Jaarstukken 2022 gemeente Diemen - Ter bespreking informatieve raad.pdf

Jaarstukken 2022 Versie: Ter bespreking informatieve raad

22 juni 2023

Inhoudsopgave Leeswijzer.............................................................................................................................

5

Inleiding.................................................................................................................................

7

Aanbiedingsbrief.............................................................................................................................. 9 Waar staan we op financieel gebied................................................................................................ 12 Baten en lasten per programma...................................................................................................... 19

Programma's......................................................................................................................... 21 Sociaal............................................................................................................................................. 23 Veilig................................................................................................................................................ 39 Inkomen en armoede....................................................................................................................... 46 Vrije tijd............................................................................................................................................ 55 Onderwijs......................................................................................................................................... 65 Gebiedsontwikkeling........................................................................................................................ 71 Leefomgeving en klimaat................................................................................................................. 85 Verkeer............................................................................................................................................

95 Samen besturen.............................................................................................................................. 105 Financiën......................................................................................................................................... 115

Paragrafen.............................................................................................................................123 Duurzaamheid................................................................................................................................. 125 Risico's en weerstandsvermogen.................................................................................................... 139 Bedrijfsvoering.................................................................................................................................157 Lokale Heffingen..............................................................................................................................165 Onderhoud kapitaalgoederen.......................................................................................................... 175 Verbonden Partijen.......................................................................................................................... 185 Financiering..................................................................................................................................... 205 Grondbeleid.....................................................................................................................................

211 Grootschalige projecten...................................................................................................................214

Jaarrekening..........................................................................................................................218 Staat van baten en lasten................................................................................................................220 Toelichting staat van baten en lasten per programma.....................................................................221 Balans..............................................................................................................................................241 Grondslagen.................................................................................................................................... 243 Toelichting op de balans..................................................................................................................

247 Gebeurtenissen na balansdatum.....................................................................................................263 Incidentele baten en lasten..............................................................................................................264 EMU-saldo.......................................................................................................................................269 SiSa-verantwoordingsbijlage........................................................................................................... 269

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant...........................................................275 Bijlagen..................................................................................................................................277 Kerngegevens................................................................................................................................. 278 Het resultaat.................................................................................................................................... 280 Subsidies......................................................................................................................................... 281 Taakvelden...................................................................................................................................... 283 Rechtmatigheid................................................................................................................................289 Inhoudsopgave

Pagina 3

Raadsbesluit en Moties en amendementen..........................................................................291 Raadsbesluit....................................................................................................................................293 Moties en amendementen............................................................................................................... 295

Afkortingenlijst.......................................................................................................................296

Inhoudsopgave

Pagina 4

Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken 2022. Deze bestaan uit een beleidsmatig jaarverslag en een financiële jaarrekening. In de jaarstukken legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid en de daarmee verbonden financiën. De opzet van de jaarstukken is conform Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV) en gelijk aan die van de begroting. De financiële overzichten zijn afgerond op € 1.000. Hierdoor is het mogelijk dat er afrondingsverschillen ontstaan. In de financiële tabellen wordt het min-teken gebruikt als er een last (uitgave/nadeel) wordt bedoeld. Waar geen teken staat, bedoelen we dat als een baat (inkomst/voordeel). Hiermee volgen we de Begroting 2022. Het jaarverslag bestaat uit: • de programmaverantwoording; • het hoofdstuk Financiën; • en de paragrafen. In de programmaverantwoording gaan wij in op de in de begroting gestelde 3W-vragen. Dit zijn 'Wat willen we bereiken?' (Doelstelling), 'Wat gaan we ervoor doen?' (Activiteiten) en als derde 'Wat mag het kosten?'. De eerste twee W-vragen zijn per programma verwerkt in een tabel. Per doelstelling kunt u hierin lezen wat we hebben bereikt en wat we ervoor hebben gedaan. Wat heeft het gekost is per programma vertaald in een financieel overzicht. Naast de drie W-vragen wordt ook een toelichting gegeven op belangrijke ontwikkelingen, over te hevelen budgetten en de stand van zaken van investeringen.

In de jaarstukken 2020 en 2021 was er per programma een aparte paragraaf over de coronakosten. Deze is in de jaarstukken 2022 komen te vervallen. Waar relevant zijn de financiële effecten van de coronacrisis meegenomen in de verschillenanalyse. In het hoofdstuk Financiën zijn de belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente toegelicht (Algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de gemeentelijke belastingen). In de zeven verplichte paragrafen gaat het om (de verantwoording van) de beleidslijnen van beheersmatige aspecten die financieel, politiek of anderszins belangrijk zijn. Naast de zeven verplichte paragrafen zijn er twee extra paragrafen. Dit zijn Duurzaamheid en Grootschalige Projecten. De paragraaf Duurzaamheid geeft informatie over de voortgang van het duurzaamheidsprogramma. De paragraaf Grootschalige Projecten geeft informatie over de grootschalige projecten die er binnen de gemeente zijn. Dit zijn Plantage de Sniep en Holland Park. De jaarrekening bestaat uit: • de programmarekening; • de balans (met toelichting); • een overzicht incidentele baten en lasten; • de berekening van het EMU-saldo; • en de SiSa-verantwoordingsbijlage. De programmarekening bevat een gecomprimeerd overzicht van alle lasten, baten en saldi per programma en een toelichting op het resultaat.

Leeswijzer

Pagina 5

De balans en de toelichting daarop geeft inzicht in de bezittingen (activa) en het eigen en vreemd vermogen (passiva) van de gemeente. Met andere woorden: er wordt inzicht verschaft over waarin geïnvesteerd is en hoe dat gefinancierd is. De SiSa-verantwoordingsbijlage bevat verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen. Deze bijlage wordt gebruikt om verantwoording af te leggen over de uitkeringen en vervangt de afzonderlijke accountantsverklaringen. Ten slotte bevatten de jaarstukken nog enkele bijlagen met daarin de kerngegevens van de gemeente, het resultaat, een overzicht van de subsidies, een overzicht van de taakvelden, een overzicht rechtmatigheid en de afkortingenlijst.

Leeswijzer

Pagina 6

Inleiding

Aanbiedingsbrief Waar staan we op financieel gebied Baten en lasten per programma

Inleiding

9 12 19

Pagina 7

Inleiding

Pagina 8

Aanbiedingsbrief Beste raadsleden, Met de Jaarstukken 2022 verantwoordt het gemeentebestuur zich over het werk en het geld in 2022. Dat was in verschillende opzichten een bijzonder jaar. We hebben immers gewerkt met de programmabegroting die de oude raad nog vaststelde, maar we hadden voor het grootste gedeelte van het jaar te maken met een nieuwe raad en dus met een nieuw college en een nieuw coalitieakkoord. Gelukkig zien we dat er continuïteit in onze gemeentelijke ambities zit. We konden dan ook veel beleid en activiteiten doortrekken. Maar uiteraard leverden de gemeenteraadsverkiezingen ook in Diemen verschuivingen op. Ook omdat we toch niet direct de crisissfeer achter ons konden laten, was 2022 een bijzonder jaar. We hadden te maken met een klein staartje van de coronapandemie en daarop volgde al snel de Oekraïne-oorlog. Dat leverde voor alle gemeenten in ons land nieuwe uitdagingen op door een fikse vluchtelingenstroom en grote effecten op de energievoorziening. Zo ook voor Diemen. Oplopende inflatie, een blijvend krappe arbeidsmarkt, groeiende armoede, spanningen in de landelijke politiek, grote krapte op de woningmarkt en druk op duurzaamheidsambities maakten 2022 in ieder geval geen gemakkelijk jaar. De omstandigheden waaronder we opereerden waren dus aanhoudend lastig. Toch hebben we het nodige kunnen realiseren.

