verzoek aan de Raadsleden van Deventer 8 december 2025 Omgevingsvisie

Aan: Gemeente Raadsleden Deventer Dd. Betreft Van

: 8 december 2025 : Verzoek tot amenderen van Omgevingsvisie :

Geachte dames en heren, Hierbij treft u een verzoek aan tot aanpassing van het Ontwerp Omgevingsvisie. Mijn vraag aan u is, of u alstublieft bij het Bevoegd Gezag wil aandringen op het opnemen van een wetenschappelijk onderbouwde veiligheidsnorm als het gaat om het beleid inzake IWT’s (Industriële Wind turbines). Ik zal mijn verzoek onderbouwen in dit stuk. Maar ik begin met een samenvatting, die dit verzoek, om opname van een wetenschappelijke &veilige norm, onderbouwd. Samenvatting In deze tabel zijn de verschillen tussen de huidige norm en wetenschappelijk norm vereenvoudigd weergegeven. In deze samenvatting ligt de focus op geluids&gezondheids-overlast van IWT’s met als aspect factor Tip-hoogte, de afstand tussen de grond en bovenkant blad van IWT als norm voor afstand tot bewoning. De onderbouwing staat op pag.2 en verder. Aspect/ Huidige norm Wetenschappelijke norm Onderwerp Tip-Hoogte (afstand) Factor 2 Factor 10 Fysieke effecten op ; 1. Trommelvlies 2. somatomotorische en cognitieve deel van het cerebellum (bilateraal, VIIIa) 3. auditieve cortex (2 en 3. ; beide onderdeel van de hersenen)

Basis voor norm

RIVM

Wetenschappers en Duitse RIVM

(besteden hun onderzoek uit aan commerciële partijen die soms ook nog baat hebben bij IWT’s)

Methode

Juridische norm

Institutionele basis

Maatschappelijk perspectief Effect op democratie

Modellen (die “getweaked” worden) . Hoe gaat het in de computer? Aanname’s van de producent& windhandelaar Activiteiten besluit 2011

Ondemocratische RES-afspraken met Lobby-groepen van de Windhandel Creëren van afgehaakten

1. Empirisch/ metingen door wetenschappers 2. Artsen die waarnemingen en feiten constateren bij mensen: Wat is echte effect bij mensen? Handreiking Industrielawaai (tot 2011, “Harde normen voor het maximale geluid”) Nog niets (straks mogelijk Omgevingswet 2024 met invulling door Deventer) Betrokken inwoners

wantrouwen

vertrouwen 1

Toelichting Hieronder zal per aspect van de voorgaande tabel een toelichting worden gegeven, voorzien van een verwijzing naar bewijs voor de inhoud. De kern van mijn verzoek is ook de kern van de nieuwe Omgevingswet (2024). Immers in de Memorie van Toelichting op deze wet (van meer dan 600 pagina’s) het doel is een veilige en gezonde leefomgeving. Dus niet; alleen bouwen bouwen bouwen …. . Het moet op een gezonde wijze gebeuren en dat zou een zichtbaar en controleerbaar, strategisch doel moeten zijn in de Deventer Omgevingsvisie. Er is in het algemeen een onbalans tussen de aandacht die veiligheid en gezondheid krijgen in de (Toelichting op) Omgevingswet en de aandacht hiervoor in het Ontwerp Omgevingsvisie van B&W. Natuurlijk …. Er moeten woningen gebouwd worden…. Maar de huidige bewoners behoeven er niet onnodig onder te lijden als er onnodige gezondheidsrisico’s worden genomen (IWT’s naast een woonwijk) en een aanslag op de sociale structuur. Deze onbalans kan werken weggenomen door de volgende aanpassing&amendement: Geen plaats voor windindustrie die zorgt voor een toename van de gezondheidsrisico’s. Tiphoogte De meeste Nederlandse1 gezaghebbende wetenschappers pleiten voor een factor 10. Bij een IWT ter hoogte van 285 meter is dus de noodzakelijke afstand ongeveer 3 kilometer. Selectie uit bronnen; - Prof. dr. Gommers (zie bijlage 1) - Ir.

