Bijlage 1 - Evaluatie Steunimpuls (energie) armoede

Evaluatie Steunimpuls (energie) armoede Wat heeft het pakket aan maatregelen van de Gemeente Diemen bijgedragen aan de bestaanszekerheid van de inwoners? En wat kan de gemeente hiervan meenemen in toekomstig beleid?

Datum: Juli 2024 Auteur: Suzanne Hoogland Onderzoeker en Adviseur Aangesloten bij Van Vieren, www.vanvieren.nl

1

Inhoudsopgave Samenvatting .................................................................................................................................. 5 Deel 1. De Steunimpuls ................................................................................................................... 6 Totstandkoming Steunimpuls ............................................................................................................. 7

Zorgen in het college .................................................................................................................... 7 Van onrust naar een plan .............................................................................................................. 8 Een haalbaar en divers pakket ...................................................................................................... 8

Monitoren, evalueren en leren .......................................................................................................... 9

Leren over inhoud én proces ......................................................................................................... 9 Beperkingen van de evaluatie ....................................................................................................... 9

Deel 2. De initiatieven ................................................................................................................... 10 A. Energietoeslag naar Draagkracht ................................................................................................. 11

Totstandkoming ......................................................................................................................... 11 Verloop...................................................................................................................................... 12 Resultaat ................................................................................................................................... 12 Impact ....................................................................................................................................... 13 Vervolg ...................................................................................................................................... 14

B. Vliegende brigade......................................................................................................................... 16

Totstandkoming ......................................................................................................................... 16 Verloop...................................................................................................................................... 16 Resultaat ................................................................................................................................... 18 Impact ....................................................................................................................................... 19 Vervolg ...................................................................................................................................... 19

C. Reiskostenvergoeding Pantar ....................................................................................................... 21

Totstandkoming ......................................................................................................................... 21 Verloop...................................................................................................................................... 21 Resultaat ................................................................................................................................... 21 Impact ....................................................................................................................................... 22 Vervolg ...................................................................................................................................... 22

D. Crisis Fix Team .............................................................................................................................. 23

Totstandkoming ......................................................................................................................... 23 Verloop...................................................................................................................................... 23 Resultaat ................................................................................................................................... 24 Impact ....................................................................................................................................... 25 Vervolg ...................................................................................................................................... 25

E. Stadspasaanbod voor kinderen .................................................................................................... 26

Totstandkoming ......................................................................................................................... 26 Verloop...................................................................................................................................... 27 Resultaat ................................................................................................................................... 30 Impact ....................................................................................................................................... 33 Vervolg ...................................................................................................................................... 33

F. Draagvlakonderzoek Noodhulpbureau ......................................................................................... 35

Totstandkoming ......................................................................................................................... 35 Verloop...................................................................................................................................... 35 Resultaat ................................................................................................................................... 36 Impact ....................................................................................................................................... 36 Vervolg ...................................................................................................................................... 36

G. Armoede-brainstorm ................................................................................................................... 37 2

Totstandkoming ......................................................................................................................... 37 Verloop...................................................................................................................................... 37 Resultaat ................................................................................................................................... 38 Impact ....................................................................................................................................... 39 Vervolg ...................................................................................................................................... 39

H. Brief individuele inkomenstoeslag ............................................................................................... 41

Totstandkoming ......................................................................................................................... 41 Verloop...................................................................................................................................... 41 Resultaat ................................................................................................................................... 42 Impact ....................................................................................................................................... 42 Vervolg ...................................................................................................................................... 43

I. Uitbreiding uren Vroeg eropaf ...................................................................................................... 44

Totstandkoming ......................................................................................................................... 44 Verloop...................................................................................................................................... 44 Resultaat ................................................................................................................................... 45 Impact ....................................................................................................................................... 45 Vervolg ...................................................................................................................................... 46

J. Aandacht voor Budgetgesprekken ................................................................................................ 47

Totstandkoming ......................................................................................................................... 47 Verloop...................................................................................................................................... 47 Resultaat ................................................................................................................................... 47 Impact ....................................................................................................................................... 47 Vervolg ...................................................................................................................................... 48

K. Verruiming normen Voedselbank................................................................................................. 49

Totstandkoming ......................................................................................................................... 49 Verloop...................................................................................................................................... 49 Resultaat ................................................................................................................................... 49 Impact ....................................................................................................................................... 50 Vervolg ...................................................................................................................................... 51

L. Communicatieoffensief................................................................................................................. 52

Totstandkoming ......................................................................................................................... 52 Verloop...................................................................................................................................... 52 Resultaat ................................................................................................................................... 53 Impact ....................................................................................................................................... 54 Vervolg ...................................................................................................................................... 54

M. Menstruatie-uitgiftepunten ........................................................................................................ 55

Totstandkoming ......................................................................................................................... 55 Verloop...................................................................................................................................... 55 Resultaat ................................................................................................................................... 56 Impact ....................................................................................................................................... 57 Vervolg ...................................................................................................................................... 58

N. Armoedemonitor ......................................................................................................................... 60

Totstandkoming ......................................................................................................................... 60 Verloop...................................................................................................................................... 60 Resultaat ................................................................................................................................... 61 Impact ....................................................................................................................................... 61 Vervolg ...................................................................................................................................... 61

Deel 3. Lessen uit de Steunimpuls ................................................................................................. 62 Conclusie na de Steunimpuls ............................................................................................................ 63

Incidentele maatregelen............................................................................................................. 63 Aanpassing bestaande voorzieningen ......................................................................................... 64

3

Verkenningen............................................................................................................................. 65

Aanbevelingen .................................................................................................................................. 65 Lessen uit de Steunimpuls ................................................................................................................ 65 1. 2. 3. 4.

Afstemmen op de maatschappelijke werkelijkheid .............................................................. 66 Alle stemmen meenemen .................................................................................................. 66 Leren van de (neven)effecten ............................................................................................. 66 Oog voor het grotere geheel ............................................................................................... 67

Bijlagen ......................................................................................................................................... 68 Bijlage 1. Overzicht initiatieven van de Steunimpuls ....................................................................... 69

4

Samenvatting De zomer van 2022 was een periode met veel onrust. De Coronacrisis was net afgelopen, de oorlog tussen Rusland en Oekraïne begonnen, en als reactie daarop stegen de energieprijzen en de kosten voor levensonderhoud. Het college van de Gemeente Diemen maakte zich ernstig zorgen over de bestaanszekerheid van de inwoners van Diemen. Ze wilde actie ondernemen om inwoners in financiële moeilijkheden zo snel mogelijk – nog voor de koude maanden – te ondersteunen. Dit leidde tot de ontwikkeling van de Steunimpuls (energie)armoede; een ambitieus pakket aan maatregelen om kwetsbare inwoners van Diemen te ondersteunen. De Steunimpuls bestond uit een breed scala van veertien initiatieven; een mix van pilots, tijdelijke toeslagen, structurele aanpassingen, communicatiemaatregelen en verkennend onderzoek. Het resultaat van het pakket aan maatregelen moest zijn dat minder inwoners van Diemen in de (financiële) problemen zouden komen. Nu, ruim anderhalf jaar na de start van de Steunimpuls, wordt teruggekeken op de impact van de maatregelen.

