tweeledig. In eerste instantie is het doel misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen te voorkomen (preventief beleid). In tweede instantie ligt de focus op het achteraf controleren en zo nodig het bijstellen van beleidskaders en het repareren of zelfs bestraffen van misbruik en oneigenlijk gebruik (repressief beleid). Op dit moment maken specifieke (beheers)maatregelen in het kader van M&O-beleid al onderdeel uit van de diverse processen binnen Diemen zoals het proces van subsidieverstrekking en vergunningverlening. De M&O-maatregelen die voortvloeien vanuit landelijke wetgeving en lokale verordeningen zijn daarmee verankerd in de administratieve organisatie van Diemen (en Duo+). Daarop aanvullend is in 2025 de Nota tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik" vastgesteld. Het vastleggen van het M&O-beleid draagt niet alleen bij aan de transparantie en consistentie van gemeentelijk beleid. Het is ook behulpzaam bij het maken van afwegingen in hoeverre extra beheersmaatregelen en controles benodigd en tegelijkertijd doeltreffend zijn.

Maatregelen die veel geld en energie kosten, maar slechts beperkt financieel nut opleveren, kunnen daarmee worden voorkomen. De werking van beheersmaatregelen is voor een belangrijk deel afhankelijk van de integriteit van de personen die uitvoering geven aan het beleid en regelgeving van Diemen. Het is mogelijk dat in de contacten tussen de personen die uitvoering geven aan het beleid en regelgeving van Diemen en belanghebbenden bestaande procedures en de interne beheersing onvoldoende effectief zijn. Het is dan ook goed om in aanvulling op reguliere beheersmaatregelen alert te zijn op deze risico’s. M&O-beleid draagt bij aan het herkennen van zwakke plekken in de administratieve organisatie en de interne beheersing. Paragrafen: Bedrijfsvoering Pagina 158 Informatieveiligheid De ontwikkelingen op het gebied van digitalisering, cyberdreigingen en wetgeving vragen om voortdurende aandacht, zowel organisatorisch als in het dagelijks handelen van medewerkers. In 2025 is gewerkt aan bewustwording en het versterken van veilig gedrag. Medewerkers zijn via trainingen, workshops, werkoverleggen en de jaarlijkse "Week van de Informatieveiligheid" verder geschoold. De focus lag onder meer op het juiste gebruik van informatie, het ging onder andere om dataminimalisatie, bewust kiezen welke gegevens echt nodig zijn.

Ook hebben we aandacht besteed aan wanneer informatie wél nodig is (‘need to know’) en wanneer iets puur extra of interessant is (‘nice to know’), zodat medewerkers alleen delen wat past bij hun taak. Ook hebben we de raad in themasessies bijgepraat over deze ontwikkelingen. Daarnaast is het informatiebeveiligingsbeleid 2025-2027 vastgesteld. In dat kader zijn risicobeoordelingen uitgevoerd om zicht te krijgen op kwetsbaarheden binnen processen en systemen. Deze analyses vormen de basis voor prioritering van verbetermaatregelen in de komende jaren. We hebben de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) 2024 uitgevoerd. Dit is het landelijke kader waarmee gemeenten jaarlijks verantwoording afleggen over de kwaliteit van hun informatiebeveiliging. Verschillende onderdelen van dit proces worden door een externe IT-auditor getoetst. Het college heeft de gemeenteraad geinformeerd over de uitkomsten van deze audit in de derde kwartaalbrief. In 2025 hebben we van de betrokken toezichthouders een formele terugkoppeling ontvangen waarin zij bevestigen dat we voldoen aan de gestelde eisen van de ENSIA‑audit 2024. Tot slot hebben we in 2025 een Rekenkameronderzoek gehad over onze informatiebeveiliging. Onderzocht werd in welke mate het beleid aansloot op de uitvoerende organisatie.

