Bijlage 5 OD NZKG Jaarrapportage UVO 2025 DIEMEN
Tekst van het document
Bezoekadres Ebbehout 31 1507 EA Zaandam www.odnzkg.nl Contactpersoon Andrew Campbell E-mailadres andrew.campbell@odnzkg.nl Doorkiesnummer +31 6 1441 9739 Datum 9 april 2026 1 Hierbij bied ik u de jaarrapportage over het jaar 2025 aan. In de jaarrapportage verantwoordt de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) de inzet van de middelen die u als opdrachtgever ter beschikking heeft gesteld voor vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies. Ook omschrijft de OD NZKG de bijdrage die geleverd is aan uw ambities op het gebied van milieu, bodem, bouw en de leefomgeving in het algemeen. Onze bijdrage De OD NZKG staat voor een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving: een belangrijke missie in een dynamisch gebied waar veel verschillende en soms tegenstrijdige belangen spelen. Omdat we veel meldingen en zienswijzen krijgen van omwonenden én veel bij bedrijven komen, weet de OD NZKG als geen andere overheid wat er speelt in het werkgebied. Ook beschikken wij over een unieke combinatie van expertise op het gebied van milieu, bodem, bouw, veiligheid, duurzaamheid en energie. Onze deskundigheid zetten we i n om bij te dragen aan grote beleidsopgaven als de energietransitie, de transformatie van gebieden en het verbeteren van de aan milieu gerelateerde gezondheid.
We vertalen de beleidsmatige opgaven van gemeenteraden, provinciale staten en het parlement naar de praktijk van de bedrijven, de bewoners en de grote infrastructurele projecten in het Noordzeekanaalgebied. Omgekeerd voeden we vanuit die praktijkervaring de beleidsmakers door het adviseren over knelpunten en tekorten in wet- en regelgeving en beleid. EBBEHOUT 31, 1507 EA ZAANDAM Aan het college van B&W Gemeente Diemen D.J. den Hartoglaan 1 1111 ZB Diemen. Betreft: Jaarrapportage over de Uitvoeringsovereenkomst 2025 Geacht college, Kenmerk: Datum : 2 Samenwerking met andere Omgevingsdiensten De samenwerking van de OD NZKG met andere OD-en wordt steeds intensiever. Dit past in het uitgangspunt van OD.NL, namelijk ‘gezamenlijk tenzij’. Met OD.NL werken we aan een kennisinfrastructuur waarmee bij omgevingsdiensten aanwezige kennis landelijk wordt ontsloten voor alle medewerkers. We delen zo kennis op diverse gebieden zoals zeer zorgwekkende stoffen, waterstof en bodem binnen de groep van Seveso-OD-en en landsbreed met alle OD-en. Dat kan plaatsvinden in de rol van landelijk trekker binnen de OD.NL en als deelnemer. Financieel resultaat 2025 Over het jaar 2025 is op een totale begroting van €464.187, €44.959 meer gerealiseerd dan begroot. De toelichting treft u aan in de rapportage.
Samenlevingsgericht werken Het werk van onze dienst staat volop in de aandacht van bewoners, belangengroepen, politiek en media . Onze VTH-taken betreffen bedrijven waar soms veel om te doen is als het bijvoorbeeld gaat om overlast, externe veiligheid en aan het milieu gerelateerde gezondheid. Het is belangrijk alle belanghebbenden en hun perspectieven goed te horen. Het omgevingsmanagement van de OD NZKG is dan ook aanzienlijk versterkt. In 2024 is actief naar betrokken bewoners gecommuniceerd en is een aantal bewonersbijeenkomsten georganiseerd, onder meer over Tata en ICL, maar ook over andere bedrijven. Rondom een aantal bedrijven is extra intensief contact met de bewoners , bijvoorbeeld in de vorm van een klankbordgroep. De OD NZKG ontvangt een steeds toenemend aantal meldingen en klachten. Voor alle opdrachtgevers geldt dat de meeste meldingen en klachten over geurhinder gaa n. We groeien toe naar effectgericht rapporteren: wat is de bijdrage van de Omgevingsdienst op onder andere omgevingsveiligheid en milieugerelateerde gezondheid. In deze rapportage is het effect van energiebesparing op CO2-reductie opgenomen als eerste voorbeeld hiervan. Datagedreven werken en AI In 2025 is verder ingezet op verbetering van datakwaliteit, organisatiecultuur en techniek . Daarmee is het fundament onder datagedreven werken verstevigd.
Goed beheerde data en gecontroleerde processen zijn randvoorwaardelijk voor verdere automatisering, innovatie en de verkennende AI -projecten, die inmiddels zijn gestart. Enkele voorbeelden van AI-projecten zijn beeldherkenning bij luchtvervuiling, geavanceerd zoeken in wet- en regelgeving en de toepassingen van AI-chatbots. Tot slot Met deskundigheid werken aan een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving doet ertoe. Er is in 202 5 veel werk verzet rondom bedrijven die onder gemeentelijk of provinciaal gezag vallen. Wij doen ons werk in open contact met de bedrijven én de belanghebbenden in de omgeving van die bedrijven. Vanzelfsprekend is dit enkel en alleen te danken aan de professionele en bevlogen inzet van onze medewerkers, elke dag weer. Kenmerk: Datum : 3 Met deze rapportage sluit ik 2025 af en hoop ik ook in 2026 en de daaropvolgende jaren op een prettige samenwerking. Hoogachtend, Loes de Maat Algemeen Directeur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied Jaarrapportage 202 5 Gemeente Diemen Pagina 2 van 39 Inhoud Voorwoord ................................................................................................................................................
3 1 Financieel overzicht .........................................................................................................................6 2 Programma Milieu ........................................................................................................................... 7 3 Programma Bouw .......................................................................................................................... 15 4 Programma Bodem ........................................................................................................................ 16 5 Programma Randvoorwaardelijk .................................................................................................... 19 Bijlage 1 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2024–2027 ........................................................................ 23 Bijlage 2 Energiebesparing ....................................................................................................................... 28 Bijlage 3: Overzicht Overlastmeldingen uit Diemen ................................................................................... 35 Bijlage 4 VTHUP (Uitvoeringsprogramma voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) -tabellen ....
36 Pagina 3 van 39 Voorwoord De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (hierna de Omgevingsdienst) staat voor een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving in een gebied dat voortdurend in beweging is en waarin uiteenlopende, soms tegengestelde belangen samenkomen. In een tijd waarin de klimaatopgave groot is, de beschikbare ruimte steeds schaarser wordt en de druk op milieugerelateerde gezondheid en externe veiligheid toeneemt, neemt ook het belang en de complexiteit van ons werk verder toe. Onze kerntaken vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies (VTH&A) op milieu, bodem en bouw voeren wij uit binnen de geldende wet - en regelgeving, de regionale Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 en de afspraken met onze 11 opdrachtgevers. Aanhoudende impact Omgevingswet 2025 was voor de Omgevingsdienst opnieuw een jaar met grote opgaven en ontwikkelingen in ons werkgebied. De invoering van de Omgevingswet per 1-1-2024 bleef ook dit jaar duidelijk merkbaar. Zo bleek het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet) nog problemen te ondervinden en wordt er nog volop gewerkt aan omgevingsplannen, hierin hebben wij een adviserende rol. Deze dynamiek bleef in 2025 een belangrijke factor in ons dagelijkse werk. Verder vraagt de nieuwe wetgeving om duiding en nieuwe tools. Zo ontbreken er in 2025 bijvoorbeeld nog sjablonen voor vergunningverlening.
De aan het Rijk gevraagde duidelijkheid ontbreekt nog op onderdelen. De invoering van zakelijk vooroverleg brengt gewenning met zich mee. Dit geldt niet alleen voor ons, maar ook voor het bedrijfsleven. Daardoor kost dit meer tijd dan verwacht. Nieuw zaaksysteem De introductie van een nieuw ICT-zaaksysteem had eveneens veel impact. De aanschaf was de consequentie van de wettelijke aanbestedingsplicht. Dit systeem legt een stevig fundament voor een toekomstbestendige informatiehuishouding, voldoet aan de archiefwetgeving en zorgt ervoor dat ons werk beter vindbaar en navolgbaar is. In een tijd waarin openbaarheid, transparantie en digitale betrouwbaarheid steeds belangrijker worden, is dat van grote waarde. Tegelijkertijd vroeg de overgang begrijpelijkerwijs tijd en aandacht van collega’s om kleine en grote problemen bij de introductie op te lossen en om aan deze nieuwe manier van werken te wennen. Uitbreiding van taken en stabilisatie van capaciteit Door voortdurende veranderingen in landelijke en Europese regelgeving en nieuwe wetgeving, zoals financiële zekerheidstelling op grond van de Omgevingswet, breiden onze wettelijke basistaken zich verder uit, terwijl de financiering vanuit het Rijk richting lokale overheden niet altijd meebeweegt We overleggen met onze opdrachtgevers over de ruimte voor plustaak.
