Bijlage 3 - Ambitieniveaus onderhoud openbare buitenruimte

Bijlage 3 Ambitieniveaus openbare buitenruimte

Visie De Diemense openbare ruimte is van de Diemenaren. Zij ontmoeten elkaar op straat, in parken en bij speeltuinen. De openbare ruimte is ook van iedereen. Jong, oud, gezond of moeilijk ter been, we genieten allemaal van Diemen. De openbare ruimte nodigt altijd uit. Fijnstof, geluid en hitte vormen zo min mogelijk een belemmering. Overzichtelijke verkeerssituaties, heldere verlichting en strakke bestrating zorgen ervoor dat iedereen zich veilig voelt en veilig is op straat. In Diemen bewegen we ons daarom makkelijk en gezond. Groen staat in Diemen voorop. Bomen en plantsoenen zorgen voor een aantrekkelijke, gezonde en biodiverse omgeving. Dit betekent dat iedere Diemenaar uitzicht heeft op en toegang heeft tot groen. Groene rondjes nodigen uit tot bewegen, ontmoeten en genieten. Diemen is er voor iedereen en daarom ook door iedereen. Als de openbare ruimte gaat veranderen, dan betrekken we de Diemenaren. Niet alleen ter informatie, maar ook om mee te denken over de inrichting. Categorieën We hebben klein en groot onderhoud uitgesplitst in verschillende categorieën. De indeling is gebaseerd op de thema’s uit de omgevingsvisie. Bij klein onderhoud onderscheiden we schoon en heel. Die categorieën spreken voor zich. Bij groot onderhoud onderscheiden we aantrekkelijk, uitnodigend, bereikbaar, gezond en veilig, biodivers en duurzaam.

Hieronder staat elke categorie binnen het groot onderhoud omschreven, en is per categorie aangegeven wat onze ambitie is. Zoals al eerder aangegeven is vergroening in Diemen heel belangrijk en daarom geen onderdeel van slechts één van de bovenstaande waarden. Vergroening is namelijk een maatregel die in bijna elke categorie een positieve impact heeft. Aantrekkelijk Omschrijving: De categorie aantrekkelijk gaat over hoe de openbare ruimte esthetisch is ingericht, de mate waarin we omgaan met kenmerken van aantrekkelijkheid en de mate waarin we bijdragen aan het versterken van de Diemense identiteit. Denk hierbij aan landschappelijke en cultuurhistorische objecten en/of structuren, ruimtelijke beleving, hoogwaardig groen, kunst in de openbare ruimte, het gebruik van hoogwaardige materialen. Ambitie: We genieten van een mooie openbare ruimte. Het is iets om als Diemenaar trots op te zijn. Een aantrekkelijke openbare ruimte bestaat onder andere uit de volgende onderdelen:

• • •

Aantrekkelijk straatmeubilair, bijvoorbeeld mooie lantarenpalen, bankjes en plantenbakken. Cultuurhistorie, door te koesteren wat we hebben zoals monumentale gebouwen, oude bomen en historische elementen. Kunst in de openbare ruimte, zoals beelden en schilderingen.

Uitnodigend Omschrijving: De maatlat uitnodigend gaat over het gebruik van de openbare ruimte door de inwoners van Diemen. Bewoners, jong en oud, moeten zich welkom voelen in de openbare ruimte om elkaar te ontmoeten, er te verblijven en te spelen. Aspecten als herkenbaarheid en zichtbaarheid spelen hierin een rol. Maar ook dient er voldoende geschikte ruimte te zijn voor verschillende typen van gebruik. Ook kijken we naar de inrichting voor mogelijkheden tot zelfbeheer om eigenaarschap te creëren. Ambitie: De Diemense openbare ruimte nodigt uit om gebruikt te worden. Dat geldt voor iedereen. Ook mensen die niet goed kunnen zien of slecht ter been zijn worden uitgenodigd om naar buiten te gaan en te genieten. Uitnodigend geldt natuurlijk voor de gehele openbare ruimte, maar er kan speciaal worden gedacht aan de volgende onderdelen: • Verblijven wordt gestimuleerd, bijvoorbeeld door bankjes, prullenbakken en steigers • Spelen, bijvoorbeeld door speeltuinen, trapveldjes en zwemgelegenheid. • Genieten van groen, bijvoorbeeld door wandelpaden, bruggetjes over water en plukmogelijkheden. • Inclusief, bijvoorbeeld door brede trottoirs, aangepaste zitgelegenheden en geleidetegels. Bereikbaar Omschrijving: De categorie bereikbaar gaat over de snelheid en het gemak waarmee je je kan verplaatsen door de openbare ruimte.