In deze jaarverantwoording leest u aan welke maatschappelijke ambities we in 2022 hebben kunnen werken. Als gemeentebestuur mogen we er trots op zijn dat onze inwoners en onze ambtenaren hebben laten zien dat we door goed samenspel ook in die omstandigheden veel kunnen bereiken. Een aantal van die resultaten lichten we eruit: •

•

•

Aan het begin van 2022 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie voor Diemen vastgesteld. Dat document is tot stand gekomen in een intensief samenspel met inwoners en andere belanghebbenden. Het is een belangrijke mijlpaal, want deze visie geeft richting aan de keuzes die we moeten maken over de omgeving waarin we wonen, werken en onze vrije tijd doorbrengen. Het is bepalend voor de ontwikkeling van Diemen richting 2040. De groei van Diemen zette zich ook afgelopen jaar voort, zij het in een wat lager tempo. Met name in Holland Park West is het tempo van oplevering door veranderende omstandigheden op de woningmarkt lager geweest dan we gewend waren. Niettemin hebben ontwikkelende partijen de wenselijkheid van woningen in de sociale huur en middeldure huur helder voor ogen. Bouwen binnen de bestaande bebouwing in Diemen is niet altijd eenvoudig, maar op verschillende plekken zijn er ook wat dat betreft weer stappen gezet. Verder hebben we gewerkt aan verbetering van het aanbod aan betaalbare woningen. De regeling van Groot naar Beter, de aanpassing van de regionale regels voor woningzoekenden, de invoering van de zelfbewoningsplicht en de opkoopbescherming moeten daaraan gaan bijdragen. Bij de groei van ons dorp willen we ook de voorzieningen op niveau houden voor de inwoners van vandaag en van morgen.

Afgelopen jaar rondden we de herinrichting van sportpark De Diemen af en ook de nieuwbouw en renovatie van de sporthal aan de Prins Bernhardlaan. Begin dit jaar kon de feestelijke opening van Sporthallen Diemen plaatsvinden. Ook op cultureel gebied boekten we met de uitbreiding en verbouwing van De Omval mooie resultaten. Theater De Omval maakt gebruik van de nieuwe zaal en de verhuizing van de openbare bibliotheek kreeg onlangs zijn beslag. Helaas moesten we

Inleiding: Aanbiedingsbrief

Pagina 9

•

•

•

•

afgelopen jaar wel constateren dat het project qua budget en qua beheersing uit de pas is gelopen. De bouw van de nieuwe huisvesting van de Brede School in Holland Park begon in 2022, afronding verwachten we medio dit jaar. Al met al mooie resultaten wat betreft de voorzieningen in Diemen We hebben ons in 2022 niet alleen gericht op nieuwe voorzieningen. Ook het onderhoud en beheer van de openbare ruimte willen we graag op niveau houden en dat lukt gelukkig goed. Waar mogelijk houden we daarbij rekening met aanpassing aan een veranderd klimaat door hittestress tegen te gaan en waterberging op een goede manier in te passen. We kijken daarbij ook naar mogelijkheden om meer groen en meer variantie in het natuurlijk leven te realiseren. Soms op kleine schaal, door geveltuintjes te stimuleren, en soms door bestaande inrichting van het openbaar groen aan te passen. Zo zorgen we dat bestaande buurten ook bij veranderend klimaat een prettige en duurzame woonomgeving vormen. Op sociaal gebied hebben we met name bij de bestrijding van eenzaamheid en armoede goede voortgang laten zien. De coronacrisis en vervolgens de energiecrisis maakten dat urgente thema’s. In 2022 zijn we bijvoorbeeld met energiecoaches gaan werken die inwoners helpen om energiebesparingsmaatregelen in huis te treffen.

Zo dragen we bij aan energiebesparing en duurzaamheid en zorgen we tegelijkertijd voor een positief financieel effect voor die huishoudens die het het hardst nodig hebben. Over de jeugdzorg uitten we bij de begroting voor 2022 zorgen. De kosten daarvan zijn en blijven voor vrijwel alle gemeenten een probleem, ook voor Diemen. Ondanks een nieuwe financieringssystematiek blijft grip op de kosten lastig. Afgelopen jaar hebben we er in Diemen via het programma Grip en controle op het sociaal domein aan gewerkt om die kosten beter in de hand te kunnen houden. Omdat de resultaten bemoedigend waren, krijgt het programma met onze DUO-collega’s een vervolg onder de noemer Datagedreven sturen. Niettemin is uit deze jaarverantwoording te concluderen dat onze zorgen terecht waren en dat ze nog niet geheel verdwenen zijn. Op het gebied van veiligheid en aanpak van ondermijning gaven we actief uitvoering aan de speerpunten uit het veiligheidsbeleid 2019-2022. De resultaten daarvan hebben we gedeeld. Tegelijkertijd stelden we het Meerjarenbeleidsplan Integrale Veiligheid 2023-2026 “Verder bouwen aan een veilig Diemen” op, dat de gemeenteraad in januari 2023 kon vaststellen.

Onze organisatie had het niet gemakkelijk in 2022. Er lagen veel uitdagingen: we hadden te maken met veel vacatures, een krappe arbeidsmarkt, een hoog ziekteverzuim en daardoor met een hoge werkdruk. De nieuwe organisatiestructuur, die we met de organisatieontwikkeling Diemen ’22 hebben gerealiseerd, heeft zich een eerste volle jaar laten zien. Dit traject gaan we in 2023 evalueren. Duidelijk is dat het welzijn van de organisatie aandacht vraagt van de directie. Dat we in 2022 een nieuwe gemeentesecretaris in vaste dienst hebben kunnen vinden, is daarbij een goede zaak. De organisatie heeft zich in het afgelopen jaar van zijn beste kant laten zien. We formuleerden onze ambities op het gebied van participatie, communicatie en dienstverlening. We willen laten zien dat we voor en met de inwoners willen werken aan Diemen als een fijne plek om te wonen en te werken. We geven invulling aan die ambities, onder andere door duidelijke taal te gebruiken en door een nadrukkelijkere plek voor participatie. Die inspanningen worden gelukkig herkend. Zo schreef de Ombudsman onder de titel ‘Het geheim van Diemen’ een lovend stuk over het streven naar de menselijke maat door de medewerkers en het bestuur van de gemeente Diemen.

Inleiding: Aanbiedingsbrief

Pagina 10

Wat we extra hebben gedaan We hebben in 2022 veel zaken opgepakt die we niet hadden voorzien in de Programmabegroting 2022. Denk aan de opvang van Oekraïners en de tijdelijke noodlocatie voor asielzoekers uit Ter Apel. Maar denk ook aan de grote inzet bij het opstellen van een Steunimpuls in het najaar om bestaanszekerheid van onze inwoners in lastige tijden van de energiecrisis te verbeteren. We er zijn trots dat we dit integrale en weloverwogen pakket konden aanbieden aan de inwoners die dat nodig hebben. De uitvoering van de Steunimpuls zal onverminderde inzet blijven vergen. We kregen te maken met schaarste. Dat is steeds zichtbaarder. Samenwerkingspartners kampen met personeelstekorten maar ook binnen het onderwijs, leerlingenvervoer en de zorg zagen we tekorten aan personeel. Dat vraagt ook van ons als gemeente soms om een flexibele en vaak nieuwe aanpak. In maart 2022 vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Vanwege de landelijke coronaregels waren daarbij nog steeds extra maatregelen nodig. De verkiezingen verliepen mede daardoor goed. In het vervolg daarop vroeg de formatie van een nieuwe coalitie en het opstellen van een nieuw coalitieakkoord ook bestuurlijke en ambtelijke inzet. Tot slot Het bijzondere van 2022 is ook terug te vinden in de financiële resultaten. We sluiten het jaar af met een positief resultaat van € 8,2 miljoen.

