Bijlage 1 techn vragen GR OGZ en GR GGD Ingevulde beslispuntenmemo GGD Amsterdam-Amstelland

PROOF Adviseurs BV. Aan

Van

Postbus 2704

GGD Amsterdam-Amstelland

Jan Willem Botter en Maarten Waleboer

3000 CS Rotterdam info@proofadviseurs.nl

Tav Helena de Kat

(+31)850471007 proofadviseurs.nl

Plaats/datum

Betreft

Rabo NL43RABO0303425660

Rotterdam, 17 april 2023

Ingevulde Beslispuntenmemo tbv

btw NL8550.87.250.B01

Kennismakings- en keuzesessie

KvK 63089068

1 Inleiding Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regeling (Wgr) gewijzigd. Deze wetswijziging dient voor 1 juli 2024 in alle gemeenschappelijke regelingen (GR-en) geïmplementeerd te worden. Ook de gemeenschappelijke regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst Amsterdam-Amstelland (GR GGD) moet worden gewijzigd. Deze beslispuntenmemo geeft inzicht in de wijzigingen van de Wgr die noodzakelijkerwijs leiden tot wijziging van de GR GGD.

1.1 Gewijzigde procedure totstandkoming GR-wijziging Een eerste belangrijke wijziging ziet op het proces tot de totstandkoming van een GR-wijziging. Bij alle GR-en waar raden niet aan deelnemen – zoals ook het geval is bij de GR GGD–, is het vanaf 1 juli 2022 verplicht om zienswijze over de concept gewijzigde regeling te vragen aan de raden. Nadat gemotiveerd op deze zienswijzen is gereageerd en aanpassingen in de conceptGR zijn doorgevoerd, kan aan de raden toestemming worden gevraagd voor het wijzigen van de GR. Deze procedurewijziging heeft direct invloed op de wijziging van de GR GGD, vandaar dat wij deze hier alvast expliciteren.

1.2 Niet alle wijzigingen van de Wgr leiden tot een te maken keuze in de GR Een aantal van de wijzigingen in de Wgr leiden tot verplichte toepassing en leiden soms tot een verplichte wijziging van GR-en waarbij geen keuze te maken valt in de wijze waarop deze wordt toegepast. Andere wijzigingen van de Wgr geven de deelnemers de vrijheid om te kiezen of, en zo ja op welke manier, zij de wijzigingen implementeren in de eigen GR. Onderstaande tabel maakt dit inzichtelijk voor GR-en die gesloten worden tussen gemeentelijke1 bestuursorganen. Wijziging

Geregeld in:

Keuze?

Opnemen in GR?

Zienswijze van raden over ontwerpregeling, wijziging regeling of toeen uittreding als raden geen deelnemer zijn aan de GR.

Art. 1 Wgr

Nee

Ja, tenzij verwijzing naar wettelijke bepaling.

Reactie van (dagelijks) bestuur op zienswijze begroting.

Art. 35 Wgr

Nee

Ja, tenzij verwijzing naar wettelijke bepaling.

1

De bepalingen die verwijzen naar regelingen tussen provinciale bestuursorganen of bestuursorganen van waterschappen laten wij in deze memo buiten beschouwing.

proofadviseurs.nl

Pagina 1 van 7

Wijziging

Geregeld in:

Keuze?

Opnemen in GR?

Aanpassing termijnen in de begrotingscyclus

Art. 34, 34b en 35 Wgr.

Nee

Ja, tenzij verwijzing naar wettelijke bepaling.

Gezamenlijke enquête naar gevoerde bestuur als raden geen deelnemer zijn.

Art. 155 Gemeentewet

Nee

Nee, bevoegdheid altijd van toepassing.

Uitbreiding van de bevoegdheid van de rekenkamer tot bestuur van het samenwerkingsverband.

Art. 184 Gemeentewet

Nee

Nee, bevoegdheid altijd van toepassing.

