CConstaterende datDiemen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 Voor en met Diemen – Kader voor participatie

Informatieve raadsvergadering 29 oktober 2026, gemeente DiemenBij agendapunt: Vaststelling Participatieverordening gemeente Diemen 2027 en intrekking Inspraakverordening - 21:3012.017 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Het plan moet op hoofdlijnen richting geven, maar wel genoeg ruimte bieden op om gaandeweg bij te sturen. Het plan omvat omgevingsscan, krachtenveldanalyse, participatiecategorie en strategie: doelen, doel- groepen en participatieruimte. Daarbij werken we aanvullend uit wat de benodigde capaciteit en middelen zijn. Ook beschrijven we hoe en wanneer er wordt gecommuniceerd naar de betrokkenen. In voorkomende gevallen combineren we het participatieplan met het communicatieplan. Bij participatieopgave met een grote impact stelt de raad het plan vast. Bij een middelgrote impact informeren en/of raadplegen we de raad (op informele manier) over het plan. Voor en met Diemen – Kader voor participatie 5. Aan de slag met participatie bij beleids- of projectplannen 51 STAP 4 PARTICIPATIE ORGANISEREN Dan is het moment om participatie daadwerkelijk te organise- ren. We nodigen de betrokkenen uit, voor een fysieke of digitale bijeenkomst, we voeren op enige manier een dialoog, zetten digitale of papieren enquêtes en vragenlijsten uit, voeren inter- views. We zetten de middelen in zoals die in het participatieplan zijn beschreven. Tussentijds evalueert de beleidsadviseur of pro- jectleider samen met de andere betrokkenen (collega’s, wethou- der, andere betrokken partijen) de voortgang en de tussentijdse resultaten. Indien nodig stellen we het plan bij.

Belangrijk is om (tussentijdse) resultaten van de participatiemo- menten en ontwikkelingen in de plan- en besluitvorming aan de deelnemers terug te koppelen. Deelnemers krijgen indien van toepassing de kans om hierop te reageren. Belangrijk is ook om vast te stellen dat participatie niet een momentopname is. Bij langlopende projecten is het zaak om regelmatig te blijven communiceren en de participatie als een continuüm te laten zien. Nieuwkomende belanghebbenden hebben er recht op de voorgeschiedenis te kennen en tegelij- kertijd moet hen duidelijk zijn dat niet alle vragen in iedere fase opnieuw aan de orde zijn. Voor en met Diemen – Kader voor participatie 5. Aan de slag met participatie bij beleids- of projectplannen 52 Het participatietraject wat betreft planvorming sluiten we af met een verslag. Hierin vermelden we: ● wat het participatieplan was; ● op welke wijze hebben we wanneer met wie gesproken en waarover; ● een verslag van elk participatiemoment (m.n.

welke vragen en/of ideeën zijn aangedragen en welke afspra- ken en zijn gemaakt); ● een samenvatting van de opgehaalde input onder de (verschillende) participanten.een beoordeling van de ingebrachte input en gepresenteerde belangen; ● een conclusie of en, indien van toepassing, op welke wijze we opvolging geven aan de resultaten van de parti- cipatie: welke invloed heeft de participatie gehad op het plan of het beleidsstuk? Voor en met Diemen – Kader voor participatie 5. Aan de slag met participatie bij beleids- of projectplannen 53 STAP 5 BESLUITVORMING De volgende stap is dat het college, en in betreffende gevallen vervolgens de raad, de informatie uit het participatieverslag meeneemt in een integrale afweging over het besluit. Daarbij schat zij eerst in of ze voldoende informatie heeft om een goede belangenafweging te kunnen maken. Als dit niet het geval is, kan het college opdracht geven om de ontbrekende informatie aan te vullen. Over de wijze waarop de resultaten van de participatie bij een collegebesluit of bij een voor- gesteld raadsbesluit zijn meegewogen, legt het college verantwoording af aan de raad. Zij kan toetsen of de rechten, wensen en belangen voldoende in beeld zijn gebracht en afgewogen. De Diemense uitgangspunten en ambities zijn richtinggevend voor een zorgvuldig participatiepro- ces.

