2. 20210420 Rapportage rekenkameronderzoek bomenbeleid - DEF.pdf

Bij grotere projecten (zoals de kap van meerdere bomen of herinrichting van een straat) doet de gemeente dit via het huis-aan-huis blad, bijvoorbeeld als het gaat om het vermelden van verleende vergunningen, maar ook via brieven aan bewoners of informatiebijeenkomsten. De gemeente communiceert op verschillende momenten in het proces. Waar het gaat om bestemmingsplannen, liggen er in het proces al enkele communicatiemoment vast, bijvoorbeeld het ter inzage leggen van ontwerp en het communiceren over vaststelling. Naast deze vaste communicatiemomenten liggen er geen andere communicatiemomenten vast. Bij kleinere projecten zijn communicatiemomenten ook niet procedureel vastgelegd, maar streeft de gemeente wel naar het informeren van bewoners. In herinrichtingsprojecten betekent dit bijvoorbeeld het na consultatie terugleggen van het ontwerp, met daarbij vermeld aan welke wensen van inwoners is voldaan, of het aangaan van het gesprek met bewoners. Van dat laatste is het project in Leliëndaal een mooi voorbeeld. Waar de communicatie in het begin nog als summier werd ervaren door buurtbewoners, neemt de gemeente later in het traject het voortouw als het gaat om het organiseren van een bewonersavond en het faciliteren van een gesprek tussen bewoners met verschillende (tegenstrijdige) wensen.

In de interviews geven gemeente en de initiatiefnemer aan dat het gesprek heeft geleid tot een gezamenlijke doelstelling, actieve betrokkenheid van meerdere bewoners en breder draagvlak in de wijk. Naast positieve ervaringen van inwoners, zijn er ook projecten waarin de communicatie tot onvrede leidt, bijvoorbeeld bij de spooronderdoorgang aan de Ouddiemerlaan. In aanloop naar de beslissing omtrent de plannen voor de spooronderdoorgang, zijn verschillende bewonersbijeenkomsten gehouden waarbij de plannen

43 Brief d.d. 4 maart 2020, onderwerp: Reactie op de petitie, aangeboden op 30 januari 2020 aan het college en de

gemeenteraad van Diemen

22

aan bewoners zijn voorgelegd. 44 Hoewel er medewerkers van de gemeente aanwezig waren, geven bewoners in het interview aan dat er naar hun idee geen vertegenwoordiging van de gemeente aanwezig was. Bewoners geven ook aan dat er na afloopt van de bijeenkomst nooit contact met hen is opgenomen door de gemeente, ondanks dat bewoners contactgegevens hiervoor hadden achtergelaten. Bewoners geven aan niet actief door de gemeente te zijn geïnformeerd over de kap van de bomen, bijvoorbeeld middels een bewonersbrief. Hieraan was wel behoefte. In bredere zin was er behoefte aan gesprek en contact met de gemeente waarbij plannen actief werden gedeeld en ook ruimte was voor initiatieven van bewoners. Bewoners hebben een vorm van burgerparticipatie gemist en hebben het idee dat de gemeente niet weet wat er leeft onder inwoners. Gevolg hiervan is onvrede onder onwonenden van de Ouddiemerlaan. Bij gebrek aan gesprek zijn juridische procedures het alternatief geworden (bijvoorbeeld ingediend bezwaar van 23 maart 2020 tegen de verleende omgevingsvergunning voor de kap van bomen). Anderen geven aan dat duidelijke informatie ter plekke, bijvoorbeeld met billboards, wellicht behulpzaam kan zijn als het gaat om het creëren van begrip voor dit soort grootschalige kap.

Dit voorbeeld laat zien dat het ontbreken van vroegtijdige informatie en communicatie vooraf en tijdens de uitvoering van een project, leiden tot onbegrip bij bewoners. Het blijkt moeilijk om dit later in het proces te herstellen en gezamenlijk tot een gedragen oplossing te komen. In het traject van de kap van bomen rondom de spooronderdoorgang, geven beleidsmedewerkers en de portefeuillehouder aan er begrip voor te hebben dat inwoners zich onvoldoende betrokken voelen. Keerzijde hiervan is dat het project een jarenlange aanloop kent waarbij de kap van bomen een klein element in het grote geheel is. Complicerende factor is dat bij aanvang van het project nog onduidelijk is hoe de buitenruimte uiteindelijk ingericht zal worden, omdat dit pas een laatste element in een lang proces is. Met betrekking tot dit project hebben maatschappelijk zwaarwegende redenen de doorslag gegeven voor de kap van de bomen. Naar aanleiding van de op 30 januari 2020 aangeboden petitie van buurtbewoners, zijn achterliggende stukken (BEA, toetsingsrapporten) alsnog vrijgegeven. Ook heeft de portefeuillehouder in de informatieve raadsvergadering van 6 februari 2020 over dit thema achterliggende redenen voor kap toegelicht en aangegeven dat voor elke gekapte boom een nieuwe boom elders wordt geplant.