Zienswijze over specifieke besluiten van het bestuur

Art. 10 lid 6 Wgr

Ja

Ja, vastleggen welke keuze.

Participatie van inwoners en belanghebbenden

Art. 10 lid 7 en 8 Wgr

Ja

Ja, vastleggen welke keuze.

Actieve informatieplicht door bestuur

Art. 17 Wgr

Ja

Ja, vastleggen hoe dit wordt ingevuld

Gemeenschappelijke adviescommissie

Art. 24a Wgr

Ja

Niet verplicht.

Evaluatie van de GR

Art. 11 Wgr

Ja

Ja, vastleggen welke keuze.

Voorwaarden en gevolgen van uittreding, waaronder de gevolgen van de rechtspersoon en voor het vermogen van de gemeenten waarvan bestuursorganen deelnemen.

Art. 9 Wgr

Ja

Ja, vastleggen welke keuze.

In het volgende hoofdstuk bespreken wij in verschillende paragrafen alle lichtpaars gekleurde rijen van bovenstaande tabel. In een keuzesessie bespreken wij vervolgens graag de beslissingen die vanuit GGD Amsterdam-Amstelland genomen moeten worden over de verschillende mogelijkheden die er zijn. Tijdens deze sessie zullen wij ook inhoudelijk bespreken welke mogelijkheden er zijn.

2 Keuzes voor in de GR GGD 2.1 Termijnen begrotingscyclus Wat betreft de gewijzigde termijnen geldt dat deze vanaf 1 juli 2022 in werking zijn getreden. De termijnen zoals in de GR GGD zijn opgenomen worden hierop aangepast. Omdat het uiterste termijnen betreft, behoeft hier in beginsel geen keuze te worden gemaakt. Op dit moment zijn echter de ‘oude’ termijnen opgenomen in de begrotingscyclus, daarom is het goed om na te denken over de wijze waarop de termijnen in de GR GGD opgenomen kunnen worden. Er kan voor gekozen worden om andere termijn in de GR GGD op te nemen, bijvoorbeeld vanwege de P&C-cyclus van de verschillende gemeenten of omdat er regionale afspraken over zijn gemaakt. Als hiervoor gekozen wordt dan laat dit onverlet dat de uiterste wettelijke termijnen hoe dan ook gelden, dus afwijkende termijnen moeten in ieder geval passen binnen de uiterste wettelijke termijnen. Afwijkende termijnen hoeven dus niet in de GR te worden vastgelegd, maar als deze in de GR worden vastgelegd dan dient iedere deelnemer zich daar

proofadviseurs.nl

Pagina 2 van 7

ook aan te houden. Afwijkende termijnen kunnen daarmee als zogenoemde ‘stok achter de deur’ worden gebruikt. Keuze: worden er andere termijnen dan de wettelijke termijn in de GR GGD opgenomen? Zo ja, welke? Zo nee? Dan worden de nieuwe wettelijke termijnen opgenomen. Dit kan overigens op verschillende manieren: of door het verwijzen naar de toepasselijke wetsbepaling of – voor een verbeterde zelfstandige leesbaarheid van de GR – door het opnemen van de termijnen in de GR GGD. Gemaakte keuze tijdens de sessie van 11 april 2023: In de GR GGD worden de wettelijke termijn opgenomen als uiterste termijnen. Er bestaat niet de wens om afwijkende termijnen (gelegen binnen de wettelijke uiterste termijnen) in de GR GGD op te nemen.