Leo van der Stelt (zie bijlage 2) - Ir Baart de la Faille (zie bijlage 3) Een uitzondering op de factor 10 (3 kilometer) is Energie-technologie professor, prof. Smeulders van de TU-Eindhoven tevens lid van Groen-Links, die is heel stellig. Doe het nooit. De energie-dichtheid is van IWT’s op land is veel te laag om ooit concurrerend te kunnen zijn, zeker als milieu -factoren worden meegenomen. (Bron: https://dwarsnieuws.nl/professor-energietechnologie-david-smeulders-stop-debouw-van-windturbines-video/). Fysieke effecten De fysieke effecten zijn bij een factor 2 desastreus. Een afstand van 3 kilometer word door wetenschappers, die niet van de windhandel&-industrie afhankelijk zijn, als relatief veilig beschouwd. Zie voor bewijs& bronnen onder het kopje Juridisch. Voor een algemene beschrijving, een stuk over Infrasoon geluid en het effect op de trommelvliezen en hersenen uit Wikipedia (staat boven de Encyclopædia Britannica, qua betrouwbaarheid): “ Infrageluid of infrasoon geluid is geluid met een zo lage frequentie, dat het voor de mens onhoorbaar is. Het bestaat uit zogeheten infrasone trillingen. De term infrasoon komt van het Latijn: infra [onder] en sonus [geluid], dus "beneden het geluid".[1] Infrageluid is strikt genomen dus eigenlijk geen geluid, omdat het voor mensen niet hoorbaar is. In feite zijn het heel langzame trillingen van bijvoorbeeld lucht, grond of water.

Infrageluid is voor sommige mensen en bepaalde diersoorten hoorbaar en wordt dan laagfrequent geluid genoemd. …. Invloed op gezondheid

1

In het buitenland wordt in het algemeen een norm van 8 tot 10 gehanteerd. Daar hebben de echte wetenschappers en het voorzorgsprincipe wel invloed gehad.

2

Hersenschade In 2021 is een wetenschappelijke publicatie verschenen waarin onderzoek werd beschreven naar de mogelijke effecten va n blootstelling aan infrasoon geluid (onhoorbare trillingen) op de gezondheid en de menselijke hersenen. Gedurende 28 nachten werden 23 proefpersonen blootgesteld aan infrasoon geluid (6 Hz, 80–90 dB) in de slaapkamer. De rest van de groep (15 proefpersonen) kreeg ook een kastje in de slaapkamer, maar hier kwamen geen trillingen uit (controlegroep). Mensen werden willekeurig ingedeeld in een groep en de groepen waren identiek in samenstelling. Voorafgaand aan het onderzoek zijn hersenscans (fMRI) gemaakt van de proefpersonen. De scans werden na afloop van het onderzoek herhaald. Op die manier kon gekeken worden of het infrasoon geluid invloed op de hersenen had (met een controlegroep). Het bleek dat 28 dagen blootstelling aan het infrasoon geluid zorgt voor afname van grijze stof in het somatomotorische en cognitieve deel van het cerebellum (bilateraal, VIIIa) en de auditieve cortex (gyrus angularis, area angularis van Brodmann). Bij de controlegroep was dit niet het geval, waarmee er aanwijzingen zijn dat deze hersenbeschadiging veroorzaakt kan worden door onhoorbare trillingen.