45 Gemeente actief om communcatie te verbeteren De gemeente probeert naar aanleiding van ervaringen met het betrekken van inwoners bij verschillende projecten, haar beleid te verbeteren. Met betrekking tot participatie, heeft de gemeente in 2019 een medewerker inwonersparticipatie in dienst genomen. Hiermee kan specifieke kennis, expertise en capaciteit worden ingezet op participatietrajecten. Momenteel wordt er gewerkt aan een handboek participatie, welke projectleiders en beleidsmedewerkers kunnen benutten bij het betrekken van inwoners. Specifiek voor bomen zijn opzichters recent begonnen met het plaatsen van bordjes op plekken waar bomen zijn gekapt. Vaak is het voor inwoners niet duidelijk waarom een boom is gekapt en de plaats waar de gekapte boom stond, blijft vaak lang braak liggen. Dit heeft ermee te maken dat bomen alleen in bepaalde seizoenen kunnen worden aangeplant. Nu worden er bordjes geplaatst waarop staat vermeld waarom een boom is gekapt en wanneer er een nieuwe boom wordt aangeplant. Deze informatie zorgt voor meer begrip bij inwoners over het bomenbeleid.

2.3 / Behaalde resultaten Beheersysteem voor monitoring doelrealisatie betrouwbaar, maar niet waterdicht In de Duurzaamheidsagenda 2020-2025 staat de ambitie van de gemeente om de hoeveelheid bomen te gaan monitoren. De gemeente beschikt momenteel over een beheersysteem waarin onder andere het aantal bomen wordt geregistreerd. Het systeem is betrouwbaar, maar niet 100% waterdicht, aldus de gemeente. Dit heeft ermee te maken dat in de praktijk blijkt dat niet alle bomen juist staan geregistreerd (bij beheer- en onderhoudswerkzaamheden komen soms onjuistheden naar voren, zoals bomen die niet geregistreerd staan) en ook omdat de aanplant van nieuwe bomen soms langer duurt (bijvoorbeeld door het aanplantseizoen, of doordat inrichting van de openbare ruimte pas plaatsvindt nadat de bouwwerkzaamheden zijn afgerond). Dit leidt tot een vertekend beeld.

44 O.a. op 25 januari 2016 (https://www.diemernieuws.nl/nieuws/algemeen/55852/ingrijpende-spoorklus-diemen-

duurt-drie-jaar-) en 13 november 2019 45

s inzake Boom Effect Analyse spooronderdoorgang Ouddiemerlaan en Extra tijdelijk parkeren spooronderdoorgang Ouddiemerlaan

23

Overigens geven uitvoerders en projectleiders in interviews aan dat in de laatste jaren over het algemeen bij herinrichting meer bomen worden teruggeplant dan er oorspronkelijk aanwezig waren. Aantal bomen terug op niveau 2011 lijkt haalbaar, maar exacte cijfers ontbreken Met betrekking tot de doelstelling om het aantal bomen terug te brengen op het niveau van 2011, wordt in interviews aangegeven dat het een haalbare doelstelling lijkt te zijn. Met name doordat er bij herinrichtingsprojecten netto meer bomen bijgeplant worden dan er voor de uitvoering van het project stonden. Als voorbeeld worden de Vogelweide en de aanplant ter compensatie van de verbreding van de A1 genoemd. Momenteel zijn er geen exacte cijfers bekend van het bomenbestand. Het college hoopt in het eerste kwartaal van 2021 een update te kunnen sturen naar de gemeenteraad over de voortgang op deze ambitie. De raad is in december 2019 voor het laatst geïnformeerd over de stand van zaken rondom de aanplant van bomen en de voortgang met betrekking tot het onderzoek naar Tiny Forests/Diemense Bosjes (motie 19 juli 2018). 46 In de memo concludeert aanplanten van bomen in stedelijk gebied redelijk succesvol is en dat het bomenbeleid langzaam weer aan het 47 Deze conclusie is gebaseerd op cijfers van de aanplant van bomen bij nieuwe of herinrichtingsprojecten waarbij meer bomen zijn aangeplant dan geveld.

