1D.11.2 Jaarverslag en monitor Meldpunt discriminatie 2021 .pdf

Jaarverslag 2021

Eindredactie Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam Vormgeving Esther Rustenburg Wiegert Publicatiedatum Amsterdam, juli 2022

Inhoudsopgave

Voorwoord / 06

Educatie en preventie / 22

Het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam

App ongewenste incidenten in het voetbal

Stijgende trend aantal meldingen per jaar Lokaal sterk, landelijk waar het kan

/ 08 / 09 / 10

Outreach / 10 Specialisaties / 11 Werkbegeleiding / 11

Samenwerkingen en partners / 12 Samen sterk: Meldpunten Discriminatie in G4+ verband Samenwerken met en ondersteunen van politie

/ 12 / 13

Allen & Overy / 15 Bol.com / 15 Uber / 16 Asian Raisins / 16

Regenboog Veiligheidsalliantie / 16 Comite 21 maart / 17

Taskforce KMar / 17

Corona werkgroep / 18 Zwart manifest / 18

Artikel 12 procedure / 18

Projecten / 21

/ 23

Blik op de toekomst

/ 25

Samen tegen racisme / 23 De organisatie / 26

Monitor Discriminatie 2021 / 28 Discriminatie in Beeld Tendensen 2021 | Aard en Omvang

Meldingen in de regio Amsterdam Wat vertellen de cijfers van 2021? Cijfers Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam

/ 30 / 42 / 44 / 46

Cijfers gemeente Amstelveen / 52

Cijfers gemeente Amsterdam / 54 Cijfers gemeente Diemen / 56

Cijfers gemeente Ouder-Amstel / 58 Cijfers gemeente Uithoorn / 60 Cijfers Politie Eenheid Amsterdam Cijfers College voor de Rechten van de Mens

Integrale ketenaanpak discriminatie / 21 / 21

Publicatie: 7 tips voor een inclusieve afhandeling discriminatieklachten / 22

4

/ 29

Cijfers gemeente Aalsmeer / 50

Vernieuwde rapportage en analyse tool / 21 Arbeidsmarktdiscriminatie Rapportage 2018, 2019 en 2020

/ 22

Discriminatie op de woningmarkt

5

/ 62

/ 64

Voorwoord In dit jaarverslag blikken wij terug op het afgelopen jaar, kijken we naar ontwikkelingen in de bestrijding van discriminatie in de stad en regio en laten we aan de hand van klachten zien wat de breedte en omvang is van het werk dat wij voor mensen doen en kunnen doen. De jaarlijkse Monitor Discriminatie - een overzicht van de discriminatiemeldingen bij zowel het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam, de politie-eenheid Amsterdam als het College voor de Rechten van de Mens - is aan het einde van dit jaarverslag opgenomen. De Monitor Discriminatie is onderdeel van de landelijke monitor die wordt gepubliceerd op de website van de landelijke vereniging van antidiscriminatievoorzieningen Discriminatie.nl.

Ondanks het feit dat de druk van de coronapandemie op de samenleving afgelopen jaar geleidelijk is afgenomen, heeft het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam (hierna: het MDRA) in 2021 een hoog aantal klachten over discriminatie ontvangen, met 802 meldingen in 2021. Daarnaast heeft het MDRA te maken met een groeiend aantal complexe klachten waarvan de behandeling veel tijd en inspanning van het MDRA-team vraagt. Het MDRA is, ondanks de beperkingen ten gevolge van corona, het hele jaar bereikbaar geweest voor alle inwoners van Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn. Daarnaast heeft het MDRA het afgelopen jaar ook de banden verder aangehaald met vele grassroots organisaties in de regio. Ook is de samenwerking binnen de landelijke vereniging van antidiscriminatievoorzieningen Discriminatie.nl geïntensiveerd. Na jaren een stabiel landelijk beeld is sinds 2020 een toename van het aantal meldingen zichtbaar ten opzichte van de vijf jaar daarvoor. Het kabinet wil de meldingsbereidheid vergroten en de vindbaarheid van meldpunten verder verbeteren. Omdat het vergroten van die vindbaarheid zal leiden tot een uitbreiding van het werk, heeft het kabinet extra geld toegevoegd aan het Gemeentefonds ter versterking van de gemeentelijke meldpunten. Ook het MDRA is in gesprek met de gemeentes over de meest effectieve inzet van deze extra middelen.

Eveneens goed nieuws voor het werkgebied van het MDRA is de benoeming van Rabin Satnarainsing Baldewsingh als Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme, met ingang van 15 oktober 2021. De Nationaal Coördinator zal aan de slag gaan met een meerjarig nationaal programma tegen racisme en discriminatie. Input hiervoor zijn onder meer de signalen uit de samenleving. Hij zal als aanjager de ambitieuze agenda omzetten tot resultaten die in de hele samenleving moeten bijdragen aan het tegengaan van racisme en discriminatie, ook in het Caribisch deel van Nederland.

Denise Eikelenboom MBA, Voorzitter bestuur Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam

Jerrol Marten, Directeur Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam

6

Afgelopen jaar heeft het MDRA geprofiteerd van het feit dat bestuur, directie en bedrijfsvoering in 2020 op orde zijn gebracht. De financiële situatie van het MDRA, vorig jaar nog fragiel, is na overleg met de subsidieverleners, stabiel. Wel was ook in 2021 merkbaar dat de beperkte financiële middelen de door ons gewenste inzet ter bestrijding van discriminatie limiteert. Met de toegezegde middelen voor 2022 hoopt het MDRA de inzet te verbreden. Met alle consulenten, gemeenten, de landelijke branchevereniging en overige organisaties in de regio zal het MDRA het komende jaar de strategie voortzetten en verder uitbouwen.

7

/ Het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam

Voor de 1.071.403 inwoners van Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn vormt het MDRA de officiële antidiscriminatievoorziening (ADV). Vanuit onze wettelijke taak verlenen wij onafhankelijke bijstand en advies aan personen bij de afwikkeling van klachten omtrent discriminatie zoals bedoeld in de gelijkebehandelingswetgeving, beter bekend als algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB). Wij registreren en monitoren alle meldingen en publiceren de hieruit voortkomende cijfers.

Die onafhankelijke bijstand is nodig bij nagenoeg de helft van het aantal meldingen dat wij jaarlijks ontvangen. Hoe onze bijstand eruitziet, verschilt per melding. Wij bieden onder meer advies, bemiddeling, dialoogbegeleiding en ondersteuning bij aangiftes en procedures. De klachtbehandeling is laagdrempelig en erop gericht binnen afzienbare tijd een duurzame oplossing te vinden. Onze aanpak is altijd persoonlijk en cliëntgericht. Dit vraagt de nodige tijd en aandacht, en gaat vaak gepaard met aanvullend onderzoek naar de voorliggende situatie en juridische mogelijkheden.

Het MDRA kent een stijgende trend van het aantal meldingen in vergelijking met voorgaande jaren. In 2017 werden 684 reguliere meldingen ontvangen, in 2018 daalde dit naar 584 en dit aantal bleef stabiel met 595 meldingen in 2019. In 2020 steeg het aantal reguliere meldingen met 52% naar 903, in 2021 steeg het aantal meldingen met 35% ten opzichte van 2019.

Stijgende trend aantal meldingen per jaar

Het verwerken van bulkmeldingen zorgt voor een uitzonderlijk hoge werkdruk, bovenop de structurele stijging van het aantal meldingen in de afgelopen twee jaar. In 2021 werden bovenop de 802 meldingen die het MDRA ontving, in totaal 593 openstaande meldingen meegenomen die het MDRA vóór 1 januari 2021 ontving.

De onderstaande grafiek geeft deze stijgende trend weer, inclusief de bulkmeldingen die werden ontvangen in 2017 en 2020 (in 2017 ontving het MDRA 352 meldingen over het festival ‘Holi’ en in 2020 ging het om 406 meldingen over het ‘Coronalied’).

In 2021 heeft het MDRA 802 meldingen ontvangen, een stuk minder dan de 1309 meldingen in 2020. De daling is grotendeels te verklaren door de bulkmelding van 406 meldingen die in 2020 werd ontvangen over het ‘Coronalied’ van radio 10.