Dat saldo is op verschillende manieren te verklaren. We hadden te maken met een aantal meevallers in de bijdragen van het rijk. Bovendien kwam een forse rijksbijdrage pas laat in het jaar beschikbaar. Verder is het overschot logischerwijs ontstaan doordat we niet alle werkzaamheden konden uitvoeren die we vooraf gepland hadden. De aanvullende opgaven op het gebied van asielopvang, Oekraïense vluchtelingen en de energiearmoede zijn daar samen met de krapte op de arbeidsmarkt belangrijke oorzaken voor. Het resultaat over 2022 willen we geheel toevoegen aan de algemene reserve. Het gaat om een incidenteel bedrag dat we willen toevoegen aan de gemeentelijke spaarpot. Dat doen we, omdat de onzekerheid over de te ontvangen Rijksmiddelen in 2026 nog steeds aanwezig is en het financiële perspectief van de komende jaren minder gunstig is voor Diemen. Op deze manier versterken we onze buffer en kunnen we tegenvallende ontwikkelingen opvangen zonder dat meteen grote bezuinigingen nodig zijn. Verder zullen we een groot deel van het overschot in 2023 alsnog inzetten voor die zaken waar we afgelopen jaar niet aan toekwamen. In de 1ste kwartaalbrief 2023 heeft uw raad al een reeks aan overhevelingsvoorstellen vastgesteld. We realiseren ons wel dat de beschikbaarheid van voldoende capaciteit daarbij een aanhoudende uitdaging is.

Daarom focussen we bij onze sturing op het zetten van bewuste stappen, het beheersen van schaarste en het aanbrengen van focus. Ook vraagt de vitaliteit van de organisatie aandacht. De algehele boodschap, ook vanuit het coalitieakkoord, is dat we willen behouden wat goed is en verbeteren wat nodig is.

Inleiding: Aanbiedingsbrief

Pagina 11

Waar staan we op financieel gebied De Jaarstukken 2022 sluiten af met een positief saldo van € 8,2 miljoen. In de 4e kwartaalbrief 2022 werd nog een positief saldo van € 2,8 miljoen verwacht. Uiteindelijk is het saldo € 5,4 miljoen positiever dan verwacht. Belangrijke oorzaak van het positieve saldo is dat we in 2022 niet aan alle werkzaamheden zijn toegekomen die we ons hadden voorgenomen in de begroting. Bovendien ontvingen we vanuit het Rijk in december nog extra gelden voor werkzaamheden die we in 2023 gaan inzetten. In totaal betreffen deze gelden een bedrag van € 3,6 miljoen. De capaciteit van onze organisatie stond in 2022 onder druk. We hadden te maken met veel vacatures, een krappe arbeidsmarkt en een hoog ziekteverzuim. Desondanks hebben we in 2022 veel zaken opgepakt die we niet hadden voorzien in de Programmabegroting 2022 zoals de opvang van Oekraïnse vluchtelingen, het tijdelijk opvangen van asielzoekers en de opstellen en uitvoeren van de steunimpuls. Deze onvoorziene zaken hebben veel ambtelijke inzet hebben gevraagd. Met als resultaat dat niet alle ambities die we ons in de begroting hadden voorgenomen al in 2022 konden worden gerealiseerd. Hier gaan we, zoveel als mogelijk, in 2023 alsnog invulling aan geven. Verder op in deze paragraaf is een overzicht opgenomen hoe het resultaat tot stand is gekomen. Dit betreft de grootste afwijkingen.

In de jaarrekening is per programma een gedetailleerde analyse terug te vinden. De regelgeving schrijft voor dat het rekeningresultaat bestaat uit een resultaat voor verrekening met de reserves en een resultaat na verrekening met de reserves. Deze opbouw ziet er als volgt uit: Saldo van baten en lasten

Bedrag begroot primitief

Begroting na wijziging

Realisatie

Baten

98.656

100.837

102.463

Lasten

-98.575

-95.859

-91.473

Subtotaal

81

4.978

10.990

Onttrekkingen aan reserves

666

2.385

2.404

Toevoegingen aan reserves

-214

-4.545

-5.141

Subtotaal

452

-2.160

-2.737

Saldo van baten en lasten

533

2.818

8.253

Wij stellen voor het positieve resultaat van € 8,2 miljoen conform bestaand beleid in de Algemene Reserve te storten. In de 1e kwartaalbrief 2023 hebben we de meeste voorstellen tot overheveling van budget opgenomen. Deze voorstellen verrekenen we met de Algemene Reserve zodat deze niet opnieuw invloed hebben op het rekeningresultaat. Per saldo blijft er een positief resultaat, dit versterkt ons weerstandsvermogen. De grootste verrekeningen met de reserves vinden plaats als gevolg van de actualisatie van de grondexploitaties. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we u naar het Meerjarenperspectief Grondzaken 2022. Het geactualiseerde meerjarenperspectief grondzaken leggen we apart ter besluitvorming aan u voor.

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 12

Bestemming rekeningresultaat Financieel beleid is het saldo van de jaarrekening te storten in de Algemene reserve, hierdoor neemt het weerstandsvermogen verder toe.

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 13

Beslispunten reservepositie De jaarrekening bevat enkele beslispunten die betrekking hebben op de reservepositie. Het betreft de uitvoering van bestaande beleidsregels. Egalisatievoorziening afvalstoffenheffing Voor de egalisatie van het tarief afvalstoffenheffing is een egalisatievoorziening in het leven geroepen. Per 1 januari 2022 was deze voorziening leeg. Dit is de afgelopen jaren al het geval. Uitgangspunt was dat dit zou worden hersteld door de hogere inkomsten vanuit de afvalstoffenheffing. Door verschillende oorzaken bleven de uitgaven de laatste jaren stijgen. Het negatieve verschil over 2019, 2020 en 2021 is ten laste van de algemene middelen gebracht. In totaal bedraagt dat € 507.000 . In de begroting 2022 hielden we rekening met een dotatie aan de egalisatievoorziening. De werkelijk lasten zijn ook in 2022 zo hoog dat de dotatie niet kon plaatsvinden en dat er alsnog een tekort van € 207.000 is ontstaan. Het exploitatietekort op afval is ten laste van het rekeningsaldo gebracht. De egalisatievoorziening blijft hierdoor leeg. Bij de tariefstelling voor de komende jaren sturen we er op aan dat de egalisatiereserve weer positief wordt. Reserve Grondzaken en Voorziening Verlies Grondzaken In de Nota Grondbeleid is vastgelegd dat we in Diemen werken met een Reserve Grondzaken en een Voorziening Verlies Grondzaken.

De Reserve Grondzaken is ingesteld als een aparte reserve binnen de gemeentelijke financiën, waardoor de financiële resultaten en risico’s van de grondzaken apart zichtbaar zijn ten opzichte van de overige gemeentelijke taken. In de Voorziening Verlies Grondzaken worden verwachte negatieve resultaten van de grondexploitatie(s) voorzien. Per saldo is uit de Reserve Grondzaken € 807.000 onttrokken. Per 31 december 2022 bedraagt de stand van de reserve € 9.147.000. In de Voorziening Verlies Grondzaken is € 203.000 gestort. Per 31 december 2022 bedraagt de stand van de voorziening reserve € 677.000. In het Meerjarenperspectief Grondzaken (MPG) 2022 is een gedetailleerde uitwerking van alle onttrekkingen en dotaties terug te vinden. Algemene reserve / weerstandsvermogen Onderstaand de stand van de Algemene reserve per 31 december 2022. Ontwikkeling Weerstandsvermogen Algemene reserve (inclusief risicoreserve) - stand per 1 januari 2022

17.695

- mutaties

1.822

Stand per 31 december 2022

19.517

Reserve grondzaken - stand per 1 januari 2022

9.954

- mutaties

-807

Stand per 31 december 2022

9.147

Saldo Jaarrekening 2022

8.253

Stand inclusief besluiten Jaarrekening 2022

36.917

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 14

De ratio voor het incidentele weerstandsvermogen is 'Uitstekend'.