2.2 Zienswijze over specifieke besluiten van het bestuur Volgens artikel 10, vijfde lid Wgr moet in een GR worden opgenomen welke bestuursbesluiten, voorafgaand aan het nemen er van, voor het geven van een zienswijze moeten worden voorgelegd aan de raden van de gemeenten waarvan de colleges deelnemen in een GR. Er zijn een aantal verplichte besluiten waarvoor zienswijze gegeven moet worden 2. Naast deze wettelijk verplichte zienswijze-procedures, is het verplicht om iets op te nemen over de bestuursbesluiten die voor zienswijze aan de raden voorgelegd worden. Het ligt voor de hand te kiezen om ingrijpende besluiten of besluiten met een (grote) financiële consequentie voor zienswijze aan de raden voor te leggen. Oftewel, besluiten die de kaderstellende, controlerende en budgettaire bevoegdheden van de raden raken. Te denken valt bijvoorbeeld aan algemeen verbindende voorschriften, al dan niet financieel, de vaststelling van meerjarenbeleidsplannen of het instellen van bestuurscommissies. Voor GGD Amsterdam-Amstelland geldt dat sprake is van een openbaar lichaam, die vooral gericht is op uitvoering en (veel) minder op beleid.

Voorstelbaar is daarom dat, buiten de wettelijk verplichte bestuursbesluiten waarop zienswijze kan worden gegeven door de raden, er verder geen bestuursbesluiten van het algemeen bestuur van GGD Amsterdam-Amstelland worden aangewezen welke voorafgaand aan het nemen van het besluit ter zienswijze aan de raden moeten worden voorgelegd. Keuze: Worden er bestuursbesluiten genomen in de GR waarop de raden voorafgaand hun zienswijze mogen geven? Zo niet: dan wordt vastgelegd dat daarvan geen gebruik wordt gemaakt, buiten de besluiten waarvan wettelijk of reeds in de GR GGD is bepaald dat ze voor zienswijze langs de raden moeten. Zo wel: dan adviseren wij scherp te hebben welke besluiten dit dan betreffen. Gemaakte keuze tijdens de sessie van 11 april 2023: In de GR GGD wordt, naast de wettelijk verplichte, opgenomen dat vaststelling van meerjarenbeleidsplannen, zoals bijvoorbeeld de Regio Aanpak, ter zienswijze worden voorgelegd aan de raden voordat het bestuur besluit tot vaststelling.

2 Denk aan de zienswijze op de begroting en de zienswijze op het oprichten van en deelnemen in een

privaatrechtelijke rechtspersoon door het bestuur van een gemeenschappelijke regeling.

proofadviseurs.nl

Pagina 3 van 7

2.3 Evaluatie van de GR GGD In artikel 11a van de Wgr is opgenomen dat een gemeenschappelijke regeling bepalingen omtrent de evaluatie van de regeling moet bevatten. Uit de toelichting op de wetswijzing volgt dat verplicht is om in elke regeling iets op te nemen over evaluatie, maar dat dit ook mag betekenen dat wordt opgenomen dat er geen verplichte evaluatie plaats zal vinden. Wordt er niet geëvalueerd dan wordt dat opgenomen in de GR en hoeven er geen verdere keuzes gemaakt te worden. Wordt ervoor gekozen om wel te evalueren dan is het ook goed om na te denken over de frequentie en de termijn van de evaluatie. Bijvoorbeeld minstens eens per zes jaar of elke vier jaar. Ook kan er iets worden opgenomen over het moment. Zo is het bijvoorbeeld aan te raden om de evaluatie niet vlakbij of rondom raadsverkiezingen te laten plaatsvinden omdat dan de evaluatie mogelijk niet de aandacht krijgt of het momentum mee heeft om het een nuttige evaluatie te laten zijn. Overigens kan de keuze voor het moment van de evaluatie ook buiten de GR gelaten worden om niet ‘vast te liggen’. Hoe specifieker in de GR wordt opgenomen hoe met de evaluatie om te gaan, hoe ‘vaster’ dit ligt en hoe minder flexibiliteit er is daarvan af te wijken. Tot slot is het ook goed om bij voorbaat na te denken over wát het onderwerp van de evaluatie dient te zijn.

