CConstaterende datDiemen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Beleidsnota Armoede

Gemeenteraadsvergadering 24 april 2025, gemeente DiemenBij agendapunt: Beleidsnota en uitvoeringsplan armoede “Versterken van bestaanszekerheid in Diemen” 20257.698 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Versterken van bestaanszekerheid in Diemen Beleidsnota armoede 2025

Inhoud Diemenaren staan er niet alleen voor!

3

1. Ambitie

4

2. Situatie in Diemen

5

2.1. Definitie

5

2.2 Diemen in cijfers

5

2.3 Ervaring uit Steunimpuls

6

2.4 Reflectie op Diemense aanpak

6

3. Basis voor beleid

7

4. Brede versterking

9

4.1 Evenwichtig investeren in vier kapitalen

9

4.2 Integraal beleid

10

5. Speerpunten

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

15

5.1 Een verbonden gemeenschap

15

5.2 Preventie als basis

16

5.3 Bereik en toegankelijkheid

16

5.4 Brede benadering voor kinderen

17

5.5 Integrale samenwerking in de buurt

17

5.6 Inkomensgrenzen en draagkracht

18

6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

19

Colofon Gemeente Diemen, maart 2025 De afbeeldingen in deze beleidsnota zijn gebaseerd op afbeeldingen die worden gebruikt in de communicatie van de gemeente Diemen over geldzorgen

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

2

Voorwoord Diemenaren staan er niet alleen voor! Diemen is een zorgzame gemeente. Mensen kennen elkaar en kijken naar elkaar om. Ook als gemeente willen we dicht bij onze inwoners staan. We werken daarvoor goed samen met onze sociale partners. Zeker bij de mensen die bijvoorbeeld als gevolg van armoede ondersteuning nodig hebben. Armoede gaat niet alleen over geld. Armoede heeft veel impact op je leven, op je gezondheid en je welzijn. Geldzorgen, het kan iedereen overkomen. De stress als gevolg van geldzorgen houdt mensen in de greep en beperkt het vermogen om te denken en actie te ondernemen. De nota armoedebeleid “versterken van bestaanszekerheid” is opgesteld om goed vast te leggen hoe we de komende jaren onze inwoners beter kunnen helpen als zij in armoede verkeren. Wij laten inwoners weten: ‘Geldzorgen? U staat er niet alleen voor!’ Voortbouwen op wat goed gaat Uit onderzoek blijkt dat het aanbod voor mensen met een krappe beurs in Diemen ruimhartig is. We willen dat al onze inwoners volwaardig kunnen meedoen aan de samenleving en in hun basisbehoeften kunnen voorzien. Maar, ook al willen we die toegankelijke gemeente zijn, er blijken voor mensen toch drempels te zijn om in contact te komen met de gemeente. Of mensen weten niet dat de gemeente ondersteuning kan bieden.

In 2022 hebben we in Diemen een heel pakket aan extra maatregelen ingezet, vanwege de oplopende inflatie en de stijgende energiekosten: de Steunimpuls. De evaluatie liet positieve resultaten zien en leverde ons veel informatie op

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

het gebied van bestaanszekerheid. Die hebben we benut bij het maken van dit armoedebeleid. Er gaat gelukkig al veel goed en we nemen daarom niet alles op de schop. Dat bleek ook uit gevoerde gesprekken met onze sociale partners, de raden en ervaringsdeskundigen. We bouwen daarom voort op wat goed gaat en zoeken naar de balans tussen onze voorzieningen en de beschikbare middelen. We werken ernaartoe om waar mogelijk regelingen automatisch toe te kennen. We gaan nog meer uit van vertrouwen en het vermogen van mensen om zelf keuzes te maken die passen bij hun situatie. Aandacht blijft (extra) uitgaan naar kinderen in armoede. Opgroeien in een gezin met geldproblemen kan generaties lang doorwerken en hen remmen in hun ontwikkeling. Preventie is daarom belangrijk, ook bij het voorkomen van gezondheidsverschillen als gevolg van armoede. De sleutel voor succes van de armoedenota ligt bij het samenwerken. Inwoners, gemeente, sociale partners, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen zijn allemaal nodig om te zorgen dat alle Diemenaren kunnen meedoen en meetellen. Zij staan er niet alleen voor! Marian Everhardt Wethouder armoedebestrijding en bestaanszekerheid

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

3

Ambitie 1. Ambitie We leggen hier uit wat onze ambitie is om mensen meer bestaanszekerheid te geven en schetsen de achtergrond daarbij. Op een breed vlak versterkt Diemen haar inwoners van wie de bestaanszekerheid onder druk staat. We bieden ze financiële steun, maken regelingen toegankelijk, laten ze meedoen met de samenleving, geven ruimte voor persoonlijke ontwikkeling en creëren mogelijkheden om anderen te ontmoeten. Dat doen we samen met onze sociale partners bij wie onze inwoners komen en met wie ze vertrouwd zijn. Met deze sociale partners versterken we het netwerk van kennis en aanbod. Zo leggen we het fundament van waaruit we aan bestaanszekerheid van mensen werken en hun sociale basis verstevigen zodat ze ruimte kunnen vinden om in een betere situatie te komen, te blijven en deel te nemen aan de samenleving. Door het bieden van een sociale basis met een formeel en informeel netwerk werken we preventief, vóórdat problemen optreden of verergeren. Een sociale basis biedt mensen meer weerbaarheid tegen onzekerheden en geeft hun verantwoordelijkheid en zelfregie over hun leven. We doen dit vanuit de overtuiging dat mensen meer zijn dan een ‘cliënt’ die voor hulp een aanvraag doet, maar ook een goede vriend is voor anderen, een cultuurliefhebber, een natuurgenieter, iemand met dromen en talenten. Daarop aangesproken worden stimuleert meer dan op een kwetsbaarheid.