In hoeverre hebben de initiatieven het effect gehad dat werd beoogd? En hoe kan dit worden meegenomen in de doorontwikkeling en herijking van het armoedebeleid? Alle veertien initiatieven uit de Steunimpuls zijn geëvalueerd, waarbij aandacht is geweest voor zowel het proces (totstandkoming en verloop) als het resultaat (de effecten, impact) en implicaties voor het vervolg. Uit de evaluatie blijkt dat de initiatieven uit de Steunimpuls elk op hun eigen manieren positieve effecten hebben gehad. Een aantal van de initiatieven heeft – door middel van financiële ondersteuning of praktische hulp – directe invloed gehad op de bestaanszekerheid van de inwoners van Diemen. Andere initiatieven hebben op een meer indirecte wijze effect. Bijvoorbeeld door inzichten te bieden die kunnen worden gebruikt in de beleidsontwikkeling van de armoedeaanpak of door inwoners op de hoogte te brengen van de minimaregelingen van de Gemeente Diemen. Om recht te doen aan de succesvolle initiatieven uit de Steunimpuls, is het belangrijk om zorgvuldig te overwegen hoe deze projecten gecontinueerd kunnen worden en een structurele plek binnen het beleid kunnen krijgen. Door te zorgen voor financiële dekking en voldoende capaciteit, kan de duurzaamheid van deze initiatieven worden gewaarborgd.

Voorbeelden hiervan zijn het Communicatieoffensief, het Noodhulpbureau, de Brede Aanpak Geldzorgen (voorheen Vliegende Brigade) en op termijn de Stadspas. Het proces rondom de Steunimpuls kende verschillende obstakels, zoals gevoelde tijdsdruk en de uitdaging om alle stappen zorgvuldig te doorlopen, ondanks de urgentie. Belangrijke lessen voor de toekomst zijn onder andere het belang van planmatig en strategisch werken, het betrekken van alle relevante stemmen en het leren van de (neven)effecten van de maatregelen. Al met al heeft de Steunimpuls bijgedragen aan de verbetering van de bestaanszekerheid van de inwoners van Diemen. Het programma heeft niet alleen directe financiële steun geboden, maar ook belangrijke inzichten geleverd voor toekomstig beleid. Het blijft echter een uitdaging om de effectiviteit van het bundelen van maatregelen onder één noemer te meten, aangezien sommige initiatieven al in ontwikkeling waren voordat de Steunimpuls van start ging.

5

Deel 1. De Steunimpuls

6

Totstandkoming Steunimpuls De zomer van 2022 was een periode met veel onrust. De Coronacrisis was net afgelopen, de oorlog tussen Rusland en Oekraïne net begonnen, en als reactie daarop stegen de energieprijzen en de kosten voor levensonderhoud. In de media was er veel aandacht voor de snel stijgende prijzen en de financiële gevolgen daarvan. Verschillende gemeenten ondernamen actie om hun inwoners te ondersteunen, bijvoorbeeld door regelingen aan te bieden om woningen te verduurzamen of met een verruiming van de landelijke energietoeslag. Het Team Beleid Samenleving van Gemeente Diemen zag deze zelfde risico’s. Echter, vanuit de praktijk – de netwerkpartners en de inwoners – van Diemen kwamen nog geen directe signalen over een toename van (financiële) moeilijkheden. Om meer te leren over wat er speelde onder de inwoners en waar zij behoefte aan hadden, maakte het team een plan om in het najaar een armoede-brainstorm te organiseren. Vanuit de Corona-periode hadden ze meegenomen om meer planmatig en strategisch te werk te gaan. Daarvoor was het van belangrijk eerst een beeld van de maatschappelijke werkelijkheid te vormen. In de brainstorm wilde het team daarover in gesprek met diverse netwerkpartners. De uitkomsten van het gesprek zouden helpen om zicht te krijgen op mogelijke oplossingsrichtingen.

Ook zouden de resultaten van de brainstorm input zijn voor het nieuwe armoedebeleid. Zorgen in het college Al voordat de armoede-brainstorm op 17 oktober 2022 kon plaatsvinden, kwam het onderwerp bestaanszekerheid op de agenda van de collegevergadering van 13 september 2022. Het plan voor de armoede-brainstorm had de gevoelens van onrust bij het college niet voldoende kunnen sussen. Het college maakte zich ernstig zorgen over de bestaanszekerheid van de inwoners van Diemen. Het was zo’n veelomvattend en urgent onderwerp. Daarbij lagen de koude maanden om de hoek, waardoor mensen meer gebruik zouden moeten maken van (dure) energie om hun woningen warm te houden. Het college wilde iets doen; actie ondernemen om inwoners in financiële moeilijkheden zo snel mogelijk te ondersteunen. Een plan om (energie)armoede te beperken.

Dit blijkt ook uit de notulen van de betreffende collegevergadering: “Het college heeft, in navolging van het kabinet en andere gemeenten, behoefte om iets extra’s te doen voor onze inwoners met het oog op het najaar/winter en de oplopende kosten.” Ze formuleerde een opdracht aan de directie van het sociaal domein: “Kom met een voorstel hoe de Gemeente Diemen dit najaar en deze winter concrete maatregelen kan aanbieden aan haar inwoners die door inflatie of door hogere energiekosten in de financiële problemen komen.” Half oktober – circa vier weken later en net na de armoede-brainstorm – verwachtte het college een integraal voorstel voor een Steunimpuls; een pakket aan maatregelen om kwetsbare inwoners van Diemen te ondersteunen. Uitgangspunt was dat er niet alleen nieuwe initiatieven zouden worden opgezet, maar dat er zorgvuldig werd gekeken naar bestaande maatregelen en mogelijkheden om die uit te breiden of aan te passen. Ook werd gevraagd om te aandacht te hebben voor samenwerking met of ondersteuning van initiatieven van inwoners en het maatschappelijk middenveld. Tot slot was onderdeel van de opdracht om de communicatie over de bestaande regelingen te intensiveren.