De algemene reserve is in 2022 verder toegenomen waardoor de weerstandscapaciteit is vergroot. Voor de lopende grondexploitaties waar verliezen verwacht worden is de ' Voorziening Verlies Grondzaken' aangevuld vanuit de Reserve grondzaken. Het woningtekort is groot en de ambitie voor meer sociale woningen leveren in samenhang met de beperkte grond die aanwezig is, risico’s op voor nieuwe grondexploitaties. We leven in economisch onzekere tijden. De inflatie is hoog, de prijzen voor grondstoffen zijn enorm gestegen en ook de rente stijgt. Al deze ontwikkelingen hebben een negatieve invloed op onze grondexploitaties. Voor het opvangen van negatieve resultaten zijn we verplicht een voorziening aan te leggen (Voorziening Verlies Grondzaken). Om de Voorziening Verlies Grondzaken op het gewenste niveau te houden verrekenen we met de Reserve Grondzaken. De reserve Grondzaken is goed gevuld, daarmee zijn we in staat negatieve ontwikkelingen op te vangen. De ratio voor het structurele weerstandsvermogen is 'Voldoende'.

De structurele risico's zijn dit jaar toegenomen. De herverdeling van het Gemeentefonds heeft voor Diemen grote negatieve gevolgen. Dit nadeel is op basis van de informatie uit de Meicirculaire 2022 voorlopig becijferd op € 2,9 miljoen structureel. Het is nog niet duidelijk welke compensatie en ingroeiregeling het Rijk hier tegenover zet. Het nadeel zal zich vanaf 2026 voordoen. De kosten voor jeugdzorg blijven toenemen. Vooral het aantal complexe jeugdzorgcliënten neemt in aantal toe en brengt hoge kosten met zich mee. Nog steeds zetten we volop in op de beheersing van de kosten binnen de specialistische jeugdhulp, dit blijkt weerbarstige materie. Binnen het programma ‘Grip en controle sociaal domein’ is vooral ingezet op contractmanagement. Samen met de andere DUO-organisaties hebben we het project 'Datagedreven sturing' gestart. Doel is op basis van de bestaande data beter te kunnen prognosticeren. Voor het structurele begrotingsevenwicht brengen de inflatie, de energiecrisis en de stijgende rente forse risico's met zich mee. We zijn in 2023 gestart met het verzamelen van de gevolgen van deze risico's. In de 2e kwartaalbrief 2023 en de Kadernota 2024 nemen wij u mee in onze bevindingen. Voor 2022 zijn deze risico's nog beperkt gebleven. Conclusie 2022 kunnen we financieel gezien positief afsluiten. Verhoudingsgewijs hadden we meer meevallers dan tegenvallers.

Zo ontvingen we extra Rijksmiddelen voor de opvang van vluchtelingen en de ondersteunende maatregelen voor de energiecrisis. Na overheveling van de budgetten is er nog steeds een positief saldo waardoor onze algemene reservepositie verbetert. Deze goede reservepositie geeft ons in de toekomst enig comfort wanneer financiële risico's zich daadwerkelijk voor gaan doen.

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 15

Verklaring van het resultaat Onderstaand een overzicht van de belangrijkste afwijkingen die zich sinds de 4e kwartaalbrief 2022 hebben voorgedaan. Verderop in de jaarrekening vindt u per programma een overzicht van afwijkingen met toelichting. Verwachte saldo in 4e kwartaalbrief 2022

2.818

Sociaal Jeugdzorg

De kostenoverschrijding op jeugd in 2022 wordt voor een groot deel verklaard door vertragingen in het berichtverkeer bij de aanbieder. Oftewel over de laatste maanden van 2022 zijn met terugwerkende kracht declaraties ontvangen over de eerdere maanden in 2022. Conclusie is dat we in 2022 meer kinderen in zorg gehad hebben dan in voorgaande jaren, namelijk 50 unieke cliënten meer. Daarbij geldt dat de kostenontwikkeling voor het segment waarin veel kinderen zijn behandeld (segment B) hoog was.

-953

Participatiewet

Pantar, de uitvoerder van de Sociale Werkvoorziening, ontvangt een subsidie van de gemeente Diemen. De subsidiebijdrage is gebaseerd op een schatting van de sociale werkpopulatie en het is een bijdrage aan de loonkosten. De sociale werkpopulatie loopt af (sterfhuisconstructie), dit leverde in 2022 een voordeel van € 89.000 op. In 2022 heeft Pantar een bijdrage voor de transitievergoeding ad € 38.000 ontvangen. Het bedrag is doorgestort naar Diemen.

127

Wmo

Na afloop van de maatregelen tegen het coronavirus heeft het een tijdje geduurd voordat het gebruik van Wmo-voorzieningen, waaronder het Wmo-vervoer, weer op het peil van voor de coronacrisis was. Hierdoor is € 326.000 van het budget niet volledig besteed in 2022. In lijn hiermee is ook het budget voor Wmo-maatwerkvoorzieningen niet volledig besteed in 2022. Er resteert € 59.000.

385

Steunimpuls voor mensen in financiële problemen

In de 4e kwartaalbrief 2022 is besloten budget beschikbaar te stellen voor de steunimpuls voor mensen in financiële problemen. Dit budget is in 2022 nog niet besteed. In 2022 is vooral gewerkt aan het bedenken en uitwerken van plannen. De uitvoering van de plannen zal 2023 gebeuren. In de eerste kwartaalbrief 2023 is dit budget voor 2023 beschikbaar gesteld.

231

Inburgering

Begin 2022 ging de prioriteit uit naar de opvang en huisvesting van Oekraïnse vluchtelingen. Vervolgens hebben we asielzoekers opgevangen. Daarna ging de aandacht vooral uit naar steunmaatregelen als gevolg van de energiecrisis. Met als gevolg dat het budget voor inburgering in 2022 nauwelijks is ingezet. Er resteert € 320.000 waarvan € 220.000 een incidenteel karakter heeft. In de 1e kwartaalbrief is het incidentele budget beschikbaar gesteld voor 2023. Tevens was er geen onttrekking uit de reserve nodig van € 144.000.

176

Bijstandsverlening

De verwachting was dat ten opzichte van 2021 het aantal bijstandsuitkeringen in 2022 zou stabiliseren. Werkelijk is het aantal teruggelopen. Dit levert een voordeel van € 450.000 op in de uitgaven voor uitkeringen. Daarentegen verloopt de terugvordering van uitkeringen moeizamer en is € 118.000 extra in de voorziening gestort. Doordat er veel statushouders zijn gehuisvest is er een toename op de bijzondere bijstand (inrichtingskosten), per saldo is € 105.000 meer besteed dan begroot.

227

Eenmalige energietoeslag 2022

Om de aanvragen die in 2023 worden gedaan te kunnen afhandelen is voorgesteld om de resterende € 170.000 van het budget van 2022 over te hevelen naar 2023. Dit hebben we verwerkt in de 1e kwartaalbrief 2023.

170

Compensatie ureninzet opvang vluchtelingen

Het Rijk compenseert de kosten voor de opvang van vluchtelingen, hieronder vallen ook de kosten van de ambtelijke capaciteit. Totaal is € 189.000 aan personeelskosten in rekening gebracht.