Totaal reguliere meldingen + bulkmeldingen

1400

Totaal reguliere meldingen

1300

1309

1200 1100

1036

1000 903

900 802

684 584

800 700

595

600 500

2017 8

2018 9

2019

2020

2021

Dit aantal is ongebruikelijk hoog doordat het MDRA in 2020 een bulkmelding van 406 meldingen in behandeling nam over het Coronalied die pas na een hoorzitting over de zaak in het tweede kwartaal van 2021 kon worden afgerond. De werkelijke werkdruk in 2021 was eigenlijk gelijk aan 1395 (802 reguliere meldingen en 593 openstaande dossiers uit 2020).

landelijke monitor en die van overige politie-eenheden gepresenteerd. De landelijke vereniging en haar leden is zich aan het heroriënteren op de rol van ADV’s in de samenleving. De verenging is gestart met het onderzoeken welke uitdagingen er in het vooruitzicht liggen en hebben een strategische commissie ingesteld om een toekomstkoers te bepalen.

Omdat de gemeente Amsterdam nog steeds tweeënhalf keer zoveel meldingen kent als het landelijk gemiddelde, vraagt dat een buitengewone inspanning van onze medewerkers. Mede daarom heeft het MDRA voor 2020 van de gemeente Amsterdam aanvullende financiering gevraagd en gekregen. Hiermee is de kwaliteitsbehandeling verder gewaarborgd; is onderzoek gedaan naar moslimdiscriminatie en anti-zwart racisme en is verder inzet gepleegd op het zichtbaar, benaderbaar en uitnodigend zijn van het MDRA, ondanks de beperkingen van de coronamaatregelen waardoor veelal vanuit huis gewerkt werd, er geen grote bijeenkomsten gehouden mochten worden en veel organisaties fysiek gesloten waren.

Per oktober 2021 is een nationaal coördinator tegen discriminatie en racisme (NCDR) aangesteld. De NCDR zal aan de slag gaan met een meerjarig nationaal programma tegen racisme en discriminatie. Input hiervoor zijn onder meer de signalen uit de samenleving. Hij zal als aanjager de ambitieuze agenda omzetten tot resultaten die in de hele samenleving moeten bijdragen aan het tegengaan van racisme en discriminatie. De vereniging en haar leden, waaronder het MDRA, gaan nauw samenwerken met de NCDR in de aanpak van discriminatie en racisme.

Lokaal sterk, landelijk waar het kan

Outreach

De per september 2020 aangetreden directeur Jerrol Marten is in dat najaar een reeks kennismakingsgesprekken gestart die zijn voortgezet in 2021, met onder andere de vijf regiogemeenten Amsterdam (Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel, Uithoorn, Aalsmeer); met de zeven stadsdelen van de gemeente Amsterdam; met de belangrijkste belangenorganisaties in het anti-zwart racisme - antisemitisme anti-moslimdiscriminatie - LHBTIQ+ anti Aziatisch discriminatie - netwerk-, het CIDI, het Joods Maatschappelijk Werk, Jongerenwerk Amsterdam Zuidoost, The Black Archives, Meld Islamofobie, Roze in Blauw, Roze Alliantie, Controle-Alt-Delete,

Het MDRA is als lid aangesloten bij de branchevereniging van antidiscriminatievoorzieningen, beter bekend als Discriminatie.nl. De vereniging vertegenwoordigt ons onder andere bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. De samenwerking tussen alle antidiscriminatievoorzieningen leidt tot eenzelfde behandeling van klachten en registratie in een landelijk registratiesysteem (ADV-net). De gezamenlijke kracht ontvouwt zich vooral wanneer zich landelijke actualiteiten voordoen en de verschillende bureaus gezamenlijk optrekken. Tegelijkertijd met de monitor van de regio Amsterdam worden ook de

10

Integriteitsbureau gemeente Amsterdam, Politie, OM. Doel van deze gesprekken is het intensiveren van het contact met alle belangrijke spelers in het veld en daar waar nodig werkafspraken met elkaar maken. Daarnaast is kennis gemaakt met vertegenwoordigers van gemeenschappen die nog niet in beeld zijn van het MDRA, waaronder Collectief Tegen Islamofobie en Discriminatie en Fyjas, met als doel de naamsbekendheid van het MDRA verder te vergroten in het werkveld en dus ook onder de inwoners van de regio. Dit alles draagt bij aan de verbreding van het handelingsperspectief van het MDRA in het kader van de doorverwijzing, maar ook dat inwoners van de regio weten wat het MDRA voor hen kan betekenen en waar ze kunnen melden. Het MDRA heeft in 2021 afspraken gemaakt met verschillende partners over wederzijds handelingsperspectief. Dit zal in 2022 gecontinueerd worden.

vindingen die op ons van toepassing zijn. Hieronder valt bijvoorbeeld de routekaart ontwikkeld door de gemeente Amsterdam, het deelnemen aan diverse dialoogtafels en het zichtbaar zijn in stadsdelen door het organiseren van lokale inloopspreekuren. Klik hier voor meer informatie over de actieonderzoeken.

Specialisaties

Het MDRA gaat op structurele basis de dialoog aan met direct betrokkenen en belangenorganisaties op alle gronden en terreinen waar we actief zijn. De consulenten beschikken over één of meerdere specialismen. Elke consulent behandelt alle typen klachten en geeft adviezen op alle voorkomende discriminatiegronden en -terreinen, maar is tevens expert op bijvoorbeeld anti-Zwart racisme, moslimdiscriminatie, arbeidsmarktdiscriminatie, homofobie, antisemitisme, anti-Aziatisch racisme of een thema als etnisch profileren. Ook voor de collega’s is deze consulent op dat specifieke gebied vraagbaak en adviseur. In 2021 hebben de consulenten de kennis en kunde op hun specialismen vergroot en gedeeld met ketenpartners.

Het MDRA heeft ook meegewerkt aan de invulling en afronding van de vijf actieonderzoeken van de gemeente Amsterdam. In het voorjaar van 2021 zijn de rapporten gepresenteerd en hebben wij toegezegd mee te werken aan de uitvoering van be-

11

/ Samenwerkingen en partners Samen sterk: Meldpunten Discriminatie in G4+ verband

Werkbegeleiding

Voor een optimale uitvoering van de rol van het MDRA is het belangrijk dat interne processen en procedures vastgelegd en meetbaar zijn. In 2021 is het MDRA gestart met een intern werkbegeleidingsproces. Het doel van werkbegeleiding is het bewaken en toetsen van kwaliteit van klachtbehandeling, zowel op inhoudelijk vlak, als procesmatig. Van de werkbegeleiders wordt verwacht dat zij zicht houden op de caseloads van alle consulenten met daarin de stand van zaken van de lopende dossiers.

Vanaf oktober 2020 zijn de regio’s Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Midden-Nederland en Haaglanden in G4+ verband gestart met een intensievere samenwerking op het gebied van de aanpak van discriminatie en racisme. In de maand april 2021 is als eerste uitkomst van deze samenwerking een gezamenlijk factsheet uitgebracht over de jaarcijfers 2020 over de aard en omvang van discriminatie in de G4+ werkgebieden. Ontwikkelingen in het werkveld De G4+ ADV’s zien dat de meldingen van ervaren discriminatie toenemen in complexiteit. Een enkele klacht kan raakvlakken vertonen met meerdere discriminatiegronden (bijvoorbeeld een combinatie van ras, seksuele geaardheid, handicap of chronische ziekte en leeftijd). De zwaarte van dergelijke klachten vereist meer onderzoek en hebben een langere doorlooptijd dan tot nu het geval was. Het coronavirus op zich, heeft nieuwe vormen van uitsluiting blootgelegd. De wettelijke kaders om deze burgers te assisteren zijn in een aantal gevallen diffuus en vereisen intensieve consultaties met andere partners in het veld om een effectieve ondersteuning aan deze melders te kunnen bieden.

Door dit proces is ook beter zicht verkregen op actuele trends en welke deskundigheden de consulenten nog nodig hebben. Ook is het belangrijk om de doorlooptermijnen in de gaten te houden (instroom, doorstroom en uitstroom van de dossiers). Het MDRA heeft nu beter zicht op werkdruk en werklast enerzijds om medewerkers optimaal te kunnen laten functioneren en anderzijds om aan de bel te gaan trekken als er te veel werk ligt voor de huidige capaciteit van consulenten.

