Informatie van het college - Gevolgen algemene uitkering Septembercirculaire 2025

Informatie van het college

Onderwerp : Gevolgen algemene uitkering Decembercirculaire 2025 Datum

: 4 november 2025

Portefeuillehouder

: J.D.W. Klaasse

Team

: Team Bestuurs- en Directieadvies

Steller

: Koen Deutekom

Wat is de concrete aanleiding van de informatie? • Algemene uitkering De Algemene uitkering (AU) is de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. De ontwikkeling ervan bepaalt daarom in belangrijke mate de financiële ruimte van gemeenten. Het Rijk oefent geen invloed uit op de besteding van Algemene uitkering. De gemeente hoeft geen verantwoording af te leggen over de inzet van deze Rijksmiddelen. Het is aan de gemeenteraad om te bepalen waaraan de middelen besteed worden. De Algemene uitkering is opgebouwd uit: o De basisuitkering: deze wordt gevormd door maatstaven in combinatie met bijbehorende gewichten en de uitkeringsfactor; o Decentrale- en integratie-uitkeringen: uitkeringen voor een specifiek doel (bijvoorbeeld Wmo); o Vermindering eigen belastinginkomsten: het Rijk vermindert de Algemene uitkering met de inkomsten die een gemeente kan verkrijgen uit OZB-belastingen. De hoogte van de vermindering wordt op macroniveau vastgesteld. • Circulaires Gemeenten ontvangen ten minste op drie momenten in het jaar informatie over de ontwikkeling van het Gemeentefonds en de Algemene Uitkeringen in drie circulaires: 1. De Meicirculaire is op basis van de Kadernota van het Rijk. Deze circulaire bevat begrotingsvoornemens van het Rijk. Daarnaast worden beleidsmaatregelen bekendgemaakt. Onze Programmabegroting wordt op deze circulaire gebaseerd. 2.

De Septembercirculaire is op basis van de Miljoenennota. Deze circulaire bevat een aanpassing van de uitkeringsfactor als gevolg van loon- en prijsinflatie. Ook worden op basis daarvan de bedragen per maatstaf aangepast. De bevoorschotting aan de gemeenten voor het komende jaar is op deze circulaire gebaseerd. 3. De Decembercirculaire is ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota van het Rijk. Deze circulaire bevat een verdere bijstelling als gevolg van loon- en prijsinflatie. Daarnaast bevat iedere circulaire informatie over grote ontwikkelingen in het Gemeentefonds, zoals de herverdeling van het Gemeentefonds.

Ligt aan de informatie een collegebesluit ten grondslag? Ja, datum: 4 november 2025.

Samenvatting De Septembercirculaire geeft een doorkijk voor de doorberekening van de kabinetsplannen. In de circulaire is een eerste doorrekening gemaakt van de op Prinsjesdag gepresenteerde Rijksbegroting. Normaliter geeft de Meicirculaire 2026 meer duidelijkheid, echter door de aankomende verkiezingen is die aanname onzekerder. De Septembercirculaire heeft voor 2025 een positief financieel effect. In 2025 is het effect € 1,7 miljoen. In 2025 ontstaat het grootste voordeel door twee mutaties. Ten eerste de verwachte afrekening van het BTW-compensatiefonds (€ 650.000) en ten tweede door de extra gelden als gevolg van de Hervormingsagenda jeugd 2023-2024 (€ 770.000).