En dat vergroot de kans dat iedereen kan meedoen, ongeacht de financiële situatie. Deze benadering is goed voor individuele inwoners en goed voor Diemen als geheel, want Diemen zijn we samen. Samen staan we sterker. Achtergrond van armoede Armoede is een complex en hardnekkig probleem. Iemand heeft allereerst financiële problemen, vaak ook schulden. Armoede hangt echter samen met laaggeletterdheid, verlies van een baan en/of een kwetsbaar gezin als basis. Ze gaat niet zelden gepaard met minder carrièremogelijkheden, gezondheidsproblemen, isolement, onveiligheid, afhankelijkheid, lager zelfbeeld en verminderd welzijn.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Kinderen van minimagezinnen beginnen hun leven met een achterstand. Vergeleken met leeftijdgenoten met gelijke talenten is hun perspectief minder gunstig. Dit legt een claim op hun kansen voor de toekomst én op kosten voor de maatschappij: zij kunnen hun talenten niet optimaal benutten en worden al jong met diverse problemen geconfronteerd. Daarom richt Diemen zich specifiek op kinderen in armoedesituaties om te voorkomen dat armoede van generatie op generatie wordt doorgegeven. Reikwijdte van de nota Na een periode van tijdelijke maatregelen, naast de structurele, hebben de inwoners van Diemen baat bij een heldere ambitie voor het voorkomen en bestrijden van armoede. Bij de aanpak van armoede draait het om het zien en begrijpen van de vele gezichten die ze kan hebben. Een brede kijk op armoede is essentieel. Deze nota legt een bredere ambitie neer voor de lange termijn voor armoedebestrijding en kent op voorhand geen einddatum. Daarnaast is een uitvoeringsplan 2025 opgesteld. Dit plan betreft een relatief korte periode en heeft te maken met de tijd waarin de nota is opgesteld. Er wordt lopende het jaar nog gesproken over ombuigingen en besparingen in de gemeentelijke begroting voor de langere termijn. Vanwege aflopende maatregelen (Steunimpuls) en de maatschappelijke urgentie is het van belang om geen periode van ‘leegte’ te laten vallen.

Het uitvoeringsplan legt de inspanningen voor 2025 vast met een meer specifieke focus op (minima)voorzieningen.

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

4

Situatie in Diemen

Armoedecijfers Diemen

2.2 Diemen in cijfers

2. Situatie in Diemen We beschrijven de situatie in Diemen en de geschiedenis van de ambitie in deze nota. 2.1. Definitie Armoede wordt vaak omschreven als ‘het langdurig niet kunnen voorzien in de minimaal noodzakelijke goederen en voorzieningen die in een samenleving als essentieel worden beschouwd’. Dit betekent dat mensen niet genoeg geld hebben voor basisbehoeften zoals voedsel, kleding, huisvesting en gezondheidszorg. De rol van de gemeente is die van vangnet. De gemeente speelt geen rol bij inkomenspolitiek. Dat is wettelijk geregeld. Als gemeente richten we het armoedebeleid in om mensen, ondanks een laag inkomen, mee te laten doen en een toekomst te bieden.

Minimuminkomen In 2022 hadden

1.648

huishoudens een inkomen tot

130% van het wettelijk sociaal minimum.

10% van alle huishoudens.

Dat is

Langdurige minima Van de langdurige minima leven

1.398

minimahuishoudens al langer dan 3 jaar van een minimuminkomen. Dat is

85% van de langdurige minima.

Minderjarige kinderen Van de minderjarige kinderen leven er

751

in een huishouden met een minimuminkomen.

13% van alle Diemense kinderen.

Dat is

Bron van inkomen

Deze infographic is gebaseerd op de armoedemonitor 2022, die in Diemen is uitgevoerd door bureau KWIZ. BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

31% Participatiewet 32% AOW 37% Overige inkomen

32% 31% 37%

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

5

Situatie in Diemen

2.3 Ervaring uit Steunimpuls In 2022 nam de gemeenteraad van Diemen dankzij rijkssteun een pakket met maatregelen aan van bijna zeven ton: de ‘Steunimpuls (energie)armoede’. Dit was een snelle en noodzakelijke reactie op de fors stijgende energiekosten en andere kosten voor levensonderhoud na de Russische inval in Oekraïne. Een aantal maatregelen betrof een directe aanpak van acute problemen, zoals met een kind-tegoed via de Stadspas of het instellen van veertien Menstruatieproducten Uitgifte Punten. Andere maatregelen bestonden uit onderzoeken voor de lange termijn, zoals naar het werken met ervaringsdeskundigen en het instellen van een Noodhulpbureau. In grote lijn hebben al deze maatregelen positieve resultaten opgeleverd, zoals is te lezen in de ‘Evaluatie Steunimpuls’. Ook leverden ze ervaring en inzichten op met het snel kunnen nemen van maatregelen door de gemeentelijke organisatie op voor het gebied van preventie, maatwerk en vergroten van het bereik van regelingen. 2.4 Reflectie op Diemense aanpak De ervaringen uit de Steunimpuls-maatregelen sluiten aan op de bevindingen uit de evaluatie van de Diemense armoedeaanpak. Tot die evaluatie werd besloten in de Startnotitie beleidsontwikkeling armoedeaanpak.

In veertien adviezen reflecteerden partijen als de Cliëntenraad Participatiewet Diemen, Team Ervaringsdeskundigen (team ED), Team Sociale Zaken en Madi Diemen op het Diemense beleid en werd er ook geput uit landelijke onderzoeken en inzichten van kennisinstituut Movisie.

Zeven rode draden waren in de adviezen terug te vinden:

1 Meer bereik van regelingen: hoewel Diemen niet uitzonderlijk scoort op

het niet-bereik, zijn er nog veel inwoners die recht hebben op regelingen, maar er geen gebruik van maken.

2 Meer eenduidigheid in alle aanbod richting inwoners: dit kan het bereik van de doelgroep vergroten.

3 Laagdrempeliger: versimpelde procedures moeten het voor mensen makkelijker maken om een aanvraag te doen.

4 Meer maatwerkcommunicatie en gebruik van andere vormen om mensen

te bereiken: de communicatie over regelingen en het aanbod moet begrijpelijk zijn en afgestemd op de ontvanger, wil het haar doel bereiken.

5 Preventie vanuit een sociale basis: er is meer samenwerking met sociale

partners en uitvoerders nodig, waarbij de gemeente als overkoepelende overheid een regierol moet nemen. Ook samenhang tussen beleidsterreinen en plannen van de gemeente bevordert preventie en vergroot het bereik van aanbod.

6 Meer ontmoeting: mensen geven in de evaluatie van ons armoedebeleid aan anderen te willen ontmoeten met geldzorgen. Een sociaal netwerk geeft steun en maakt de kans op (gevoelens van) eenzaamheid kleiner.

7 Meer zelfregie: stimuleer het zelf-organiserend en zelf-helpend vermogen van inwoners.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

6

Basis voor beleid 3. Basis voor beleid We benoemen in dit deel de eerder gekozen uitgangspunten voor de armoedenota. De basis onder deze nota ligt in het coalitieakkoord ‘Diemen met elkaar en voor elkaar’, de nota ‘Samen Diemen’ en de ‘startnotie beleidsontwikkeling armoedeaanpak’. Die stellen dat kinderen in minimagezinnen prioriteit krijgen, dat schulden tegengegaan worden en dat voor ieder minimahuishouden deelname aan de maatschappij mogelijk is (zoals via het aanbod van de Stadspas of het Jeugdfonds Sport en Cultuur). De nota Samen Diemen heeft als ambitie ‘een gezond, veilig, sterk, sociaal, divers en betrokken Diemen, waar alle inwoners - jong en oud - de ruimte hebben om zichzelf te zijn’. Uitgangspunt is een kansrijke start voor kinderen, zodat zij gezond en veilig opgroeien en gelijke kansen hebben om zich te ontwikkelen. Een ander doel is dat inwoners in Diemen actief kunnen meedoen aan het sociale en maatschappelijke leven en (waar mogelijk) blijvend aan het werk kunnen. Een derde doel is dat mensen - met de nadruk op jongeren - zoveel als mogelijk schuldenvrij kunnen rondkomen. Ook is geschikte en schone woonruimte voor zelfstandig en veilig wonen van belang.