De bewonersaantallen en diversiteit in de G4+ werkgebieden veroorzaken extra druk op de capaciteit van de ADV’s. De samenwerking tussen de ADVs en de respectievelijke gemeenten verloopt optimaal. Er bestaat een goede onderlinge afstemming en alle partijen weten elkaar

12

Klik hier om meer te lezen

bieden die de politie zijn opgelegd, kan het MDRA – in tegenstelling tot de politie - bij dit soort meldingen wél de begeleidende rol spelen die vaak hard nodig is. Bij individuele meldingen bekijken wij of aangifte een passende stap is. Indien nodig of gewenst ondersteunen wij vervolgens bij de aangifte.

te vinden op cruciale momenten om gezamenlijk in te spelen op de actualiteiten in de steden. Investering in professionalisering van de dienstverlening van G4+ ADV’s Desondanks maken de ADV’s zich ernstig zorgen over het ontbreken van een aantal elementen die de aansluiting tussen de huidige dienstverlening en de prangende realiteit in de weg staan. In samenspraak met de gemeenten hebben betrokken ADV’s ervoor gekozen om een financieringsaanvraag in te dienen voor twee projecten die een eerste stap vormen om de gewenste professionaliseringsslag in te zetten. Deze worden onder het kopje ‘Projecten’ op pagina 21 verder uitgewerkt.

Volgens landelijke afspraak bestaat per politieregio ook een Regionaal Discriminatie Overleg (RDO). Hierin nemen de antidiscriminatievoorziening, het Openbaar Ministerie arrondissementsparket Amsterdam en de portefeuillehouders discriminatie van de politie-eenheid Amsterdam zitting bij het zaakoverleg. In dit overleg bespreken wij gezamenlijk de voortgang van alle lopende dossiers met de aanwijzing discriminatie. In 2021 heeft het MDRA deelgenomen aan alle RDO overleggen. Servicemedewerkers van de politie-eenheid Amsterdam worden door ons voorgelicht over de verschillende vormen van discriminatie om zo doorverwijzing naar het MDRA te bevorderen.

Samenwerken met en ondersteunen van politie

Vaak melden mensen discriminatie rechtstreeks bij de politie, terwijl de politie niet altijd in staat is te helpen. Dat komt onder andere door het verschil tussen strafbaar en laakbaar gedrag, maar ook door het verschil tussen strafrecht en de gelijkebehandelingswetgeving, die uitgebreider is en een lagere bewijslast kent. Ook naar aanleiding van een actualiteit kan het gebeuren dat burgers elkaar al dan niet via social media stimuleren om juist bij de politie massaal aangifte te doen. Door de toenemende druk op de politiecapaciteit en de prioriteiten en aandachtsge-

Binnen de politie-eenheid Amsterdam heeft het MDRA in 2021 vanwege het landelijk corona beleid geen voorlichting kunnen geven, maar dit staat op de agenda voor 2022.

13

Casus

Uitgescholden en bedreigd om Aziatisch uiterlijk

Allen & Overy Melder was op de tram aan het wachten. Een jongen kwam naast haar zitten en begon nep te hoesten. Er was ook nog een andere jongen bij, die ernaast stond. Melder vroeg of de jongen ermee wilde stoppen en zei dat zij er last van had. De jongens begonnen haar daarna racistisch uit te schelden. Omstanders zeiden dat de jongens moesten stoppen, maar dat deden ze niet. Toen de tram kwam stapte één van de jongens ook in. Hij stapte tegelijk met melder uit, bij de eindhalte. Daar begon het pesten en bedreigen weer, waarop de politie is gebeld. De agenten hebben kort met melder gesproken, maar gaven aan dat zij verder niet veel kunnen betekenen voor melder. Melder voelde zich niet gehoord door de politie en besloot contact op te nemen met het MDRA.

Hulp bij aangifte op het politiebureau

Gesprek met dader en excuses

Melder vertelde aan het MDRA aangifte te willen doen, waarop een van onze discriminatieconsulenten een afspraak maakte voor een aangifte en meeging naar het politiebureau ter ondersteuning. Het gesprek met de politie verliep prettig en melder besloot uiteindelijk geen aangifte meer te willen doen, maar een melding. De wijkagent gaf namelijk aan dat hij de jongens zou opsporen om het gesprek met hun aan te gaan. Dit vond melder een goede oplossing.

De volgende dag werd één van de jongens gevonden en vond er een gesprek plaats met hem en zijn ouders op het politiebureau. Hij had spijt en bood zijn excuses aan. Melder is erg blij met de uitkomst. Zij voelde zich zeer gehoord door de agent en is blij dat de jongen is aangesproken op zijn gedrag. Zo kan hij er alleen maar van leren. Zij gaat weer met een veilig gevoel de straat op.

14

2021-145 ‘Stichting Amsta discrimineerde een vrouw op grond van geslacht door haar arbeidsovereenkomst te beëindigen.’ Zie voor het volledige oordeel

Maatschappelijk bezig zijn is voor Tjarda van der Vijver, advocaat bij advocatenkantoor Allen & Overy, erg belangrijk. Dagelijks ziet hij via het nieuws onderwerpen voorbijkomen waar hij graag zijn juridische ervaring voor zou willen inzetten.

Samen met Tjarda zijn vele medewerkers van Allen & Overy ook geïnteresseerd in deze maatschappelijke doelstelling en voelen zij met hem de noodzaak om hier iets mee te doen.

Zo kwam ook het idee voor een samenwerking met het Meldpunt Discriminatie bij hem op. De samenwerking met een antidiscriminatievoorziening (ADV) bood een prachtige kans voor advocaten van A&O om hun juridische kennis zo goed mogelijk in te zetten en op die manier een steentje bij te dragen. Letterlijk de handen in één slaan om samen met de expertise van het MDRA ons in te zetten voor melders die te maken hebben gehad met discriminatie.

Het sterkt onze melders dat we deze samenwerking hebben en dat er naast ons MDRA ook een advocaat naast hen staat en in hen gelooft. Het gaat in ons werk niet over winst of verlies of over geld. Melders willen gehoord en gezien worden en samen met Allen & Overy zetten wij ons beste beentje voor om onze melders bij te staan.

Bol.com

De advocaten van Allen & Overy zijn juridisch getraind en kunnen analyses maken die voor ons als MDRA van toegevoegde waarde zijn, tevens geeft de andere kijk op bijvoorbeeld (arbeids) contracten nieuwe inzichten. Ook is er een adviserende rol ontstaan over bijvoorbeeld het wel of niet doen van een aangifte. Samen met medewerkers van Allen & Overy worden ook verzoekschriften voor het College voor de Rechten van de Mens opgesteld en dit heeft al geleid tot meerdere zittingen waarbij zij de melder en het MDRA bijstonden. Een mooi voorbeeld hiervan is oordeelnummer

Bol.com verkoopt miljoenen boeken. Boeken hebben een bijzondere functie in de maatschappij omdat ze informatie, verhalen, meningen en ideeën overbrengen. Vanwege de maatschappelijke kernwaarde dat iedereen zichzelf mag zijn, gelijkwaardig behandeld moet worden en er tegelijk ruimte is voor debat, hebben boeken ook een bijzondere positie en aanvullende richtlijnen in het beleid van Bol.com. Bol.com vindt zich echter geen inhoudelijk expert op het gebied van de meest uiteenlopende thema’s die in boeken worden omschreven.

15

Als Bol.com er niet uitkomt wat met een boek te doen, kan Bol.com advies inwinnen van verschillende experts, waaronder het MDRA

hun expertise met discriminatie op alle wettelijke gronden, en LHBTIQ+ in het bijzonder, een voorstel voor de inhoud van de video gedaan.

Met Bol.com is een laagdrempelige samenwerking met korte lijn ontstaan. Verschillende boeken, casussen en onderwerpen worden besproken, zowel aangedragen door Bol.com als door ons.

De video krijgt een algeheel positief karakter. Werken als chauffeur voor Uber in de grote steden betekent in contact komen met de diversiteit die de steden rijk is. Die diversiteit is een groot goed en maakt het werk juist extra leuk en inspirerend, het is daarom van groot belang om de nclusiviteit in de steden te bevorderen.