De raad toetst de kwaliteit ervan en beoordeelt of de bedoeling van de participatie is bereikt, conform het participatieplan en mogelijk aanvullende kaders. Uiteindelijk is dan de vraag of de wensen en belangen van relevante betrokkenen voldoende in beeld gebracht en afgewogen. Of er voldoende draagvlak is, is een verraderlijk criterium om te bepalen of participatie ‘geslaagd’ is. Het volledig wegnemen van weerstand onder alle doelgroepen gebeurt immers zelden en zegt weinig over de vraag of de bredere, algemene belangen zijn bediend. We streven naar een eerlijk proces. Na de besluitvorming koppelen we terug naar de betrokkenen en belanghebbenden. We geven in de besluitvorming van de Omgevingswet instrumenten aan hoe de voorgaande stappen in het kader van dat traject zijn uitgevoerd. Daarmee maken we het voor eenieder inzich- telijk op welke wijze dit participatiebeleid is toegepast. Voor en met Diemen – Kader voor participatie 5. Aan de slag met participatie bij beleids- of projectplannen 54 STAP 6 UITVOERING Als het gaat om een beslissing die vervolgens nog een uitvoe- ringsfase kent, dan is het nodig om ook voor die fase de partici- patie in beeld te brengen en daarover acties af te spreken. Bij een project in de openbare ruimte is het zaak om voeling te houden met de omgeving waarin gewerkt wordt en vooral met de inwo- ners die worden geraakt.

Tijdens de uitvoering kunnen zich kleinere wijzigingen voordoen of er kan tijdelijke, onvoorziene overlast ontstaan. Dat raakt uiteraard de projectcommunicatie, maar de participatie gaat verder dan dat. Het kan soms dienstig zijn om over mogelijke oplossingen de buurt of een delegatie daarvan te consulteren. Te denken valt aan bewonerspanels tijdens de uitvoering. Het verdient in ieder geval aanbeveling om over de acties in de uitvoeringsfase in het participatieplan of in de participatieparagraaf duidelijkheid te verschaffen. Ook bij de uitvoering van beleid geldt dat mechanisme, maar daarin kan al zijn voorzien via feedbackstappen die betrekking hebben op de dienstverlening of via vertegenwoordigende organisaties als de cliëntenraad, de jongerenraad of de kinderraad. Uit oogpunt van diversiteit is het bovendien raadzaam om specifieke netwerk- partners te betrekken. Voor en met Diemen – Kader voor participatie 5. Aan de slag met participatie bij beleids- of projectplannen 55 6. Rollen bij participatie Voor en met Diemen – Kader voor participatie 56 In dit hoofdstuk is beschreven welke rollen en verantwoordelijkheden de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de ambtelijke organisatie hebben bij participatie. In hoofdstuk 5, het stappenplan, is dit voor participatie bij beleids- en projectplannen al verder uitgewerkt.

De gemeenteraad De gemeenteraad stelt van tevoren kaders voor participatie vast, contro- leert het college en vertegenwoordigt de inwoners van Diemen. De raad is zodoende eindverantwoordelijke in het bewaken van de rechten, wensen en belangen in de samenleving. Met dit participatiekader wordt zorgvuldige participatie op allerlei niveaus geborgd. De raad hoeft dan ook niet betrokken te zijn bij alle participatieop- gaven, maar bij beleids- of projectplannen met (middel)grote impact op de omgeving en de samenleving wordt de raad vroegtijdig meegenomen. In die gevallen zal er een participatieparagraaf worden opgenomen of een partici- patieplan worden gemaakt. Die kan separaat of als onderdeel van het raads- voorstel worden opgenomen. Werken met startnotities is hiervoor bij grotere beleidsontwikkelingen een goede manier. Voor en met Diemen – Kader voor participatie 6. Rollen bij participatie 57 Wanneer de impact erg groot is kan de raad vooraf (aanvullende) kaders meegeven. De raad gaat daarbij over het strategisch niveau (bijvoorbeeld: veel participatieruimte bieden, of extra aan- dacht voor de belangen van specifieke doelgroepen) en minder over concrete uitvoering of vorm (bijvoorbeeld: welke communicatiemiddelen zetten we in).