De uitbreiding van onze taken, door voornoemde veranderende wetgeving, zorgde er voor dat extra capaciteit nodig was. Het aantal medewerkers in vaste dienst groeide van 591 naar 623. Dit heeft ook te maken met de wet DBA, waardoor een aantal inhuurkrachten in vaste dienst kwam. Pagina 4 van 39 Luchtkwaliteit en emissiemetingen In 2025 was luchtkwaliteit opnieuw een belangrijk focuspunt. De Omgevingsdienst heeft meer gemeten en op basis van deze metingen gehandhaafd, onder meer bij Tata Steel en andere industriële bedrijven. Daarnaast is de beoordeling van Elektronische Milieujaarverslagen verder aangescherpt. Waar rapportages onvoldoende transparant waren, kon een negatieve verklaring worden afgegeven, wat bijdroeg aan beter naleefgedrag. Eigen emissiemetingen naast alle metingen die bedrijven zelf uitvoeren, bleken daarbij waardevol. Ze gaven in een aantal gevallen een realistischer beeld van de daadwerkelijke emissies dan de rapportages van bedrijven zelf, wat in meerdere gevallen leidde tot herzieningen van jaarvrachten. Deze aanpak vergroot het inzicht in emissies en versterkt de grip op naleving. Daarom blijven eigen metingen in de komende jaren prioriteit. Om die prioriteit verder te versterken, heeft de Omgevingsdienst in 2025 in opdracht van de provincies Noord - Holland, Utrecht en Flevoland een eigen meetdienst opgericht.
Daarmee worden we minder afhankelijk van meetbureaus met vaak lange doorlooptijden. Ook kunnen we sneller reageren op onverwachte emissies, aanvullende validatiemetingen uitvoeren en bij twijfel direct nametingen doen. De meetdienst start op 1 januari 2026 en wordt onderdeel van het landelijk netwerk van meetdiensten van omgevingsdiensten. Tot de accreditatie eind 2026 voert de Omgevingsdienst al metingen uit, gevalideerd door geaccrediteerde partijen. Sterke punten en aanbevelingen uit visitatie Naar aanleiding van een onafhankelijke visitatie eind 2024 vanuit Omgevingsdienst NL, ontving de Omgevingsdienst in 2025 het visitatierapport met sterke punten en aanbevelingen. De commissie stelde vast dat de Omgevingsdienst veel vertrouwen en waardering krijgt van opdrachtgevers en bestuur, deskundig en onafhankelijk opereert en goed weet te reageren op grote uitdagingen, zoals de casuïstiek rond Tata Steel. Ook werd het succesvolle management van de groei van de organisatie benoemd, met aandacht voor het aantrekken en opleiden van nieuw talent. Tegelijkertijd adviseerde de commissie om missie en visie sterker te verbinden met de dagelijkse praktijk, meer sturing te geven aan besluitvorming en prioriteiten, en een duidelijke visie op organisatieontwikkeling uit te werken om kennis op peil te houden. Aan deze aanbevelingen wordt uiteraard opvolging gegeven.
Informatiegestuurd en datagedreven werken Data-analyse is in 2025 in het programma Data Gedreven Werken (DGW) verder ontwikkeld. De Omgevingsdienst investeerde in betere dashboards en analysetools, waardoor directie, management en operationele teams actuele en betrouwbare sturingsinformatie tot hun beschikking hebben. Deze dashboards bieden inzicht in trends, knelpunten, risico’s en voortgang, onder meer op thema’s als het Tata - programma en de uitvoering van toezicht- en VTH‑taken. De inzet van dataproducten maakt besluitvorming beter onderbouwd, consistenter en sneller. Een bijzonder project in 2025 is de Geurenradar, een systeem dat realtime sensordata combineert met slimme analysemethoden. Geurklachten kunnen hierdoor objectiever worden beoordeeld en sneller gekoppeld aan Pagina 5 van 39 mogelijke bronnen. Het systeem ondersteunt toezichthouders bij het duiden van hinderpatronen, waardoor gerichter kan worden opgetreden en trends tijdig worden gesignaleerd. AI‑ontwikkeling en digitale innovatie Waar AI in eerdere jaren vooral in de experimentele fase zat, groeide het in 2025 uit tot praktische ondersteuning van vergunningverleners, handhavers en juristen. Cameratoezicht met automatische beeldherkenning maakt het mogelijk om risicovolle situaties sneller te detecteren en handhavingscapaciteit efficiënter in te zetten.
Deze systemen worden zorgvuldig getoetst aan juridische en ethische kaders; de professional blijft altijd eindverantwoordelijk. Chatbots werden verder doorontwikkeld en bieden inwoners én medewerkers laagdrempelige toegang tot informatie, onder meer over de Omgevingswet en interne processen. Dit ontlast teams en verbetert de service en toegankelijkheid van kennis. AI‑agents ondersteunen de uitvoering bij complexe dossiers, zoals asbest. Ze analyseren documentatie en risico’s en markeren afwijkingen, waardoor vergunningverleners sneller tot goed onderbouwde besluiten kunnen komen. Ook is gewerkt aan AI‑ondersteunde zoekmachines voor het team Juridische Expertise: met semantische zoektechnologie wordt tijd bespaard en wordt de kwaliteit van adviezen verhoogd. Tot slot Terugkijkend op 2025 zie ik een omgevingsdienst die onder toenemende maatschappelijke en bestuurlijke aandacht haar werk doet met deskundige en betrokken medewerkers. Hun inzet bij meldingen en incidenten en hun vakmanschap bij vergunningverlening, toezicht en handhaving maken hèt verschil voor een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving.
Loes de Maat Algemeen directeur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied Pagina 6 van 39 1 Financieel overzicht In 2025 was de realisatie van €509.146 ongeveer 10% hoger dan de €464.187 in de UVO 2025 die oorspronkelijk werd begroot, maar slechts 6% hoger dan de bijgestelde begroting halverwege het jaar (kolom EJV HJ omzet in onderstaande tabel) . De verschillen hebben voornamelijk te maken met overschrijding op Milieu output-taken bij B1 en B2-bedrijven en Bodem output. In de tabel staat een overzicht van de begroting en realisatie in 2025 . Inbegrepen in de cijfers is het effect van de 5%-regeling op de afrekening van de output-pakketten van Bodem en Milieu, die geïntroduceerd is na de invoering van de omgevingswet. Hiermee komen alleen output-overschrijdingen die meer dan 5% afwijken van de begroting ten laste van de gemeente Diemen. In de bestuurlijke afspraak is opgenomen dat deze extra kosten boven 5% niet in rekening worden gebracht als dit kan worden opgevangen binnen de begroting van OD NZKG. In 2025 was dit het geval, waardoor deze extra inzet niet in rekening is gebracht.