Ook hebben we een bijdrage geleverd aan het ontwikkelen van een toetsingskader waarmee Bol.com snel kan zien of een boek wel of niet online aangeboden zou moeten worden. Bol.com zegt zelf over onze samenwerking:

Asian Raisins

Asian Raisins streeft naar een inclusief Nederland vrij van racisme, xenofobie of racistische stereotypen. Niet alleen als deel van de wet, maar ook het collectief bewustzijn van ons als Nederlanders. Iedereen moet als volwaardig persoon worden gezien en niemand moet nog te maken krijgen met racistische uitlatingen en handelingen. Asian Raisins zet zich in voor de emancipatie van Aziatische Nederlanders. We werken samen sinds 2021 als het gaat om het melden van incidenten, door naar elkaar door te verwijzen en relevante kennis uit te wisselen over trends en tendensen. Daarnaast werken we ook samen om meldingscijfers te verkrijgen ter aanvulling van onze eigen cijfers van de aard en omvang van anti-Aziatisch racisme in de regio Amsterdam.

“De expertise van Meldpunt Discriminatie helpt bol.com enorm als we een bepaalde vorm van discriminatie beter willen snappen. Bol.com vindt Meldpunt Discriminatie een fijne gesprekspartner die goed meedenkt met de positie van bol.com in de samenleving.”

Uber

Het MDRA ontwikkelt in samenwerking met COC Nederland een video voor Uber Nederland rond de thema’s diversiteit, anti-discriminatie en eventueel seksuele intimidatie. De video is speciaal ontwikkeld voor gebruik tijdens de on-boarding training van Uber voor nieuwe taxichauffeurs. Het MDRA en COC hebben vanuit

16

Regenboog Veiligheid Alliantie

Comité 21 maart

LHBTIQ+ personen hebben regelmatig te maken met geweld, intimidatie en discriminatie. Om de veiligheid van deze groep te verbeteren is het idee voor een Regenboog Veiligheidsalliantie ontstaan. Dit is een overlegorgaan tussen vertegenwoordigers uit de LHBTIQ+ gemeenschap, Roze in Blauw, COC Amsterdam, de gemeente Amsterdam en het MDRA.

Pakhuis de Zwijger en Comité 21 maart organiseerden van 15 t/m 19 maart de derde editie van de jaarlijkse Week Tegen Racisme, een programma in aanloop naar de landelijke Demonstratie Tegen Racisme op zondag 21 maart 2021. Het MDRA nam hieraan deel door middel van onderstaande fotocampagne en campagnefilm en deelname aan een panelgesprek.

Aan de hand van incidenten en trends wordt besproken welke interventies er nodig zijn om de veiligheid van LHBTIQ+ personen te vergroten en discriminatie te voorkomen. Op 30 juni 2021 ondertekende 27 maatschappelijke groepen en organisaties, waaronder het MDRA, de burgemeester, de wethouder diversiteit en Hoofd Operaties en lid van de eenheidsleiding van de Amsterdamse politie een samenwerkingsovereenkomst. Het MDRA zal een actieve rol vervullen binnen deze samenwerking. Wij vormen met elkaar de Regenboog Veiligheidsalliantie (RVA) om de veiligheid van de regenbooggemeenschap in Amsterdam te vergroten.

Taskforce KMar

Controle Alt Delete, RADAR, PILP-NJCM, Amnesty International en twee individuele burgers hebben de Koninklijke Marechaussee (KMar) gedagvaard om een einde te maken aan discriminatie bij grenscontroles. Hieruit is het initiatief voor een taskforce KMar ontstaan. Het doel is om mensen te activeren hun ervaringen op luchthavens te delen met RADAR, het MDRA, Bureau Discriminatiezaken Kennemerland en antidiscriminatievoorziening Limburg. Deze ADV’s kunnen hen dan een luisterend oor bieden en/of hulp verlenen bij een klachtenprocedure. Op 22 september 2021 deed de rechtbank Den Haag uitspraak in de zaak tegen de Koninklijke Marechaussee (KMar) over etnisch profileren bij MTV-controles (Mobiel Toezicht Veiligheid). De rechtbank oordeelde dat etniciteit onderdeel mag zijn van deze controles en dat dit niet onder

Het COC en het MDRA hebben hun LHBTIQ+ gerelateerde meldingen uit 2019 en 2020 gebundeld en geanalyseerd. Vervolgens zijn de bevindingen en aanbevelingen gepresenteerd aan burgemeester Halsema en de Regenboog Veiligheidsalliantie. Wat opviel in deze analyse was bijvoorbeeld dat jongeren vaak betrokken zijn bij incidenten van straatintimidatie. Een van de aanbevelingen van het MDRA en het COC voor de gemeente Amsterdam was dan ook preventieve educatie op scholen.

17

discriminatie valt. De coalitie is in hoger beroep gegaan tegen dit oordeel. Ondanks de uitspraak heeft de KMar op 19 november 2021 het besluit kenbaar gemaakt om te stoppen met etniciteit in het risicoprofiel.

ADV’s en de bejegening van melders in het algemeen. De ADV’s hebben aangeboden om meldingen waar het Zwart Manifest klachten of opmerkingen heeft op dossierniveau individueel opnieuw te bekijken. Indien het nodig mocht blijken gaven de ADV’s ook aan een visitatiecommissie op te stellen en in te richten. De vertegenwoordiging van het Zwart Manifest vond dit een goed voorstel. Dit voorstel wordt in 2022 verder bekeken.

Corona werkgroep

Sinds de start van de pandemie ontvangen ADV’s veel klachten over de maatregelen rondom Covid-19 en ontstond de behoefte aan een centraal punt waar relevante juridische informatie kon worden verzameld. In juli 2021 startte het MDRA samen met Artikel 1 Midden Nederland een wekelijkse corona werkgroep waarin corona-gerelateerde meldingen verzameld en besproken werden, om een gemeenschappelijke werkwijze te ontwikkelen. De werkgroep werd afgetrapt met een themabijeenkomst van experts die spraken over de effecten van corona op vormen van uitsluiting en discriminatie vanuit juridisch- en filosofisch perspectief. Het MDRA is nog steeds nauw betrokken in deze werkgroep. Het MDRA neemt ook deel aan een corona-overleg met de Kinder Ombudsman, de Ombudsman en het College voor de Rechten van de Mens. Tijdens dit overleg worden signalen gedeeld en doorgespeeld, zodat corona-gerelateerde meldingen op een adequate manier behandeld worden.

Artikel 12 procedure

Meer dan een jaar geleden zond Radio 10 een zogenaamd satirisch bedoeld lied uit met de tekst ‘Voorkomen is beter dan Chinezen’. Een collectief tegen anti-Aziatisch racisme, bestaande uit Asian Raisins, Pan Asian Collective, Out & Abroad en de anti-discriminatievoorzieningen RADAR en Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam en de landelijke vereniging tegen discriminatie Discriminatie.nl, startte een artikel 12 procedure. Begin maart werd het vonnis geveld en werd het beklag afgewezen. Het collectief was hierover teleurgesteld, met name omdat geen enkele poging werd ondernomen om begrip te tonen voor wat de benadeelden hebben ingebracht. Veel argumenten die zij hadden aangevoerd bleven buiten beschouwing. Het MDRA onderschrijft dit.

Zwart Manifest

De ADV’s van de G4+ hebben meerdere gesprekken gevoerd met het Zwart Manifest over de dienstverlening van de

Casus

Niet welkom zonder mondkapje in gezondheidscentrum

Bij de balie van een GGZ-instelling kreeg melder te horen dat zij een mondkapje moet dragen. Ze legde uit dat ze geen mondkapje kan dragen en hiervoor een medische verklaring heeft. De reden is dat melder een psychische aandoening heeft. De baliemedewerker weigerde haar echter nog steeds toegang. De behandelaar van melder kwam erbij en was ook van mening dat er geen uitzonderingen mogelijk waren op de mondkapjesplicht omdat deze door hogere hand was bepaald. Melder kreeg uiteindelijk de mogelijkheid tot online behandeling aangeboden. Melder besloot hierop een klacht in te dienen en ontving een schriftelijke reactie van de manager met een uitleg voor hun handelen en alternatieve behandelmogelijkheden. Melder voelde zich nog steeds ongelijk behandeld en nam contact op met het MDRA.