7

Twee dagen na de collegevergadering, op 15 september 2022, deelde wethouder Everhardt in de raadsvergadering mee dat het college werkte aan plannen om inwoners die in de financiële problemen dreigden te komen extra te ondersteunen. Van onrust naar een plan De mensen bij beleid en uitvoering van de Gemeente Diemen voelden zich overvallen door de opdracht van het college. Ze misten een inhoudelijke afstemming over het pakket aan maatregelen en overleg over de praktische haalbaarheid van deze opdracht. In de eerste instantie ontstond er onrust en verontwaardiging en tegelijkertijd was er sprake van tijdsdruk. De concerndirecteur van het fysieke domein werd betrokken om te helpen kaders te geven aan de opdracht en de opdracht af te bakenen: Voor wie doen we dit? Wat draagt echt bij voor de inwoners? En wat doen we al? De gesprekken die volgden gingen over de aanpak van bestaanszekerheid van de bewoners van Diemen. Rondom dat onderwerp gebeurde al veel en waren allerlei plannen in de maak – sommigen in een verder stadium dan anderen. Er werd besloten om een betekenisvol pakket samen te stellen van bestaande en nieuwe initiatieven om het totale aanbod van de gemeente inzichtelijk te maken: om in beeld te brengen wat Gemeente Diemen deed en wilde doen om bewoners te ondersteunen.

Dat was voor de gemeente een mooie kans om te benoemen wat er allemaal al gebeurde en om extra vaart te zetten achter initiatieven die nog in de opstartfase stonden. De initiatieven binnen het pakket werden niet alleen aangedragen vanuit beleid en uitvoer, maar kwamen ook voort uit moties van de raad (o.a. Menstruatie-uitgiftepunten en Vliegende Brigade). Een haalbaar en divers pakket Belangrijk in het samenstellen van het pakket aan maatregelen was de haalbaarheid van de plannen. Het moest een ambitieus pakket zijn, maar de gemeente wilde kunnen garanderen dat het daadwerkelijk uitvoerbaar was. Daarom waren zowel de directie, als beleid, Sociale Zaken en Communicatie betrokken. In oktober en november is er hard gewerkt om onder de noemer ‘Steunimpuls (energie)armoede’ een haalbaar pakket aan maatregelen samen te stellen waar iedereen zich in kon vinden: een bonte mix van pilots, tijdelijke toeslagen, structurele aanpassingen, communicatiemaatregelen, verkennend onderzoek, et cetera. Op 22 november 2022 ging het college akkoord met het collegevoorstel en twee dagen later, op 24 november, werd het voorstel voor de Steunimpuls in de raadsvergadering unaniem aangenomen. Bijlage 1 biedt een overzicht en korte beschrijvingen van alle initiatieven die onderdeel zijn van de Steunimpuls. Er waren grote verschillen tussen de hoeveelheid werk die de initiatieven vroegen.

Voor een aantal hoefde de gemeente – vrijwel – niets extra’s te doen (o.a. Voedselbank en Reiskostenvergoeding Pantar). Het ging hier om verruimingen van bestaande activiteiten. En een aantal (o.a. Energietoeslag naar Draagkracht, Vliegende Brigade en de Stadspas) vroegen juist veel extra tijd en capaciteit. Daarom werd een projectleider aangetrokken die een belangrijke rol speelde bij de interne en externe afstemming en de coördinatie van alle activiteiten.

8

Monitoren, evalueren en leren De doelstelling van de Steunimpuls was om extra ondersteuning te geven aan de inwoners van Diemen die door de hoge kosten – met name voor energie en boodschappen – in de problemen raakten. Het resultaat van het pakket aan maatregelen moest daarmee zijn dat minder inwoners van Diemen in de (financiële) problemen zouden komen. Met de Steunimpuls had de Gemeente Diemen de gelegenheid om binnen een korte tijd nieuwe initiatieven te ontwikkelen en bestaande maatregelen uit te breiden. Om grip te houden op de voortgang van al deze activiteiten gaf de projectleider elk kwartaal een update aan het college en de raad. Ook werd afgesproken om aan het einde van de Steunimpuls (halverwege 2024) een evaluatie uit te laten voeren. De vraag is: Wat heeft het pakket aan maatregelen van de Gemeente Diemen bijgedragen aan de bestaanszekerheid van de inwoners? En wat kan de gemeente hiervan meenemen in toekomstig beleid? De resultaten vanuit deze evaluatie – in combinatie met de armoedemonitor (zie Armoedemonitor) en een rekenkameronderzoek – kunnen worden meegenomen in de doorontwikkeling en herijking van het armoedebeleid in het najaar van 2024. Leren over inhoud én proces Zowel de verschillende initiatieven als het proces van de totstandkoming van de Steunimpuls bieden interessante inzichten die Gemeente Diemen kan meenemen in toekomstig handelen.

Daarom bevat deze evaluatie niet alleen een overzicht van de inhoudelijke resultaten van de initiatieven, maar ook beschrijving van het proces – van zowel de hele Steunimpuls als de individuele initiatieven. In Deel 2 van dit rapport worden alle initiatieven een voor een langsgelopen. Hierbij is de volgorde van het raadsvoorstel aangehouden. Per initiatief is er aandacht voor de totstandkoming van het initiatief, het verloop (waaronder financiën, communicatie), de resultaten, de impact en het mogelijke vervolg. In Deel 3 van dit rapport worden de lessen uit de initiatieven onder elkaar gezet en worden conclusies getrokken over de gehele Steunimpuls. Beperkingen van de evaluatie De voorliggende evaluatie biedt slechts een beeld van de korte-termijn effecten van de initiatieven uit de Steunimpuls. Idealiter hebben de initiatieven ook impact op langere termijn. Om een completer beeld te krijgen van de impact van het gehele pakket aan maatregelen zou de gemeente een inkomenseffectrapportage (zie armoedemonitor) kunnen uitvoeren over 2023 en 2024 en een vergelijking kunnen maken van de periode voor en na de Steunimpuls. Dit geeft echter nog steeds een beperkt beeld van de bredere effecten van de initiatieven uit de Steunimpuls.

De wens was om in deze evaluatie zowel de cijfermatige resultaten, als de ervaringen van inwoners van Diemen mee te nemen – bij de initiatieven waarbij dat interessant was. Er is via verschillende netwerkpartners geprobeerd uit te reiken naar Diemenaren om in gesprek te raken over de impact van de onderdelen van de Steunimpuls. Dit bleek echter moeilijker dan verwacht. Voor een deel vanwege privacyoverwegingen en ook vanwege het onderwerp van de Steunimpuls. Mensen vinden het nog ongemakkelijk om over hun financiële situatie te spreken.