Ziet dat bijvoorbeeld op de inhoudelijke taken die zijn opgedragen aan GGD Amsterdam-Amstelland? Of de wijze waarop de financiën worden geregeld en de deelnemers bijdragen? Of wordt er gekeken naar de effectiviteit en het nut van de samenwerking binnen de GR GGD? Het staat vrij om hier iets over op te nemen in de regeling. Denk hierbij ook aan de mogelijkheid om op te nemen dat een jaar voorafgaand aan de evaluatie een besluit wordt genomen door de deelnemers of door het bestuur over de inhoud van de geplande evaluatie. Op dit moment is in de GR GGD nog niets opgenomen over evaluatie van de regeling. Daarom dient te worden nagedacht over de vraag wat wenselijk is hierover op te nemen. Keuze: Wel of geen evaluatie laten uitvoeren ten aanzien van de GR GGD? Zo niet: dan wordt in de GR opgenomen dat geen evaluatie plaats vindt. Zo wel: dan adviseren wij ook na te denken over: 1: de termijn waarbinnen geëvalueerd wordt en met welke frequentie; 2: wat er geëvalueerd gaat worden. Gemaakte keuze tijdens de sessie van 11 april 2023: In de GR wordt opgenomen dat het algemeen bestuur zorgdraagt voor een periodieke evaluatie van de GR waarbij het bestuur tevens bepaalt op welke onderwerpen en binnen welke termijnen de evaluatie plaats vindt. Dit laat ook de mogelijkheid vrij om in de Regio Aanpak een paragraaf over evaluatie op te nemen.

2.4 Gemeenschappelijke adviescommissie In de GR GGD is in artikel 22 opgenomen dat de mogelijkheid bestaat dat commissies van advies kunnen worden ingesteld door het algemeen bestuur van GGD Amsterdam-Amstelland. Met de inwerkingtreding van de gewijzigde Wgr is het ook mogelijk om een gemeenschappelijke adviescommissie, zie artkel 24a Wgr, in te stellen. Als de raden van de gemeenten waarvan de colleges deelnemen in de GR GGD unaniem verzoeken om de instelling er van, is het algemeen bestuur zelfs verplicht om tot de instelling van een dergelijke gemeenschappelijke adviescommissie over te gaan. In een gemeenschappelijke adviescommissie kunnen alleen raadsleden deelnemen. Het is niet verplicht dat elke raad een ‘eigen’ lid aanwijst. Een gemeenschappelijke adviescommissie kan ingezet worden voor drie doelen: adviseren aan raden over en afstemmen van zienswijzen die

proofadviseurs.nl

Pagina 4 van 7

raden mogen indienen, adviseren aan het bestuur over te nemen besluiten en voor de verbinding van de raden met het bestuur van het openbaar lichaam. De gemeenschappelijke adviescommissie heeft, zoals ook de naam al weggeeft, geen besluitvormende bevoegdheden. Dat betekent dat altijd sprake is van een advies aan de raden of het bestuur van het openbaar lichaam, maar dat de betreffende raden en het bestuur zelf de besluiten nemen. Een gemeenschappelijke adviescommissie is een instrument dat een actieve rol en dus tijd vraagt van de raden die daarin participeren. Dat betekent dat ook goed moet worden nagedacht over de vraag of het inzetten van een gezamenlijke adviescommissie gewenst is. Bij GR-en die hoofdzakelijk uitvoerend van aard zijn en waar weinig tot geen beleid wordt vastgesteld ligt het minder voor de hand om een gemeenschappelijke adviescommissie in te zetten. Als binnen het bestuur van het openbaar lichaam weinig tot geen besluiten genomen worden die voor zienswijze aan de raden worden voorgelegd, ligt het niet voor de hand om een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen omdat dan sprake is van weinig praktisch nut. Daarmee zou de afweging gemaakt kunnen worden dat als er in de GR, naast de begroting, geen andere besluiten worden opgenomen om ter zienswijze aan de raden voor te leggen, ook geen gemeenschappelijke adviescommissie wordt ingesteld.