189

Inkomen en armoede

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 16

Verwachte saldo in 4e kwartaalbrief 2022

2.818

Onderwijs Onderwijsachterstandenbeleid (OAB)

Het Rijk stelt middelen beschikbaar voor het uitvoeren van het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (OAB), deze middelen zijn de afgelopen jaren behoorlijk toegenomen. Dit geeft de mogelijkheid om werkzaamheden op het gebied van onderwijsachterstanden die we eerst uit de algemene middelen bekostigde vanaf nu uit de rijksmiddelen tekunnen bekostigen.

170

Huuropbrengsten Brede School Holland Park

Er is in 2022 rekening gehouden met de opbrengsten voor verhuur van de brede school in Holland Park, deze school is echter nog in aanbouw en wordt in 2023 opgeleverd.

-101

Vanuit het gemeentefonds heeft het Rijk geld overgedragen naar de gemeenten voor de transitiekosten die gemeenten hebben gemaakt en nog maken in de aanloop naar de invoering van de Omgevingswet. Dit geldt ook voor de noodzakelijke voorbereidingen voor de inwerkingtreding van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Diemen heeft in 2022 voor de Omgevingswet € 240.000 ontvangen en voor de Wkb € 40.000. In de 1e kwartaalbrief 2023 is dit voor 2023 beschikbaar gesteld.

280

Ondanks de hogere opbrengsten afvalstoffenheffing is er een tekort ontstaan in de exploitatie van het ophalen en verwerken van afval. Deels wordt dit veroorzaakt door een afrekening uit 2021, deels omdat de verwachte afvalvermindering na de coronacrisis is uitgebleven en deels door de invoering van maatregelen in het afvalplan die pas in de toekomst gaan renderen. Hierdoor is de verwachte dotatie aan de egalisatievoorziening komen te vervallen en komt het tekort ten laste van het rekeningresultaat (algemene middelen).

-207

Vrijval saldo Oost West as. Omdat de infrastructurele werkzaamheden van het project de Oost-West as zijn afgerond heeft in de 4e kwartaalbrief 2022 een voorschot op de financiële afsluiting plaatsgevonden. Van het batige resultaat is € 3.200.000 gestort in de Reserve Kwaliteitsplan Openbare Ruimte en is € 275.000 gedoteerd aan de Voorzieningen Groot Onderhoud Openbare Ruimte. Het project had meerder financieringsbronnen, waaronder diverse subsidieregelingen. De toegekende subsidies zijn inmiddels defintief vastgesteld en ontvangen. Dat is reden dat we het restantsaldo van het project Oost-West as (€ ,1,24 miljoen) niet langer als balanspost mogen meenemen maar moeten laten vrijvallen aan het rekeningresultaat 2022. Dit terwijl er nog geluidwerende maatregelen nodig zijn. Voor deze geluidwerende maatregelen vragen we in 2023, via een kwartaalbrief, alsnog budget voor deze geluidwerende werkzaamheden aan.

1.240

Gebiedsontwikkeling - Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging

Leefomgeving en klimaat Afval

Samen besturen Voorziening pensioenen

Op 31 december 2021 was de stand van de “voorziening pensioenen” € 2,9 miljoen. Jaarlijks doteren we € 75.000 in de voorzieng. Door expiratie van twee pensioenen is een bedrag van € 38.000 ontvangen. Er is € 88.000 uitbetaald aan pensioenen. Ieder jaar herberekenen we de hoogte van de pensioenvoorziening. Doordat de rekenrente ten opzichte van 2021 fors is gestegen, komt de pensioenberekening uit op een lagere pensioenverplichting. Per 31 december 2022 bedraagt deze betalingsverplichting € 2,3 miljoen. Om aan te sluiten bij dit saldo hebben wij een bedrag van € 668.000 laten vrijvallen.

668

Inhuur personeel

Per abuis is het budget dat ingezet kan worden voor de inhuur van personeel voor langdurig zieken (€ 140.000) niet ingezet (afgeraamd in de 4e kwartaalbrief). Voor Diemen '22 is niet het gehele inhuurbudget gebruikt, € 89.000 resteert.

229

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 17

Verwachte saldo in 4e kwartaalbrief 2022

2.818

Financiën Algemene uitkering

De Decembercirculaire 2022 leidt tot een fors hogere uitkering vanuit het Gemeentefonds. Grotendeels zijn de extra middelen bedoeld voor werkzaamhden die we in 2023 gaan uitvoeren (bijvoorbeeld energietoeslag en bijzondere bijstand studenten. In 2022 komt de hogere uitkering ten gunste van het saldo 2022. In de eerste kwartaalbrief 2023 zijn deze budgetten alsnog aangevraagd. Over 2020 en 2021 is alsnog een uitkering van € 70.000 ontvangen.

1.351

Bijstellen voorziening dubieuze debiteuren

Ten tijde van de coronacrisis hebben we € 0,5 miljoen extra in de voorziening dubieuze debiteuren gestort. Achteraf bleek dat deze storting niet ingezet hoefde te worden en we weer terug kunnen naar de reguliere onderbouwing van de voorziening. Dit houdt in dat in 2022 € 680.000 vrij kan vallen uit de voorziening en ten gunste komt van het rekeningsaldo 2022.

680

Belastingopbrengsten

De opbrengst van de onroerende zaakbelastingen voor niet-woningen is € 345.000 hoger dan geraamd. Het voordeel onstaat door het alsnog opleggen van belastingaangiften over eerdere jaren. Daarnaast is er areaaluitbreiding en zijn de WOZ-waarden van niet-woningen harder gestegen dan verwacht. Verwachting was dat de opbrengst toeristenbelasting in 2023 vanwege de coronacrisis nog lager zou zijn. Bovendien wordt voor de opvang van Oekraïnse vluchtelingen geen toeristenbelasting afgedragen. Uit de laatste informatie blijkt de bezetting uiteindelijk toch mee te vallen en ontvangen we meer toeristenbelasting dan verwacht.

488

Overige verschillen Overige verschillen

85

Rekeningsaldo 2022

8.253

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 18

Baten en lasten per programma Baten en lasten

Lasten

Baten

Sociaal

-23.789

501

Veilig

-3.308

114

Inkomen en armoede

-15.621

11.327

Vrije tijd

-5.083

2.553

Onderwijs

-3.054

1.177

Gebiedsontwikkeling

-7.227

6.476

Leefomgeving en klimaat

-20.381

11.288

Verkeer

-2.251

1.856

Samen besturen

-14.729

1.085

Financien

-1.172

68.490

Totaal

-96.614

104.867

Saldo van baten en lasten

8.253

Sociaal Veilig Inkomen en armoede Vrije tijd Onderwijs Gebiedsontwikkeling Leefomgeving en klimaat Verkeer Samen besturen Financien

Lasten

Inleiding: Baten en lasten per programma

Baten

Pagina 19

Inleiding: Baten en lasten per programma

Pagina 20

Programma's

Sociaal Veilig Inkomen en armoede Vrije tijd Onderwijs Gebiedsontwikkeling Leefomgeving en klimaat Verkeer Samen besturen Financiën

Programma's

23 39 46 55 65 71 85 95 105 115

Pagina 21

Programma's

Pagina 22

Sociaal Portefeuillehouder: M. Everhardt en M. Sikkes-Van den Berg

Doelstellingen in één oogopslag

Programma's: Sociaal

Pagina 23

Belangrijke ontwikkelingen Ontwikkelingen preventief en ambulante jeugdhulp De afgelopen jaren heeft gemeente Diemen succesvol gebouwd aan een sluitend aanbod van preventieve en ambulante jeugdhulpvoorzieningen. In 2020-2021 is een evaluatie uitgevoerd van het preventief jeugdbeleid. In 2021 en 2022 is uitvoering gegeven aan de aanbevelingen uit het rapport. Er is een hernieuwde prioritering aangebracht in het aanbod, een aantal trainingen is overgeheveld van inkoop naar de Ouder- en Kindcoaches en er is gewerkt aan het beter sturen op kwaliteit en resultaat. In 2022 heeft gemeente Diemen extra middelen ontvangen van het Rijk om kinderen en jongeren in de coronapandemie te ondersteunen. Met deze middelen hebben we extra preventief aanbod ingekocht om kinderen en jongeren te ondersteunen en in te spelen op de thema's eenzaamheid, psychosociale ondersteuning en mentale weerbaarheid. Vooralsnog is het huidig preventief en ambulante aanbod toereikend. Het is onduidelijk hoe de hulpvraag van kinderen en jongeren zich de komende jaren verder zal ontwikkelen. Mocht de zorgvraag toenemen en de huidige middelen hierdoor ontoereikend zijn dan zullen we hierover tijdig communiceren. Wetswijziging Woonplaatsbeginsel Sinds 1 januari 2022 is het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet gewijzigd. De gemeente waar de jeugdige zelf woont is financieel verantwoordelijk.