Financiën 2025 Begrote omzet Realisatie (€) Realisatie vs Begroting (omzet) EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs EJV HJ (omzet) Output Bodem € 25,807 € 50,882 € 25,075 € 40,180 € 10,702 Milieu en Brzo € 163,654 € 196,208 € 32,554 € 171,258 € 24,950 Output Total € 189,461 € 247,090 € 57,629 € 211,439 € 35,651 Regie Bodem € 52,005 € 60,777 € 8,772 € 62,988 -€ 2,211 Bouw € 34,937 € 43,996 € 9,059 € 54,616 -€ 10,621 Milieu en Brzo € 149,850 € 124,659 -€ 25,190 € 118,845 € 5,815 Regie Total € 236,791 € 229,432 -€ 7,359 € 236,449 -€ 7,017 Randvoorwaardelijk Programma overstijgend € 10,834 € 5,523 -€ 5,311 € 5,772 -€ 248 Randvoorwaardelijk € 24,955 € 24,955 € 0 € 24,955 € 0 Randvoorwaardelijk Total € 35,789 € 30,478 -€ 5,311 € 30,726 -€ 248 Subtotaal € 462,041 € 507,000 € 44,959 € 478,614 € 28,386 Programmabudget Bouw € 0 € 0 € 0 € 0 € 0 Programmabudget Milieu € 0 € 1,073 € 1,073 € 1,073 € 0 Programmabudget Bodem € 2,146 € 1,073 -€ 1,073 € 1,073 € 0 Programmabudget Randvoorwaardelijk € 0 € 0 € 0 € 0 € 0 TOTAAL € 464,187 € 509,146 € 44,959 € 480,760 € 28,386
Pagina 7 van 39 2 Programma Milieu In 2025 werkte de Omgevingsdienst binnen het werkveld Milieu aan een breed pakket aan vergunning -, toezicht- en handhavings- en adviestaken, in een context van toenemende complexiteit door de Omgevingswet, groeiende ruimtedruk in het werkgebied en maatschappelijk gevoelige dossiers. Financieel overzicht van 2025 Scherp en risicogericht vergunnen In 2025 zette de Omgevingsdienst sterk in op scherp en risicogericht vergunnen in een steeds complexer werkveld. Met een praktische prioriteringstool worden (concept)aanvragen en actualisaties uniform beoordeeld, waardoor dossiers met de grootste impact op de leefomgeving het eerst worden opgepakt. Zo wordt de ruimte van de Omgevingswet benut om de leefomgeving maximaal te beschermen. Vergunningen worden in principe altijd aan de onderkant van de bandbreedte van de wetgeving vastgesteld. Het risicogericht vergunnen sluit direct aan op de bredere opdracht om een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving te waarborgen en de beschikbare capaciteit zo doelmatig mogelijk in te zetten. Deze opgavegerichte werkwijze maakt het mogelijk om aandacht te richten op vergunningen die het meest bijdragen aan bescherming van de leefomgeving. De uitgangspunten hiervoor zijn vastgelegd in de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (U&H-strategie).
Programma Milieu Begrote omzet Gerealiseerde omzet EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs Begroting (omzet) Realisatie vs EJV HJ (omzet) Output € 163,654 € 196,208 € 171,258 € 32,554 € 24,950 Regie € 149,850 € 124,659 € 118,845 € -25,190 € 5,815 Grand Total € 313,504 € 320,867 € 290,103 € 7,363 € 30,765 Milieu Output Begrote omzet Realisatie (€) Realisatie vs Begroting (omzet) EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs EJV HJ (omzet) R&T Informatieplichtige bedrijven Bal (B1) € 18,868 € 37,584 € 18,716 € 21,121 € 16,463 R&T Meldingsplichtige bedrijven mv mba Bal/OP (B2) € 55,265 € 72,472 € 17,207 € 55,265 € 17,207 R&T Niet meldingsplichtige bedrijven Bal/OP (A) € 12,416 € 15,971 € 3,555 € 13,899 € 2,072 R&T Vergunningpl bedrijven mv mba Bal,Op en H3 (C) € 61,961 € 54,712 -€ 7,249 € 61,961 -€ 7,249 Werkgebonden Personenmobiliteit (WPM) € 3,652 € 1,856 -€ 1,796 € 3,652 -€ 1,796 Werkverdeling en coordinatie Milieu € 11,492 € 13,613 € 2,121 € 15,360 -€ 1,747 Grand Total € 163,654 € 196,208 € 32,554 € 171,258 € 24,950 Milieu Regie Begrote omzet Realisatie (€) Realisatie vs Begroting (omzet) EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs EJV HJ (omzet) Milieu Advies € 108,218 € 89,365 -€ 18,853 € 76,263 € 13,102 Milieu Regie € 40,414 € 28,599 -€ 11,815 € 32,745 -€ 4,146 Projecten Milieu/Brzo € 1,217 € 6,695 € 5,478 € 9,836 -€ 3,141 Grand Total € 149,850 € 124,659 -€ 25,190 € 118,845 € 5,815
Pagina 8 van 39 Effect Omgevingswet op vergunningverlening De komst van de Omgevingswet bracht ook in 2025 veel nieuwe uitvoeringsvraagstukken met zich mee. De stelselwijziging — waarbij het eerdere stelsel van ‘inrichtingen’ is vervangen door het werken met milieubelastende activiteiten (MBA’s) — bleek in de praktijk complex. Vergunningverleners liepen tegen diverse onduidelijkheden aan die eerst moesten worden opgelost voordat vergunningen konden worden afgegeven. Tegelijkertijd moesten nog veel lopende Wabo‑vergunningen (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) worden afgerond, waardoor de werkdruk hoog bleef. Met het programma Vergunningssporen werd ingezet op betere voorbereiding aan de voorkant, zodat aan de achterkant minder herstelwerk nodig is. Toch is voor sommige dossiers nog altijd juridische precedentvorming via de rechter nodig. Ook nam de hoeveelheid werk toe doordat onder de Omgevingswet meer activiteiten vergunningplichtig werden en een Milieu Effect Rapportage-beoordeling (MER) bij veel bedrijven verplicht werd. Dat vraagt structureel meer capaciteit, maar levert wel meer integrale bescherming van de leefomgeving op. Vooroverleg Een negatieve ontwikkeling is dat steeds meer bedrijven het vooroverleg vermijden.
Zij willen snelheid, en ervaren vooroverleg als lastig omdat daarin aandachtspunten, voorschriften en noodzakelijke mitigaties vroegtijdig worden benoemd. Dit leidt soms tot spanningen als bedrijven die stap overslaan. De Omgevingsdienst blijft daarom actief benadrukken dat goed vooroverleg essentieel is voor een voorspelbaar, efficiënt en zorgvuldig vergunningentraject. De Omgevingsdienst blijft inzetten op een professioneel en transparant proces, waarbij tijdige afstemming met aanvragers structureel bijdraagt aan een soepel verloop van procedures Daarnaast speelden opgaven rond grondwateronttrekkingen voor drinkwater. De omgevingsdienst stemt voortdurend af met de drie drinkwaterbedrijven en moet de belangen van boeren, bewoners en waterbedrijven zorgvuldig afwegen. De spanning tussen ruimtegebruik, drinkwatervoorziening en leefomgevingskwaliteit neemt toe, wat vergunningverlening complexer maakt. Werkveld in ontwikkeling Het werkveld verandert snel: Nieuwe technieken en ontwikkelingen, zoals CO₂-afvang en ontgassingsinstallaties voor schepen, ontbrekende BREF’s1 en tegenstrijdige rapportages maken vergunningverlening steeds meer tot een complexe puzzel. Toch blijft de Omgevingsdienst wendbaar en beweegt mee om innovaties mogelijk te maken, maar altijd met het oog op een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving.
De Omgevingsdienst begeleidde bijvoorbeeld meerdere initiatieven rond waterstofproductie, een ontwikkelgebied zonder bestaande BREF’s, wat pionieren noodzakelijk maakt, maar ook vraagt om wendbaarheid, maatwerk en nauwe samenwerking in kleine kernteams. Tijdelijke lozingen Onder tijdelijke lozingen vallen de lozingen met een begin- en einddatum van vervuild water op het riool en/of in de bodem. Deze tijdelijke lozingen gebeuren vaak bij bouwprojecten, bij het leggen van kabels en leidingen, 1 BREF staat voor BAT Reference documents (Best Available Techniques Reference Documents). Het zijn Europese referentiedocumenten die de beste beschikbare technieken (BBT) en emissieniveaus voor industriële installaties beschrijven, ontwikkeld in het kader van de IPPC-richtlijn om milieuvervuiling te voorkomen. Pagina 9 van 39 funderingsherstel of bodemsanering. In 2025 werd de ontvankelijkheid van aanvragen scherp en zakelijk beoordeeld, met als gevolg dat onvolledige aanvragen vaker buiten behandeling werden gelaten. Vuurwerkbesluit In 2025 was er opnieuw een duidelijke toename van het aantal meldingen vuurwerkbesluit en aanvragen voor een ontbrandingstoestemming: 150 meldingen (tegen 121 in 2024) en 84 ontbrandingstoestemmingen (tegen 66 in 2024). Ook nam het aantal klachten en bezwaren sterk toe.