De onderzoekers noemen hun onderzoek baanbrekend en roepen op tot grootschalig onderzoek naar de effecten van infrasoon en laagfrequent geluid die komen van zware industrie en windturbines.[4]” (Wikipedia over Infrasoon geluid, geraadpleegd op 7/ 12/ 2025). Basis voor de norm Het RIVM heeft aantoonbaar geknoeid met de norm. Dit blijkt uit de wijziging van hun factsheet. Bewijs: zie de presentatie van prof. dr. Gommers (bijlage 1). Kortheidshalve wordt hier verwezen naar de Duitse RIVM die uitkomt op factor 10. Ook de bijdragen van ir. Stelt en ir. Baart de la Faille en spreken voor zich (zie bijlagen 2 en 3). Een norm van onafhankelijke experts is betrouwbaarder dan een norm, via het RIVM maar, afkomstig van commerciële partijen die ook rechtstreeks opdrachten uitvoeren voor de windindustrie. Methode Uit bovengenoemde stukken van de wetenschappers en het boek Het Windmolendrame (Elze van Hamelen, 2024) blijkt dat de overheid gebuikt maakt van dubieuze rekenmodellen (onredelijke aannames/veronderstellingen). Modellen ontwikkeld door mensen die een belang hebben bij de Wind Industrie. Er is sprake van belangen-verstrengeling. Bron: TNO, (2007, zie Trouw, 12-04-2007) en 2021; het Rapport, “Akkoord van belang”; De wetenschappers en de artsen van WindWiki maken gebruik van feiten en concrete metingen.

Bij huisarts van Meeden heeft inmiddels 33% van de lokale bevolking zich gemeld met gezondheidsklachten (Bron: Algemeen Dagblad, 18 maart 2024). Juridische norm Tot 2011 gold de wettelijke norm , zoals uitgewerkt in Handreiking Industrielawaai (tot 2011, “Harde normen voor het maximale geluid”) 35 dB(A). Toen bleek dat er dan maar weinig gebouwd kon worden … heeft men de veiligheidsnorm &gezondheidsnorm maar aangepast! Die ging naar 47 dB(A)Lden. Dus een gemiddelde dat, gegeven de logaritmische schaal, ook nog eens meer dan circa 20 keer (een factor 20! Dus in procenten 2000%) zo groot is. Juridisch bezien mocht er dus meer dan 2000%2 energie (geluidsdruk/serie schokken/ geluidsgolven) op een menselijk trommelvlies worden “losgelaten” , dan vóór 2011. De gevolgen voor de gezondheid

2

Omdat de Lden norm een gemiddelde is kan dit ook 8.000% (!) zijn als dit naar gedurende een bepaalde tijd

gecompenseerd wordt door een factor 1.000%.

3

van omwonenden is desastreus. Zie de uitspraken van de rechter in de zaak bij Dronten en Swifterbant. Aanleiding voor deze rechtszaken waren gezondheid klachten die objectief zijn vastgesteld door artsen (een “model-berekening” kan dat niet). Bronnen: - HP/De Tijd, 10/2025, pagina 45 tm 49. (de met normen sjoemelende overheid), - ECLI:NL:RBNNE:2025:3355 (Veendam) en ECLI:NL:RBNNE:2025:3357 (Meeden) (over het recht op bescherming tegen geluidsoverlast), - Geluidsonderzoek Dronten, via De Stentor dd 27 nov 2025 (Kop: Geluidsonderzoek rond Dronten (zie bijlage 5 bij dit verzoek). Institutionele basis Uit het boek van Elze van Hamelen (te downloaden vanaf Internet), het Windmolendrama, en de stukken van de provincie Overijssel, weten we dat de hoeveelheid te winnen wind -energie gebaseerd is op RES_afspraken. Dat zijn deals gemaakt aan de onderhandelingstafel met IWT-exploitanten en andere lobby-groepen. Dus heel ondemocratisch, de lokale democratie ondermijnend! Het subsidiariteitsbeginsel is geschonden. Daartegen over staat de nieuwe Omgevingswet. Deze geeft het lokale bevoegd gezag de juiste strategische doelen te stellen (in een Omgevingsvisie) en bijbehorende normen (in een Omgevingsplan). Bron: Citaat uit Omgevingswet:

Relevante citaten: - ‘continue zorg voor kwaliteit van fysieke leefomgeving - De maatschappelijk doelen…. Een vellige en gezonde fysieke leefomgeving