9

Deel 2. De initiatieven

10

A. Energietoeslag naar Draagkracht Doel: Het financieel ondersteunen van mensen die in de financiële problemen kwamen door de gestegen energiekosten. Totstandkoming In 2022 werd landelijk een energietoeslag in stand geroepen, als reactie op de toenemende kosten van energie. De stijgende kosten hadden een aanzienlijke impact op huishoudens. Om mensen met een laag inkomen te compenseren konden zij in aanmerking komen voor de energietoeslag: een eenmalig bedrag van 1.300 euro. Huishoudens in Diemen met een inkomen tot een bepaald percentage van het sociaal minimum konden gebruik maken van deze toeslag. Landelijk werd de norm van 120 procent aangehouden en in Gemeente Diemen is 130 procent gehanteerd. Immers, in Diemen worden huishoudens met een inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum gerekend tot minimahuishoudens. Dit waren in Diemen naar schatting tussen de 1.500 en 2.000 huishoudens. De vraag was of hiermee voldoende mensen ondersteund werden. Door de stijgende prijzen en de hoge energiekosten zouden ook de mensen met ‘hogere inkomens’ in de financiële problemen kunnen komen. In het college en de gemeenteraad van Diemen heerste de wens om de groep mensen die energietoeslag ontving te vergroten. In navolging van andere gemeenten (o.a.

gemeente Utrecht) zou de grens voor de eenmalige energietoeslag nog verder kunnen worden verhoogd naar huishoudens met een inkomen tot 140 of zelfs 150 procent boven het minimum. Aanvankelijk leek het een gemakkelijke oplossing om meer mensen ondersteuning te bieden. Echter, vanuit het beleid en de uitvoer ontstonden twijfels. Om de energietoeslag snel uitvoerbaar te maken werd slechts het inkomen van huishoudens getoetst; er werden geen toetsen gedaan op vermogen of gestegen energielasten. Het was een aanname dat deze groep mensen financieel te lijden had onder de gestegen prijzen. Voor de aanvankelijke energietoeslag was dat een landelijke keuze, maar wanneer Gemeente Diemen deze groep zou uitbreiden zou een nog groter aantal mensen een bedrag ontvangen zonder dat er kennis was over de financiële situatie. Paste deze uitbreiding wel bij de problematiek van gestegen energielasten en toenemende kosten? Het was immers een probleem van (‘hoge’) kosten en niet van (‘laag’) inkomen. “Het is altijd lastig om de ‘juiste’ mensen te bereiken. En het was belangrijk om daar nu goed over na te denken: om te voorkomen dat we met hagel zouden schieten. We hebben echt gekeken naar wat het werkelijke probleem was en voor wie en geprobeerd om daarbij aan te sluiten.

Natuurlijk is het niet haalbaar om een hele draagkracht-berekening te maken, dus we moesten toch een beetje kort door de bocht gaan met welke data we opvroegen. Het eindresultaat was een verantwoorde afweging.” – medewerker Beleid Door beleid werd een tweede scenario voorgesteld waarbij nauwkeuriger werd gekeken naar de doelgroep. Dit was de ‘Energietoeslag naar Draagkracht’. In dit scenario zou de gemeente preciezer kijken naar de oorzaken van de problematiek en die aanspreken. Welke mensen kwamen in de financiële problemen door de hoge energiekosten? De toets werd: als mensen na aftrek van vaste lasten onder het bijstandsniveau kwamen – en nog niet in aanmerking waren gekomen voor de energietoeslag – kregen ze eenmalig een bedrag van 1.300 euro. Hierbij werden het inkomen,

11

vermogen (spaargeld en bezittingen) en kosten voor energie, wonen en zorgverzekering getoetst. Op 24 november heeft de raad met dit voorstel ingestemd, als onderdeel van de gehele Steunimpuls. Verloop Tussen 1 mei en 31 december 2023 konden bewoners van Diemen de Energietoeslag naar Draagkracht aanvragen. Inwoners van Diemen konden de aanvraag digitaal doen via de website van de gemeente, of per post. Naast gegevens over inkomen, vermogen en kosten voor energie, wonen en zorgverzekering, moesten mensen met nota’s aantonen dat hun energielasten waren toegenomen. Als bleek dat de energielasten tussen het voorgaande en het huidige jaar niet waren gestegen, dan werd de aanvraag afgewezen. Communicatie Een grote uitdaging in het uitvoeren van de maatregel was om de mensen te bereiken die in aanmerking kwamen voor de Energietoeslag naar Draagkracht. De gemeente kon deze huishoudens niet rechtstreeks aanspreken, omdat niet bekend was voor wie de voorwaarden golden. Daarbij ging het om een doelgroep die normaal gezien niet zo gericht was op sociale zaken. Na het tweede kwartaal waren er 25 aanvragen. Dat waren er minder dan verwacht, maar anderzijds er was ook geen beeld van de werkelijke grootte van de groep. Met verschillende communicatiekanalen is geprobeerd de doelgroep te bereiken: • Er is een persbericht over de Energietoeslag naar Draagkracht verstuurd op 6 april 2023.

• Er is een pagina over de Energietoeslag naar Draagkracht geopend op de website van de Gemeente Diemen. • Er is een betaalde sociale mediacampagne (Facebook) gedaan in oktober 2023. Het hoofddoel van de campagne was het bereiken van zoveel mogelijk mensen. De advertentie werd breed uitgezet, naar iedereen in Diemen vanaf 18 jaar. • Er is een flyer gemaakt en verspreid in oktober 2023. • In het Diemernieuws is regelmatig aandacht besteed aan de Energietoeslag naar Draagkracht, bijvoorbeeld door middel van artikelen en banners. • Via een advertentie in de nieuwsbrief van economische zaken. • Via een advertentie in de nieuwsbrief van de ouderenbond. • En door de regeling actief onder de aandacht van netwerkpartners te brengen. Financiering Aangezien het onbekend was hoe groot de doelgroep van deze maatregel was, was het ook moeilijk te voorspellen hoeveel aanvragen op basis van draagkracht konden worden verwacht. In de kostenberekening is uitgegaan van 200 (toegekende) aanvragen. Op basis van deze schatting werd eenmalig 300.000 euro begroot: 260.000 euro aan uitkeringskosten (200 keer 1.300 euro) en 40.000 euro aan uitvoeringskosten. Hiervoor werden Rijksmiddelen eerst worden ingezet. Bij eventuele overschrijding van het budget zou verantwoording worden opgenomen in de jaarrekening van 2022.

Resultaat In totaal zijn er 66 aanvragen geweest voor de Energietoeslag naar Draagkracht (zeven per post en 59 digitaal). Hiervan zijn tien aanvragen toegekend (15 procent). Deze aanvragers hebben eenmalig het bedrag van 1.300 euro ontvangen. Van de 66 aanvragen zijn er 64 gedaan in 2023. Door een fout in de

12

aanvraagpagina stond de procedure korte tijd na de deadline, begin 2024, nog open. De twee aanvragen die daaruit voortkwamen zijn in behandeling genomen. Voor de afwijzingen waren in hoofdlijnen twee motieven. Een grote groep aanvragers was in de veronderstelling dat dit de nieuwe energietoeslag van 2023 was, en heeft dus een onjuiste regeling aangevraagd. Zij waren hiernaar op zoek en kwamen deze toeslag tegen; dit was een tijd lang de enige procedure die openstond. Deze groep mensen voldeed niet aan de voorwaarden omdat zij (meestal) recht hadden op de reguliere toeslag. De andere groep afgewezen aanvragers was wel bewust op zoek naar deze regeling, maar voldeed niet aan de voorwaarden omdat zij na aftrek van de financiële lasten nog boven het minimum uitkwamen. Zij zijn gewezen op mogelijke andere regelingen. “Een heleboel mensen hebben het gevoel dat ze financieel door het ijs zakken. Als we dan de cijfers op een rijtje zetten ligt het besteedbaar inkomen nog best ver boven de grens die wij hanteren. Vanuit ons gezien zit er nog rek in de situatie. Dat kan voor mensen ook een inzicht zijn: ‘Het is toch nog niet zo erg als ik dacht’.” - Medewerker Sociale Zaken Communicatie Er is via verschillende kanalen intensief gecommuniceerd over de regeling in de hoop de doelgroep te bereiken.