Veel mensen vinden het moeilijk te begrijpen dat de overheid enerzijds particulier vuurwerkgebruik steeds verder beperkt, maar anderzijds professionele vuurwerkshows op basis van het Vuurwerkbesluit nog wel toestaat. Daarnaast hanteren gemeenten binnen de Wet veilige jaarwisseling verschillend beleid. Sommige gemeenten voeren een volledig vuurwerkverbod, terwijl andere – zoals Amsterdam – ruimte bieden aan evenementen die tijdens de jaarwisseling professioneel vuurwerk willen afsteken. Dit verschil leidt tot onduidelijkheid en draagt bij aan het hogere aantal bezwaren. Inventarisatie agrarische buitengebieden In 2025 heeft de Omgevingsdienst in de agrarische buitengebieden van al onze gemeentelijke opdrachtgevers onderzoek gedaan naar mogelijke overtredingen en ondermijning. Uit deze inventarisatie blijkt dat bij ongeveer 20% van de agrarische bedrijven signalen zijn dat activiteiten buiten beeld worden gehouden, variërend van milieucriminaliteit tot vormen van ondermijning. De huidige risicogestuurde toezichtaanpak blijkt voor dit type kleine en middelgrote bedrijven onvoldoende effectief, omdat sommige bedrijv en hierdoor juist onder de radar blijven.
Voor 2026 worden daarom verschillende oplossingsrichtingen onderzocht : • Op peil houden kwaliteit bedrijvenbestand; • Intensiveren en verbeteren van kwaliteit gevelinspecties; • Meer gebieds- en datagericht werken in deze branche op ondermijning. De Omgevingsdienst is door de GGD en de Provincie Noord-Holland benaderd om samen te werken rond thema’s als milieu en gezondheid, specifiek in relatie tot de nabijheid van geitenbedrijven bij bestaande woningen en toekomstige woonlocaties. Uit onderzoek blijkt dat omwonenden van geitenhouderijen een verhoogd risico lopen op longontsteking, wat heeft geleid tot adviezen voor strengere afstanden en maatregelen. De Omgevingsdienst controleert bij agrarische bedrijven of de vergunde situatie wordt nageleefd en treedt waar nodig handhavend op. Er is daarbij extra aandacht geweest voor data-verzameling bij geitenhouderijen. Seveso-inspecties Een belangrijk onderdeel van het toezicht zijn de Seveso-inspecties, waarbij wordt toegezien op de veiligheidssystemen van grote risicobedrijven. Door gericht toezicht op veiligheidsvoorschriften worden de risico’s op zware incidenten sterk verminderd. In totaal gaat het om ongeveer veertig Seveso-bedrijven en nog eens veertig complexe chemiebedrijven die onder de Richtlijn Industriële Emissies vallen (RIE4).
De Omgevingsdienst voerde zowel administratieve controles uit als inspecties op locatie, ondersteund door data- analyses. Meer focus op emissiemetingen Luchtkwaliteit was in 2025 een duidelijk focuspunt. De Omgevingsdienst heeft meer gemeten, meer bevraagd en meer gehandhaafd dan voorheen. Dit gebeurde diverse industriële bedrijven. Naast handhaving op emissie - overschrijdingen werden ook trajecten gestart voor bijvoorbeeld de kalibratieverplichtingen van Pagina 10 van 39 meetapparatuur. Daarmee wordt vastgesteld dat metingen van bedrijven daadwerkelijk ook betrouwbare informatie oplevert. Ook de beoordeling van Elektronisch Milieujaarverslagen (eMJV) werd in 2025 verder aangescherpt. De adviseurs van de domeinen Lucht, Water en Afval analyseren rapportages gezamenlijk, waardoor onvolkomenheden beter zichtbaar worden en de kwaliteit van de beoordeling sterk is verbeterd. Wanneer rapportages onvoldoende transparant zijn, kan de Omgevingsdienst een negatieve verklaring afgeven. Bij Tate & Lyle leidde dit tot verbeterd naleefgedrag; pas na de negatieve verklaring werd noodzakelijke informatie volledig aangeleverd. Voor de komende jaren blijven metingen een prioriteit, vooral bij de meest risicovolle bedrijven. Ook kennisopbouw staat centraal; door processen dieper te doorgronden kan de Omgevingsdienst beter voorspellen wat er kan vrijkomen en effectiever toezicht houden.
Eigen Meetdienst In 2025 is besloten om een eigen meetdienst op te richten. Dit komt deels voort uit de maatschappelijke en politieke druk op overheden om te beschikken over betrouwbare en onafhankelijke meetgegevens. Dit geldt in het bijzonder voor gegevens van bedrijven die vallen onder de Europese Richtlijn Industriële Emissies en de Seveso- wetgeving. Hoewel bedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor emissiemetingen, acht de Omgevingsdienst het in diverse situaties noodzakelijk om onafhankelijke controlemetingen uit te vo eren. Daarnaast biedt een eigen meetdienst de Omgevingsdienst belangrijke voordelen. Door zelf te meten ontstaat meer flexibiliteit en kan sneller worden gereageerd op urgente situaties, uitval of onverwachte emissies. De Omgevingsdienst kan eigen prioriteiten stellen, aanvullende validatiemetingen uitvoeren en bij twijfel in vergunningverlening direct nametingen doen. Daarnaast kunnen met twee meetstrategieën – één gericht op Tata Steel en één op overige bedrijven – breder stoffen worden onderzocht, waaronder Zeer Zorgwekkende Stoffen, en kan worden vastgesteld of emissies volledig en correct zijn gemeld. De meetdienst start op 1 januari 2026 en wordt onderdeel van een landelijk netwerk. De verwachting is dat de accreditatie eind 2026 wordt behaald.
In de tussentijd voert de Omgevingsdienst indicatieve metingen uit, die worden gevalideerd door geaccrediteerde bureaus en de regionale diensten ODRA en OMWB. Het opzetten van de meetdienst vraagt ook organisatorische voorbereiding. Er moet ruimte worden gecreëerd binnen de organisatie, inclusief een geschikte werkplek, opslag voor materiaal en een lab-omgeving. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan innovatieve toepassingen zoals drones. De samenwerking met andere regio’s, waaronder OD Zuid-Limburg, verloopt goed en draagt bij aan een toekomstbestendige uitvoering. Preventieve inzet op geluidsoverlast In het Amsterdamse havengebied is meer aandacht besteed aan preventief geluidoverlasttoezicht, in samenwerking met gemeenten en het havenbedrijf. Bedrijven worden aangesproken op het reduceren van geluid, ook wanneer dit binnen de wettelijke norm blijft. Bij scheepswerf Damen startte de Omgevingsdienst een geluidsmeettraject, waarbij bewoners via sensoren kunnen aangeven wanneer overlast wordt ervaren. Door samen feiten boven tafel te krijgen, ontstaat ruimte voor duurzame oplossingen. Soms binnen, soms boven de wettelijke normen, maar altijd in overleg. Pagina 11 van 39 Brand en Broei Extra aandacht is besteed aan het beperken van brand- en broeirisico’s bij afvalverwerkende bedrijven.
Inspecteurs controleerden of opslaglimieten, compartimentering en afstand tussen afvalstapels werden nageleefd, en besteedden extra aandacht aan risicovolle stromen zoals batterijen, e-waste en matrassen. Ook werd gekeken naar maatregelen om broei te voorkomen, de bereikbaarheid voor de brandweer en de beschikbaarheid van voldoende bluswater. Daarnaast is gecontroleerd of bedrijven voldoen aan hun vergunni ngvoorschriften en beschikken over een actueel brandveiligheidsplan, met personeel dat is opgeleid om broei tijdig te herkennen en procedures juist op te volgen. Ketentoezicht automotive In 2025 heeft de Omgevingsdienst stevig ingezet op ketentoezicht, onder meer rond de thema’s e-waste, kunststof afval en in de automotive sector. Deze laatste keten staat bekend als extra kwetsbaar voor milieuovertredingen, illegale afvalexport en vermenging met criminaliteit. In integrale controles – onder andere in Amsterdam en Vijfhuizen – trad de Omgevingsdienst op als coördinator en werd samengewerkt met partners zoals ILT, Politie, RDW, gemeenten, LIV en de Omgevingsinspectie Antwerpen. Die samenwerking is essentieel, omdat veel motorblokken en end-of-life voertuigen vanuit ons werkgebied via de haven van Antwerpen worden geëxporteerd naar landen in Afrika en het Midden-Oosten.