Hier zit verschil in voor auto, fiets en voetganger maar ook of de plek drukbezocht is of juist niet en of een plek een bestemming is of (onderdeel van) een route. Ook mate van doorstroming en parkeergelegenheid zijn aspecten van bereikbaarheid. Ambitie: Diemenaren wonen niet alleen in Diemen, maar gaan er ook naar winkels, de huisarts, familie, vrienden en regelmatig ook hun werk. Het is daarom belangrijk dat het makkelijk is om je te verplaatsen in Diemen. Niet alleen met de auto, maar ook vooral lopend, met de fiets en het openbaar vervoer. De openbare ruimte is waar we ons bewegen, dus die moet het mogelijk maken om al die plekken te bereiken. Bereikbaarheid bestaat daarom onder andere uit de volgende onderdelen: • Auto, bijvoorbeeld door wegen, parkeerplaatsen en verkeerslichten. • Fiets, bijvoorbeeld door vrijliggende fietspaden, fietsstroken en oversteekplekken. • Voetganger, trottoirs, wandellandschap en zebrapaden. • Openbaar vervoer, goed bereikbare tram- en bushaltes en goed toegankelijke trein- en metrostations. Gezond en veilig Omschrijving: De categorie gezond en veilig gaat over hoe gezond en veilig de openbare ruimte is. Bewoners moeten zich veilig voelen en op een gezonde manier gebruik kunnen maken van de openbare ruimte. Denk hierbij aan voldoende verlichting waar dat nodig is, veilige verkeersroutes en

oversteekplekken, veilig sporten, een goede sociale-veiligheid, voldoende schaduwplekken, gezonde lucht en gezonde geluidsniveaus. Ambitie: De gezondheid van de Diemenaren is belangrijk. Als een persoon niet gezond is, dan kan dat grote invloed hebben op de kwaliteit van leven. Het is daarom belangrijk dat de openbare ruimte uitnodigt tot gezond gebruik ervan. Hierbij kan gedacht worden aan de volgende onderdelen: • Bewegen, bijvoorbeeld door goede fiets en wandelverbindingen, aantrekkelijke wandelgebieden en speelgelegenheden. • Geluid beperken, bijvoorbeeld door zwaar verkeer weg te houden van woonwijken, de maximumsnelheid te beperken en bouwwerkzaamheden stiller uit te voeren. • Fijnstof beperken, bijvoorbeeld door te vergroenen en duurzame mobiliteit te stimuleren. • Hittestress verminderen, bijvoorbeeld door het planten van (grote) bomen langs fiets- en wandelpaden en het inrichten van hittebestendige verblijfplekken. Veilig zijn en je veilig voelen is nodig om te kunnen genieten van de openbare ruimte. Een veilige openbare ruimte voor iedereen bestaat onder andere uit de volgende onderdelen: • Veilig verkeer, bijvoorbeeld door gescheiden fietspaden, overzichtelijke kruisingen en langzaam rijden met de auto. • Verlichting, met name door goede straatverlichting in de avond waardoor mensen zich veilig voelen.

• Zichtbaarheid, bijvoorbeeld bij speelplekken zodat we op onze kinderen kunnen letten. • Goed onderhouden, bijvoorbeeld doordat geen stoeptegels losliggen en er geen takken uit bomen vallen. Biodivers Omschrijving: De categorie biodivers gaat over de mate van biodiversiteit en groen in de openbare ruimte en gaat over de gehele flora en fauna in het groen en in het water. Biodiversiteit omvat begrippen als soortenrijkdom, bodemkwaliteit, waterkwaliteit, ecologische kwaliteit, ecologische routes, structuren en verbindingen, soortkeuze en (maai)beheer. Ambitie: In Diemen vinden zowel mensen als dieren een thuis. De openbare ruimte houdt daarom ook rekening met de natuur. Een variatie aan planten en dieren is onderdeel van de openbare ruimte, zodat de gezondheid van onze natuur behouden blijft en versterkt wordt. Dit gebeurt op verschillende manieren: • Natuurlijke aanplant, bijvoorbeeld insectvriendelijke vaste planten en inheemse bomen. • Verbinden van ecologische gebieden, bijvoorbeeld door faunapassages onder straten en het doortrekken van groen. • Ecologisch beheren, bijvoorbeeld door minder vaak te maaien, groenstroken niet te beheren en invasieve soorten te weren. • Ecologische oevers aan te leggen, zodat dieren kunnen schuilen en paaien. Duurzaam Omschrijving: De categorie duurzaam gaat over de mate waarin we de openbare buitenruimte toekomstbestendig inrichten.