In de Startnotitie voor ontwikkeling van nieuw armoedebeleid zijn vier doelen gesteld voor nieuw beleid. Zij zijn een vertaling van de ambities in de nota sociaal domein: 1. Steeds meer Diemenaren zijn aan het werk. 2. We laten zien dat maatschappelijke participatie waarde toevoegt. 3. We voorkomen schulden. 4. Iedereen die het nodig heeft vindt de weg naar ondersteuning.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

De evaluatie van de nota Samen Diemen liet zien dat de doelstellingen actueel zijn en niet gewijzigd of herzien hoeven te worden. Dat is een herbevestiging van drie thema’s uit de nota sociaal domein waaraan Diemen blijft werken: A. Samenwerken in een vitaal netwerk. B. Integrale toegang en integraal werken. C. Informatievoorziening en communicatie.

De route naar nieuw armoedebeleid Via het huidige minimabeleid als onderdeel van de nota Samen Diemen, de ontwikkelde steunimpuls in 2022 en de pilot uitbreiding van het Stadspas-aanbod geven we uitvoering aan meer specifieke ambities voor bestaanszekerheid. Gebrek aan bestaanszekerheid levert veel stress op. Dat kan (mentale en fysieke) gezondheidsproblemen, gezinsproblemen, eenzaamheid of (dreigende) dak- en thuisloosheid tot gevolg hebben. Daarom houdt de dienstverlening van de gemeente Diemen rekening hiermee en zorgt ze ervoor dat ze toegankelijk, begrijpelijk en behulpzaam is. Een voorbeeld is de aanpassing van teksten op de gemeentesite en in brieven en mails naar het taalniveau B1. We vinden het belangrijk dat inwoners makkelijk de weg naar ondersteuning kunnen vinden. De startnotitie beleidsontwikkeling armoedeaanpak stelt dat gekeken zal worden naar de effectiviteit van voorzieningen en dat keuzes, meer dan in het verleden, gebaseerd worden op beschikbare kwantitatieve en kwalitatieve data. Ook zetten we in op preventie (voorkomen is duurzamer dan genezen) en bekijken we hoe we mensen kunnen stimuleren om zelf of met hun omgeving oplossingen te kunnen vinden voor hun situatie.

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

7

Basis voor beleid

We bepalen welke mensen ondersteuning het hardst nodig hebben. Dat roept enkele vragen op in de ontwikkeling van nieuw beleid: • Tot wie richt het armoedebeleid zich? • Wie beschouwen we in Diemen als de meeste kwetsbare inwoners? • Wat heeft deze groep inwoners nodig? Wat is hun behoefte? • Op welke manier zetten we voorzieningen en regelingen het meest effectief in? • Hoe kunnen financiële problemen worden ondersteund en voorkomen? Het uiteindelijke uitvoeringsplan voor 2026 en verder zal dus verder gaan dan het aanpassen van de gemeentelijke minimaregelingen. Het kan zijn dat er sprake is van bundeling, schrappen van regelingen en stellen van nieuwe regelingen. Dit gebeurt in een integrale afweging met actuele kennis over de financiële situatie en eventuele besparingen en ombuigingen, zoals we hieronder uitleggen. Ambities voor een brede aanpak De Startnotitie van april 2024 beschrijft het voornemen om een nieuw beleidsplan te maken. Daarbij zal gebruik gemaakt worden van informatie uit de evaluatie van het armoedebeleid, het Rekenkamerrapport van 2024 naar armoede en sociale ongelijkheid, de evaluatie van de Steunimpuls en landelijke onderzoeken naar het vergroten van bereik en inkomensondersteunende maatregelen. Als doel stelde het college een herijking van het beleid en alle regelingen met de begroting 2025 als financieel kader.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Met de tijdelijke budgetten en impulsgelden die de afgelopen jaren beschikbaar waren, staan bepaalde voorzieningen nu onder druk, omdat die gelden nu niet beschikbaar zijn. Het beleid houdt ook rekening met de aanbevelingen van de Rekenkamer om meer planmatig, effectiever en slagvaardiger te werken. We zoeken hierbij de balans tussen (preventieve) voorzieningen voor mensen die dat het hardst nodig hebben en de beschikbare middelen. De ambities in deze nota geven richting aan de keuzes tijdens het begrotingsdebat najaar 2025. Kader voor dat debat is de toekomstige financiële situatie voor Diemen. Die is tot die tijd onzeker wat betreft de rijksbijdrage, de opbrengst van het onderzoek naar besparingen en ombuigingen ter opvang van verlaging van de rijksbijdrage en andere (nationale en internationale) ontwikkelingen. Deze nota biedt ambities op het terrein van armoede, maar die willen we bereiken met een methodiek die niet alleen voor bestaanszekerheid werkt maar voor alle terreinen van het sociale domein. In plaats van deeloplossingen (voor armoede, voor educatie, voor wonen enzovoorts) zullen vanuit overstijgende vraagstukken en ambities ‘slimme’ combinaties gekozen moeten worden.

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

8

Brede versterking 4. Brede versterking We geven aan hoe problematieken vaak samenhangen, daarom ook in samenhang aangepakt moeten worden en hoe Diemen dat momenteel doet. Aanvulling van het inkomen is de eerste lijn om stress weg te nemen bij mensen die van weinig moeten leven. Is het probleem daarmee ook duurzaam weg en stond het financiële probleem op zichzelf? Dat laatste is zelden het geval, en daarmee biedt alleen een financiële benadering geen effect voor de lange termijn. Daarom willen we inwoners op een breed vlak versterken. Zo kan de situatie structureel gekeerd worden en worden mensen weerbaarder. 4.1 Evenwichtig investeren in vier kapitalen Aanvulling van het inkomen en schuldhulp zijn traditionele regelingen, die zich op het zogenoemde economische kapitaal van mensen richten. De stress van mensen wordt wat verlicht, ze hebben zo meer vrij besteedbare financiële ruimte en hebben een stabielere positie in de samenleving. In het bestaan van mensen onderscheiden we nog drie kapitalen, die invloed op elkaar hebben en in onze ambitie meer aandacht krijgen. Investering op een breed vlak vergroot de kans dat een situatie in de kern wordt verbeterd en het toekomstperspectief beter is.