Aaneengesloten zorg met verblijf vormt daarbij een belangrijke uitzondering. Voor zorg met verblijf wordt de gemeente waar de jeugdige oorspronkelijk woonde verantwoordelijk. Door deze wetswijziging is de financiële verantwoordelijkheid voor een groot aantal jeugdzorgtrajecten veranderd. Meer cliënten zijn in 2022 door deze wetswijziging onder de verantwoordelijkheid van de gemeente Diemen gevallen. Dit heeft geleid tot een financieel nadeel, want het betreft hier veelal de duurste hulptrajecten die zijn overgekomen. De extra kosten van circa € 300.000 die dit met zich mee heeft gebracht, zijn structureel toegevoegd via de Programmabegroting 2023. Ontwikkelingen en kosten specialistische jeugdhulp Het jeugdhulpstelsel Amsterdam-DUO (voor de hoogspecialistische jeugdhulp) is sinds 1-1-2022 operationeel. De overgang is soepel verlopen en heeft geen noemenswaardige problemen gegeven voor de jeugdigen/ gezinnen. Conform de afspraken in het jeugdhulpstelsel Amsterdam-DUO is periodiek met de kernpartners de ontwikkelingen en uitnutting gevolgd. Dat is een intensief proces gebleken. Kernpartners zijn in beperkte mate in staat geweest de benodigde inzichten te geven. Het jaar is afgesloten met hernieuwde afspraken en werkprocessen om dit in 2023 beter te laten verlopen.

De kwartiermaker (strategisch) contractmanagement voor DUO geeft sinds 2022 invulling aan de te voeren gesprekken met aanbieders, het monitoren en onderhandelen. Een onverwachts financieel effect is dat we in 2022 te maken hebben met een kostenoverschrijding op jeugd van naar verwachting € 950.000,-. Dit komt door vertragingen in het berichtenverkeer bij de administratie van de (grootste) jeugdhulpaanbieder. Deze overschrijding valt buiten de hoogspecialistische (Lumpsum) bekostiging. Uit de eerste analyse blijkt:

Programma's: Sociaal

Pagina 24

•

Dat deze kosten voortkomen uit segment B / enkelvoudige jeugdhulp. - Over de gehele linie het berichtverkeer hierbij achterstallig was - Binnen dit segment was meer speelruimte voor aanbieders om te stapelen (meerdere ‘goedkopere’ zorgvormen)

•

Een verhoogd aantal jeugdinstromers, te weten 50 unieke cliënten

Beheersmaatregelen De aandacht in 2022 is voornamelijk uitgegaan naar (contract)management rondom het nieuwe stelstel hoogspecialistische jeugdhulp. Bij de themabijeenkomst Sociaal in september 2022 en ook in de Commissie Sociaal is diverse keren gesproken over de inhoudelijke en financiële complexiteit. In de paragraaf 'Risico's en weerstandsvermogen' is een uitgebreide toelichting opgenomen op de bestaande risico's en worden de bijbehorende beheersmaatregelen benoemd. Contractmanager jeugd Om meer grip en inzicht te krijgen op de uitvoering van de contracten, de kwaliteit van de geleverde producten, financiële uitnutting en trends (voortkomend uit gecontracteerde ondersteuning) is een Contractmanager jeugd sinds oktober 2020 aangesteld voor DUOgemeenten. In 2022 zijn deze taken uitgevoerd en heeft tegelijkertijd een oriëntatie plaatsgevonden op een sterkere invulling van (strategisch) contractmanagement en contractbeheer. Voor zowel Jeugd als Wmo is sterker contractmanagement vereist om meer overzicht en grip te hebben op de veelheid aan contracten. Per 2023 wordt hier invulling aan gegeven. Ouder-Kind coaches in dienst van gemeente Per oktober 2021 zijn de ouder- en kindcoaches in dienst bij de gemeente Diemen. Het gaat om 2,89 fte.

Door de ouder- en kindcoaches onder te brengen bij de gemeentelijke organisatie waarborgen we de continuïteit in de zorg en kunnen we meer sturen op integraal (samen)werken. Eén van de ouder- en kindcoaches blijft werkzaam voor de gemeente Diemen via een detacheringsconstructie. Het omzetten van detacheringsconstructies naar formatieplekken is kostenneutraal gebeurd. In 2023 wordt uitvoering gegeven aan de in 2022 gemaakte afspraken over cofinanciering van de ouder- en kindcoaches door de basisscholen in Diemen. Huurkosten Brede Hoed Het gebouw Brede Hoed huurt de gemeente Diemen van woningcorporatie Rochdale. De kosten die hiermee gepaard gaan bedragen momenteel € 130.000. Omdat wij het budget van circa € 115.000 in de begroting een aantal jaren niet hebben geïndexeerd, hebben wij momenteel een tekort van € 15.000. Wij stellen voor de begroting met dit bedrag te verhogen. Programma Grip op Sociaal Domein De betaalbaarheid van de voorzieningen in het sociaal domein in Diemen staat onder druk. Daarom moeten we zo snel mogelijk meer grip krijgen op de uitgaven zodat we keuzes kunnen maken en naast het inhoudelijke aanbod meer kunnen kijken naar kosten-baten. We doen dit om de benodigde zorg voor inwoners betaalbaar en beschikbaar te houden.

De opdracht van dit programma is om inzicht te krijgen in hoe de processen rondom uitgaven in het sociaal domein in de gemeente Diemen verlopen en de voorspelbaarheid van deze uitgaven te vergroten. We zoeken naar methoden, structuren en producten die het bestuur en de raad in staat stellen om financieel en inhoudelijk te kunnen sturen en die Programma's: Sociaal

Pagina 25

tevens duidelijkheid biedt voor beleid en de uitvoeringspraktijk. Hoewel wenselijk, zorgt dit programma niet onmiddellijk voor een kostenbesparing. Het programma Grip op Sociaal Domein is gestart in september 2021. Eerst is er een programmaplan opgesteld en vanaf maart 2022 is gestart met de uitvoeringsfase van het programma. Het programma heeft een looptijd tot 1 maart 2023. In het programma Grip op Sociaal Domein zijn we aan de slag gegaan aan de hand van vier programmalijnen: 1. Strategisch sturen op maatschappelijke opgaven 2. Grip door data 3. Kostenbewust handelen vergroten 4. Leren en ontdekken Het programma richt zich op het hele sociaal domein. Per programmalijn is gekozen voor een pilot op een bepaald onderdeel van het sociaal domein, bijvoorbeeld Wmo of Jeugdhulp. Zo zijn er scenario's ontwikkeld over de Wmo-zorgvraag in 2030, een werkwijze opgesteld over hoe we omgaan met data en managementinformatie (datastrategie) voor het sociaal domein, een profiel jeugdhulpgebruik inclusief kosten opgesteld. Daarnaast zijn er acties ondernomen om de datakwaliteit te verhogen en vinden er casuïstiekbesprekingen tussen beleid en uitvoering plaats met kostenbewust handelen als onderdeel. Uitvoering Nota Sociaal domein In het tweede deel van 2022 is een tussenevaluatie voor de nota sociaal domein uitgevoerd.