Door gezamenlijk toezicht ontstaat meer zicht op deze internationale stromen en wordt voorkomen dat afvalstromen onterecht als handelswaar worden uitgevoerd. De controles tonen het belang van ketentoezicht: er werden uiteenlopende overtredingen aangetroffen, variërend van milieuschade en illegale afvalexport tot zelfs een actief drugslab. Door kennis en bevoegdheden met de ketenpartners te bundelen worden overtredingen in de hele keten zichtbaar gemaakt en kan er direct ingegrepen worden. Deze ontwikkelingen versterken het risicogericht werken en vergroten de effectiviteit én zichtbaarheid van het toezicht. Waterkwaliteit en indirecte lozingen In 2025 werkte de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied intensief aan het terugdringen van verontreiniging in bedrijfswaterlozingen op het riool. Deze opgave wordt steeds urgenter, omdat Nederland in 2027 moet voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water. De kwaliteit van het oppervlaktewater staat onder druk, en daarom zoekt de Omgevingsdienst actief de samenwerking op met OD IJmond, OD Noord-Holland Noord en de waterschappen. Samen met deze partners bracht de Omgevingsdienst in kaart welke waterbezwaarlijke stoffen bij bedrijven via het riool in de waterketen terechtkomen, waaronder prioritaire stoffen en verschillende ZZS. Bij zo’n tachtig bedrijven is afvalwater bemonsterd.
De analyseresultaten geven waardevolle inzichten: welke stoffen zijn aangetroffen, waar geldt de wettelijke plicht tot minimalisatie en waar vraagt de situatie om aanscherping? Daarnaast zijn gegevens verzameld bij rioolwaterzuiveringen en uit het oppervlaktewater. Door informatie van bedrijven en zuiveringen te koppelen ontstaat een completer beeld van de herkomst van stoffen en de plekken waar de waterkwaliteit onder druk staat. Dit helpt de Omgevingsdienst gerichter te bepalen waar maatregelen effect hebben. Pagina 12 van 39 Het project laat zien dat samenwerking essentieel is om aan de Europese verplichtingen te kunnen voldoen. In 2026 groeit deze aanpak verder uit tot een gebiedsgerichte werkwijze, zodat de Omgevingsdienst nog doelgerichter kan bijdragen aan schoner water. Circulaire Economie In 2025 werkte de Omgevingsdienst verder aan het versterken van de transitie naar een circulaire economie en met name aan de integratie van Circulaire Economie in VTH. De Omgevingsdienst voert hierbij de afvalstoffenwetgeving uit, waarbij het beleid (CMP, Circulaire Materialen Plan) nadrukkelijker dan voorheen stuurt naar kansen voor recycling, hergebruik en productstromen met minder milieu -impact. Tegelijkertijd ontwikkelt de organisatie binnen het Programma Circulaire Economie nieuwe VTH-instrumenten die deze transitie moeten ondersteunen.
Dit gebeurt met name door nog nadrukkelijker te sturen op meer afvalpreventie en grondstoffenbesparing. De Omgevingsdienst doet dit nadrukkelijk in de landelijke samenwerking met andere omgevingsdiensten en binnen het Kennisnetwerk van Omgevingsdienst NL en in afstemming met haar opdrachtgevers Het CMP bevat hiervoor goede elementen en het Nationale Programma Circulaire Economie bevat inmiddels meetbare doelen, wat helpt om gerichter te sturen. Steeds vaker komen bedrijven met initiatieven om materialen die vroeger als afval golden opnieuw te gebruiken. Een goede ontwikkeling, maar ook juridisch en technisch niet altijd eenvoudig , waardoor dit vraagt om extra tijd en expertise. De Omgevingsdienst heeft hierin een voortrekkersrol en levert actief kennis aan het landelijke kennisplatform ‘Afval of niet’. Een belangrijk nieuw VTH-instrument, waarin de Omgevingsdienst investeert, is de ontwikkeling en toepassing van nieuwe vergunningvoorschriften zodat alle bedrijven meer aandacht besteden aan afvalpreventie en grondstoffenbesparing. Tegelijk blijft een structurele uitdaging dat veel afvalstromen vervuild zijn, waardoor recycling moeilijk of niet mogelijk is. De Omgevingsdienst moet hier streng op toezien, om bedrijven te dwingen hun productstromen schoon te maken, waardoor afvalstromen ook schoner worden.
Een belangrijke uitdaging is om de juiste balans te vinden tussen streng toezicht op de afvalstoffensector — waar risico’s op ondermijning en economische prikkels tot overtreding spelen — en het ondersteunen van innovatieve koplopers die de circulaire economie vooruithelpen. Van oudsher ligt de nadruk terecht op kritische beoordeling en handhaving, maar bij nieuwe circulaire initiatieven vraagt dit soms om een andere benadering. De uitdaging is om tijdig te herkennen wanneer strikte controle noodzakelijk is en wanneer ruimte moet worden geboden aan bedrijven die aantoonbaar willen verduurzamen. Dit vraagt in zekere zin om een cultuuromslag en dit is één van de redenen dat de Omgevingsdienst veel aandacht besteed aan interne communicatie en training. De Omgevingsdienst legt het toezicht op de wettelijk verplichte afvalscheiding bij bedrijven weer nadrukkelijker vast in de prioriteiten, na een periode waarin deze taak minder aandacht kreeg. Er is onderzocht hoe dit toezicht structureel kan worden hersteld én beter/professioneler kan worden gemaakt. Daarom wordt in 2026 een nieuw toezichtprotocol voor deze afvalscheiding geïmplementeerd en vanaf 2027 weer standaard meegenomen bij elke bedrijfscontrole. Tegelijk benadrukt de Omgevingsdienst dat afval slechts 10 tot 20 procent van de circulaire opgave vormt.
De grootste winst ligt in het verminderen en verduurzamen van grondstoffengebruik en consumptie aan de voorkant van ketens. Dit is een minder populair, maar cruciaal onderdeel om echte circulaire vooruitgang te boeken. Pagina 13 van 39 Energiebesparing In 2025 is sterk ingezet op de opgave om energieverbruik te verminderen, een belangrijke stap richting een energieneutraal Nederland in 2050. De Omgevingsdienst stimuleert bedrijven om daadwerkelijk energiebesparende maatregelen te nemen en houdt toezicht op de naleving van de verplichtingen die daarbij horen. Belangrijk onderdeel van de aanpak was opnieuw de Prio50-methodiek, waarmee datagestuurd inzicht wordt verkregen op de grootste energieverbruikers. Door deze gerichte manier van werken boekten bedrijven zichtbaar voortgang: vrijwel alle bezochte bedrijven gingen een categorie omhoog in hun energiebesparingsprestaties. Ook het Label C-project werd in 2025 succesvol afgerond. Kantoren die onder de verplichting vallen voldoen inmiddels aan de norm; aanvullende panden zijn onderzocht en waar nodig aangesproken. Het project gaat daarmee de beheerfase is. Daarnaast voerde de Omgevingsdienst taken uit vanuit de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen, zoals toezicht op laadinfra en gebouwautomatiseringssystemen.
Naast de energiebesparingsopgave heeft de Omgevingsdienst in 2025 gewerkt aan de uitvoering van taken rond open en gesloten bodemenergiesystemen (OBES en GBES). Voor OBES verleent de Omgevingsdienst namens de provincie Noord-Holland vergunningen, op ruim 700 lopende vergunningen wordt toezicht gehouden. In 2025 zijn 59 aanvragen afgehandeld. Een belangrijk onderdeel hierin is administratief toezicht en het stimuleren van ti jdig vooroverleg. Zo kunnen vergunningen zorgvuldig en binnen de gestelde termijnen w orden behandeld. Bij GBES nam het aantal meldingen en controles in 2025 toe. De aanleg van deze systemen vraagt nauw toezicht , want een correcte uitvoering is belangrijk voor de werking en voor een zorgvuldige omgang met de ondergrond. Waar nodig is aanvullende voorlichting en handhaving ingezet. Daarnaast is gewerkt aan een toezichtstrategie voor de komende jaren. Er worden steeds meer gegevens vanuit gemeenten overgedragen zodat ook toezicht op bestaande systemen kan worden ingericht. Samen met gemeenten adviseert de Omge vingsdienst over bodemenergieplannen en interferentiegebieden, met name op locaties waar de ondergrond intensiever wordt gebruikt. In Bijlage 2 staat uitgebreide informatie over de voor Diemen uitgevoerde werkzaamheden in het kader van energiebesparing.