De vier kapitalen op een rijtje1: 1. Economisch kapitaal: (extra) inkomen door bijvoorbeeld vergoedingen, kwijtschelding of inkomensaanvulling. We verminderen hier de kosten voor inwoners. 2. Persoonlijk kapitaal: het inzetten van talenten en versterken van mentale en fysieke kracht, het vergroten van motivatie, stress-sensitief werken en een (pro)actieve benadering van mensen met geldproblemen. 3. Cultureel kapitaal: je telt mee in de samenleving en ontwikkelt je identiteit. Dit kapitaal bevorderen we met participatie en een inclusief beleid. Het verbeteren van toegang tot onderwijs en instituties en het vergroten van mogelijkheden om actief deel te nemen aan de samenleving horen daarbij. 4. Sociaal kapitaal: de beschikking over een sociaal netwerk. Dit kan bevorderd worden met sociale participatie en het versterken van formele en informele sociale netwerken en ontmoetingen om sociale steun te versterken. 1 De kapitalen zijn gebaseerd op de rapportage ‘Eigentijdse ongelijkheid’ van SCP in combinatie met documentatie die door Movisie en Rekenkamer zijn opgesteld

Doordat problematieken vaak samenhang kennen, is een integrale benadering nodig. Die benadering ligt voor een deel verankerd in de nota sociaal domein. Er zijn in opvolging van deze nota diverse raakvlakken met het armoedebeleid.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

9

Brede versterking

4.2 Integraal beleid De integrale benadering van vragen van inwoners werd vastgesteld in de nota sociaal domein. In verschillende plannen wordt ze nu al in de praktijk gebracht. We versterken met deze plannen het economische, persoonlijke, culturele en sociale kapitaal van mensen. Basisvaardigheden en onderwijskansen Met het bevorderen van de geletterdheid wordt gewerkt aan een structurele oplossing tegen armoede. Het haalt mensen uit een isolement en biedt meer toegang tot werk.2 Op het terrein van armoede zijn er daarom tal van plannen die via een andere weg financiële problemen zichtbaar maken of aanpakken. Taal en digitale vaardigheden spelen als basisvaardigheden hierbij een belangrijke rol. Het aanleren van basisvaardigheden moet zo vroeg mogelijk beginnen. Daarom zetten we in op tijdige (voorschoolse) educatie bij kinderen om te voorkomen dat het hen in de rest van hun leven aan basisvaardigheden ontbreekt.

Wat doen we eraan? - Migranten kunnen (samen met hun kind) hun taalvaardigheid verbeteren, zodat ze informatie over regelingen beter begrijpen. Taal en financiële administratie vormen ook een gecombineerde cursus van Stichting Lezen en Schrijven - Op basisscholen krijgen jongeren lessen die ze bewust maken van financiën en schulden. - We maken medewerkers van de gemeente er bewust van alert te zijn op mensen die moeite hebben met basisvaardigheden en trainen ze in het herkennen ervan. Ook leren ze hoe zij kunnen handelen en doorverwijzen naar passende hulp. - Divers gratis preventief aanbod op het gebied van taal, zoals Boekstart voor baby’s, OBA Jeugdlidmaatschap tot en met 18 jaar en de VoorleesExpress

De school is naast een onderwijsplek een vindplaats voor gezinnen die van een minimum leven en kan daarom een belangrijke signalerende rol hebben. Kinderen uit gezinnen zonder bestaanszekerheid beginnen vaak al met een achterstand aan de basisschool, met een grote kans op een minder succesvolle onderwijscarrière dan kinderen met een betere startpositie. We weten dat een stabiele onderwijsloopbaan – met weinig onderbrekingen en wisselingen – een belangrijke voorspeller is van een goede toekomst. Binnen de samenwerkingsverbanden voor primair en voortgezet onderwijs is vastgelegd dat we de veerkracht van kinderen en ouders ondersteunen met een laagdrempelig en preventief aanbod van de ouder- en kindcoaches. Scholen ondersteunen bij het signaleren en het helpen van kinderen en gezinnen die van een minimum moeten leven.

2 Zo blijkt uit onderzoek van Stichting Lezen en Schrijven, ‘Over de relatie tussen laaggeletterdheid en armoede’, 2016

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

10

Brede versterking

Huiselijk geweld en kindermishandeling Financiële stress is een belangrijke risicofactor voor huiselijk geweld en kindermishandeling. In veel getroffen gezinnen spelen armoede, werkloosheid en andere stressfactoren een rol, wat kan leiden tot een vicieuze cirkel van geweld. Het doorbreken hiervan vereist gerichte ondersteuning voor zowel kinderen als ouders, inclusief het versterken van hun sociale netwerk. Gezinnen die onder hoge druk staan door financiële problemen hebben specifieke hulp nodig die aansluit bij hun situatie. Een effectieve aanpak houdt rekening met de dynamiek binnen het gezin en de onderliggende oorzaken van het geweld. Het is daarbij cruciaal om niet alleen financiële hulp te bieden, maar ook psychosociale ondersteuning en crisisinterventie.

Wat doen we eraan? Verwevenheid van verschillende problematieken vraagt ook om een integrale en op maat gemaakte aanpak. En daarvoor is nauwe samenwerking nodig tussen financiële hulpverlening, maatschappelijke ondersteuning en gespecialiseerde instanties om te voorkomen dat financiële zorgen escaleren in onveilige situaties.

Stevige lokale teams en brede benadering jeugdhulp Er is een breed (preventief) jeugdaanbod dat ondersteunt bij problemen, zonder de inzet van eigen financiële middelen. Bij problematiek rond armoede is bekend dat er (preventief) jeugdaanbod bestaat. Momenteel rust de volledige verantwoordelijkheid voor hulp aan gezinnen vaak op de jeugdhulp. In de praktijk blijkt dat jeugdhulp regelmatig een reactie is op het gedrag van een jeugdige, terwijl onderliggende oorzaken voor dat gedrag, zoals schulden in het gezin of stress, dan niet worden aangepakt. De inzet van jeugdhulp is in dat geval beperkt of zelfs volledig ineffectief. Bij de afspraken rondom inkoop van jeugdhulp moeten aanbieders afspraken maken met partijen rondom een gezin, bijvoorbeeld bij schulden en financiële problemen. Zij hebben medeverantwoordelijkheid om oplossingen te identificeren, aan te pakken en eventueel samen met andere partijen te organiseren.