Het is lastig te bepalen in hoeverre de gemeente hier succesvol in is geweest, met name als het gaat om de papieren campagnes. Wat betreft de sociale mediacampagne zijn er wel gegevens bijgehouden. Deze campagne heeft een groot aantal personen in de omgeving Diemen bereikt. Er zijn ongeveer 65.459 weergaven geweest van het bericht, waarvan 39.460 unieke personen. In totaal hebben 390 personen doorgeklikt naar meer informatie op de website van de gemeente en 25 personen hebben met de knop ‘like’ aangegeven het bericht leuk te vinden. Tenslotte hebben vier mensen op het bericht gereageerd en is het door drie personen gedeeld binnen hun netwerk. Financiering In plaats van de begrootte 200 aanvragen zijn er tien aanvragen voor de Energietoeslag naar Draagkracht toegekend. Uitgaande van de berekening die is gebruikt bij de begroting is er een totaal van 13.000 euro uitgegeven aan uitkeringskosten (tien keer 1.300 euro). Inclusief de uitvoeringskosten is er een bedrag van 53.000 euro uitgegeven aan deze maatregel. Impact De Energietoeslag naar Draagkracht is ontstaan vanuit de wens om mensen te ondersteunen die in de financiële problemen kwamen door de gestegen energiekosten. In totaal hebben tien huishoudens financiële steun ontvangen door deze maatregel.

Onder aan de streep zijn dat er niet veel, en tegelijkertijd waren dit wel de mensen die de gemeente met deze maatregel wilde bereiken. Het is niet mogelijk om iets te zeggen over hoeveelheid mensen die recht heeft op de toeslag, maar deze niet hebben aangevraagd, aangezien er geen gegevens bekend zijn van deze groep. Wel kan er worden gesteld dat door de gemeente intensief is gecommuniceerd om inwoners te informeren over de regeling. “Via de nieuwsbrief van de ouderenbond las een ouder echtpaar over de ‘Energietoeslag naar Draagkracht’. Zij wilden weten of zij daarvoor in aanmerking kwamen, omdat ze nét boven de 130 procent uitkwamen en dus geen gebruik konden maken van de reguliere energietoeslag.

13

Met de voorzitter van de ouderenbond gingen zij de voorwaarden na. Op het eerste gezicht leken zij aan alle eisen te voldoen, echter op één onderdeel bleven zij hangen. De energiekosten in het jaar 2020-2021 waren hoger dan de kosten in 2021-2022. Het stel – wonende in een hoekhuis – had in het eerste jaar minder dan 500 euro (jaarlijks) uitgegeven aan energie en gas. Ze waren bang geweest voor de hoge kosten en waren erg zuinig omgegaan met energie: droegen warme truien overdag en hadden extra dekens. Daarmee hadden ze veel kosten bespaard, met als gevolg dat ze niet meer in aanmerking kwamen voor de Energietoeslag naar Draagkracht. Eind 2023 hebben zij opnieuw een aanvraag gedaan en daarvoor de energiekosten voor 2022-2023 meegenomen. Met deze gegevens kwamen zij wel in aanmerking voor de toeslag. Ze waren heel positief over de mogelijkheid die de toeslag bood en konden de extra middelen goed gebruiken.” Door te kiezen voor een specifieke doelgroep voor de extra energietoeslag was er zekerheid dat de middelen terechtkwamen bij mensen die het nodig hadden. In tegenstelling tot het scenario waarbij de doelgroep bestond uit huishoudens met een inkomen tot 140 of 150 procent. Naar schatting ging dit om 318 (140 procent) of 636 (150 procent) huishoudens, waarvan onbekend was of ze te maken hadden met financiële problemen na de gestegen energiekosten.

Dat zou ‘honderden’ aanvragen hebben opgeleverd. Bij een verhoging naar 140 procent waren de kosten voor inhuur van capaciteit begroot op 13.000 euro en de kosten voor de toeslag zelf 325.000 euro (totaal 338.000 euro). Bij een verhoging naar 150 procent werden de kosten voor inhuur van capaciteit geschat op 26.000 euro en de toeslag zelf 650.000 euro (totaal 676.000 euro). Deze nieuwe manier van toetsen heeft de gemeente in die zin veel ambtelijke capaciteit en geld bespaard. Anderzijds zijn er met de opzet van de alternatieve maatregel beleidskosten en implementatiekosten gemaakt en hebben ‘slechts’ tien mensen ondersteuning ontvangen. Mogelijke oorzaken voor de beperkte hoeveelheid aanvragen zijn: • Aanpassing energieverbruik. Inwoners hebben hun energieverbruik aangepast naar aanleiding van de gestegen prijzen, waardoor de energielasten niet zijn toegenomen – zoals ook bleek uit het voorbeeld. • Doelgroep bestaat niet. Mogelijk is de ‘reguliere energietoeslag’ die in Diemen ruim (tot 130 procent) is toegepast, toereikend. De inwoners die onvoldoende draagkracht hadden, vallen binnen de doelgroep tot 130 procent. • Doelgroep is niet bereikt. Ondanks de intensieve campagnes hebben berichten over de regeling de doelgroep niet bereikt, of voelde de doelgroep zich niet aangesproken.

Vervolg De Energietoeslag naar Draagkracht was een incidentele maatregel als reactie op de snel stijgende energieprijzen en de hoge kosten voor levensonderhoud. Vanaf 1 januari 2024 stopte deze toeslag. Inmiddels zijn de energieprijzen wat gedaald, waardoor meer mensen hun energierekening weer kunnen betalen. Bovendien hebben overheden ook andere maatregelen genomen om de financiële lasten van mensen te verlichten, zoals belastingverlagingen of subsidies voor energiezuinige apparaten. Op de vraag of deze manier van toeslag organiseren in de toekomst opnieuw zou kunnen worden ingezet zijn de meningen binnen de gemeente verdeeld. De manier van (kritisch) kijken spreekt aan:

14

‘Past de oplossing bij het daadwerkelijke probleem?’ ‘Welke probleem willen we oplossen?’. Echter, er zijn ook kritische geluiden over de hoeveelheid werk die de regeling met zich mee heeft gebracht, ten opzichte van wat het heeft opgeleverd. Vooral omdat dit een tijdelijke regeling was: is dit echt wat mensen nodig hebben? Weten we goed genoeg wat er speelt bij deze doelgroep? Voor in de toekomst gaat de voorkeur uit naar meer duurzame oplossingen en investeringen, zoals het verbeteren van bestaande minimaregelingen. Ondanks dat de Energietoeslag naar Draagkracht niet wordt vervolgd, is er interesse in het leren over de manier van denken waarmee de regeling is ontworpen. Zowel het kijken naar kostenbewust handelen, als het afstemmen van probleem en oplossing. De vraag die nog open staat is: hoe nemen we de lessen uit de totstandkoming mee naar de toekomst?