Vanaf 2026 is er een nadelig effect. In 2026 is het effect nog beperkt. Wel zien we dat in 2026 de eerste specifieke uitkering (CDOKE) is opgenomen binnen de algemene uitkering. Daarmee vervallen de aparte verantwoordingseisen die aan deze specifieke uitkering gebonden waren. Tevens is het daarmee een algemeen dekkingsmiddel geworden. Vooralsnog reserveren we de deze middelen voor onze ambities op het gebied van duurzaamheid. Planning is in de Kadernota 2027 beleid op te nemen hoe om te gaan met de overgehevelde specifieke uitkeringen in het Gemeentefonds. Doordat we vanaf 2027 rekening houden met de afbouw van de compensatieregeling als gevolg van de herverdeling van het gemeentefonds loopt het negatieve effect op. In onze ramingen houden we rekening met een jaarlijkse afname van € 15 per inwoner (€ 450.000 per jaar). Verwachting is dat de Meicirculaire 2026 meer duidelijkheid geeft over de afbouw van de compensatieregeling. In de bijgevoegde Memo Septembercirculaire 2025 is gedetailleerd en per jaar terug te vinden welke mutaties er zijn doorgevoerd in de circulaire. • Financiële gevolgen Septembercirculaire 2025 Bedragen x € 1.000

Stand Programmabegroting 2026

2025 63.455

2026 65.205

2027 65.645

2028 64.840

2029

-95

-185

-250

-310

-115 -45

-110 -45

-70 -45

-65 -45

20

20

20

20

25

20

20

20

15

5

45 10

50 10

65.690

Uitkeringsfactor Aanpassing accres / indexering Afrekening BCF-plafond 2025 Hoeveelheidsverschillen Uitkeringsfactor (ontwikkeling uitkeringsbasis)

650 95

Taakmutaties Wet integrale suïcidepreventie Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp Implementatie Participatiewet in balans Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen

770

40 110

Integrale, Decentrale en Specifieke Uitkeringen (IU / DU /SU) Rijksbijdrage beschut werk Versterking omgevingsveiligheidsdiensten Spreidingswet Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Overheidsbrede Dienstverlening Overig Stelposten Afbouw compensatieregeling herverdeling gemeentefonds Totaal mutaties septembercirculaire Eindstand Septembercirculaire 2025 Mogelijke claims Wet integrale suïcidepreventie Implementatie Participatiewet in balans Rijksbijdrage beschut werk Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Overheidsbrede Dienstverlening Totaal mogelijke claims Effect op begrotingssaldo

40 10 35

10

1.165 -10

1.740 65.195

25 10

25

25 5

25 5

-450

-900

-1.350

1.060 66.265

-660 64.985

-1.185 63.655

-1.700 63.990

-20 -15

-20 -5

-20

-20

-45

-50

-25 -45 -1.230

-25 -45 -1.745

-1.165 0 1.740

-25 -1.270 -210

-25 -100 -760

Onderstaand de financiële gevolgen van de Septembercirculaire op het meerjarenperspectief zoals gepresenteerd in de Programmabegroting 2026. Meerjarenperspectief 2025-2029 Zoals opgenomen in Programmabegroting 2026

2025 #

2026

2027

2028

2029

Bedragen x € 1.000

- Structureel - Incidenteel

390 -1.360 -970

Saldo Programmabegroting 2026 Effect Septembercirculaire 2025 - Structureel Correctie -> afbouw compensatie is al

Tekort

1.740

Tekort

2.635 -245 2.390 Overschot

1.530 -170 1.360 Overschot

-210 180

-760 -735

-1.230 1.405

-1.745 -215

0

450

900

1.350

-1.360 -1.180

-435 -720

-245 2.060

-170 965

meegenomen in saldo begroting 2026

- Incidenteel Aangepast meerjarenperspectief 2025-2029

25 -435 -410

Tekort

Tekort

Tekort

Tekort

# Zie voor de saldo-ontwikkeling 2025 de 4e kwartaalbrief 2025

De inkomsten uit het Gemeentefonds kenmerken we als een algemeen dekkingsmiddel en kunnen dus voor allerlei doeleinden als dekking worden ingezet. De verwerking van de circulaire vindt voor 2025 plaats in de 4 e kwartaalbrief 2025, voor 2026 in de 1e kwartaalbrief 2026. De gevolgen voor 2027 en verder maken onderdeel uit van de Kadernota 2027.

Bijlagen 1. 2.

Memo Septembercirculaire 2025 Diemen Septembercirculaire 2025 Gemeentefonds