Zeer zorgwekkende stoffen In 2025 werkte de Omgevingsdienst verder aan een stevige aanpak voor Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). De kern bestaat uit twee stappen: eerst inzicht krijgen in welke ZZS bedrijven gebruiken, lozen of uitstoten, en vervolgens bepalen welke maatregelen nodig zijn om emissies te verminderen of te vermijden. Dat leidt tot maatwerkvoorschriften in vergunningen en toezicht op het Vermijdings - en Minimalisatieprogramma. Bedrijven hebben hierbij een wettelijke minimalisatieplicht: emissies moeten zo laag mogelijk worden gehouden. Hiervoor zoekt de Omgevingsdienst actief de grenzen op in vergunningverlening. De focus ligt op persistente stoffen zoals dioxines, zware metalen en benzeen. Volgens landelijke afspraken zijn in 2025 afvalbedrijven onder zowel provinciaal als gemeentelijk bevoegd gezag aangeschreven om hun ZZS vermijding- en reductieprogramma’s aan te leveren. Dit geeft waardevol inzicht, juist Pagina 14 van 39 omdat afvalbedrijven aan het einde van veel ketens staan en relatief veel ZZS kunnen emitteren. De kwaliteit van de aangeleverde informatie wisselt sterk, waardoor de Omgevingsdienst vaak aanvullende gegevens moet opvragen. Jaarlijks worden ongeveer vijftig bedrijven beoordeeld.
Vanuit het project Indirecte Lozingen neemt de Omgevingsdienst afvalwatermonsters af bij de meest uiteenlopende bedrijven om te controleren of emissies kloppen met wat bedrijven rapporteren. Het aantal bekende ZZS stijgt snel, van 1500 in 2023 tot inmiddels meer dan 3200. Dat is aan de ene kant een goed teken, omdat steeds inzichtelijker wordt hoe schadelijk stoffen zijn. Maar het probleem is dat voor veel stoffen geldt dat er geen meetmethodes voor zijn en geen monitoringsregime bestaat. De Omgevingsdienst dringt aan op scherpere wet- en regelgeving. Uiteindelijk draait deze hele aanpak om één doel: het terugdringen van de blootstelling van omwonenden aan schadelijke stoffen en het beschermen van hun gezondheid in een gebied waar industrie en woonwijken dicht op elkaar liggen. Pagina 15 van 39 3 Programma Bouw De Omgevingsdienst heeft in 2025 ingezet op kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid binnen het domein Bouw. De Omgevingsdienst ondersteunde gemeenten en provincies vraaggestuurd bij bouw - en omgevingsplannen. Vergunningaanvragen werden getoetst aan de duurzaamheidsnormen, waar de balans tussen energieprestaties en circulariteit centraal staat. Ook klimaatadaptatie kreeg nadruk, bijvoorbeeld bij het toetsen van aanvragen voor de bouw van kelders in Amsterdam. Daarbij wordt gekeken of de grondwaterstromen niet worden verstoord.
Effecten van de Omgevingswet op procedures De effecten van de in 2024 ingevoerde Omgevingswet waren in 2025 duidelijk merkbaar. De nieuwe systematiek maakt het mogelijk om onderdelen van een project — zoals bouw en milieu — vaker afzonderlijk aan te vragen. Dit biedt initiatiefnemers meer flexibiliteit, maar vraagt ook om extra zorgvuldigheid: elke aanvraag wordt integraal gecontroleerd op alle benodigde onderdelen. Door de combinatie van deze nieuwe werkwijze en het grote aantal vergunningen ontstond in de eerste helft van 2025 vertraging in de doo rlooptijden. In de tweede helft van het jaar zijn de achterstanden grotendeels ingelopen. Financieel overzicht van 2025 Programma Bouw Begrote omzet Gerealiseerde omzet EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs Begroting (omzet) Realisatie vs EJV HJ (omzet) Regie € 34,937 € 43,996 € 54,616 € 9,059 € -10,621 Grand Total € 34,937 € 43,996 € 54,616 € 9,059 € -10,621 Bouw Regie Begrote omzet Realisatie (€) Realisatie vs Begroting (omzet) EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs EJV HJ (omzet) Advies Constructieve Veiligheid € 0 € 274 € 274 € 0 € 274 Bouw Maatwerk € 11,321 € 9,130 -€ 2,191 € 11,532 -€ 2,402 Ketenmelding Sloop/Asbest € 18,868 € 29,997 € 11,129 € 40,701 -€ 10,704 Label C/keuringsverplichting klimaat inst EPBD € 4,747 € 4,595 -€ 152 € 2,384 € 2,211 Grand Total € 34,937 € 43,996 € 9,059 € 54,616 -€ 10,621
Pagina 16 van 39 4 Programma Bodem Binnen het domein Bodem richt de Omgevingsdienst zich op twee hoofdtaken: het kwalitatief afhandelen van meldingen en vergunningen, en het actief toezicht houden op grondverzet, milieu -incidenten, risicovolle toepassingen en gebiedsprojecten. Daarnaast levert de Omgevingsdienst inhoudelijke expertise ter ondersteuning van beleidsvoorbereiding. Financieel overzicht van 2025 Bodembeleid in het omgevingsplan Een belangrijk resultaat in 2025 is dat alle gemeenten nu definitieve bodemregels in hun omgevingsplan hebben . Dit was noodzakelijk omdat onder de Omgevingswet oude beleidsnota’s zouden vervallen vervallen en vormt een grote afronding van het beleidskader onder de Omgevingswet . Door tijdig voorbereidingsbesluiten te nemen, konden maatwerkregels bij de start van de Omgevingswet direct in werking treden. De beleidskaders Bodem, die als opvolger dienen van de vroegere nota’s Bodembeheer, bieden nu een praktische bundeling van informatie voor uitvoerders.
Programma Bodem Begrote omzet Gerealiseerde omzet EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs Begroting (omzet) Realisatie vs EJV HJ (omzet) Output € 25,807 € 50,882 € 40,180 € 25,075 € 10,702 Regie € 52,005 € 60,777 € 62,988 € 8,772 € -2,211 Grand Total € 77,812 € 111,659 € 103,168 € 33,847 € 8,491 Bodem Output Begrote omzet Realisatie (€) Realisatie vs Begroting (omzet) EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs EJV HJ (omzet) Bodemopslag € 3,652 € 1,339 -€ 2,313 € 848 € 491 Bodemtoepassing € 5,234 € 12,599 € 7,365 € 2,883 € 9,716 Graven/Bodemsanering € 15,825 € 33,451 € 17,627 € 34,273 -€ 822 Werkverdeling en coordinatie bodem € 1,096 € 3,492 € 2,397 € 2,176 € 1,316 Grand Total € 25,807 € 50,882 € 25,075 € 40,180 € 10,702 Bodem Regie Begrote omzet Realisatie (€) Realisatie vs Begroting (omzet) EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs EJV HJ (omzet) Bodem Advisering € 25,320 € 36,292 € 10,972 € 39,773 -€ 3,481 Graven/Bodemsanering zware impact € 3,652 € 1,035 -€ 2,617 € 0 € 1,035 IGH € 2,435 € 1,646 -€ 789 € 1,845 -€ 199 Intensieve Handhaving € 3,652 € 6,452 € 2,800 € 5,427 € 1,025 Nazorg € 2,435 € 0 -€ 2,435 € 0 € 0 Projecten € 5,139 € 5,529 € 390 € 6,570 -€ 1,041 Surveillance € 9,373 € 9,824 € 450 € 9,373 € 450 Grand Total € 52,005 € 60,777 € 8,772 € 62,988 -€ 2,211
Pagina 17 van 39 Doorontwikkeling van het bodeminformatiesysteem Ook fase 1 van het vernieuwde bodeminformatiesysteem onder de Omgevingswet is voltooid, waarbij de meest belangrijke locaties zijn verrijkt. Zo heeft de Omgevingsdienst voor de gemeenten Haarlemmermeer, Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Uithoorn en Ouder-Amstel een gedetailleerdere bodemkwaliteitskaart ontwikkeld. Door meer beschikbare data kan nauwkeuriger worden bepaald wat de gemiddelde bodemkwaliteit in een gebied is. Hierdoor zijn in bepaalde zones, zoals een groot deel van de openbare weg, graafwerkzaamhe den mogelijk zonder nieuw bodemonderzoek. Dit levert aanzienlijke kostenbesparing op. Vooral voor werkzaamheden in de openbare ruimte is dit een belangrijke verbetering. Het bodeminformatiesysteem wordt geactualiseerd zodat met 1 klik op een locatie duidelijk is welke bodemkwaliteit aanwezig is. In fase 2 (2026 en verder) worden de overige locaties verrijkt. Bodemgezondheidsindex en samenwerking met kennispartners Vooral in Amsterdam groeit de behoefte aan een bredere benadering dan chemische bodemkwaliteit alleen: ook bodemleven, waterbergend vermogen, fysische eigenschappen en biologie worden meegenomen. Dit sluit aan bij landelijke ontwikkelingen. Daarom ondersteunt de Omgevingsdienst de gemeente Amsterdam bij het definiëren van een gezonde bodem in een stedelijke omgeving.