Niet op alle aandachtsgebieden was op papier, in proces en procedure, een volledige aansluiting aan te tonen met de uitvoerende organisatie. Begin 2025 zijn we begonnen met het opzetten van een Information Security Management Systeem (ISMS). Een ISMS brengt juist samenhang aan in de aansluiting vanuit beleid met de operatie. Met een ‘plan, do, act en control’-cyclus (PDCA) kunnen we deze aansluiting beter bewaken. De aanbeveling van de rekenkamer nemen we op in het ISMS. Met het inrichten van een ISMS acteren we op de aankomende nieuwe verplichtingen van BIO2 (Basline Informatie Bescherming Overheid). De raad zal periodiek over de voortgang geïnformeerd worden. Samenwerking Duo+ In 2025 is Duo+ een organisatieontwikkelingstraject gestart waarbij de organisatie van Duo+ wordt doorontwikkeld langs drie thema's: strategische personeelsplanning, innovatie en organisatie-inrichting. Deze doorontwikkeling loopt door in 2026. De gemeente en ook Duo+ wordt geconfronteerd met een ongunstiger meerjarenperspectief door de gewijzigde financiële vooruitzichten. In Diemen hebben we in 2025 het project ombuigingen en besparingen afgerond. Duo+ gaat in 2026 inzicht geven over beweegbaar geld. Personeel & Organisatie Duo+ is gestart met een inhaalslag op P&O-beleid. Het onboardingsproces is afgerond.

Arbobeleid, vitaliteitsbeleid en herziening van beleid voor een veilige werkomgeving bevinden zich in een afrondende fase. Er is ook een inhaalslag ingezet om wettelijke wijzigingen te implementeren zoals afschaffing van nulurencontracten, vereenvoudiging van Paragrafen: Bedrijfsvoering Pagina 159 verlofregelingen en implementatie van de vereiste richtlijn over beloningsstructuur. Het onderhoud van het functiewaarderingssysteem HR21 heeft vertraging opgelopen. Voor het aantrekken van nieuwe mensen voor de gemeente heeft Duo+ recruiters aangetrokken waardoor werving en selectie verder is geprofessionaliseerd. Informatisering & Automatisering In 2025 zijn de applicaties voor schuldhulpverlening en de omgevingsvergunningen vervangen en geïmplementeerd. Door ontsluiting van de data uit de applicatie kunnen we beter rapporteren en kunnen beleidsmedewerkers beter monitoren in het effect van het beleid. De applicatie voor de omgevingsvergunningen ondersteunt ook de mogelijklijkheid tot digitaal aanvragen (webformulier). Daarnaast zijn alle computers van Diemen voorzien van een update naar Windows 11. I&A ondersteunt en adviseert ons bij verbouwing van het gemeentehuis. Alle spreekkamers zijn/ worden voorzien van een beeldscherm en een vergaderboekingssysteem. De gefaseerde aanpak vraagt veel flexibiliteit en inzet van I&A terwijl de reguliere zaken gewoon zijn doorgegaan.

Interne dienstverlening Door de groei van het aantal medewerkers bij de vier DUO-organisaties is het aantal meldingen bij de Servicedesk (Topdesk) gestegen. In 2025 is daarom de capaciteit uitgebreid. Op basis van het archiefjaarverslag en het verificatiegesprek van de provinciale toezichthouders in mei 2025 heeft de Provincie het informatiebeheer van de gemeente Diemen beoordeeld als ‘enige verbetering noodzakelijk’. Het toezichtsregime is van ‘verzwaard toezicht’ naar ‘regulier toezicht’ gegaan. De noodzakelijke verbeteringen zijn het vastleggen van afspraken met samenwerkingsverbanden over informatiebeheer, het invoeren van een kwaliteitssysteem en een overzicht van alle analoge én digitale informatie. De openstaande aanbevelingen zijn verwerkt in een uitvoeringsplan. Dit plan is in samenwerking met Team Interne Dienstverlening, Team I&A en het programma Informatiehuishouding op Orde opgesteld. Het plan is gedeeld met de Provincie. Er is nog geen reactie ontvangen. Juridische zaken Juridische zaken heeft voor ons bezwaar- en beroepsprocedures en Woo-verzoeken afgehandeld. Tevens beheren zij de verzekeringsportefeuille en handelen de aansprakelijkheidsstellingen af. Daarnaast adviseert juridisch zaken over civiel rechtelijke aangelegenheden.