15

B. Vliegende Brigade Doel: Het proactief verspreiden van informatie om rechthebbenden te helpen bij het benutten van de minimaregelingen van Gemeente Diemen, terwijl we ook de behoeften van de doelgroep leren kennen om een passend plan van aanpak te ontwikkelen. Totstandkoming De Gemeente Diemen beschikt over veel en effectieve minimaregelingen. Hoewel inwoners van Diemen met behulp van verschillende mediakanalen worden opgeroepen om bij (dreigende) problemen contact op te nemen, zijn er altijd groepen inwoners die geen gebruik maken van de regelingen. Ze nemen niet uit zichzelf contact op met de gemeente of zijn niet op de hoogte van hun recht op de regelingen. Om niet-gebruik te voorkomen blijkt proactief naar buiten treden met deze regelingen het meest effectief. Daarom is het essentieel om proactief contact te maken met inwoners en de regelingen te promoten op diverse locaties binnen de gemeente. Op 13 oktober 2022 heeft de PvdA de motie 'Vliegende brigade' ingediend. In deze motie verzocht de raad het college om een plan van aanpak te ontwikkelen voor het organiseren van een 'Vliegende Brigade', vergelijkbaar met de Amsterdamse ‘Flying Squad’. De Diemense ‘Vliegende Brigade zou proactief informatie verspreiden over de gemeentelijke regelingen op plaatsen waar veel inwoners samenkomen. Het college heeft deze motie omarmd.

Met deze aanpak wilde het college ervoor zorgen dat beschikbare regelingen worden gebruikt zoals bedoeld, zodat (financieel) kwetsbare inwoners ondersteuning ontvangen en de gemeente effectiever armoede kan bestrijden. Om niet-gebruik van regelingen te voorkomen heeft de Gemeente Amsterdam de ‘Flying Squad’ opgezet. De website van de Gemeente Amsterdam geeft uitleg over dit team. De Flying Squad is onderdeel van de afdeling Werk, Participatie en Inkomen en bestaat uit medewerkers van de afdeling armoedebestrijding. Omdat deze mensen dagelijks aanvragen behandelen kunnen zij direct vragen beantwoorden. Ze weten immers precies waar inwoners recht op hebben en hoe aanvragen werken. De Flying Squad geeft in heel Amsterdam gratis presentaties over de regelingen van de gemeente voor inwoners met weinig geld. Zo zorgen ze ervoor dat alle mensen die er recht op hebben, de regelingen kunnen aanvragen. De insteek was dat de Vliegende Brigade bestond uit de collega’s van verschillende afdelingen van de Gemeente Diemen die zich verantwoordelijk voelen om de doelstellingen te realiseren. Ze zouden mensen niet alleen over de regelingen zelf informeren, maar ze ook voorzien van het netwerk van informatie en handvatten.

Verloop1 Op 22 en 23 november, en 13 en 14 december 2022 zijn de consulenten van de afdeling Sociale Zaken – als Vliegende Brigade – naar buurthuizen in Diemen gegaan om proactief informatie te verstrekken over minimaregelingen. Ook hebben de energiecoaches actief informatie verspreid (onder andere met flyers) en heeft de gemeente netwerkpartijen geïnformeerd over de minimaregelingen. Deze eerste 1

Het verloop van de aanpak ‘Vliegende Brigade’ is een dynamisch proces geweest waarin inzichten uit de praktijk steeds direct werden toegepast in de manier van aanpakken. Het is daardoor niet strak afgebakend waar dit initiatief eindigt en de nieuwe aanpak (met onder andere het inloopspreekuur) begint.

16

acties hadden echter niet het gewenste effect. Het leidde niet tot een hoger bereik en de doelgroep (de mensen in verborgen armoede) werd niet goed bereikt. Zo bleek dat de doelgroep niet op deze locaties op die momenten samenkwam, dat deze mensen niet op de Vliegende Brigade afkwamen en/of dat ze zich niet comfortabel voelden om in die setting het gesprek aan te gaan over armoede, schulden, geldzorgen of minimaregelingen. De eerste ervaringen leerden dat er behoefte was aan een scherper beeld van de behoeften van de inwoners van Diemen en wat nodig was om mensen goed te kunnen informeren. De gemeente wilde een zorgvuldige en weloverwogen aanpak realiseren, waarmee de Vliegende Brigade gericht de Diemenaren kon bereiken die dit nodig hebben. Een andere belangrijke constatering van de eerste acties was dat het communicatiemateriaal niet aan de wensen voldeed. Er was behoefte aan een algemene folder over minimaregelingen en schuldhulp om inwoners op een gemakkelijke en laagdrempelige manier te informeren over de verschillende regelingen. In juli 2023 zijn er in het kader van de aanpak 'Vliegende Brigade' koffiegesprekken met inwoners georganiseerd op drie locaties in Diemen. Op 13 juli bij buurthuis het Noorderlicht en de Beukenhorst en op 19 juli bij de Diemermarkt.

Als onderdeel van 'Gemeente gaat in gesprek' bezochten de wethouder en geïnteresseerde collega’s deze verschillende locaties om koffie aan te bieden en in gesprek te gaan met de inwoners. Het team kreeg informatiemateriaal en een lijst met voorbeeldvragen. Het doel van de koffiegesprekken was tweeledig: inwoners informeren over de minimaregelingen en input verzamelen voor verdere ontwikkeling van de Vliegende Brigade. De gemeentemedewerkers toonden interesse en nieuwsgierigheid naar de inwoners van Diemen, waarbij ze informatie verzamelden over hoe de gemeente mensen in financiële nood kon bereiken en helpen. Ook werd de nieuwe flyer ('Geldzorgen? Diemen helpt!') getoetst op taal, vormgeving en inhoudelijke boodschap. Deze gesprekken leverden relevante informatie op voor de vervolgaanpak van de Vliegende Brigade en de verbetering van de flyer. Er werden ook gesprekken gevoerd met verschillende netwerkpartners, zoals buurthuizen en scholen. In de gesprekken ging het over de aanpak van armoede, het bereiken van de doelgroep en de behoeften vanuit het maatschappelijke veld om inwoners te informeren en door te verwijzen naar beschikbare minimaregelingen en ondersteuningsmogelijkheden. Aanvankelijk was het plan om in het najaar ook mee te lopen met de energiecoaches, maar in die periode vonden er geen huisbezoeken plaats.