De uitkomsten van deze tussenevaluatie worden gedeeld met de gemeenteraad tezamen met een plan van aanpak hoe aanbevelingen worden vertaald. De in de nota gestelde uitvoeringsplannen die bij het vervolg van de nota aandacht verdienen zijn: de integrale toegang en werken aan vitale netwerken. Subsidies Sociaal Domein Stichting Welzijn Diemen Stichting Welzijn Diemen voert sinds 2018 diverse werkzaamheden en projecten uit, waaronder een voorschools aanbod voor de doelgroep 0-5 jaar, het kinderwerk voor de doelgroep 4-12 jaar, het jongerenwerk voor de doelgroep 12+, Welzijn op Recept, community building, de inzet van buurtsportcoaches voor diverse doelgroepen, Diemen voor Elkaar, informatieve huisbezoeken 75+, ouderenwerk en diverse activiteiten in de locaties van Welzijn Diemen. Tevens heeft Welzijn Diemen zich in 2022 extra ingezet voor onder andere de doelgroep jongeren naar aanleiding van de coronapandemie. Via de kadernota 2022 en de begroting 2022 is de begroting voor Welzijn Diemen structureel verhoogd met € 70.000 bovenop de indexering. Dit was nodig om onder andere een uitbreiding van de inzet van de Buurtsportcoaches en de Community building op te vangen en het project Jong Diemen op de Radar/Jongeren in Beeld.

Naast deze ontwikkelingen hebben wij in overleg met Welzijn Diemen besloten de activiteiten van diverse partijen in het Huis van de Buurt niet meer op factuurbasis te betalen, maar te verstrekken als subsidie. Per saldo gaat het om een wijziging van € 103.000 die geen budgeteffect heeft voor de begroting. Stichting Vluchtelingenwerk In januari 2022 is de Wet inburgering 2021 (Wi2021) in werking getreden. Met het inwerking treden van de Wi2021 komt de regie rond het inburgeren weer bij de gemeente te liggen. Veel taken en verantwoordelijkheden voeren we zelf uit. Een nieuw beleidskader Programma's: Sociaal

Pagina 26

voor deze nieuwe rol is vastgesteld door college in december 2021. De maatschappelijke begeleiding van statushouders blijft een vast onderdeel. Hiervoor blijven we samenwerken met Vluchtelingenwerk, die voor dit onderdeel gesubsidieerd worden. We hanteren dezelfde subsidieopzet: een structureel basisdeel (om het voortbestaan en locatie van de organisatie te garanderen) en een 'plusdeel' afhankelijk van het aantal statushouders dat wordt begeleid. Voor het begeleiden van statushouders worden ook met de Wi2021 budget beschikbaar gesteld vanuit het Rijk. Nieuwe Wet Inburgering Op 1 januari 2022 is de Wet inburgering 2021 in werking getreden. Hiervoor ontvangen we budgetten van het Rijk. Het budget bestaat uit een structureel uitvoeringsbudget en een SPUK voor het inburgeringsaanbod. Begin 2022 is duidelijk geworden dat er meer middelen beschikbaar komen voor een onderdeel van het inburgeringsaanbod: de onderwijsroute. Voor Diemen is dat in 2022, € 26.000. Dit budget is van te voren niet begroot en is een voorschot op basis van het aantal inwoners. Bij de definitieve afrekening vindt een herverdeling van de middelen plaats. Dit bedrag komt bovenop de begrote middelen en mogen besteed worden aan de inkoop van de onderwijsrsoute én aan voorzieningen voor de doelgroep totdat zij kunnen instromen in de onderwijsroute.

Maatschappelijke opvang en beschermd wonen De doordecentralisatie van Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW) is opnieuw uitgesteld, nu naar 1 januari 2024. Dat betekent dat vanaf die datum de middelen voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen voor nieuwe cliënten naar de individuele gemeenten worden overgemaakt en niet naar de centrumgemeente Amsterdam. Uit die middelen moet vanaf dan voor nieuwe cliënten de opvang bekostigd worden. Om te zorgen dat er voldoende opvang beschikbaar is hebben de (zorg)regiogemeenten (Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn) een regioplan voor de inrichting van MOBW gemaakt. Dit regioplan is een regionale uitwerking van het Beleidsprogramma Dakloosheid van de gemeente Amsterdam. Het Beleidsprogramma en het regioplan zijn in februari 2022 aan de raad gepresenteerd. In 2022 waren er nog geen wijzigingen in de financiering van MOBW. In 2022 is een begin gemaakt met het plan om de toegang tot MOBW lokaal te organiseren en meer preventie in de regiogemeenten te organiseren. Er was in 2022 € 10.000 gereserveerd voor ambulante preventiezorg. Dit bedrag is in 2022 niet uitgegeven. Daklozenopvang De problematiek van economisch daklozen inwoners blijft actueel.

Het gaat om mensen die bijvoorbeeld door een levensgebeurtenis als een scheiding of verlies van een baan dakloos zijn geworden, van alleenstaande ouders tot jonge mensen met een klein inkomen die nauwelijks een plekje op de woningmarkt weten te bemachtigen. Deze mensen komen niet in aanmerking voor maatschappelijke opvang omdat er geen sprake is van onderliggende ernstige problemen op het gebied van psychiatrie, verslaving of gedrag. Het vraagstuk van opvang en preventie van economisch dak- en thuislozen is een verantwoordelijkheid die we in Amstelland gezamenlijk oppakken. We hebben het afgelopen jaar samen met Amsterdam de noodklok geluid rond het toenemend aantal economisch daklozen in onze regio. Met resultaat: het Rijk heeft 4 miljoen euro, de zogenaamde Blokhuismiddelen, beschikbaar gesteld aan de gemeente Amsterdam voor de realisatie van tijdelijke woonplekken en passende begeleiding in de vijf gemeenten van Amstelland (Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel, Uithoorn).

Programma's: Sociaal

Pagina 27

De middelen geven ons een kans om (regionale) plannen te ontwikkelen om (tijdelijke) huisvesting en passende begeleiding te organiseren voor economisch daklozen. De middelen zijn beschikbaar voor gesteld voor 2020, 2021 met een uitloop naar 2022. De gemeente Amstelveen is penvoerder voor deze middelen. Het bedrag blijft buiten de begroting van de gemeente Diemen. Huisvesting vergunninghouders Om gemeenten te ondersteunen bij het behalen van de taakstelling van te huisvesten vluchtelingen met een verblijfsvergunning zet het Rijk in op de realisatie van gemeentelijke tussenvoorzieningen. Een tussenvoorziening huisvest meerdere vergunninghouders in één woonruimte. De vergunninghouders worden uit de opvanglocaties van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) naar woonruimte binnen de gemeente (of regio) geplaatst. De vergunninghouders wachten in de tussenvoorziening nog steeds op een reguliere woning, maar verblijven niet meer in de COA-opvang. Ze maken dus geen gebruik van de reguliere sociale woningvoorraad. Bij de bestaande vormen is er sprake van tijdelijke huisvesting. Meestal is er sprake van (min of meer sobere) huisvesting waarbij de vergunninghouders lage kosten (lage huur e.d.) hebben en een beperkte “uitkering”. Dat hoeft echter niet. Er zijn allerlei mengvarianten denkbaar, bijvoorbeeld wat betreft verantwoordelijkheidsverdeling, financiering en omvang.