Aanpassing intern beleid

Vanuit het MDRA werd een klachtbrief geschreven in het teken van hoor- en wederhoor. Er zijn aanvullende vragen gesteld over het handelen van de GGZ-instelling. In de reactie heeft de wederpartij nader uitgelegd wat er fout is gegaan. Zij geven melder op een aantal punten gelijk. Er had een duidelijkere uitleg moeten plaatsvinden ten tijde van het incident. Hierdoor is het beleid binnen de instelling aangescherpt. Klik hier om het Zwart Manifest te bekijken, kopje acht gaat specifiek over de hervorming van ADV’s.

18

19

“met als doel om de aanpak van de bestrijding van discriminatie te verbeteren en te professionaliseren”

7 TIPS

IEVE C L US N EEN IN G VA IN L N NDE CHTE A L AFHA K IE INAT IM R DISC

s:

inten Yara Kw a Wienem Sterre n oyma Riki Ko mp Polka ille Merie mmerv ha Su Jacint

Vernieuwde rapportage en analyse tool

waardoor het vertrouwen en de bekendheid van het MDRA onder burgers zal toenemen en daarmee de meldingen ook zullen toenemen. Dit heeft tot resultaat:

Het MDRA en de andere ADV’s uit de G4+ zijn in 2021 gestart met de ontwikkeling van een vernieuwde Rapportage en Analyse Tool met als doel om de aanpak van de bestrijding van discriminatie te verbeteren en te professionaliseren. In samenwerking met Shinto Labs, een organisatie gespecialiseerd in data-gedreven applicaties, wordt gewerkt aan een rapportageen analysetool die het verzamelen van data makkelijker maakt; data real time kan weergeven met behulp van een dashboard; trends en analyses kan doen (bijv. op lokaal, gemeente, regionaal of landelijk niveau); een integrale ketengerichte aanpak met data ondersteunt; en schaalbaar is naar de andere ADV’s en ketenpartners in Nederland.

1) Een betere toeleiding van melders naar de verschillende relevante ketenpartners; 2) Een toename van het direct kunnen bestrijden van discriminatievoorvallen in de regio Amsterdam door klachtbehandeling; en 3) Een toename van het inzicht in de aard en omvang van discriminatie in de regio Amsterdam.

Arbeidsmarktdiscriminatie Rapportage 2018, 2019 en 2020

In 2021 analyseerde het MDRA alle ontvangen arbeidsmarktdiscriminatiemeldingen uit 2018, 2019 en 2020 om inzicht te krijgen in de manier waarop Amsterdamse organisaties interne klachten van discriminatie afhandelen. De conclusie van deze dossieranalyse is dat 70% van de onderzochte organisaties uit de regio Amsterdam discriminatiemeldingen niet adequaat afhandelden. Ze reageren bijvoorbeeld passief en bagatelliserend, zijn wispelturig in hun communicatie of namen een klacht pas serieus na bemiddeling van het MDRA. Klik hier om het rapport te lezen.

Integrale ketenaanpak discriminatie

R VOO

Auteur

/ Projecten

ARBEIDSMA

Rapport

RK TDISCRIM INATIEMEL IN DE REGIO DINGEN AMSTERDA M

Aa rd, omvan g en afh discrimina tieklachten andeling van door werkg evers

21 ER 20

B

OKTO

Een analyse van arbeidsm het Meldpu arktdisc rimi nt Disc rimi natiemeldin natie Regio gen bij Ams terdam van 2018 -202 0

20

Het MDRA is in 2021 samen met de ADV’s uit de G4+ gestart met het maken van een blauwdruk voor een Integrale Ketenaanpak Discriminatie waarbij alle spelers in het veld verder in kaart worden gebracht en strategische samenwerkingen kunnen worden aangegaan. De verwachting is dat na afronding van het integrale ketenaanpak project het aantal doorverwijzingen vanuit ketenpartners naar het MDRA over en weer zal toenemen,

21

Publicatie: 7 Tips voor een inclusieve afhandeling discriminatieklachten

ging met buurtbewoners in gesprek, samen met ketenparters zoals de GVB, politie en maatschappelijke werkers.

De arbeidsmarkt is jaarlijks het terrein waarop het MDRA de meeste meldingen ontvangt en de dossiers wijzen uit dat discriminatieklachten lang niet altijd adequaat worden afgehandeld door werkgevers. In oktober 2021 bracht het MDRA daarom de publicatie ‘7 Tips voor een inclusieve afhandeling discriminatieklachten’ uit.

App ongewenste incidenten in het voetbal

De landelijke vereniging van discriminatievoorzieningen, waarbij het MDRA ook is aangesloten, heeft een speciale functie toegevoegd om discriminatie in of bij het voetbal te melden in de DiscriminatieMelder app. Met de nieuwe mogelijkheden is de DiscriminatieMelder de vernieuwde versie van de Meld Discriminatie Nu-app. Met deze app kan iedereen incidenten melden die te maken hebben met racisme en discriminatie in het voetbal en daarbuiten. De app is een onderdeel van het gezamenlijke aanvalsplan tegen racisme en discriminatie in het voetbal, ‘Voetbal is van iedereen’, een initiatief van de Rijksoverheid, KNVB, Eredivisie CV, Keuken Kampioen Divisie en Vrouwen Eredivisie.

De zeven tips bevatten concrete acties die bijdragen aan een adequate afhandeling van discriminatieklachten en zijn gericht aan iedereen die betrokken is bij de afhandeling van een discriminatieklacht op het werk of invloed heeft op het beleid. De tips komen voort uit de werkwijze van het MDRA en de hiervoor genoemde rapportage arbeidsmarktdiscriminatie.

Educatie en preventie

Met de DiscriminatieMelder kan op drie manieren melding worden gedaan: Melding Algemeen, Betaald Voetbal en Amateurvoetbal. Meldingen in de eerste categorie worden opgepakt door de Antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s). Voor het betaald voetbal is de app vooral bedoeld voor stadionbezoekers, zij kunnen een melding maken als een incident zich in het stadion voordoet. Deze melding gaat direct naar de veiligheidscoördinator in het stadion, zodat bijvoorbeeld een steward gevraagd kan worden om poolshoogte te nemen. Voor het amateurvoetbal gaan de meldingen wederom naar de ADV’s. De KNVB ontvangt een overzicht van verenigingen waar incidenten zijn gemeld en een geanonimiseerde beschrijving van het incident.

Door de coronapandemie was fysieke aanwezigheid in 2021 weinig mogelijk en heeft het MDRA daardoor weinig voorlichtingen gegeven. Tijdens de Week Tegen Racisme gaf het MDRA een digitale workshop over het herkennen en erkennen van alledaags racisme. Ook gaf het MDRA voorlichting over het omgaan met discriminatie op de werkvloer aan een publiek van MKB’ers tijdens een webinar van Amsterdam Divers & Inclusief over ongewenst gedrag op de werkvloer. In de zomermaanden was het wel mogelijk een lunchbijeenkomst te organiseren met zo’n 100 medewerkers van de gemeente Amsterdam waarbij het MDRA uitgebreid heeft verteld over de werkzaamheden. Daarnaast was het MDRA aanwezig bij dialoogsessies in het stadsdeel Noord, dat werd georganiseerd door het COC. Hier gaf het MDRA ook voorlichting en

22

verbod op discriminatie bij woningverhuur. Tijdens de gesprekken gaven woningaanbieders vaak aan dat zij vanuit commerciële afwegingen bereid waren geweest een discriminerend verzoek in te willigen, terwijl zij zich ervan bewust zijn dat discriminatie bij de woningverhuur niet is toegestaan. Het MDRA is positief over de waarde van de gesprekken. Diverse woningaanbieders gaven aan dat het gesprek hen aanzette tot het intern bespreken van discriminatie.

Met de DiscriminatieMelder kan op drie manieren melding worden gedaan Melding Algemeen, Betaald Voetbal en Amateurvoetbal. Meldingen in de eerste categorie worden opgepakt door de Antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s). Voor het betaald voetbal is de app vooral bedoeld voor stadionbezoekers, zij kunnen een melding maken als een incident zich in het stadion voordoet. Deze melding gaat direct naar de veiligheidscoördinator in het stadion, zodat bijvoorbeeld een steward gevraagd kan worden om poolshoogte te nemen. Voor het amateurvoetbal gaan de meldingen wederom naar de ADV’s. De KNVB ontvangt een overzicht van verenigingen waar incidenten zijn gemeld en een geanonimiseerde beschrijving van het incident.