Achteraf kan de raad toetsen of in een participatieproces de rechten, belangen en wensen voldoende in konden worden gebracht en goed konden worden afgewogen. Bij opgaven met (middel)grote impact kan de raad een actieve rol bij de uitvoering van de parti- cipatie innemen. Bijvoorbeeld door als toehoorder en/of gesprekspartner bij participatiemomen- ten, om de inbreng en afwegingen van mensen te horen of meer verregaand, door in een vroeg stadium van een proces een hoorzitting te organiseren waarbij uiteenlopende belangen passeren en deze op tafel te krijgen. Er is een zekere spanning tussen de representatieve democratie en andere vormen van partici- patie, met name als het gaat om het introduceren van andere vormen van participatieve demo- cratie. Deze spanning ondervangen we door expliciet te stellen dat het primaat op kaderstellende besluiten bij de representatieve democratie, de gemeenteraad, ligt. Voorstellen op het gebied van participatieve democratie zullen dan ook aan de raad worden aangeboden. In een aantal gevallen zal een voorstel deel uitmaken van een raadsvoorstel (dat kan bijvoorbeeld bij het introduceren van een burgerberaad). Bij een meer operationele inzet van zo’n participatievorm (denk aan een burgerpanel) zal de raad worden geïnformeerd.

De raadswerkgroep Meervoudige Democratie is voor dit participatiekader nadrukkelijk geraad- pleegd en die zal ook betrokken worden bij het gebruik van nieuwe instrumenten. Voor en met Diemen – Kader voor participatie 6. Rollen bij participatie 58 Het college van B&W In de praktijk wordt een participatieopgave in eerste instantie vaak gesigna- leerd vanuit de ambtelijke organisatie, maar formeel ligt de verantwoordelijk- heid om participatie goed in te vullen bij de portefeuillehouder en het college. Het uitwerken van de participatieparagraaf of het participatieplan is dan ook een samenspel van de ambtelijke organisatie en de portefeuillehouder. De portefeuillehouder toetst de kwaliteit van de het participatieplan bij beleids- of projectplannen en beslist over de diepgang van de participatie alvorens die aan de raad voor te leggen, uiteraard met inachtneming van de door de raad gegeven kaders. De portefeuillehouder is vervolgens verantwoordelijk voor de inzet van participatie en legt verantwoording af aan de raad over de aanpak en de uitvoering ervan. Bij plannen met (middel)grote impact op de Diemense samenleving infor- meert het college de raad zonodig over de voortgang van het participatiepro- ces. Hoe een bestuurder optreedt tijdens het participatieproces is maatwerk en is aan de verantwoordelijk portefeuillehouder zelf.

Soms laat het betrokken- heid zien als de wethouder aansluit, maar soms leidt de aanwezigheid van een bestuurder juist tot politieke druk of spanning in een proces. Voor en met Diemen – Kader voor participatie 6. Rollen bij participatie 59 Het college neemt de resultaten van participatie mee in de besluitvorming. Over de besluitvorming, en hoe de resultaten van de participatie daarbij zijn meegewogen, legt het college verantwoording af aan de raad. De burgemeester is algemeen portefeuillehouder van participatie. De burgemees- ter heeft daarom een belangrijke rol in het bewaken en monitoren van zorgvuldige en kwalitatief goede participatie. De ambtelijke organisatie De ambtelijke organisatie komt vaak als eerste in aanraking met een plan of initi- atief. Ze maakt een eerste afweging van de impact van de opgave op de omgeving of de samenleving, inventariseert welke partijen en belangen in het spel zijn en of participatie wenselijk of noodzakelijk is. Dit gebeurt al in de fase van globale planvorming. Wanneer de impact op de omgeving/samenleving klein is kan de participatie op ambtelijk niveau worden uitgevoerd en afgehandeld. Wel informeert de organisatie de portefeuillehouder (informeel) over lopende kleinere opgaven.