Denk hierbij aan het opstellen, toetsen en beheren van contracten (voorbeeld) en het begeleiden van samenwerkingen met externe partijen en publiekprivate samenwerkingstrajecten. Inkoopfunctie Voor een deel worden onze inkooptrajecten uitgevoerd door de Stichting RIJK. Dit betreft vooral de begeleiding bij Europese aanbestedingen. In 2025 heeft Stichting RIJK voorbereidingen getroffen voor nieuwe afspraken om naast gemeenten ook andere organisaties aan te kunnen sluiten zoals uitvoeringsorganisaties. Dit wordt in 2026 vastgelegd. De Inkoopcoördinator van Duo+ zorgt met de teams voor een jaarlijkse Aanbestedingskalender en daar waar mogelijk is maatschappelijk verantwoord inkopen volgens de uitgangspunten zoals uit onze eigen beleidsnotitie. Paragrafen: Bedrijfsvoering Pagina 160 Overhead Bij de vernieuwing van de Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is de transparantie van de bedrijfsvoeringskosten een belangrijk punt. Het is verplicht voorgeschreven dat de gemeenten inzichtelijk maken wat de overheadkosten zijn. De BBV schrijft voor welke kosten tot de overhead gerekend moeten worden. Onderstaand een gesaldeerd overzicht van de overheadkosten.

Soort kosten | Begroting | Begroting | Rekening | Budget 2025 | 2025 | 2025 | resultaat primitief | totaal | 2025 Diemen 2022 | - | - | - | - Bijdrage Duo+ (gemeenschappelijke regeling) | -8.383 | -8.415 | -8.390 | 25 Bijdrage Inkoopbureau Stichting Rijk | -169 | -169 | -158 | 11 Directie en bestuursadvisering/-ondersteuning | -3.382 | -1.867 | -1.596 | 271 Afdelingsmanagers | -1.104 | -694 | -965 | -271 Ondernemingsraad | -70 | -63 | -50 | 13 Communicatie + participatie | -7 | -127 | -140 | -13 Financiën | -30 | -65 | -65 | - Juridische zaken | -600 | -609 | -566 | 43 Personeel & Organisatie | -92 | -107 | -95 | 12 Informatisering & Automatisering | -25 | -41 | -39 | 2 Interne dienstverlening | -47 | -47 | -48 | -1 Facilitair | -634 | -726 | -721 | 5 Vervoermiddelen | -157 | -165 | -172 | -7 Huisvesting | -1.200 | -1.140 | -1.092 | 48 Overige kosten bedrijfsvoering | -1.004 | -1.261 | -1.026 | 235 Verrekening overhead met grondexploitaties en tarieven | 658 | 760 | 749 | -12 Totaal overhead | -16.246 | -14.736 | -14.376 | 360 De bijdrage aan Duo+ is met € 8,3 miljoen goed voor meer dan de helft van de totale overheadkosten. Dat komt omdat veel bedrijfsvoeringstaken zijn ondergebracht bij Duo+.