De tussenvoorziening kan ook worden gebruikt door andere doelgroepen, zoals spoedzoekers of daklozen. In 2022 heeft de gemeente Diemen geen tussenvoorziening ontwikkeld. Flexwonen Er is vraag naar vormen van flexibele huisvesting van statushouders, jongeren en starters, dakloze gezinnen, spoedzoekers, mantelzorgers. In de omgevingsvisie willen we hier aandacht voor vragen. In de bestaande plannen is er weinig of geen ruimte voor nieuwe vormen van flexibel wonen en bouwen. Gezien de woningnood is dit wel een onderwerp wat nader onderzoek vraagt. In 2022 is flexibele huisvesting gerealiseerd die in eerste instantie is bedoeld voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Woonlastenfonds Het woonlastenfonds was bedoeld om een bijdrage te leveren aan de betaalbaarheid van het huren. De bedoeling was om huurders met een laag inkomen en een hoge huur huurverlaging te geven. De gemeente zou daarin bijdragen. De voorgestelde besteding is achterhaald door een wetswijziging die een huurverlaging mogelijk maakte. In 2022 zijn geen afspraken gemaakt over de besteding van de middelen. Woonzorgvisie De gemeente Diemen wil dat mensen zolang mogelijk zelfstandig in de eigen buurt kunnen blijven wonen. Daar worden mensen gezonder en gelukkiger van. De gemeente Diemen wil graag weten wat de omvang van de vraag is naar diverse soorten zorg en opvang in de toekomst.

Of men in staat is de eigen woning aan te passen of dat men wil verhuizen naar specifieke beschermde woonvormen. We willen weten hoe de zorgbehoefte zich ontwikkelt. En we willen graag in beeld brengen wat het aanbod is, zowel het bestaande als het gewenste aanbod voor zorg binnen (intramuraal) en buiten (extramuraal) een zorginstelling. Voor opvang en zorg werkt de gemeente samen met de zorgregio. In 2022 hebben we een aanzet voor een regionale woonzorgvisie gedaan door een regionale woonzorganalyse uit te laten voeren. De woonzorganalyse is bekostigd uit de Blokhuismiddelen. Het begrote bedrag om externe kennis en capaciteit in te zetten voor het opstellen van een woonzorgvisie op maat voor Diemen van € 20.000 is niet besteed.

Programma's: Sociaal

Pagina 28

Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? 1. Uniforme en integrale klantbenadering en -ondersteuning door de gemeente en haar partners Wat wilden we bereiken? Subdoelen 1.1 - Meting en verantwoording van de uniforme en integrale klantbenadering 1.2 - Cliëntondersteuning is over de volle breedte van het sociaal domein beschikbaar 1.3 - Alle klanten worden op uniforme wijze benaderd waarbij, zo nodig op basis van het Brede gesprek, per klant of gezin, één plan wordt gemaakt 1.4 - Integrale klantbenadering (vraag gaat door het loket, niet de klant) Activiteiten (Wat wilden we ervoor doen?)

Realisatie (Wat hebben we ervoor gedaan?)

Subdoel 1.1 - Meting en verantwoording van de uniforme en integrale klantbenadering 1.1.1 - Ontwikkelen van een aantal instrumenten om te kunnen meten en verantwoorden.

In 2022 is voor Jeugd en Wmo een continu cliëntervaringsonderzoek uitgevoerd. Cliënten vragen we naar hun ervaringen met de gemeentelijke dienstverlening kort na een bepaalde gebeurtenis, bijvoorbeeld na een gesprek met de gemeente, na een aantal maanden na inzet van de ondersteuning of toekenning van de voorziening of na een tussentijdse of eindevaluatie. Het continu cliëntervaringsonderzoek vervangt de reguliere cliëntervaringsonderzoeken Jeugd en Wmo waarbij alle cliënten één keer per jaar op hetzelfde moment werden bevraagd

1.1.2 - Monitoren van gegevens en eventueel bijsturen van de werkwijze.

In het beleidsnota Sociaal Domein 2020-2023 is vastgelegd hoe monitoring en evaluatie plaatsvindt. Er zijn met de transformatiecommissie indicatoren besproken om kwantitatief en kwalitatief zicht te houden op de werkwijze

Subdoel 1.2 - Cliëntondersteuning is over de volle breedte van het sociaal domein beschikbaar 1.2.1 - Maken van afspraken met de cliëntondersteuningsorganisaties.

In 2022 hebben verschillende organisaties onafhankelijke cliëntondersteuning geboden, zoals MEE, Markant en MaDi Diemen. In 2022 zijn er extra spreekuren gedraait door Markant en heeft bij MaDi Diemen de pilot Voorportaal gelopen

1.2.2 - Het aanbod van cliëntondersteuningsfuncties inzichtelijk maken voor professional en burger.

De lijnen tussen de onafhankelijke cliëntondersteuners en het sociaal team Diemen, team sociale zaken, team Wmo en netwerkpartners zijn kort. Ze weten elkaar goed te vinden

Subdoel 1.3 - Alle klanten worden op uniforme wijze benaderd waarbij, zo nodig op basis van het Brede gesprek, per klant of gezin, één plan wordt gemaakt 1.3.1 - Trainen van alle medewerkers in het Brede HOED Netwerk in het voeren van het brede gesprek.

Deskundigheidsbevordering wordt ingezet wanneer dat nodig is. Het voeren van het brede gesprek is inmiddels een vereiste

1.3.2 - Het ontwikkelen van een uniforme vragenlijst.

Er is gewerkt met een integraal perspectiefplan voor jeugdigen/ gezinnen. Het blijkt een waardevol instrument om breed in gesprek te gaan

Subdoel 1.4 - Integrale klantbenadering (er wordt gestreefd naar zo min mogelijk ondersteuners rondom een gezin. Partijen werken samen en zijn op de hoogte van elkaars werk; de vraag gaat door het loket en niet de klant) 1.4.1 - Het verder ontwikkelen en uitdragen van een heldere toeleidingsstructuur in Diemen.

Er is gewerkt met een integraal perspectiefplan voor jeugdigen/ gezinnen. Het blijkt een waardevol instrument om breed in gesprek te gaan

1.4.2 - Doorontwikkelen van het Brede HOED team (multiprobleem-aanpak).

Het doorontwikkelen van het Sociaal Team Diemen heeft in 2022 vormgekregen door te werken aan binden & boeien en de OKcoaches zijn onderdeel van het team geworden

1.4.3 - Gegevensuitwisseling (ook met externen) door middel van ICT-applicatie (iSamenleving) mogelijk maken.

De regie-applicatie waar het sociaal team Diemen mee werkt is in 2022 werkzaam

Programma's: Sociaal

Pagina 29

2. Kwalitatief goede voorzieningen binnen beschikbare middelen Wat wilden we bereiken? Subdoelen 2.1 - Kwalitatief goed voorzieningenaanbod (maatwerk en algemeen) 2.2 - Algemene voorzieningen doorontwikkelen en versterken 2.3 - De aangeboden voorzieningen voorzien in een behoefte Activiteiten (Wat wilden we ervoor doen?

Realisatie (Wat hebben we ervoor gedaan?)

Subdoel 2.1 - Kwalitatief goed voorzieningenaanbod (maatwerk en algemeen) Subdoel 2.2 - Algemene voorzieningen doorontwikkelen en versterken 2.2.1 - Het starten van een nieuw Huis van de Buurt in een andere wijk dan het bestaande Huis van de Buurt met een voor Diemen als geheel aanvullend aanbod aan welzijnsactiviteiten, dat daarnaast ook passend is bij de specifieke behoeften in de betreffende wijk.

Het aanbod stond in 2022 in het teken van het meerjarenonderzoek van de welzijnsstichting om het aanbod (nog) beter te organiseren. Daarnaast is in 2022 het aanbod weer opgestart zoals voor de coronatijd. Het aanbod voor jongeren en aanbod in de Beukenhorst hebben meer aandacht gekregen.