Samen Tegen Racisme

De coalitie Samen Tegen Racisme heeft als doel om discriminatie en racisme tegen te gaan en inwoners van Amsterdam te sterken om op te komen voor zichzelf en voor anderen. Dit doen zij door bewustzijn te bevorderen en het gesprek aan te jagen rondom (institutioneel) racisme, discriminatie en vooroordelen middels workshops, programma’s, netwerkbijeenkomsten en campagnes. De activiteiten dragen bij aan handelingsperspectieven voor Amsterdammers op verschillende domeinen zoals bijvoorbeeld onderwijs, zorg, arbeidsmarkt, media, cultuur en beleid. Het MDRA neemt deel aan de klankbordgroep Samen tegen Racisme om waar nodig grassroots organisaties te ondersteunen bij het aanvragen van subsidies en/of de uitvoering van hun projecten.

Discriminatie op de woningmarkt

In april 2021 publiceerde Art.1/RADAR het rapport ‘Gelijke kansen op een huurwoning in Nederland? Monitor discriminatie bij woningverhuur’. In dat rapport worden de resultaten gepresenteerd van ruim 3000 correspondentietesten bij huurwoningadvertenties en 105 mystery calls bij makelaars in heel Nederland. Het rapport toont aan dat er in Nederland sprake is van discriminatie op grond van etnische achtergrond in de eerste fase van het verhuurproces van woningen en dat het overgrote deel van de makelaars bereid is om - direct of indirect, bewust of onbewust - mee te werken aan een discriminerend verzoek van een verhuurder. Naar aanleiding van de uitkomsten van dit onderzoek ging het MDRA in gesprek met de woningaanbieders in de regio Amsterdam die meewerkten aan discriminatie. Het doel van deze gesprekken was om te achterhalen waarom aanbieders meewerkten aan discriminerende verzoeken en hen daarnaast bewust te maken van het

23

Blik op de toekomst Door de coronapandemie zijn veel werkzaamheden langere tijd stilgelegd, zoals het aanwezig zijn in de verschillende gemeenschappen van de regio Amsterdam. In 2022 willen wij ons verder richten op outreachend werken en aanwezig zijn in gemeenschappen door laagdrempelige inloopspreekuren in onder andere buurthuizen. We willen zichtbaar zijn, voorlichtingen geven en op evenementen aanwezig zijn om direct met mensen in gesprek te gaan om onze naamsbekendheid te vergroten. In het licht hiervan zullen we ook een bewustwordingscampagne opzetten, gesponsord door de gemeente Amsterdam, waarvan de kick-off eind 2021 plaatsvond en in 2022 zal worden afgerond. Daarnaast zal worden gewerkt aan betere toegankelijkheid van onze website, door deze in meerdere talen beschikbaar te stellen. Ook zal worden geïnvesteerd in divers promotiemateriaal. In 2022 wordt verder geinvesteerd in de verbinding met onze ketenpartners en het vertrouwen van bewoners zodat zij ons weten te vinden. Ook zullen we in 2022 de stadsgebieden Driemond-Weesp bedienen, die onderdeel worden van het MDRA-werkgebied. Klik hier om de campagnefilm te bekijken. 24

25

De organisatie Het MDRA is een ANBI stichting met een onbezoldigd toezichthoudend bestuur. Het bestuur vergadert 6 keer per jaar en houdt toezicht op de belangen van de organisatie in de ruimste zin van het woord, binnen de grenzen van de statuten, ter verwezenlijking van het organisatiedoel. Het bestuur, de directeur en de medewerkers houden zich aan de Governance Code Sociaal Werk en de daarbij behorende reglementen. Het bestuur evalueert het eigen functioneren jaarlijks in een besloten sessie. De subsidieverleners ontvangen jaarlijks een verantwoording opgesteld en gecontroleerd door de accountant en vastgesteld door het bestuur. Deze jaarstukken maken we openbaar via onze website.

Drs. Hui-Hui Pan

BSW Raoul White

Penningmeester van het MDRA sinds september 2020

(lid) sinds september 2020 / Functie(s): Directeur White Advies & Coaching; Manager Welzijn Swazoom

/ Functie(s): oprichter van Pan Asian Collective, Voorzitter Vereniging Pan Asian Connections (PAC).

/ Nevenfunctie(s): * Voorzitter bestuur Incluze * Lid Youth Spot

Mr. dr. Carina van Eck (lid) sinds oktober 2019

Drs. Marie Ricardo

/ Functie(s): * voormalig lid College voor de Rechten van de Mens * rechter-plaatsvervanger, sector strafrecht, rechtbank Amsterdam * consultant mensenrechten en gelijke kansen

(lid) sinds juni 2021

/ Functie(s): Directeur Strategie COC Nederland / Nevenfunctie(s): * Penningmeester Stichting Eva Marie de Waal * Secretaris Stichting Roze50+

/ Nevenfunctie(s): * voorzitter Commissie Werkelijke Schade (CWS) * MfN (familie) mediator

Het bestuur

De medewerkers

Onze betrokken professionals zetten zich dagelijks in voor gelijke behandeling en het bestrijden van discriminatie. Het MDRA-team bestond naast de directeur (Jerrol Marten) uit 6 consulenten (Debbie, Jacintha, Marije, Riki, Sarah, Zehra), een beleidsmedewerker (Merie) voor in totaal 6,12 FTE en drie stagiaires (Shanaja, Sterre en Yara).

Prof. mr. dr. Marc Schuilenburg

Leden van het bestuur worden voor drie jaar benoemd en komen eenmalig in aanmerking voor herbenoeming. Het bestuur was in 2021 als volgt samengesteld:

(lid) sinds januari 2018

Drs. José Komen

(lid) sinds oktober 2019 en Secretaris van het MDRA sinds juli 2020

Denise Eikelenboom MBA

/ Functie(s): voormalig oprichter en zakelijk directeur van het Amsterdam Institute for Social Science Research (UvA)

(lid) sinds juni 2019 en Voorzitter van het MDRA per 21 juli 2020 / Functie(s): founder & CEO Public Air Services

/ Nevenfunctie(s): * secretaris Dress for Succes Amsterdam * bestuurslid Centrum voor Azië Studiën Amsterdam

/ Nevenfunctie(s): * Lid hoofdbestuur Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart

26

/ Functie(s): universitair docent, afdeling Strafrecht en Criminologie, Vrije Universiteit Amsterdam / Bijzonder Hoogleraar Digital Surveillance Erasmus Universiteit Rotterdam / Nevenfunctie(s): * lid Kwaliteitsraad Nederlandse Veiligheidsbranche * lid redactie Tijdschrift voor de Politie * lid redactie Tijdschrift over Cultuur & Criminaliteit * publicist

27

Monitor Discriminatie 2021

Discriminatie in beeld Gronden

Terreinen

Het MDRA werkt met de gronden en terreinen van de Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB). Hierin worden twaalf discriminatiegronden genoemd waarop discriminatie niet mag plaatsvinden:

Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van bepaalde (persoonlijke) kenmerken, zoals afkomst, huidskleur, seksuele geaardheid, beperking, godsdienst, arbeidscontract, burgerlijke staat, geslacht of leeftijd. Het uit zich binnen onze maatschappij in vele vormen. Denk aan het niet krijgen van een baan wegens het hebben van een migratieachtergrond, stelselmatige pesterijen vanwege geloofsovertuiging of mishandeling op basis van seksuele geaardheid.

Monitor 2021 / Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam

28

Discriminatie vindt plaats op verschillende maatschappelijke gebieden, die in de volgende dertien discriminatieterreinen zijn onderverdeeld: • Arbeidsmarkt • Buurt/Wijk • Collectieve voorzieningen • Commerciële dienstverlening • Horeca/Amusement • Huisvesting • Media/Reclame • Onderwijs • Openbare ruimte • Politie/AVIM/OM • Privésfeer • Publieke en politieke opinie • Sport en recreatie

• Afkomst/huidskleur (wettelijk ‘ras’) • Arbeidscontract (vast of tijdelijk) • Arbeidsduur (voltijd of deeltijd) • Beperking (wettelijk ‘handicap’) of chronische ziekte • Burgerlijke staat • Geslacht • Godsdienst • Leeftijd • Levensovertuiging • Nationaliteit • Politieke overtuiging • Seksuele geaardheid (wettelijk ‘gerichtheid’)

De meeste meldingen die worden ontvangen betreffen het terrein arbeidsmarkt. Voorbeelden zijn het niet krijgen van een baan wegens hun achternaam of het niet mogen gebruiken van het damestoilet op de werkvloer omdat je transgender bent. Daarnaast zijn er ook veel meldingen over discriminatie in de openbare ruimte. Hierbij speelt discriminatie zich af op plaatsen zoals op straat, in het verkeer, bij metrostations, bushaltes en op de markt. Het gaat bijvoorbeeld om scheldpartijen waarbij personen op straat allerlei racistische dan wel anderszins discriminerende verwensingen krijgen te horen.