Soort kosten | Specificatie | Begroting | Begroting | Rekening | Budget 2025 | 2025 | 2025 | resultaat primitief | totaal | 2025 Team Administratie Sociaal Domein | Salariskosten | -1.011 | -1.005 | -979 | -26 Team Sociaal Team Diemen | Salariskosten | -867 | -980 | -971 | -10 Team Infra | Salariskosten | -1.842 | -1.766 | -1.753 | -12 Team Projecten | Salariskosten | -963 | -975 | -959 | -16 Team Ruimtelijke beleid | Salariskosten | -2.203 | -1.581 | -1.581 | - Team Beleid Samenleving | Salariskosten | -2.334 | -1.958 | -1.893 | -65 Team Sportbedrijf | Salariskosten | -1.245 | -1.258 | -1.293 | 35 Team Sociale Zaken | Salariskosten | -1.816 | -1.718 | -1.709 | -9 Team Wijkbeheer | Salariskosten | -2.035 | -1.873 | -1.927 | 54 Team Wmo | Salariskosten | -1.246 | -1.264 | -1.296 | 32 Team Gebouwen en Facilitaire zaken | Salariskosten | -1.063 | -1.123 | -1.061 | -62 Team Openbare orde en Veiligheid | Salariskosten | -1.880 | -1.652 | -1.647 | -5 & Vergunningen Team Handhaving | Salariskosten | -1.527 | -1.169 | -1.179 | 10 Team Burgerzaken en KCC | Salariskosten | -2.076 | -1.875 | -1.837 | -37 Team Communicatie Participatie | Salariskosten | - | -758 | -722 | -36 en Marketing Totaal salariskosten vakafdelingen | -22.108 | -20.954 | -20.808 | -146 Paragrafen: Bedrijfsvoering | Pagina 161 Voor de sturing worden de kosten van de overhead afgezet tegen de salariskosten van de

vakafdelingen. Verhoging van dit percentage heeft een positief effect op het begrotingssaldo en een negatief effect op de hoogte van kostendekkende tarieven en het resultaat van de grondexploitaties. Soort kosten | Begroting | Begroting | Rekening 2025 | 2025 | 2025 primitief | totaal Overhead uitgedrukt in percentage van salariskosten vakafdelingen | 73% | 70% | 69% Bij de vaststelling van de begroting is het overheadpercentage op 80% bepaald. Op basis van de rekeningcijfers 2025 bedraagt het overheadpercentage 69%. In december 2023 is de nieuwe Notitie overhead 2023 uitgebracht. Deze notitie is een actualisatie van de Notitie overhead uit 2016 en gaat in op de inhoud en reikwijdte van het begrip ‘overhead’ zoals voorgeschreven in artikel 1 van het Besluit begroting en verantwoording (‘BBV’). Daarnaast wordt in deze notitie duiding gegeven aan de onderwerpen die in directe relatie met de overhead staan. Vanaf 2025 moet aan deze notitie worden voldaan. Onderstaande tabel geeft inzicht in de toegerekende overheadkosten.

Doorbelasting naar kostendekkende tarieven en grondexploitatie | Begroting | Begroting | Rekening 2025 | 2025 | 2025 primitief | totaal Parkeren | 491 | 379 | 403 Omgevingsvergunningen | 488 | 402 | 409 Overige leges (waaronder burgerzaken) | 1.093 | 530 | 549 Afvalstoffenheffing | 174 | 164 | 166 Rioolheffing | 526 | 501 | 506 Begraven | 43 | 42 | 42 Grondexploitaties | 442 | 375 | 372 Totaal doorbelasting kostendekkende tarieven en grondexploitaties | 3.258 | 2.393 | 2.446 Paragrafen: Bedrijfsvoering | Pagina 162 Indicatoren Indicator | Bron | Realisatie | Begroot | Realisatie 2025 2024 Arbeidsverzuim | HRM-administratie | 9,4% | 5% | 8.7% Personeelsverloop | HRM-administratie | 8,65 % | 15% | - Aantal vacatures | HRM-administratie | 61 | 35 | - % betaling facturen binnen 30 dagen | Financiële administratie | 79% | 95% | 83% Omschrijving | Rekening | Begroting | Rekening 2024 | 2025 | 2025 Aantal fte formatie per 1.000 inwoners | 8,382 | 7,733 | 8,643 Aantal fte bezetting per 1.000 inwoners | 7,792 | 7,346 | 7,476 Apparaatskosten per inwoner | € 1.000 | € 1.125 | € 1.059 Kosten inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen | 24% | 5% | 24% Overhead als % van totale lasten (excl.reserves) | 13% | 15% | 12% Overhead uitgedrukt in % van directe P-lasten (incl. inhuur | 54% | 55% | 49% t.l.v.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://diemen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/8fc767f6-f1ef-4bed-8595-b825332fd7c6?agendaItemId=b107c58d-523c-4a3f-878d-8a690d8fb186