Overigens is het niet noodzakelijk dat in de GR een ‘kapstokbepaling’ wordt opgenomen om een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen. Dit betekent dat ook op een later moment, zonder de GR te hoeven wijzigen, het mogelijk is tot instelling van een gemeenschappelijke adviescommissie over te gaan. Keuze: Is het op dit moment gewenst voor de GR GGD een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen? Zo ja, dient deze in de GR GGD te worden opgenomen? Gemaakte keuze tijdens de sessie van 11 april 2023: Er is voor gekozen om in eerste instantie geen gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen, gelet op het uitvoerende karakter van de GR GGD. Dit past ook bij de huidige praktijk en houding van de colleges en raden ten opzichte van de GR GGD.

2.5 Participatie van inwoners en belanghebbenden Volgens artikel 10 lid 7 Wgr wordt in een gemeenschappelijke regeling opgenomen op welke wijze de ingezetenen (van de gemeenten waarvan bestuursorganen deelnemen aan een gemeenschappelijke regeling) en belanghebbenden betrokken worden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. Het originele wetsvoorstel liet de ruimte om per gemeenschappelijke regeling een afweging te maken of er mogelijkheden voor participatie van inwoners en belanghebbenden in worden opgenomen. Echter, in het aangenomen amendement van Bromet is opgenomen dat het niet mogelijk is in een gemeenschappelijke regeling op te nemen dat geen ruimte wordt gegeven voor participatie. Er moet, met andere woorden, in elke gemeenschappelijke regeling een minimale variant van participatie worden opgenomen. Voor de GGD Amsterdam-Amstelland geldt dat enkel sprake is van mandatering van taken door de deelnemende colleges aan de GGD Amsterdam-Amstelland. Dit betekent dat aansluiting gezocht kan worden bij de wijze waarop participatie binnen de gemeenten wordt toegepast waarvan de colleges deelnemen aan de GR GGD. Er dient daarom nagedacht te worden over de wijze waarop participatie wordt opgenomen in de gemeenschappelijke regeling.

Keuze: Op welke manier wordt in de GR GGD invulling gegeven aan participatie? Gemaakte keuze tijdens de sessie van 11 april 2023: Er is voor gekozen om op een minimale wijze uitvoering te geven aan participatie. In de GR GGD wordt opgenomen dat het algemeen bestuur bepaalt welke van haar besluiten voor participatie

proofadviseurs.nl

Pagina 5 van 7

in aanmerking komen. Bij de praktische uitvoering daarvan wordt aangesloten bij de wijze waarop het gebruikelijk is in de gemeenten participatie vorm te geven.

2.6 Voorwaarden en gevolgen uittreding uit GR GGD Alhoewel in alle gemeenschappelijke regelingen (voor onbepaalde tijd) bepalingen zijn opgenomen over de wijze waarop deelnemers kunnen uittreden, is het sinds de wetswijziging van 1 juli 2022 verplicht om deze bepalingen uit te breiden. Uit de bepaling moet duidelijk worden welke gevolgen voor het vermogen van de rechtspersoon en voor het vermogen van de gemeenten waarvan de bestuursorganen deelnemen in de gemeenschappelijke regelingen. Dit betekent dat in de GR GGD moet worden opgenomen op welke wijze wordt bepaald wat de gevolgen van de uittreding zijn en op welke manier het vermogen van de deelnemers wordt beïnvloed. In sommige gevallen is door het (algemeen) bestuur van een gemeenschappelijke regeling een uittredingsregeling vastgesteld. Er kan voor gekozen worden de systematiek van de betreffende uittredingsregeling qua proces en qua inhoud over te nemen in de GR, in het geval deze uittredingsregeling tenminste voldoet aan de minimale vereisten die de wetgever daaraan stelt. Overigens is het ook voor verplichte GR-en, zoals de GGD Amsterdam-Amstelland, verplicht een uittredingsregeling in de GR op te nemen. Bijvoorbeeld in het geval van een gemeentelijke herindeling waarbij een gemeente samen gaat met gemeente die binnen het gebied van een andere veiligheidsregio ligt.