De meeste meldingen die het MDRA binnenkrijgt gaan over discriminatie op grond van afkomst of huidskleur. Anti-zwart racisme registreert het MDRA apart. Onder anti-zwart racisme vallen incidenten van ongelijke behandeling jegens mensen van Afrikaanse afkomst. Hoewel anti-zwart racisme niet in de Algemene Wet Gelijke Behandeling als aparte grond is opgenomen, heeft het MDRA ervoor gekozen hiervan een aparte registratie te maken als subcategorie onder de grond ‘afkomst/huidskleur’. Het neemt jaarlijks namelijk een significant deel van deze type meldingen in beslag.

29

Aard en omvang Tendensen 2021

Discriminatiecijfers interpreteren

Discriminatiecijfers zijn een belangrijke informatiebron voor zowel de gemeente als het MDRA, politie en belangengroepen in de regio Amsterdam. De cijfers laten namelijk zien welke typen incidenten regelmatig voorkomen, op welke ter zijn het topje van de ijsberg: slechts drie procent van de mensen die discriminatie meemaken meldt dit bij een officiële instantie zoals het MDRA1. Het registreren van meldingen is dus vooral waardevol om een indicatie te kunnen geven van terugkerende patronen en om inzicht te krijgen in de complexiteit van incidenten. Het MDRA voert ieder jaar een dossieronderzoek uit om meldingen inhoudelijk te analyseren en inzicht te krijgen in specifieke discriminatievormen in onze regio en hoe melders, omstanders en instanties hiermee omgaan.

Herkomst/huidskleur

In 2021 werden 391 meldingen gemaakt van herkomst/huidskleur, een groot verschil met de 944 meldingen die in 2020 over deze grond binnenkwamen. Deze daling is deels te verklaren door de bulkmelding van 406 meldingen die in 2020 werd ontvangen over het radio 10-lied ‘Voorkomen is beter dan Chinezen’. Wanneer deze bulkmelding niet mee wordt geteld zijn er in 2021 nog steeds ongeveer een kwart minder meldingen ontvangen op grond van herkomst/huidskleur. Dit heeft te maken met een daling van het aantal meldingen over anti-Aziatisch racisme. In 2020 kwamen hierover 117 meldingen binnen (zonder de bulk-melding mee te rekenen), terwijl het MDRA in 2021 maar een kwart van dit aantal meldingen ontving. Net als voorgaande jaren gaat een groot deel van de meldingen over herkomst/huidskleur over anti-zwart racisme en over discriminatie van mensen met Turkse of Marokkaanse afkomst.

1 - Andriessen et al., 2020. Ervaren discriminatie in Nederland. Sociaal en Cultureel Planbureau.

30

31

CASUS

Bemiddelingsgesprek en plan van aanpak

Dochter wordt al jaren racistisch gepest op school

Het MDRA initieert een bemiddelingsgesprek op school waarbij de incidenten in de klas worden besproken. De directeur biedt haar excuses aan voor het verloop van deze klacht en de incidenten in de klas. In het bijzijn van een intern begeleider worden er ook afspraken gemaakt voor de toekomst. Daarnaast zal de leerkracht gesprekken aangaan met de ouders van de kinderen die racistische opmerkingen maakten.

Melder neemt contact op met het MDRA naar aanleiding van verschillende racistische pestincidenten op de basisschool van haar kinderen. Haar dochter wordt buitengesloten in de groep en er worden opmerkingen gemaakt over haar huidskleur. De leerkracht van de klas is op de hoogte van deze opmerkingen, maar grijpt niet in. Melder heeft eerst zelf contact opgenomen met de directeur van de school, maar zij wordt niet serieus genomen. Vervolgens neemt melder contact op met het MDRA.

2021

over het weigeren van toegang tot winkels, het openbaar vervoer of andere voorzieningen en diensten, vanwege het niet dragen van een mondkapje. Zelfs wanneer melders een medische verklaring lieten zien die hen vrijstelt van de mondkapjesplicht bleef de toegang geweigerd. Vier meldingen gingen over het weigeren van hulphonden bij een winkel of in de horeca. Het is sinds 2016 wettelijk verboden om hulphonden te weigeren in publieke ruimtes. Vijandige bejegening, zoals beledigen, werd ook regelmatig gemeld. Een melder vertelde uitgelachen en bespot te worden door een winkelmedewerker die niet geloofde dat melder hem soms wel en soms niet kon verstaan, zelfs na het zien van het hoortoestel.

71 meldingen op grond van beperking en chronische ziekte

CASUS Niet-wettelijke gronden

niet-gevaccineerde gediscrimineerd te voelen omdat zij geen toegang krijgen tot evenementen wanneer ze zich niet laten testen. Overige meldingen over niet-wettelijke gronden gingen vaak over het bekritiseren of belachelijk maken van iemands uiterlijk.

Niet-wettelijke gronden zijn kenmerken waarop gediscrimineerd kan worden die (vooralsnog) niet onder de reikwijdte van de gelijkebehandelingswetgeving vallen. Denk aan uiterlijk (tatoeages of piercings), een Amsterdams accent, sociale positie, inkomen, woonplaats of kledingstijl. Het aantal meldingen over niet-wettelijke gronden is flink gestegen van 53 meldingen in 2020 naar 144 meldingen in 2021. Bijna 80% van de meldingen zijn corona-gerelateerd en gaan over het coronatoegangsbewijs of over het vaccineren. Zo vertellen meerdere melders zich als

Beperking en chronische ziekte

In 2021 werden 71 meldingen gemaakt op grond van beperking en chronische ziekte. De meeste meldingen vonden plaats in de commerciële dienstverlening en collectieve voorzieningen. Meer dan dertig procent van de meldingen gingen

32

Persoonlijke excuses van bezorger De bezorgdienst is door het MDRA aangeschreven. Met behulp van ordernummers is de klacht doorgezet naar de leidinggevende van de verantwoordelijke bezorger. Melder heeft een persoonlijke excuses ontvangen van de bezorger en er is nu een goede relatie tussen de bezorger en de bewoners van het woonwagenkamp. Melder is daar blij mee. De bezorgdienst blijft onduidelijk over de oorzaak ]van de jarenlange niet bezorgde post. Het MDRA en de melder hebben meerdere pogingen gedaan om te vragen wat er precies misging, maar de bezorgdienst heeft hier geen antwoord op. Melder is desondanks blij dat de problemen nu zijn opgelost.

Bezorgdienst bezorgt niet op woonwagenkamp

Melder woont op een woonwagenkamp en waar zijzelf en alle medebewoners problemen ervaren met een bepaalde bezorgdienst. Pakketten worden niet afgeleverd terwijl bewoners wel gewoon thuis zijn. Wanneer melder een klacht indient bij de bezorgdienst krijgt zij te horen dat het adres niet bestaat. Melder is al enige jaren bezig de problemen met de bezorgdienst op te lossen en besluit het MDRA in te schakelen om tot een oplossing te komen.

33

Casus

Kledingwinkel discrimineert door hulphond te weigeren

Melder heeft vanwege haar progressieve spierziekte een hulphond ter ondersteuning. De hond draagt een hesje met daarop duidelijk zichtbaar ‘hulphond’. Melder bezocht samen met haar hond een grote kledingwinkel. Bij binnenkomst zei een medewerker op zeer onaardige wijze dat mevrouw niet met haar hond naar binnen mocht. Melder legde uit dat het een om een hulphond ging en liep verder de winkel in. Vervolgens werd melder door een andere medewerker aangesproken op haar hond. Wederom legde melder uit dat het om een hulphond ging. Hierna gebeurde dit voor de derde keer, door weer een andere medewerker. Hierop besloot melder de winkel te verlaten, ze voelde zich als persoon met een beperking totaal niet welkom. Ze besloot contact op te nemen met het MDRA.