In samenwerking met de Wageningen Universiteit en gemeente Amsterdam heeft de Omgevingsdienst een bodemgezondheidsindex ontwikkeld. Met deze index kan aan de hand van de biologische, fysische en chemische eigenschappen de gezondheid van de bodem op een bepaalde locatie worden bepaald. De index is door gemeente Amsterdam vastgesteld en wordt naar verwachting landelijk uitgerold. De Omgevingsdienst gaat de data registreren en onderzoekt het laten integreren in het bodeminformatiesysteem. In verschillende pilots wordt onderzocht hoe deze index praktisch kan worden toegepast, bijvoorbeeld in bodemadviezen bij ruimtelijke plannen. Staalslakken In 2025 kreeg de toepassing van staalslakken extra aandacht na het landelijke verbod op inzet in nieuwe werken. Dit vroeg om aangepaste toezichtkaders en herstel bij oudere, niet-gemelde toepassingen, ook wanneer overheden deze materialen onder wegen hadden toegepast. Waar geen contactrisico bestaat en uitloging wordt voorkomen, kunnen bestaande toepassingen blijven liggen. PFAS PFAS blijft een belangrijk aandachtspunt, met verhoogde waarden nabij onder meer Schiphol door historisch gebruik van blusschuim, maar ook bij olieterminals en oefenlocaties van de brandweer. De PFAS- bodemkwaliteitskaart met achtergrondconcentraties is na 5 jaar weer geactualiseerd.
Op de website van de Omgevingsdienst is een aandachtsdossier Schiphol met meer informatie. Toename van meldingen en nieuwe werkwijzen Wat de reguliere werkzaamheden betreft: onder de Omgevingswet komen aanzienlijk meer bodemmeldingen binnen dan voorheen: wat voorheen één melding was, bestaat nu vaak uit meerdere meldingen. Daarom zijn twee aanpassingen in de werkwijze doorgevoerd: de introductie van de activiteitenkaart, waarmee meldingen geografisch inzichtelijk zijn, en een meer risicogerichte beoordeling om de toegenomen aantallen efficiënt te verwerken. Ook wordt een deel van de meldingen inmiddels volledig digitaal afgehandeld, wat t ijdwinst oplevert. Pagina 18 van 39 Naast het afhandelen van meldingen werkt de Omgevingsdienst proactief: buiten meldingen om worden werklocaties bezocht om te controleren of werkzaamheden correct worden uitgevoerd. Daarbij wordt waar mogelijk gebruikgemaakt van drones; vanwege de nabijheid van Schiphol gelden hiervoor operationele beperkingen, maar de inzet biedt wel extra observatiemogelijkheden. BRO‑levering en gebiedsanalyses Water en Bodem Sturend Sinds 1 juli 2025 levert de Omgevingsdienst informatie aan de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Dat proces is gestart, nadat in eerdere jaren al voorbereidingen waren getroffen en afspraken met gemeenten en provincie waren gemaakt. Verder is gewerkt aan de systematiek Water en Bodem Sturend.
Daarbij is een gebiedsanalyse gemaakt van alle relevante bodem- en wateronderwerpen in de regio. Op basis hiervan wordt verkend welke aspecten van belang zijn voor het VTH-werk van de Omgevingsdienst. Advies binnen ruimtelijke en regionale programma’s De Omgevingsdienst adviseerde in 2025 bij omgevingsvisies van Aalsmeer en Uithoorn, en binnen projecten in het NOVEX-programma Groene Hart. Thema’s zoals slappe veenbodems, bodemdaling en het toepassen van lichte materialen spelen daarbij een belangrijke rol. Binnen grote gebiedsprojecten zoals de A10 en de aanpak van bruggen en kades in Amsterdam is ‘bodem leidend’ bij herstelkeuzes, mede door de historische verontreiniging in de binnenstad. Nieuwsbrief bodemactiviteiten De Omgevingsdienst verstuurt regelmatig een nieuwsbrief aan ongeveer 450 professionals die via het Omgevingsloket meldingen of informatieplichten indienen voor graafwerkzaamheden en andere bodemactiviteiten, zoals saneren, het toepassen van bouwstoffen en het toepassen of afvoeren van grond en baggerspecie. Het doel is om uitvoerders, adviseurs en andere betrokken partijen tijdig te informeren over actuele wijzigingen in wet‑ en regelgeving, nieuwe bodemkwaliteitskaarten, belangrijke aandachtspunten bij het indienen van meldingen en ervaringen uit de praktijk.
Daarmee ondersteun t de Omgevingsdienst een correcte en efficiënte afhandeling van bodemactiviteiten, en worden fouten, vertragingen en onnodige herstelverzoeken voorkomen. Pagina 19 van 39 5 Programma Randvoorwaardelijk In het programma Randvoorwaardelijk zitten producten die voor elke opdrachtgever noodzakelijk zijn. Het gaat om werkzaamheden voor accountmanagement, informatieanalyse, procesondersteuning en risicobeheersing zoals de consignatiedienst, eigen emissiemetingen en nieuwe wet- en regelgeving. De opdrachtgevers betalen voor deze producten jaarlijks een vast bedrag. Daarnaast zijn een aantal producten opgenomen zoals Bibob 2, Omgevingswet en Verweer in bezwaar en beroep die op regiebasis worden afgerekend per opdrachtgever. Een aantal belangrijke ontwikkelingen is in deze rapportage opgenomen. Financieel overzicht van 2025 Doorwerking Omgevingswet in 2025 De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Het afgelopen jaar was met name bij de vergunningverleners de overgang nog goed merkbaar. Bouw- en milieuvergunningen kunnen onder de Omgevingswet ‘los’ van elkaar worden aangevraagd. Dit vraagt van de Omgevingsdienst een aanpassing op de behandeling. In 2025 was dit meer dan het jaar ervoor een aandachtspunt. In de Omgevingswet wordt meer aandacht gegeven aan vooroverleg bij vergunningstrajecten.
Bij de Omgevingsdienst is gemerkt dat aanvragers, met name van grotere industriebedrijven, deze stap proberen te omzeilen omwille van de snelheid. Het gevolg hiervan is dat in een later stadium de aanvrager voor verrassingen komt te staan. Dit zorgt voor spanning tussen de Omgevingsdienst en de aanvrager. 2 De Wet Bevorderingen Integriteitsbeoordelingen Openbaar Bestuur Programma Overstijgend Realisatie (€) Begrote omzet Realisatie vs Begroting (omzet) EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs EJV HJ (omzet) Omgevingswet extra werkzaamheden € 5,158 € 8,521 -€ 3,363 € 5,772 -€ 614 Verweer in bezwaar en beroep € 0 € 1,217 -€ 1,217 € 0 € 0 Woo verzoeken OW € 365 € 1,096 -€ 730 € 0 € 365 Grand Total € 5,523 € 10,834 -€ 5,311 € 5,772 -€ 248 Randvoorwaardelijk Begrote omzet Realisatie (€) Realisatie vs Begroting (omzet) EJV HJ omzet (jaar) Realisatie vs EJV HJ (omzet) Account € 5,965 € 5,965 € 0 € 5,965 € 0 Nieuwe wet- en regelgeving € 4,139 € 4,139 € 0 € 4,139 € 0 Procesondersteuning € 11,199 € 11,199 € 0 € 11,199 € 0 Risicobeheersing € 3,652 € 3,652 € 0 € 3,652 € 0 Grand Total € 24,955 € 24,955 € 0 € 24,955 € 0
Pagina 20 van 39 Samenwerkingsagenda 4OD’s De vier Noord-Hollandse Omgevingsdiensten werken op uitvoeringsniveau nauw samen. In 2025 is de samenwerkingsagenda geëvalueerd en herzien. In de nieuwe samenwerking zijn enkele lopende onderwerpen afgesloten en nieuwe toegevoegd. De Omgevingsdiensten vers terken elkaar in de samenwerking op het uitwisselen van kennis en uitvoering bij VTH-taken. Ook wordt samengewerkt op onderwerpen in de bedrijfsvoering waar mogelijk. Iedere Omgevingsdienst werkt samen binnen de kaders van de eigen uitvoeringsovereenkomsten. Woo en actieve openbaarmaking In 2023 is de Omgevingsdienst gestart met het project actieve openbaarmaking op basis van de Wet open overheid (Woo). Sinds 2024 neemt de Omgevingsdienst deel aan diverse landelijke werkgroepen om de voortgang en aanpak af te stemmen met andere overheidsorganen. Vanaf 2025 is de Omgevingsdienst bovendien medevoorzitter van een landelijk projectleidersoverleg onder begeleiding van ODNL. In de afgelopen jare n zijn meerdere Woo‑categorieën verplicht geworden; aan deze verplichtingen wordt voldaan. In 2025 zijn OD-breed 71 Woo‑verzoeken ontvangen. Dankzij de inrichting en digitalisering van het proces kon een groot deel digitaal worden afgehandeld. Openbaarheidsparagraaf Sinds 2022 bevat de verslaggeving een openbaarheidsparagraaf.