Communicatie Op 22 november en 12 december 2022, vlak voor de bezoeken, is de komst van de Vliegende Brigade aan de Huizen van de Buurt aangekondigd met een bericht op Facebook: ‘Geldzorgen zijn heel vervelend. Het kan iedereen overkomen. Je staat er niet alleen voor! Onze collega’s van de Vliegende Brigade komen langs in de buurt. Zij vertellen hoe je geholpen kunt worden bij geldzorgen en geven slimme tips om zelf thuis energie te besparen. Je kunt, zonder afspraak, langskomen (…).’ In de Facebook-berichten stonden de data en een link naar het bijpassende nieuwsbericht op de website van de gemeente. Het bericht van 22 november is 2.369 keer bekeken, door 2.057 unieke bezoekers en zeven keer gedeeld. Acht bezoekers hebben aangegeven dat ze het bericht leuk vonden (‘like’). Het bericht van 12 december is 1.743 keer bekeken door 1.709 unieke bezoekers en heeft twee reacties gekregen. Negen bezoekers hebben aangegeven dat ze het bericht leuk vonden (‘like’).

17

Ook de koffiegesprekken van de zomer 2023 zijn online aangekondigd. Op 12 juli, een dag voor de eerste gesprekken, is via de Facebookpagina van Gemeente Diemen een bericht uitgestuurd om mensen uit te nodigen om in gesprek te gaan: ‘Kopje koffie en een goed gesprek’. (…) ‘Steeds meer mensen hebben geldzorgen. We praten graag eens over hoe jij denkt dat wij jou daarbij kunnen helpen’. Het bericht is 1.259 keer bekeken, door 1.148 unieke bezoekers, 6 bezoekers hebben aangegeven dat ze het bericht leuk vonden (‘like’). Na afloop van de eerste koffiegesprekken plaatste de Gemeente Diemen op 14 juli opnieuw een bericht op Facebook met een terugkoppeling over 12 juli: ‘Gisteren hadden we mooie gesprekken in Diemen Noord en Diemen Zuid. Voorbijgangers konden een lekker kopje koffie met ons drinken van Koffie Kriek, de koffiekar van sociaal ontwikkelbedrijf Pantar. Steeds meer mensen hebben geldzorgen. We vroegen hoe we inwoners daarbij kunnen helpen. Ook meepraten? Volgende week woensdag staan we op de markt op het Diemerplein! (…). Het bericht is 1.981 keer bekeken, door 1.872 unieke bezoekers, 20 bezoekers hebben aangegeven dat ze het bericht leuk vonden (‘like’) en zes mensen hebben op het bericht gereageerd.

Tot slot stond er op 19 juli, de dag van gesprekken op de Diemermarkt, een artikel in het Diemernieuws om mensen uit te nodigen voor de gesprekken: ‘De medewerkers van de gemeente zijn vandaag nog tot 14.00 u beschikbaar voor een kopje koffie en een goed gesprek’. In dit bericht stond ook een korte terugkoppeling over de eerste gesprekken tussen de Diemenaren en de gemeente. Tabel 1, Cijfers over berichten m.b.t. Vliegende Brigade op sociale media.

Datum

Weergaven

Unieke bezoekers

Likes

Reacties

Gedeeld

22 november

2.369

2.057

8

0

7

12 december

1.743

1.709

9

2

0

12 juli

1.259

1.148

6

0

0

14 juli

1.981

1.872

20

6

0

Financieel De Vliegende Brigade kon binnen het bestaande budget worden bekostigd. Resultaat Bij de koffiegesprekken tussen de gemeente en inwoners van Diemen zijn ongeveer 65 drankjes uitgedeeld. Het is niet bekend hoeveel mensen er precies waren (of door hoeveel mensen de drankjes zijn gedronken – er waren ook mensen die niets wilden drinken) en hoeveel gesprekken er zijn gevoerd. Zowel de inwoners van Diemen als de medewerkers van de gemeente waren positief over de koffiegesprekken. De aanwezigen waardeerden dat de Gemeente Diemen zich op deze manier toonde en dat er hulp beschikbaar is voor mensen met geldzorgen. Uit de gesprekken met bewoners en de netwerkpartners kwamen een aantal conclusies die input geven voor een nieuwe aanpak. De belangrijkste waren: • Goed informatie- en communicatiemateriaal is van belang om de minimaregelingen onder de aandacht te kunnen brengen.

18

• • •

•

Er is behoefte aan een inloopspreekuur om voor vragen en ondersteuning langs te komen en persoonlijk in gesprek te gaan met iemand van de gemeente of een hulpverlener. Netwerkpartners hebben behoefte aan een vast aanspreekpunt en duidelijke informatie over de verschillende regelingen en hulpverleningsmogelijkheden. De doelgroep haalt voor een groot deel informatie op in het eigen netwerk en maatschappelijke veld waarin ze zich begeven (bijvoorbeeld via hulpverleners, school, voorbeeld- en sleutelfiguren). Het is belangrijk dat een ingewikkelde aanvraagprocedure geen drempel vormt voor het doen van een aanvraag. De vraag is of de aanvraagprocedure verbeterd kan worden.

Financieel De incidentele kosten (zoals het huren van de koffiekar) zijn gemaakt binnen het bestaande budget van de Steunimpuls. De communicatiekosten hebben sterke relatie met het Communicatieoffensief en zijn daarin meegenomen. Impact Vooralsnog kan nog weinig worden gezegd over de impact van de Vliegende Brigade in deze vorm op de inwoners van Diemen. Mogelijk zijn er gesprekken geweest met rechthebbenden van minimaregelingen, of is de doelgroep via netwerkpartners op de hoogte gebracht van de regelingen. Daar zijn echter geen gegevens over bekend. Echter, de gesprekken met inwoners en netwerkpartners hebben grote invloed op de vervolgaanpak van de Vliegende Brigade. Op basis van de acties en de bevindingen lijkt de titel ‘Vliegende Brigade’ niet passend en volledig dekkend. Het plan van aanpak is flink aangescherpt en er is gekozen voor een nieuwe naam: brede aanpak geldzorgen. Immers, het gaat niet enkel over ‘uitvliegen’, maar het betreft een bredere aanpak om inwoners met geldzorgen te bereiken en niet-gebruik van regelingen te verminderen. Daarnaast is er geen sprake van een ‘brigade’ zoals in de Amsterdamse situatie. De oorspronkelijke doelstellingen (outreachend, laagdrempelig, bereik vergroten) blijven, maar met een aanpak bestaande uit deelprojecten die passen bij de Diemense situatie, gebaseerd op de input van de inwoners en de netwerkpartners.