Wat doen we eraan? Bij de uitwerking van de landelijke ‘hervormingsagenda jeugd’ draagt de gemeente zorg voor een laagdrempelige toegang tot ondersteuning en voor krachtige, goed bereikbare lokale teams. Deze teams zijn aanwezig op plekken waar inwoners van nature komen, kunnen direct hulp bieden en (als nodig) schakelen met gemeentelijke afdelingen, collectieve voorzieningen en aanvullende expertise. Ze vormen voor inwoners het vertrouwde gezicht en blijven aanspreekpunt zo lang als nodig. Het realiseren van stevige lokale teams is belangrijk voor een effectieve ondersteuning in het brede sociale domein. Stevige lokale teams zijn niet alleen nodig voor jeugdzorg, maar moeten werken vanuit een integrale aanpak die alle partijen in het sociaal domein betrekt en aangaat.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

11

Brede versterking

Gezondheid, GALA, IZA, sociale basis Leven met bestaansonzekerheid heeft een negatieve invloed op de mentale en fysieke gezondheid van mensen. Aanhoudende stress door een laag inkomen of schulden, is schadelijk. Het zorgt voor een kortere levensverwachting3. Het doel van het GALA (Gezond en Actief Leven)-akkoord is een gezonde generatie in 2040. Het verkleinen van gezondheidsverschillen is een tweede doel, dat dwars door alle subdoelen heen loopt. Armoede, schulden, problemen rondom huisvesting, eenzaamheid of werkloosheid hebben impact op de (ervaren) gezondheid. Met het GALA-akkoord wil het Rijk daarom gemeenten ertoe aanzetten om gezondheidspreventie integraal te bekijken en aan te pakken en daarbij de focus te leggen op de groepen met de grootste gezondheidsachterstanden. Daar valt de meeste gezondheidswinst te behalen. Binnen GALA betekent dit dat ongelijk investeren nodig is om gelijke kansen te creëren. Dit houdt in dat extra ondersteuning en preventieve maatregelen worden ingezet voor kwetsbare groepen, zoals mensen met financiële problemen. Door financiële stabiliteit te bevorderen, wordt niet alleen armoede bestreden, maar ook gezondheidswinst geboekt.

Wat doen we eraan? - We zetten verbindingsfunctionarissen in, zoals de Gezondheidsmakelaar, de consulent ‘Diversiteit en verbinding’ en community builders in Diemen. Zij komen in de buurten om oplossingen voor problemen van bewoners te signaleren en bespreken, bijvoorbeeld Beukenhorst en de Rode Kruislaan. - Daarnaast zijn er functies die ‘achter de deur’ komen: Welzijn Diemen, Wmo consulenten en het sociaal team. Zij signaleren ook huiselijk geweld, wat vaak samenhangt met armoedestress. - Er zijn verschillende projecten voor jongeren via jeugdpreventie: JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) & Gezonde School-aanpak. - We ontwikkelen een Sociale Kaart. Een overzicht van vraag en aanbod waar sociale partners en inwoners terecht kunnen voor hulp, informatie en regelingen. - Vormen waarin ondersteuning anders wordt georganiseerd, bijvoorbeeld via het integrale inloopspreekuur op woensdag in de Brede Hoed om armoedeproblematiek te signaleren en direct ondersteuning te bieden. - We werken met het Jongerenpunt, dat als doelgroep vooral kwetsbare jongeren heeft met een (risico op) een structurele afstand tot de arbeidsmarkt. Via het Jongerenpunt bereiken we ze beter en sluiten we aan bij hun behoeften en leefwereld.

- Via Welzijn op Recept worden gesprekken gevoerd met mensen die regelmatig bij de huisarts komen met psychosociale klachten over onderliggende problemen, waaronder financiële stress.

3 Blijkt uit diverse onderzoeken uitgevoerd door het RIVM, Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024 en Pharos, juli 2022

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

12

Brede versterking

Armoede en inwoners met een migratieachtergrond Onder de minimahuishoudens bevinden zich relatief veel huishoudens met een nietwesterse migratieachtergrond. Deels is dit een afspiegeling van de samenstelling van de totale populatie van Diemen. Armoede onder vluchtelingen en migranten is een vraagstuk dat specifieke aandacht vereist binnen het armoedebeleid. Onderzoek toont aan dat deze groepen vaak te maken hebben met unieke obstakels die hun sociaaleconomische positie negatief beïnvloeden. Een rapport van het Kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS) benadrukt dat taalbarrières en beperkte kennis van culturele omgangsvormen de kansen op de arbeidsmarkt voor mensen met een migratieachtergrond aanzienlijk verkleinen. Dit leidt niet alleen tot moeilijkheden bij het vinden van werk, maar ook tot communicatieproblemen op de werkvloer, wat hun carrièrekansen verder beperkt. Daarnaast bemoeilijkt een beperkte taalvaardigheid de toegang tot essentiële diensten, zoals gezondheidszorg en onderwijs, waardoor deze groepen in een vicieuze cirkel van armoede en uitsluiting kunnen belanden.

Duurzaamheid Mensen met weinig geld kunnen het zich doorgaans niet veroorloven om te investeren in duurzaamheid en kunnen bijvoorbeeld geen energiezuiniger wasmachine kopen of zonnepanelen aanschaffen. De Transitievisie Warmte 20212026 stelt dat de energietransitie voor iedereen betaalbaar moet zijn. De SPUKgelden hiervoor zijn in Diemen onder andere specifiek besteed om energiearmoede tegen te gaan. Voor de minima (mensen met een bijstandsuitkering of aanvulling op de AOW) liep er van 30 januari 2023 tot en met 31 december 2024 een regeling voor energiezuiniger witgoed. Weliswaar is de witgoedregeling gestopt, maar er wordt bekeken om het bijvoorbeeld voor nieuwe mensen alsnog beschikbaar te houden.

Wat doen we eraan? Via energiecoaches helpen we mensen met energiearmoede bij energie(kosten) besparende maatregelen. Zo worden woningen tegelijk opgewaardeerd in energielabel, zoals de Woonvisie tot doel heeft.

Wat doen we eraan? We investeren in een stevig inburgeringsaanbod, dat is gericht op taalvaardigheid, maatschappelijke begeleiding en toeleiding naar werk. Voor Diemenaren die de Nederlandse taal minder goed beheersen, zorgen we voor eenvoudige en toegankelijke informatie, zodat iedereen de weg kan vinden naar ondersteuning en voorzieningen.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

13

Brede versterking

Wonen, zorg en economische dak- en thuisloosheid Economisch dakloze inwoners zijn inwoners die (tijdelijk verminderd) zelfredzaam zijn, die dakloos zijn of dreigen te worden om verscheidene redenen, bijvoorbeeld door verlies van werk of een echtscheiding. Zij hebben geen ernstige verslavingsen/of psychiatrische problemen en kunnen zelfstandig wonen. Het kan ook zijn dat inwoners (nog) niet dakloos zijn, maar dat hun woonsituatie niet goed is. Soms kan iemand nog terecht in het sociale netwerk, slaapt iemand op een camping, in een bootje, garage of in een caravan. We spreken dan van thuisloze inwoners. Diemen heeft samen met de Amstelland-gemeenten een regioplan4 voor ondersteuning van deze inwoners en waar mogelijk tijdelijke opvang met begeleiding. Hiermee voorkomen we dat ze meer problemen ontwikkelen en verder afglijden. De opvang bestaat uit een hotelaanpak waarbij er opvang beschikbaar is in hotels, opvang in een passantenpension, parents house waarbij tijdelijke woonruimte is geboden aan ouders met kinderen die zich in een echtscheiding-of relatiebreuk-situatie bevinden en in de vorm van Onder de Pannen waarbij mensen een kamer kunnen verhuren middels hospitaverhuur voor inwoners die door omstandigheden hun woning verliezen.