Dit vloeit voort uit wettelijke verplichtingen én uit de overtuiging dat openbaarheid essentieel is voor transparantie en verantwoording. De Woo schrijft voor dat bestuursorganen in begroting en verantwoording het beleid en uitvoering rond openbaarheid toelichten. Hieronder worden de in 2025 uitgevoerde activiteiten toegelicht die de kwaliteit van actieve en passieve openbaarmaking verder verbeteren. Actieve openbaarmaking De nieuwe wet zegt dat bestuursorganen een aantal wettelijke categorieën actief openbaar moet maken. Daarnaast moeten zij moeite doen om te onderzoeken welke extra informatie zij nog meer kunnen publiceren, naast de informatie die verplicht is. Door deze inspanningsverplichting moet de overheid zich bij elk document actief de vraag stellen waarom het niet openbaar gemaakt zou moeten worden, ‘openbaar, tenzij’. De samenleving heeft immers het recht te weten wat er in de leefomgeving speelt. De Omgevingsdienst staat volledig achter deze wet. Hoewel het betreffende artikel nog niet volledig in werking is getreden, is al begonnen met de implementatie. De Omgevingsdienst heeft eerst in kaart gebracht welke categorieën wettelijk verplicht openbaar moeten worden gemaakt en vervolgens bepaald welke aanvullende categorieën de dienst zelf extra wil publiceren.
Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld, met aandacht voor de cultuurverandering die de wet vergt en een projectplanning voor de komende jaren . De Omgevingsdienst voldoet aan de eerste verplichte categorieën. Daarnaast wordt actief deelgenomen aan de landelijke werkgroep openbaarmaking van handhavingsbeschikkingen (afronding voorzien in 2026) en is in 2025 binnen ODNL een kennisgroep actieve openbaarmaking geïnitieerd voor afstemming en waar mogelijk uniformering tussen omgevingsdiensten. Ook is gestart met de doorontwikkeling van het e‑Dataloket voor het ontsluiten van documenten. Doel is de vindbaarheid en compleetheid te vergroten; dit traject l oopt in 2026 door. Pagina 21 van 39 Passieve openbaarmaking Het aantal Woo‑verzoeken - waaronder zeer omvangrijke - is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Daarom is de begroting fors verhoogd (van 1.755 uur in 2022 naar 10.022 uur in 2025), waardoor de Woo sinds 2023 programma‑overstijgend is belegd. In 2025 was 10.022 uur begroot; 9.393 uur is daadwerkelijk geschreven. Het verschil wordt vooral verklaard door ziekte en het niet tijdig kunnen invullen van vacatures. De behandeling van Woo‑verzoeken is arbeidsintensief.
Naast het beoordelen op uitzonderingsgronden en het verwerken van grote documentvolumes vraagt het proces om soft skills: verzoekers verwachten vaker tussentijdse updates en collega’s moeten goed worden meegenomen in de laatste Woo‑ontwikkelingen. Ook zienswijzen worden steeds uitgebreider ingediend en verdienen een zorgvuldige behandeling; daarmee is in meerdere dossiers bezwaar en/of beroep voorkomen. In 2025 zijn de processen verder geoptimaliseerd en deels geautomatiseerd, waardoor het handwerk afneemt. Dit zal zich naar verwachting vertalen in snellere termijnafhandeling. Door de uitbreiding van actieve openbaarmaking verwacht de Omgevingsdienst dat het aantal Woo‑verzoeken op termijn afneemt, al duurt het vermoedelijk enkele jaren voordat dit effect zichtbaar wordt. Overlastmeldingen en ongewone voorvallen In 2025 ziet de Omgevingsdienst opnieuw een duidelijke stijging van het aantal overlastmeldingen: van 6.387 meldingen in 2024 naar 7.169 in 2025. Deze toename past in de bredere trend van een hogere meldingsbereidheid en een intensiever gebruik van de leefomgeving. Verschuivingen in de totale meldstroom onderstrepen dat de aard en intensiteit van het toezicht sterk per domein verschillen en dat enkele dossiers structureel een groot beslag leggen op de beschikbare capaciteit.
Groei van meldingen De voortdurende groei van het aantal meldingen vraagt om aanpassing van de uitvoeringspraktijk. Steeds meer capaciteit is nodig om meldingen tijdig te verwerken, te prioriteren en op te volgen. De extra inzet die in 2024 en 2025 binnen de bestaande begroting is opgevangen, zet tegelijkertijd blijvende druk op de beschikbare medewerkers. In 2026 richt de Omgevingsdienst zich daarom op: • vergroten van de efficiëntie in het behandelen van meldingen ; • afvlakken van de stijgende trend via een bredere meldstrategie; • voorkomen van herhaalmeldingen; • gericht inzetten van capaciteit op de aandachtsdossiers zoals Tata Steel en ICL. In Bijlage 3 staat een overzicht van de overlastmeldingen ontvangen uit Diemen. Consignatiedienst De consignatiedienst van de Omgevingsdienst is 24/7 bereikbaar voor noodsituaties bij bedrijven. Buiten kantoortijden pakt de dienst urgente overlastmeldingen en incidenten op. Een gespecialiseerd piketteam staat klaar om milieuschade te beperken en de veiligheid te bewaken. Pagina 22 van 39 Leges: hersteloperatie en structurele verbetering In 2025 startte de Omgevingsdienst het project Robuuste Leges om zowel de ontstane achterstanden in de legesheffing weg te werken als het legesproces structureel te versterken.
Door de invoering van de Omgevingswet, technische problemen en de implementatie van nieuwe systemen waren in 2024 achterstanden ontstaan en zijn in sommige gevallen fouten gemaakt in legesberekeningen. In het project wordt daarom gewerkt langs twee lijnen. Ten eerste wordt een inhaalslag gemaakt, waarbij met ondersteuning van een ext ern bureau ruim 2.300 dossiers worden beoordeeld, met het doel alle achterstanden uiterlijk medio 2026 zweg te werken. Ten tweede wordt een traject ingezet, dat gericht is op een toekomstbestendige verbetering. In dit traject zijn oorzaken geanalyseerd en worden maatregelen getroffen om het proces te professionaliseren en in de toekomst structureel te borgen. Hiermee ontstaat een betrouwbaar en robuust legesproces voor zowel opdrachtgevers als aanvragers. ODNZKG-Signaalrapportage In 2025 is de Omgevingsdienst gestart met het ontwikkelen van een instrument om beleidsrisico’s op een structurele en uitvoeringsgerichte manier te signaleren. Deze behoefte volgt uit de evaluatie van de stand van zaken van de beleidstekortenbrief uit 2022. Hieruit werd duidelijk dat een structurele aanpak nodig is om risico’s tijdig te signaleren en te agenderen bij overheden op alle niveaus: lokaal, regionaal en landelijk. Om hier invulling aan te geven is een zogenaamde ODNZKG-Signaalrapportage in ontwikkeling.