Bij projecten en plannen met (middel)grote impact wordt de verantwoordelijk portefeuillehouder vanaf het begin van het proces aangehaakt bij de afweging over of participatie moet worden ingezet en hoe. De organisatie heeft hierbij overigens ook ruimte voor ambtelijke adviesvrijheid richting het college. Voor en met Diemen – Kader voor participatie 6. Rollen bij participatie 60 De ambtelijke organisatie heeft een belangrijke signalerende functie tussen Diemense samenleving en het bestuur. Om die reden is het dienstig dat de medewerkers weten welke behoeften, ideeën en gevoelens ergens spelen. Om die reden is het ook belangrijk een goed beeld van en goede toegang tot de lokale netwerken te hebben. Het vergt vervolgens expertise en competenties om de participatie- aanpak te bepalen. Bij eenvoudige participatieopgaven is omgevings- bewustzijn en bestuurlijke sensitiviteit afdoende en daarop is en zal de komende tijd in het kader van Diemen ’22 nadrukkelijk ingezet worden. We investeren daarbij in de omgevingsbewustzijn en in de competenties van medewerkers zodat zij hun participatierol goed kunnen invullen. Intern is het zaak communicatieadviseurs, die ook adviseren over participatie, in een vroeg stadium aan te haken. De ambtelijke organisatie werkt de participatieaanpak uit naar con- creet in te zetten middelen en voert het plan uit.

Over de gang van zaken tijdens de uitvoering informeert de verantwoordelijk projectlei- der bij opgaven van (middel)grote impact de portefeuillehouder. Gemeente Diemen, december 2021 Opmaak: Studio S&H Fotografie: Gerrit Alink, Gemeente Diemen Voor en met Diemen – Kader voor participatie 6. Rollen bij participatie 61 Participatie bij de besluitvorming over een beleid, project of plan of bij de uitvoering betekent dat we de rechten, belangen en wensen van alle betrokkenen in beeld brengen en meewegen, uiteraard in relatie tot het algemeen belang. Dat geldt voor individuele inwoners, ondernemers of belanghebbenden, maar ook voor georganiseerde belanghebbenden en institutionele belangenvertegenwoordigers. Dat kan tot meer wederzijds begrip en draagvlak leiden, maar dit is niet het meest voorname doel; dat is het mogelijk maken van een goede belangenafweging en het ruimte geven aan initiatief vanuit de samenleving. Ieders rechten, belangen en wensen komen op tafel bij plan- en besluitvorming. Investeren aan de voorkant zorgt voor een efficiënter besluitvormingsproces en versterkt het gevoel van eigenaarschap. Voor vertrouwen is een transparante houding nodig. Ook nemen we ieders belang serieus. Structurele dialoog is belangrijk om een actieve en goede relatie met en tussen betrokkenen te onderhouden.

Structurele dialoog is belangrijk om een actieve en goede relatie met en tussen betrokkenen te onderhouden. Activiteiten Vormen van directe democratie Initiatieven uit de samenleving Beleids- en besluitvorming Netwerken Initiatievencoördinator Diemer Dorpsgesprekken Burgerpanel Uitdaagrecht Duidelijke kaders Burgerberaad Inzetten BSR-model Handboek participatie Motie- of ideeënmarkt Continue contact We zorgen voor inclusieve besluitvorming We stimuleren een soepel vervolgproces We versterken het wederzijds vertrouwen We bouwen aan goede relaties We benutten kennis van betrokkenen De gemeente Diemen streeft ernaar een gemeente te zijn die in dialoog treedt, iets doet met opgevangen signalen én laat zien en horen dat er geluisterd is. Voor en met Diemen – Kader voor participatie Samenvatting 62 Bijlage: Diemense praktijkvoorbeelden van participatie Voor en met Diemen – Kader voor participatie 63 a. GROENE GEVELTUINEN In Diemen stimuleren we groenparticipatie op straatni- veau. Inwoners uit verschillende buurten kunnen bij de gemeente een aanvraag indienen voor een geveltuin. De gemeente faciliteert en helpt inwoners bij de aanleg en geeft groenadvies. De omwonenden zijn gezamenlijk verant- woordelijk voor de inrichting en het beheer. De aanleg van geveltuinen verhoogt de levendigheid en sociale cohesie op straatniveau.