Denk hierbij aan rol van de energietransitie, circulariteit en klimaatadaptieve beplanting bij het inrichten.

Ambitie: Het is niet alleen vandaag fijn voor ons om in Diemen te verblijven, maar ook in de toekomst voor onze kinderen en kleinkinderen. Door duurzame keuzes te maken in onze openbare ruimte gaan we daarom de klimaatverandering tegen en voorkomen we uitputting van grondstoffen. Dit doen we op verschillende manieren: • Duurzaam elektrisch in plaats van fossiel, bijvoorbeeld door lichtmasten te voorzien van LED-lampen, elektrisch laden te faciliteren en door werkzaamheden uit te voeren met elektrische machines. • Circulair te werken, bijvoorbeeld door gerecyclede materialen te gebruiken, producten langer mee te laten gaan en ook door dingen niet te doen. • Gasloos verwarmen door zo veel mogelijk prioriteit te geven aan de warmtetransitie bij de planning van werkzaamheden in de openbare ruimte. Kwaliteitsniveaus We kunnen de openbare buitenruimte onderhouden op verschillende kwaliteitsniveaus. We onderscheiden in Diemen niveau A (hoogwaardig), B (goed) en C (voldoende). A: Kwalitatief hoogwaardig Deze categorie staat voor de hoogste kwaliteit in de openbare ruimte. De inrichting is kwalitatief hoogwaardig en zorgvuldig afgestemd op de beleving en het gebruik van de plek. Dit resulteert in een gevarieerde en hoogwaardige inrichting met een duidelijk herkenbare en zichtbare uitstraling.

Karakteristieke elementen die bijdragen aan de identiteit van Diemen worden met grote zorg en aandacht versterkt en verrijkt. Kwalitatief hoogwaardige materialen worden toegepast. Er is veel aandacht voor afwerking en detail. B: Kwalitatief goed De openbare ruimte binnen deze categorie is degelijk en van goede kwaliteit. De inrichting is kwalitatief goed en passend bij de beleving en het gebruik van de plek. Dit resulteert in een gematigd gevarieerd en kwalitatief goede inrichting met een herkenbare en zichtbare uitstraling. Karakteristieke elementen die bijdragen aan de identiteit van Diemen worden met aandacht versterkt. Kwalitatief goede en functionele materialen worden toegepast. Er is enige aandacht voor afwerking en detail. C: Kwalitatief voldoende In deze categorie is de inrichting eenvoudig en functioneel. De inrichting is praktisch en bruikbaar en is passend bij de beleving en het gebruik van de plek. Dit resulteert in een wat meer consistente en uniforme maar kwalitatief prima inrichting met een -op bepaalde onderdelen- herkenbare en zichtbare uitstraling. Karakteristieke elementen die bijdragen aan de identiteit van Diemen worden met minimale aandacht versterkt. Functionele en eenvoudige materialen worden toegepast. Er is minimale aandacht voor afwerking en detail. Gebiedstypen Welk kwaliteitsniveau we hanteren, is afhankelijk van het type gebied.

We maken onderscheid tussen vier gebiedstypen: centrumgebied, woonbuurt, bedrijventerrein en buitengebied. Los van de grotere centrumgebieden (winkelcentra en stations) zijn er een aantal andere locaties in Diemen die op we op het niveau van een centrumgebied onderhouden. Denk bijvoorbeeld aan de Oost-Westas,

de Ouddiemerlaan en andere belangrijke ontmoetingsplekken. Deze plekken zijn voor de leesbaarheid niet opgenomen op de kaart. Ook is het buitengebied groter, en loopt verder door dan te zien is op de kaart.

Figuur 1 Gebiedstypen in Diemen

Ambitieniveaus In onderstaande tabel staat voor elk van de categorieën welk kwaliteitsniveau we op welke plek willen gaan nastreven. Centrumgebied Aantrekkelijk Uitnodigend Bereikbaar Gezond en veilig Biodivers Duurzaam

A A A A B B

Schoon Heel

A A

Woonbuurt Bedrijventerrein Groot onderhoud B C B C B A B B A B B B Klein onderhoud B B B B

Figuur 2 Ambitieniveaus per categorie en gebiedstype

Buitengebied B B C B A B B B