Zo hoopt de gemeente ervoor te zorgen dat rechthebbenden in Diemen op de hoogte zijn van de minimaregelingen van de Gemeente Diemen en hier gebruik van maken. Vervolg De aanpak bestaat uit verschillende deelprojecten die in 2024 stapsgewijs zijn of worden opgepakt. De deelprojecten zijn gebaseerd op de bevindingen van de aanpak. 1. Actualiseren van communicatie- en informatiemateriaal Het (door)ontwikkelen en structureel actueel houden van het communicatie- en informatiemateriaal is in 2023 al opgepakt als onderdeel van de ‘Vliegende Brigade’. De nieuwe folder (‘Diemen helpt met extra geld’) is bijna klaar. Anders dan eerder is de folder geschikt voor zowel professionals als bewoners. In de folder wordt meer gebruikt gemaakt van beeld en de folder bevat minder – maar meer toegankelijke – tekst. De vervolgstap is om de webpagina’s aan te passen op logische structuur, uitnodigende titels en passende inhoud. Daar is de gemeente voorjaar 2024 mee gestart. 19

2. Integraal inloopspreekuur De behoefte aan een ‘zittende brigade’ was een belangrijk signaal vanuit de koffiegesprekken. In november 2023 heeft de PvdA de motie ‘Niet-gebruik verder verminderen’ ingediend. Daarin vroeg de partij het college om een verkenning te doen naar de mogelijkheden van een inloopspreekuur voor minimaregelingen en geld(zorgen). Het college heeft de mogelijkheden van een inloopspreekuur verkend en half februari 2024 is een start gemaakt met de pilot ‘Breed Inloopspreekuur’ in de Brede Hoed. Doel hiervan was om inwoners die niet weten waar ze naartoe kunnen met hun hulpvraag de kans te bieden om binnen te lopen. Dit ‘Breed Inloopspreekuur is niet alleen voor mensen met geldzorgen, maar met alle soorten vragen. Na vijf weken werd de Pilot geëvalueerd met de deelnemende partijen en de eerste ervaringen waren positief. Bezoekers waardeerden de toegankelijkheid en de directe hulp en de betrokken netwerkpartners zagen de meerwaarde van het spreekuur. Dit gaf voldoende basis om de pilot voort te zetten, in eerste instantie tot december 2024. Daarbij is afgesproken om tweemaandelijks te evalueren, om – indien nodig – bij te sturen op inzichten uit de praktijk. In het vierde kwartaal volgt een evaluatie om te beslissen over het verdere verloop van het inloopspreekuur. 3.

Webapplicatie: Berekenuwrecht Dit is een webapplicatie waar inwoners op één plek kunnen zien welke minimaregelingen beschikbaar zijn, wat de voorwaarden om hiervoor in aanmerking te komen en hoe ze deze kunnen aanvragen. Zowel inwoners als dienstverleners/hulpverleners kunnen de applicatie gebruiken. De applicatie is in het voorjaar van 2024 beschikbaar gesteld en kan worden gevonden via de website van de Gemeente Diemen. 4. Onderzoeken mogelijkheden verbindingsfunctionaris bestaanszekerheid Het college onderzoekt de mogelijkheden voor structurele capaciteit om de verschillende taken op te pakken die horen bij de brede aanpak geldzorgen. Bijvoorbeeld het actief contact leggen met partners in het netwerk, ze van informatie voorzien, voorlichting geven en zorgen dat alles actueel blijft. De mogelijkheden om hier verder effectief invulling aan te geven worden onderzocht en meegenomen in de ontwikkeling van het nieuwe armoedebeleid 5. Aanvraagprocedure minimaregelingen vereenvoudigen De aanvraagprocedure van de minimaregelingen wordt onder de loep genomen om te zien hoe de procedure vereenvoudigd kan worden. Dit is een aandachtspunt voor de lange termijn wat kan worden meegenomen als onderdeel van in de beleidsontwikkeling armoedebestrijding/bestaanszekerheid.

20

C. Reiskostenvergoeding Pantar Doel: Het bieden van tijdelijke financiële ondersteuning aan de medewerkers van Pantar. Totstandkoming Halverwege 2022 heeft de Gemeente Amsterdam een pakket aan maatregelen samengesteld voor inwoners waarvan de bestaanszekerheid acuut onder druk stond. Eén van deze maatregelen was een financiële tegemoetkoming voor medewerkers van Pantar. De verwachting was dat zij financiële lasten zouden ondervinden van de snel toegenomen kosten van levensonderhoud. Gemeente Amsterdam zocht naar een manier om snelle en tijdelijke financiële ondersteuning te bieden, zonder dat het proces te bewerkelijk werd. Een aanpassing in de reiskostenvergoeding bood daartoe de mogelijkheid. In de laatste drie maanden van 2022 werd de deze vergoeding voor de medewerkers van Pantar tijdelijk verhoogd van 10 cent naar 19 cent per kilometer. De reiskostenvergoeding werd ingezet als tijdelijke overbrugging tot de verhoging van het wettelijk minimumloon, dat op 1 januari 2023 in zou gaan. Om alle medewerkers van Pantar gelijk te behandelen besloot het MT van Pantar de verhoging van de reiskosten ook door te voeren voor de Diemense medewerkers. Daarop stelde het college van de Gemeente Diemen voor om deze kosten op zich te nemen. Verloop De Diemense medewerkers van Pantar ontvingen in de maanden oktober, november en december 2022 een hogere reiskostenvergoeding.

Hierover zijn zij geïnformeerd met een brief vanuit Pantar en door hun coach of werkbegeleider. De vergoeding gold voor alle medewerkers sociale werkvoorziening en voor alle medewerkers die onder de Participatiewet vallen. Het bedrag werd voorgeschoten door Pantar en in januari 2023 in totaal gefactureerd aan de Gemeente Diemen. Financieel Voor dit initiatief was aanvankelijk 2.000 euro begroot, op basis van 20 Diemense medewerkers (zie berekening van de kosten in de Tabel 2). Dit bedrag kon opgevangen worden vanuit de bestaande budgetten. Tabel 2. Begroting verhoging reiskosten Pantar.

Aantal medewerkers Diemen 20 mensen

Toename kosten (9%) per maand 574 euro

Kosten drie maanden (okt, nov, dec) 1.722 euro

Resultaat In totaal zijn er 20 medewerkers van Pantar uit de Gemeente Diemen die de extra reiskostenvergoeding hebben ontvangen. Dit waren – conform de CAO – de medewerkers met een woon-werk-afstand van 5,5 kilometer of meer. Financieel Het totale bedrag dat Pantar aan de Gemeente Diemen heeft gefactureerd is 250 euro. Het bedrag wat de medewerkers hebben ontvangen was afhankelijk van hun reistijd. Het daadwerkelijke bedrag viel een stuk lager uit dan begroot. Pantar heeft twee mogelijke verklaringen voor dit verschil. Een aantal van de medewerkers heeft een reisafstand van minder dan 5,5 kilometer tot hun werklocatie,