Excuses en training van personeel

De winkel was al bezig met trainingen over vooroordelen voor het personeel. Bij deze trainingen zal voortaan, aan de hand van dit specifieke voorval, ook de behandeling van personen met een hulphond onder de aandacht van alle medewerkers worden gebracht.

Het MDRA nam contact op met de winkel. De winkel bood direct excuses aan en nodigde melder en het MDRA uit voor een gesprek. Tijdens het gesprek liet de kledingwinkel weten dat melder absoluut niet behandeld was zoals het hoort en bood opnieuw excuses aan. Met toestemming van melder werd het incident gedeeld op het intranet van de winkel ter educatie van medewerkers.

34

Geslacht

Het aantal meldingen op grond van geslacht daalde in 2021 met 15% naar 67 meldingen. Ondanks deze lichte daling namen de meldingen over zwangerschap en moederschap juist toe met 50% van 8 meldingen in 2020 naar 12 meldingen in 2021. Bij dit type discriminatie wordt onderscheid gemaakt bij bijvoorbeeld het aangaan of opzeggen van een arbeidsovereenkomst op grond van zwangerschap en moederschap. Zo kreeg een melder van haar manager te horen dat haar functie niet langer bij haar paste vanwege haar ‘nieuwe levensfase als moeder’. Discriminatie tegen trans personen werd dit jaar 15 keer gemeld. Zowel omstreden behandeling als vijandige bejegening speelden vaak een rol bij de incidenten die werden gemeld op basis van geslacht.

LHBTIQ+

Het aantal meldingen over seksuele geaardheid is met dertig procent gedaald van 80 meldingen in 2020 naar 56 meldingen in 2021. In ongeveer 80% van de meldingen in 2020 ging het om discriminatie tegen homoseksuele mannen. Ook werden meldingen ontvangen van personen die werden gediscrimineerd omdat zij zich niet conformeerden naar traditionele gender normen. Zo werd een man in een café uitgescholden en bedreigd met geweld door een man die aan het tafeltje naast hem zat. De eigenaar verzocht de man het café te verlaten voor zijn eigen veiligheid, terwijl de dader mocht blijven. Net als voorgaande jaren vonden de meeste meldingen op grond van seksuele geaardheid plaats in de openbare ruimte en in de eigen buurt of wijk van melders, plekken die eigenlijk een veilige haven zouden moeten zijn. Verschillende melders vertelden dreigbrieven in de brievenbus te krijgen vanwege hun geaardheid. Een andere melder vertelde over eieren die tegen de ruiten werden gegooid vanwege de regenboogvlag die uithing.

35

Moslimdiscriminatie

kinderen het woord Allah naar de prullenbak slepen. Naast het onderwijs betreft een groot deel van de meldingen de arbeidsmarkt. Zo vertelde een melder dat zijn re-integratiecoach vroeg naar een cv foto zonder baard en vertelden twee andere melders te zijn uitgescholden door collega’s of leidinggevenden vanwege het dragen van een baard.

In 2021 werden 40 meldingen gemaakt op grond van godsdienst, waaronder 33 meldingen van moslimdiscriminatie. Dit is een kleine daling vergeleken met de 41 meldingen van moslimdiscriminatie in het voorgaande jaar. Er werden elf meldingen ontvangen over belediging; in een online taalopdracht moeten

CASUS

Aangifte bij politie en training van personeel woningbouwvereniging

Moslima uitgescholden door buurman vanwege haar geloof

Melder besluit aangifte tegen haar buurman te willen doen, waarbij een discriminatieconsulent haar ondersteunt op het politiebureau. De aangifte is opgenomen en momenteel nog in behandeling. Op verzoek van melder kaart het MDRA de klacht van melder ook bij de woningcorporatie aan en er komt een bemiddelingsgesprek tot stand. Tijdens het gesprek doet melder haar verhaal en de woningcorporatie erkent haar situatie. Daarnaast is afgesproken dat het MDRA een sessie zal geven aan het personeel over adequate afhandeling van discriminatieklachten. Door deze erkenning en proactieve houding om beter om te gaan met toekomstige gevallen van discriminatie voelt melder zich gehoord en eindelijk gesteund door de woningcorporatie.

Melder, die moslima is en een hoofddoek draagt, belt aan bij haar buren vanwege overlast door overhangende takken in haar tuin. Vervolgens scheldt de buurman haar racistisch uit, waarbij hij refereert naar haar hoofddoek, geloof en afkomst. Melder schakelt de woningbouwvereniging in. Wanneer medewerkers van de woningbouw langskomen om met melder en haar buren in gesprek te gaan, begint de buurman haar opnieuw racistisch uit te schelden. De medewerkers van de woningbouwvereniging zijn getuige. Melder neemt contact op met het MDRA. Melder heeft de discriminatie ook meerdere malen aangekaart bij de woningbouwvereniging, maar vindt geen gehoor. Ze laat de woningcorporatie weten zich niet gesteund te voelen in haar discriminatieklacht.

36

Meervoudige discriminatie

Discriminatie is een complex fenomeen waarbij personen gediscrimineerd kunnen worden op meer dan een grond. Dit heet ‘meervoudige discriminatie’. Melders kunnen dus door meerdere vormen van discriminatie tegelijk worden geraakt. Een deel van de melders benoemt dan ook meerdere gronden in hun melding en vertelt bijvoorbeeld dat ze niet alleen werden gediscrimineerd vanwege hun herkomst, maar ook vanwege hun geslacht, seksuele geaardheid, godsdienst en/of beperking. Het MDRA registreert alleen de discriminatiegronden die de melder zelf benoemt. Het is echter niet uit te sluiten dat andere discriminatiegronden ook een rol spelen.

37

CASUS

Excuses en rectificatie MDRA gaat samen met melder en de Joodse sociaal-culturele organisatie Oy Vey in gesprek met het tijdschrift. Excuses worden aangeboden en een rectificatie bij het filmpje volgt. Ook gaat het tijdschrift verder in gesprek met Oy Vey om te leren over blinde vlekken als het gaat over het Joodse leven en antisemitisme in Nederland.

Antisemitische complottheorieën in filmpje

Een online tijdschrift plaatste een informatief filmpje over complottheorieën, waarin bij sommige onderdelen uitleg wordt weggelaten over hun antisemitische oorsprong. Hiermee wordt een aantal antisemitische stereotypen herhaald, zonder dat deze voor alle kijkers als stereotiep herkend kunnen worden. Een melder brengt het filmpje onder de aandacht bij het MDRA.

Arbeidsmarkt

Net als voorgaande jaren spelen de meest meldingen van discriminatie zich af op de arbeidsmarkt. In de regio Amsterdam werden over dit terrein 152 discriminatievoorvallen gemeld, vergelijkbaar met de 161 meldingen die hierover in 2020 werden ontvangen. Meldingen betroffen vaak discriminatie op basis van herkomst of huidskleur, geslacht en/ of leeftijd. Meer dan 40 procent van de meldingen vonden plaats op de werkvloer, gevolgd door discriminatie tijdens het werving- en selectieproces en discriminatie bij uitstroom (bijvoorbeeld een ontslagprocedure). Zowel omstreden behandeling als vijandige bejegening werden vaak gemeld.

Onderwijs Leeftijd

bepaalde leeftijdsgroepen. Discriminatie op basis van leeftijd kwam voornamelijk tot uiting als omstreden behandeling. Meldingen over vijandige bejegening, zoals uitschelden, op grond van leeftijd worden zelden ontvangen.

In 2021 werden 34 meldingen van leeftijdsdiscriminatie ontvangen, iets meer dan de 31 meldingen ontvangen in 2020. De helft van deze meldingen betrof de arbeidsmarkt. In het merendeel van de gevallen vertelden melders dat zij het gevoel kregen of verteld werden te oud te zijn voor een bepaalde functie. Een enkele melder vertelde juist onterecht te zijn afgewezen voor een functie vanwege hun jonge leeftijd. Een kwart van de meldingen betrof collectieve voorzieningen. Deze meldingen waren vaak corona-gerelateerd. Ze gingen bijvoorbeeld over een versoepeling begin 2021 waarbij alleen mensen onder de 27 buiten in teamverband mochten sporten of bepaalde type vaccins die alleen beschikbaar waren voor