Categorie Klein Impact Klein Belangen Individueel Schaalniveau Straatniveau Dit praktijkvoorbeeld laat zien dat bij kleine participatieop- gaven inwoners zelf goed in staat zijn om met hun directe omgeving gezamenlijk tot een gedragen initiatief te komen. Voor en met Diemen – Kader voor participatie Bijlage: Diemense praktijkvoorbeelden van participatie 64 b. VEELBEWOGEN SCHOMMEL In 2017 diende een groep bewoners uit in de nieuwbouwwijk Plantage de Sniep Noord een verzoek in voor een mandschommel, waarvoor zij handtekeningen in de buurt hadden opgehaald. De gemeente is aan het verzoek tegemoet gekomen en de mandschommel werd kort daarna geplaatst. Echter, zonder verder overleg met de rest van de buurt. Al snel bleek dat de schommel niet bij iedereen in goede aarde viel. Omwonenden gaven aan overlast te ervaren en wilden in gesprek met de gemeente. Gelukkig herkende de gemeente op dit moment dat de kwestie gevoeliger lag dan voorzien. Toen is ingezet op een grondig overleg met de buurt, om samen te kijken naar de wensen en behoeften van bewoners voor groen- en speelplekken. Door middel van digitale vragenlijsten vroegen we dit uit onder bewoners. De respons van 75% liet zien hoe betrokken de buurt bij het onderwerp is. Ook orga- niseerden we een digitaal vragenuurtje.

Inmiddels heeft de mandschommel een andere plek gekre- gen en is er op de oorspronkelijke plek (tijdelijk) een babyschommel gekomen. Categorie Middel Impact Gemiddeld Belangen Collectief Schaalniveau Wijk of buurt(schap) Dit praktijkvoorbeeld laat zien hoe iets wat lijkt op een kleine verandering, door betrokkenen heel anders ervaren kan worden. Ook bleek dat er in een buurt verschillende wensen en belangen kunnen zijn en ook op dat niveau is afweging dus aan de orde. Daarom is het belangrijk om vanaf het begin een transparant participatieproces te doorlopen, samen met alle bewoners. Voor en met Diemen – Kader voor participatie Bijlage: Diemense praktijkvoorbeelden van participatie 65 c. REGIONALE ENERGIESTRATEGIE De regionale energiestrategie (RES) was de aan- leiding om te onderzoeken waar in de gemeente Diemen eventueel ruimte zou zijn voor grootschalige opwekking van wind- en zonne-energie. Hier was sprake van een groot algemeen/maatschappelijk belang tegenover de zorgen onder onze inwoners. Omdat de participatieruimte gering was, wilden we als gemeente vooral helder zijn in de ruimte die inwo- ners hadden om mee te denken en hen behoeden voor verkeerde verwachtingen. Onder grote tijdsdruk (want het nationale RES traject ging intussen door) werd een minicampagne opgezet om bewoners te attenderen op de bewonersavon- den en een enquête.

De oogst: heel veel vragen en inspraakreacties, een petitie tegen windmolens en bezorgde bewonersgroepen voor de (digitale) deur van het gemeentehuis. Door middel van meerdere online bijeenkomsten zijn we vervolgens het gesprek aangegaan met inwoners. Behulpzaam was in het bijzonder een maatschappelijke effectenmatrix: een grote tabel waarin de voor- en nadelen per zoekge- bied uitgebreid zijn geanalyseerd. Hierdoor konden de kansrijke plekken voor alternatieve energie worden besproken en waren inwoners in de gelegenheid om hun wensen en bedenkingen uit te spreken. Categorie Groot Impact Groot Belangen Maatschappelijk Schaalniveau Gemeenteniveau Dit praktijkvoorbeeld laat zien dat het, ondanks alle inspanningen, soms onmogelijk is om alle zorgen bij inwoners weg te nemen of dat we altijd kunnen ingaan op de wensen van betrokken. We kunnen wel laten zien dat we de zorgen van inwoners horen en serieus nemen, en dat we als de gemeente een zorg- vuldig en fair proces inrichten. Door middel van een goed uitgedacht en transparant participatieproces stellen we raadsleden in staat zijn om tot een goede besluitvorming te komen. Voor en met Diemen – Kader voor participatie Bijlage: Diemense praktijkvoorbeelden van participatie 66

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://diemen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b93624e4-510e-4809-89c8-374e0fd69383?agendaItemId=91086550-d146-47ea-975f-5027dccf1b57