4

Het woordje (leefomgevings)kwaliteit komt ongeveer even vaak voor als het aantal pagina’s van de MvT (inclusief de artikelsgewijze toelichting). Teveel om in deze fase allemaal aan te stippen. Maar de kern is dat het Bevoegd Gezag een zorgplicht krijgt aangaande een gezonde fysieke leef omgeving voor hun ‘territoir”. Deze zorgplicht moet zo duidelijk mogelijk in de Omgevingsvisie: geen toename gezondheidsrisico’s (door windhandel& Wind industrie). Maatschappelijk perspectief Onder het regiem van het huidige Activiteiten-besluit (vanaf 2011) en RIVM-aanpak zijn leugenachtige nomen gehanteerd. Deze bedenkelijke aanpak, denk ook aan Toelagen schandaal en Mijnbouw-ramp in Groningen, heeft geleid tot maatschappelijke onvrede en vele afgehaakten. Suggestie; Gebruik alstublieft de Participatie en de nieuwe Omgevingswet om inwoners meer bij de inrichting van hun leefomgeving te betrekken. Effect op democratie Onder het kopje Juridische norm is uitgelegd dat de na 2011 gehanteerde norm onwaarachtig/ frauduleus is. Zo een verschrikkelijke norm draagt bij aan de uitholling van de rechtstaat, zie ook bijvoorbeeld de analyse van Mark Lievisse Adriaanse (zie onder Bron). Een gemeente moet zorgen dat ze burgers heeft in plaats van consumenten. Bron: “Wat iedereen aangaat”, M. Lievisse Adriaanse , 2025.

(Prijswinnaar, NRC columnist Parlementaire zaken) Laat de victorie voor de Nederlandse rechtstaat& democratie in Deventer beginnen. “Als wij onze snavel3 hebben gewet, Blijft ons nest onverlet”. Dit kan betekenen dat we ons als Deventer moeten verzetten tegen onwaarachtige normen &regels vanuit Provincie. Financiële paragraaf Op pag.199 van het Ontwerp is aandacht geschonken aan “Grond en Financiën”. Hier doet u uw burgers en de gemeente zelf mee tekort. Het financiële aspect strekt zich veel verder uit. Voor nu geef ik het volgende mee waar u uw voordeel mee kunt doen. Het gaat om de verwerking van het “Fuik-principe” uit de Omgevingswet i.c.m. de Awb. Dat principe werkt 2 kanten op. Het beïnvloedt de financiële positie van de Aanvrager (bijvoorbeeld van een vergunning) en die van de Belanghebbende. De Omgevingswet 2024 maar ook de Awb bieden aan de respectieve partijen namelijk Put- en Call-opties. Ik verwijs naar bijlage 7 voor de invulling in de praktijk (schade voor overheid ; 163 miljoen). Ik verwijs naar MvT van de Omgevingswet voor de theorie; zie par.6.4 van MvT, p.296 ; “(veelal is dan bepaald dat geen gronden kunnen worden aangevoerd die verband houden met een achterliggend of eerder genomen besluit)”; het Fuik-principe.

Het Fuik principe zorgt ervoor dat als een Aanvrager makkelijk een vergunning krijgt, hij veel Optiewaarde binnen sleept tegen lage kosten (een aanzuigend effect). De vergunning is gestoeld op het Omgeving -plan, dat weer gebaseerd is op de Omgevingsvisie. Hierbij gaat suggestie: Zorg alstublieft voor een goede “zeef” in de Omgevingsvisie, het begin van het vergunningstraject.

3

Vrij naar de “adelaar” , bij de ingang van ons gemeentehuis.