In dat geval zal ten aanzien van de nieuwe gemeente moeten worden bepaald bij welke GGD aangesloten wordt, het is natuurlijk niet voorstelbaar dat één gemeente bij twee GGD-en deelneemt. In alle gevallen geldt dat het vele malen beter is dat financiële gevolgen van een uittreding vastgelegd zijn voorafgaand aan het moment dat sprake is van een besluit of een wens tot uittreding. Op het moment dat een besluit over uittreding genomen is of sprake is van een herindeling, dient al duidelijk te zijn wat de gevolgen van een uittreding zijn omdat dit anders tot veel – financieel – gedoe leidt tussen de uittreder en de ‘achterblijvers’. Op dit moment is in artikel 34 van de GR GGD de uittreding geregeld. Volgens deze bepaling stelt het algemeen bestuur de regels vast voor de berekeningswijze van de uittreding. Dat betekent dat op dit moment de GR GGD niet voldoet aan de minimale voorwaarden die de wetgever stelt. Keuze: bepaal op welke wijze wordt bepaald welke gevolgen uittredingen hebben voor GGD Amsterdam-Amstelland en welke gevolgen dit heeft voor de (financiële) positie van de uittreder en de deelnemers.

Is op dit moment bijvoorbeeld sprake van een uittredingsreglement vastgesteld door het algemeen bestuur van de GGD Amsterdam-Amstelland? Zo ja, voldoet deze uittredingsregeling aan de minimale vereisten van de wetgever en kan deze worden opgenomen in de GR GGD? Of dienen de voorwaarden voor uittreding nog opgesteld te worden? Gemaakte keuze tijdens de sessie van 11 april 2023: Er is voor gekozen om in de GR een nieuwe bepaling ten aanzien van de uittreding op te nemen zodat deze voldoet aan de eisen die de wetgever daaraan stelt. Er zijn geen bijzondere aandachtspunten hierbij meegegeven.

2.7 Actieve informatieplicht door bestuur Sinds 1 juli 2022 moet ook in gemeenschappelijke regelingen ogenomen worden op welke wijze inlichtingen door het bestuur van een gemeenschappelijke regeling worden verstrekt aan de

proofadviseurs.nl

Pagina 6 van 7

raden van gemeenten waarvan de colleges deelnemen aan de gemeenschappelijke regeling. Dit is bepaald in artikel 17 van de gewijzigde Wgr. Dat betekent dat door GGD Amsterdam-Amstelland beslist moet worden op welke wijze dit gebeurt en dit dient in de regeling te worden opgenomen. Als sprake is van, bijvoorbeeld, een informatieprotocol, waarin het bestuur vastlegt op welke wijze de raden informeert over het wel en wee van de GGD Amsterdam-Amstelland, dan kan er voor gekozen worden in de GR te verwijzen naar dit protocol. Eventueel zou bijvoorbeeld voorafgaand aan het vaststellen er van door het algemeen bestuur zienswijze gevraagd kunnen worden aan de raden. Dit zou ook vastgelegd kunnen worden in de GR. Op dit moment is in de GR GGD in artikel 12 de actieve informatieplicht al opgenomen. Deze voldoet aan de minimale variant die de Wgr voor schrijft. Dat betekent dat alleen in het geval een meer uitgebreide regeling wenselijk is, op dit punt de GR GGD gewijzigd dient te worden. Keuze: op welke wijze worden de raden actief geïnformeerd zodat zij hun taken goed kunnen uitoefenen? Is het nodig de huidige minimale regeling van artikel 12 GR GGD hierop aan te passen? Gemaakte keuze tijdens de sessie van 11 april 2023: De huidige minimale regeling van artikel 12 GR GGD voldoet.

Bij de uitvoering kan daaraan de gewenste invulling gegeven worden zodat het niet noodzakelijk is daarover aanvullende bepalingen in de GR op te nemen.

proofadviseurs.nl

Pagina 7 van 7