Wat doen we eraan? Vanuit de Woonvisie 2024 leggen we prestatieafspraken vast met de woningcorporaties en het Huurdersplatform Diemen over de betaalbaarheid van sociale huurwoningen. We streven naar een goede balans tussen inkomens van woningzoekenden en huurprijzen. We maken ook afspraken met woningcorporaties en waar mogelijk met particuliere verhuurders, om woningen te reserveren voor onze aandachtsgroepen en mensen met urgentie. Bij het voorkomen en aanpakken van leefbaarheidsproblemen zijn woningcorporaties een belangrijke partner. Zo zetten we in buurten in op het tegengaan van eenzaamheid en hulp bij de aanpak van persoonlijke problemen. Zorg en ondersteuning staan hier centraal. Voorbeelden in Diemen: - We monitoren actief de ontwikkeling van de woningcorporatievoorraad naar huurprijscategorie en woningtype en de effecten op de slaagkansen voor woningzoekenden. - De afgelopen jaren zijn de woningcorporaties partner geweest in de aanpak rondom community building en de realisatie van buurtkamers. - Verdere afspraken en projecten rondom samenlevingsopbouw worden gemaakt in onder andere Holland Park. De komende periode willen we de effecten van onze inspanningen evalueren en waar nodig bijsturen door maatwerk te leveren. - Bij nieuwbouw bekijken gemeente en woningcorporaties of het realiseren van een ontmoetingsruimte wenselijk en mogelijk is, als middel tegen eenzaamheid

4 Regioplan Amstelland: Beschermd wonen en dak- en thuisloosheid: een nieuwe start in Amstelland.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

14

Speerpunten 5. Speerpunten We zetten de speerpunten bij onze ambitie uiteen, met integraliteit als kern in de aanpak. Dit beleidsplan is een vertaling van de nota sociaal domein naar een armoedeaanpak, waarbij ze inspeelt op actuele informatie, inzichten en ontwikkelingen. De integrale en preventieve benadering gaat uit van een positief mensbeeld: dat iedereen talenten heeft en een bijdrage levert aan de samenleving. Ze heeft tot doel om mensen met en bij onze sociale partners gerichter te bereiken met maatwerk op een manier en op een plek die aansluit op hun wereld. Ze verstevigt mensen en maakt ze weerbaarder voor onzekerheden in het bestaan door bijvoorbeeld bezuinigingen, internationale ontwikkelingen of anderszins. Deze beleidsnota biedt een kader dat duurzaam is voor de toekomst en onlosmakelijk is verbonden met andere beleidsthema’s in en buiten het sociale domein. Mensen en middelen worden efficiënter ingezet. We behouden wat effectief is gebleken en voorzien in een aangetoonde behoefte. En we blijven inzetten op het bereiken en ondersteunen van de meest kwetsbare inwoners. We zorgen ervoor dat meer inwoners in Diemen een fundament van bestaanszekerheid ervaren. Speerpunten voor het armoedebeleid 1. Een verbonden gemeenschap 2. Preventie als basis 3. Bereik en toegankelijkheid 4. Brede benadering voor kinderen in armoede 5. Integrale samenwerking in de buurt 6.

Inkomensgrenzen en draagkracht

gemeenschap tot stand te brengen en te behouden. Dit is ook van belang in de aanpak van armoede. Inclusie is een belangrijk aandachtspunt in het armoedebeleid: het vinden van de inwoners die we nog niet goed in beeld hebben, maar die wel problemen hebben. We weten dat inwoners die in armoede leven en geen inkomensondersteunende regelingen aanvragen, tot nu toe verborgen bleven. Soms zijn mensen niet op de hoogte van ondersteuning of wantrouwen ze om verscheidene redenen de overheid, waardoor ze geen ondersteuning aanvragen. De culturele achtergrond kan daarbij een rol spelen.

5.1 Een verbonden gemeenschap Als gemeente is het onze verantwoordelijkheid om bij te dragen aan een meer verbonden gemeenschap. Een gemeenschap waarin mensen elkaar onderling kennen en respecteren is een van de speerpunten in het beleidsplan ‘Diemen Divers & Inclusief’. Een vitaal netwerk van sociale partners is nodig om een verbonden

Het is belangrijk dat het armoedebeleid rekening houdt met de specifieke achterstanden die inwoners ervaren, bijvoorbeeld vluchtelingen en migranten. Door aandacht te besteden aan taalvaardigheid en het tegengaan van economische en sociale uitsluiting, is er een integrale benadering die bijdraagt aan het verminderen van armoede binnen deze kwetsbare groepen.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

15

Speerpunten

Een verbonden gemeenschap heeft begrip voor de ander, omarmt diversiteit, is er voor elkaar. Ze bestrijdt eenzaamheid en polarisatie en bevordert juist zelfredzaamheid en sociale cohesie. Ontmoeting haalt mensen uit hun bubbel, ze maakt de Diemense samenleving krachtiger. Een verbonden gemeenschap helpt ook specifieke groepen te bereiken en te ondersteunen die zich ongelijk behandeld worden. 5.2 Preventie als basis Van versterking van mensen, in nauwe samenwerking met sociale partners, gaat een preventieve werking uit. In een vroeg stadium worden problemen gezien, kunnen medewerkers op vragen ingaan en wordt erger voorkomen. Het Breed Inloopspreekuur in de Brede Hoed en de applicatie BerekenUwRecht zijn voorbeelden hiervan. Een ander voorbeeld is dat bij jongeren - naast de schuldenproblematiek - breder aandacht is voor leefstijl, werk en inkomen ter voorkoming van nieuwe schulden. Preventie vindt óók plaats door mensen weerbaarheid te laten ontwikkelen en een sociaal netwerk te laten vormen waarmee ze ervaringen kunnen