Bijvoorbeeld het project herinrichting Spoorzicht waarbij 66 bomen zijn geveld, maar 85 bomen zijn aangeplant. Ook in dit memo constateert het college dat in het bomenbestand minder bomen staan aangegeven ten opzichte van het niveau van 2011, maar dat dit een vertekend beeld is. Reden hiervoor is dat niet alle nieuw aangeplante bomen in het bomenbestand worden opgenomen, omdat het gaat om de aanplant van bosplantsoenen en alleen individuele bomen opgenomen worden in het bomenbestand. En als andere reden wordt genoemd dat renovatieprojecten waarbij meer bomen teruggeplant kunnen worden, pas later hun uitwerking zullen hebben. 48 Kwaliteit boven kwantiteit: samenstelling en kwaliteit van groen is verbeterd Uit bovenstaande blijkt dat de gemeente inzet op de toename van het aantal bomen. Echter, gezien de grote groeiopgave van de gemeente Diemen is een toename van kwantiteit niet altijd mogelijk. Bijvoorbeeld door aanleg van Bergwijkpark zijn veel bomen geveld en deze aanleg heeft een belangrijk aandeel in de afname van de arealen van heesters en bosplantsoen met ruim 50.000 m² en 6.000 m². 49 De beperkte mogelijkheden tot het vergroten van de kwantiteit, worden gecompenseerd door de inzet op toename van kwaliteit van groen. In de interviews geven beleidsambtenaren aan dat dit niet altijd betekent dat de aanplant van een boom de juiste keuze is.

Liever stelt de gemeente de kwaliteit van het groen centraal en maakt op basis daarvan een afweging voor de aanplant van groen. Kijkend naar de kwaliteit, constateert de gemeente in het Groenplan update 2018 dat de kwaliteit van groen in de afgelopen jaren is toegenomen. Belangrijke beheermaatregelen hiervoor zijn het vergroten van biodiversiteit in het groen, het toepassen van ecologisch beheer en het beheeruitgangspunt bij te 50 Dit laatste wordt zichtbaar in een toename van vaste stellen planten met bijna 12.000 m² en een toename van hagen met ruim 20.000 m². 51 Meer fleur en kleur betekent ook dat in wijken en op woonerven meer vaste planten, hagen en/of ecologische bloembollenmengsels worden .52

46 47 48

t

49 Groenplan Diemen update 2018, p. 38 50 Groenplan Diemen update 2018, p. 5 51 Groenplan Diemen update 2018, p. 38 52 Groenplan Diemen update 2018, p. 24, 25

24

Bijlage: Bronnen Gesprekspartners Datum

Gesprekspartner

Functie

28-9-2020

De heer M. Sikkes-Van den Berg

Wethouder

28-9-2020

De heer P. de Ruijter

Manager ad interim ruimtelijk beheer

1-10-2020

De heer F. van Leeuwen

Beleidsmedewerker groen

1-10-2020

Mevrouw A. Pet

Beleidsmedewerker ruimtelijk beleid

5-10-2020

De heer B. van Mil

Opzichter nieuwe werken

5-10-2020

De heer R. Snoek

Projectleider

9-10-2020

De heer R. van Alphen

Inwoner Diemen (Intitiafnemer bomen planten bij Leliëndaal)

9-10-2020

Mevrouw J. Gerritsen

Vertegenwoordiger IVN werkgroep Diemen

9-10-2020

Mevrouw L. van Zon

Voorzitter Daarom Duurzaam Diemen

15-10-2020

De heer J. ten Theije

Inwoner Diemen (Bezwaarmaker kappen bomen spoorwegonderdoorgang)

15-10-2020

De heer B. Schonewille

Inwoner Diemen (Bezwaarmaker kappen bomen spoorwegonderdoorgang)

Van alle gesprekken is op hoofdlijnen een gespreksverslag gemaakt. Deze is voor akkoord teruggelegd bij de respondent. Alle geaccordeerde gespreksverslagen zijn gebruikt als informatiebron voor de Nota van bevindingen. De verslagen zijn in het bezit van Rekenkamer Diemen.

Bronnen Voor de geraadpleegde bronnen verwijzen we naar de voetnoten die zijn opgenomen in de Nota van bevindingen.

25