5

Aanslag op sociale structuur Colmschate is een vergrijzend stadsdeel. De bewoners worden door verwachtte bezuinigen op de zorg extra hard getroffen als hun Sociaal kapitaal verdwijnt als sneeuw voor de zon door de mogelijke plaatsing van IWT’s. Ik heb al vele kennissen zien verhuizen met als REDEN; “geen monsterlijke molens voor mijn neus”. Zie Bijlage 4 voor een bespreking door Change Inc. van het WRR-rapport over effect Klimaat adaptie voor de Sociale structuur . Tot slot en Verzoek We zetten geen PFAS-fabriek , Asbest bedrijf meer in of naast de bebouwde kom. De IWT’s die net zo schadelijk zijn, horen ook niet naast een woonwijk. Verzoek: Een toevoeging aan de Omgevingsvisie met de volgende tekst: De Gemeente heeft als doel dat bij alle plannen, vergunningen, nieuwe (bouw)activiteiten en alle hier directe of indirect mee samenhangende handelingen, de gezondheid van haar burgers als belangrijkste criterium wordt gehanteerd. Jan Luijks, 8 december 2025.

Bijlagen 1. Presentatie prof.dr. Gommers (meest prominente wetenschapper / adviseur voor de regering tijdens de Corona-crisis). presentaties en rapporten (bijlagen 1 t/m 3) reeds gedeeld met griffier op 5 november 2025. 2. Bijdrage van ir. Van der Stelt (reeds in uw bezit gesteld bij mijn Inspreken op Gezondheidseffecten van Windturbinegeluid “De factsheet van het RIVM schiet ernstig tekort “Een analytische reactie vanuit de natuurwetenschap ir. Leo van der Stelt, oktober 2025 3. Bijdrage van ir. Baart de la Faille . 4. Sociale infrastructuur is het ondergeschoven kind van klimaatadaptatie, 26 mei 2025, www.change.inc (n.a.v. rapport WRR). 5. De Stentor , 27 11 2025. Kop “Klachten over Bromturbines terecht”. 6. Recent artikelen met “brand” en afgebroken turbinebladen als raketten&zweefvliegtuig. 7. BNR 28/11/2028, Afkoop NAM vergunning ad 163 miljoen. ###

6

Bijlage 5

De Stentor , 27 11 2025.

NB De Molens in Dronten&Swifterbant (213 meter hoog); - én grotere afstand ( 900 en 2800 meter) - én kleinere molens dan mogelijk Windpark A1/Colmschate/Deventer. Hoe zou deze zaak bij ons in Deventer uitpakken, als de IWT’s 285 meter zijn ?

7

Bijlage 6; recente krant-artikelen Stentor november 2025, Nieuw Leusen, 4 november 2025

Het regende brandend afval: (De Stentor , 6 november 2025)

8

RI Newstoday.com, 9 november 2025

Een afgebroken vliegend turbineblad van een molen van 285 meter weegt zo zwaar en gaat zo snel (heeft een gemengd karakter van zweefvliegtuig&raket) dat het een woonblok kan neermaaien. RTV oost.nl, 31 12 2024, aan de Duitse grens bij Losser (I.c.m. Nieuwleusen , 2 branden per jaar? De nieuwe norm in Overijssel?)

Maar niet alleen in en rond Overijssel …. :

Suggestie voor Ontwerp Omgevingsvisie: Een verbod op het gebruik van het woord Windpark. Het is een zwaar vervuilend Industrieterrein.

9

Bijlage 7, BNR 28/11/2025

Toelichting Voor gas winning of Wind-winning zal een vergunning moeten worden aangevraagd. Hoe “makkelijker” (opties voor Aanvrager) de Omgevingsvisie en hoe “makkelijker” het Omgevingplan …. hoe moeilijker een vergunning straks kan worden geweigerd jegens die Aanvrager. Als er dan later toch problemen ontstaan , komt een dure afkoop voor Deventer in beeld. Het bevoegd gezag moet zich al in de fase van een Omgevingsvisie een discretionaire bevoegdheid toe kennen om de poort naar claims zo klein mogelijk te houden Conclusie Sluit op voorhand de wind& winnings-industrie uit als er gezondheidsrisico’s bij te pas komen.

10