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

delen of waaruit ze kracht en motivatie kunnen putten. In plaats van continue stress over het inkomen, is er ook ruimte voor andere aspecten en worden elementaire menselijke behoeften beantwoord, zoals gezien en erkend worden. Eigenwaarde, zelfregie en verantwoordelijkheid worden vergroot, als tegenhangers van een negatief zelfbeeld, afhankelijkheid en gebrek aan controle over eigen leven. Mensen met een laag inkomen hebben doorgaans een kleiner netwerk, soms door gemis van collega’s doordat ze geen werk hebben, of omdat ze zich schamen, geen vertrouwen hebben in de overheid en daardoor geïsoleerder leven of minder mogelijkheden hebben voor activiteiten. En relatief vaak is hun netwerk zelf ook kwetsbaar wanneer dat bestaat uit andere mensen met problemen. Dat maakt de ruggensteun voor mensen die van weinig rond moeten komen zwak. Ontmoeting met andere mensen en een netwerk verstevigt hun positie in de samenleving. In Diemen zien we dat er relatief veel mensen langer dan drie jaar in de inkomensgroep tot 130 procent van het wettelijk bestaansminimum zitten. Bovenstaande factoren kunnen de oorzaak daarvan zijn. 5.3 Bereik en toegankelijkheid Door vroegtijdig signaleren en proactief benaderen, krijgen mensen tijdig de juiste ondersteuning en kunnen financiële problemen worden voorkomen.

We hebben vastgesteld dat het bereik hoger kan en we op dit moment nog niet alle doelgroepen optimaal bereiken. Vanaf 1 januari 2026 geldt de wet Proactieve dienstverlening. Vooruitlopend op deze datum willen we op onderdelen al hiermee beginnen. Via de hulpverlening en het netwerk in de gemeente zetten we in op vroegsignalering en houden we zicht op (dreigende) betalingsachterstanden. Daarnaast werken we samen met onze sociale partners in Diemen (welzijnspartijen, huisartsen, scholen en informele/vrijwillige wijkorganisaties) om hen meer in staat te stellen om mensen in armoede te kunnen helpen. Veel van deze organisaties hebben het vertrouwen van de inwoners, soms meer dan dat de gemeente dat heeft. Het gaat erom dat we aansluiten bij de belevingswereld van inwoners om verborgen armoede op te kunnen sporen en het bereik te verhogen.

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

16

Speerpunten

Met de tussentijdse aanpassing medio 2024 kennen we per 1 januari 2025 één regeling voor alle kinderen uit minimagezinnen om de contributie van sport en cultuur te vergoeden. De aanvraag is laagdrempelig en minder bewerkelijk en drempels als administratieve en financiële handelingen zijn daarmee weg. Daarnaast gaat afhandeling van de vergoeding direct via de sport- of cultuuraanbieder. We maken de informatie over inkomensondersteunende regelingen en het toekennen ervan toegankelijker. Hierbij richten we ons op het versterken van de bestaanszekerheid van mensen, waarbij kinderen speciaal de aandacht hebben. We beschouwen het bereik en toegankelijkheid ook in een wat meer zakelijke vorm, namelijk dat we onterecht gebruik van minimaregelingen en dubbele regelingen willen voorkomen. We willen dat onze aanpak uitvoerbaar is, duurzaam, haar doel bereikt en betaalbaar blijft 5.4 Brede benadering voor kinderen Een brede benadering voor kinderen van minima heeft prioriteit. Opgroeien met beperkte mogelijkheden remt de ontwikkeling van kinderen. Het heeft een slechte invloed op de ontwikkeling van de hersenen van kinderen en dat is onomkeerbaar. Deze kinderen hebben een grotere kans om ook als volwassene in armoede te leven en dit over te dragen aan de volgende generatie (‘intergenerationele overdracht van armoede’)5.

Voor het verminderen van de effecten van armoede zijn niet alleen de ouders maar is ook de omgeving nodig. Ook daarom is er specifiek aandacht voor gezinnen die meer kans hebben op financiële problemen, zoals eenoudergezinnen en gezinnen met een migratieachtergrond. Armoede werkt door op meerdere leefgebieden. We willen een duurzame inzet, zodat we voorkomen dat ouders en hun kinderen bij een levensgebeurtenis terugvallen in armoede.

In de ontwikkelingen rondom de sociale basis, de stevige lokale teams en het doorbreken van een intergenerationele overdracht en de cirkel van huiselijk geweld, krijgt deze groep kinderen meer specifieke aandacht. Die vertaalt zich in een brede blik binnen de hulpverlening om het te herkennen en in prioriteit voor gezinnen in crisis. Financiële stress is een risicofactor voor huiselijk geweld en dakloosheid. We houden een breed gratis preventief jeugdaanbod. De hulpverlening heeft daarbij een belangrijke signalerende functie. 5.5 Integrale samenwerking in de buurt Er bestaat in Diemen een web aan sociale partners en overleggen. Dat moet versterkt en beter met elkaar verbonden worden. Uit de evaluatie nota sociaal domein bleek dat de vitale netwerken kunnen worden versterkt. Bij deze partners komen de inwoners en zijn ze vertrouwd, zeker voor wie overheidsinstanties veraf staan en onveilig voelen (onder andere door de toeslagenaffaire). De medewerkers van sociale partners beschikken over veel kennis en zijn de voelsprieten in de samenleving. Zij weten wat er speelt en hoe je de doelgroep het best kunt benaderen. Een goed verbonden netwerk signaleert, ondersteunt, versterkt en ontwikkelt. Investering in zo’n netwerksamenwerking betaalt zich uit in de armoedeaanpak, maar dient door de integraliteit een heel breed domein.

Dit vereist integrale afstemming vanuit de gemeente om de regierol te vervullen. Regie op samenwerking De samenwerking verdient een verdiepend karakter. Aanwezige kennis, aanbod en specialisten worden in kaart gebracht en met elkaar verbonden zodat synergie ontstaat. De gemeente heeft een regierol: ze ondersteunt, adviseert en faciliteert. Er vindt kennisuitwisseling plaats, er worden gezamenlijke thema’s uitgediept en persoonlijke verbondenheid gestimuleerd. Gemeente en sociale partners zorgen voor een overzichtelijk aanbod. Dubbel werk, overlap en leemten worden voorkomen. Zo min mogelijk tijd gaat naar de organisatie of obstakels, waardoor tijd kan gaan naar het samen – met gebruik van ieders kennis – verbeteren en verfijnen van dienstverlening.

5 Onderzoek vanuit de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), maart 2023

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

17

Speerpunten

Uitgaan van perspectief van inwoners We willen mensen in hun geheel zien, niet alleen via iemands vraag. Daarvoor is alertheid nodig bij alle medewerkers van gemeente en sociale partners plus een attitude om áchter de vraag te willen kijken. Op deze manier worden onderliggende problemen of samenhang met andere problemen zichtbaar. Want zelden staat een vraag op zich. Veel medewerkers hebben die alertheid en attitude al. Er is echter structuur nodig voor uitwisseling van kennis en inzichten van verschillende beleidsterreinen en sociale partners, zodat niet de organisatie centraal staat in het werk maar de missie. Medewerkers voorkomen sectoraal denken en bezien hun werk van meerdere kanten. Ontmoeting Mensen die van een minimum leven, geven aan andere mensen te willen ontmoeten. Met sociale partners stimuleren we laagdrempelige ontmoetingen in de buurt. Niet iedereen wil of kan bijvoorbeeld naar een buurthuis. Voor mensen kan een praatje met een buur al het verschil maken. De kracht van de kleine gemeenschap kan effectiever zijn dan inzet (en bemoeienis) van de overheid. De ambities in deze nota geven antwoord op de behoefte van bewoners voor een eenduidiger beleid, een gemakkelijker manier van aanvragen of automatisch toekennen en ontmoetingen met andere mensen. Ze laten de systeemwereld aanpassen aan de menswereld.

En ze gaan uit van een positief mensbeeld: dat mensen mee willen doen en van betekenis willen zijn. Voor het algemeen Diemens belang zorgen ze voor ‘sterkere’ inwoners en een ‘warme’ aanpak van armoede, die meer bestand is tegen financiële onzekerheden op lokaal, nationaal en mondiaal vlak. Bij de invulling hiervan kunnen ervaringsdeskundigen een rol spelen.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

5.6 Inkomensgrenzen en draagkracht Werken moet lonen Dankzij de inkomenseffectrapportage 2022 weten we wat de effecten zijn van de gemeentelijke en de landelijke regelingen tezamen op de inkomens van minima. Daaruit blijkt dat alle huishoudtypes bij een loon van 130% van het Wettelijk Sociaal Minimum (Wsm) door de regelingen meer totaal inkomen en besteedbaar inkomen overhouden dan bij een loon gelijk aan 140% Wsm. Wanneer huishoudens in Diemen vanuit de bijstand (100% Wsm) gaan werken en daardoor een loon krijgen dat gelijk is aan 110%, 120%, 130% of 140% Wsm, dan gaan zij er in totaal inkomen op vooruit ten opzichte van de bijstandssituatie. Oftewel: werken loont en moet altijd blijven lonen, zodat er geen negatieve prikkels bestaan om niet te gaan werken. De inkomenseffectrapportage was gebaseerd op (tijdelijke) regelingen (energietoeslag) die op dat moment beschikbaar waren. We blijven volgen of het principe ‘werken moet lonen’ in de praktijk het geval is. Op dit moment hanteren we verschillende inkomensgrenzen. Dat kan voor inwoners verwarrend zijn en is ook lastig uit te leggen. We gaan zoveel als mogelijk uit van gelijke normen van 130% van het Wsm - ongeacht of iemand een vooruitzicht heeft op een hoger inkomen. In de praktijk is de inkomensgrens bij de meeste minimaregelingen al 130% Wsm.

Draagkracht Eind 2024 presenteerden het Nibud, het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) de nieuwe armoedegrens. Hieruit blijkt dat de armoede van mensen onder de armoedegrens hardnekkiger is geworden. Eén op de drie mensen leeft al minstens drie jaar in armoede. En er zijn nu meer arme werkenden dan arme mensen in de bijstand. De huidige problematiek laat zich dus moeilijk bepalen in inkomensgrenzen. Dat vraagt om een andere benadering, waarbij ook of meer naar het besteedbare inkomen wordt gekeken. Bij de regeling ‘energietoeslag naar draagkracht’ hebben we gezien dat met deze manier van werken het bereik weliswaar niet groot is geweest, maar middelen gericht zijn ingezet.

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

18

Opbrengsten, monitoring & evaluatie 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie Wat de ambitie Diemen en de Diemenaren gaat opleveren en hoe we straks weten of we dat bereikt hebben, is hier te lezen. Instemmend met de bevindingen van de Rekenkamer in haar eindrapport naar het armoedebeleid in Diemen, breiden we de wijze van monitoring en evaluatie uit. Een ‘dashboard bestaanszekerheid’ zal vanaf dit jaar een actueel beeld geven van de kostenontwikkeling van de diverse regelingen en voorzieningen. Daaruit zijn ook trends af te lezen wat werkt en wat niet. We leggen onze aanpak langs de prestatie-indicatoren die de gemeenteraad dan heeft vastgesteld. We voeren terugkerend een gedegen inkomenseffectrapportage uit. We ontwikkelen ook meerdere manieren van kwalitatief onderzoek, bijvoorbeeld met klantreizen en bewonerspanels. Naast uiteraard de reflectie van sociale partners. Organisatieonderdelen in de gemeente houden structureel integrale monitoring van projecten en evalueren jaarlijks om effectiviteit en bijsturing van plannen te bepalen. Het college rapporteert jaarlijks de gemeenteraad over resultaten en keuzes. We betrekken data en ervaringsdeskundigheid bij de monitoring van het te voeren beleid. Met het minimabeleid willen we het beste voor Diemen bereiken, op onze eigen manier.

We toetsen het voorgenomen beleid van tevoren op onder meer kosten, effectiviteit en uitvoerbaarheid. Wanneer de ambities uitgevoerd worden, is de winst voor Diemen vierledig en voor de lange termijn.

BELEIDSNOTA ARMOEDE 2025

VERSTERKING | Diemen krijgt een aanpak die mensen op een breed terrein versterkt, zodat meer Diemenaren bestaanszekerheid kennen met een financiële en sociale basis. NETWERK | Diemen krijgt een stevig en geolied netwerk van professionals op alle terreinen van het sociaal domein. De aanpak van dit netwerk wordt bezien vanuit de beleving van de inwoner en in samenhang met alle aspecten rond die inwoner. Dit netwerk ziet de Diemenaren en signaleert in een vroeg stadium behoeften. Kennis wordt gedeeld en er wordt integraal gewerkt. TOEGANKELIJKHEID | Diemen krijgt een stelsel van regelingen die toegankelijk zijn. Administratieve, fysieke, taal- of andere obstakels mogen geen reden zijn voor ongelijkheid in de positie van inwoners in de samenleving. KOSTENBEPERKING | Diemen krijgt een methodiek waarmee kosten worden beperkt of verminderd voor zowel individuele Diemenaren als voor de Diemense samenleving. Ze biedt kinderen van minima een perspectief op een leven dat minder belast is door problemen van hun ouders en op meer kansen om hun talenten te benutten. En ons beleid wordt houdbaar en betaalbaar voor de lange termijn.

Voorwoord | 1. Ambitie | 2. Situatie in Diemen | 3. Basis voor beleid | 4. Brede versterking | 5. Speerpunten | 6. Opbrengsten, monitoring & evaluatie

19

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Diemen&id=c9760b8c-41f1-4903-8cdd-3985b4500386