Raadstafel 13 mei 2026 omgevingsplan

Kennissessie Omgevingswet Omgevingsplan, Opa/Bopa

TECHNISCHE RAADSBIJEENKOMST 13 MEI 2026

Inhoud presentatie

Deel 1: Wat is een omgevingsplan (en wat is een (b)opa)? Deel 2: Proces om te komen tot het definitief Omgevingsplan Deel 3: Verschillen tussen Visie, Programma en plan Deel 4: Samenhang Omgevingsvisie en Omgevingsplan

Deel 1: wat is een

Omgevingsplan (en wat is een (b)opa)

Omgevingsplan

Voor inwerkingtreding Omgevingswet

Wat is een omgevingsplan • Bevat de regels over de fysieke leefomgeving van de gemeente binnen het grondgebied.

• Per gemeente één omgevingsplan voor heel grondgebied. • Bevoegd gezag gemeenteraad. • Kan op onderdelen worden gedelegeerd aan het uitvoerend bestuursorgaan (delegatiebesluit) • Geeft o.a. invulling aan de opgaven uit de gemeentelijke omgevingsvisie, maar ook opgaven Rijk en provincie.

Regels fysieke leefomgeving (voorbeelden) Onderwerp

'vroeger'

'nu'

Mag ik dit perceel gebruiken om te wonen?

bestemmingsplan

omgevingsplan

Hoe hoog mag mijn woning gebouwd worden?

bestemmingsplan

omgevingsplan

Is er een vergunning nodig voor het

Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht)

omgevingsplan

Hoeveel geluid mag mijn bedrijf maken?

Wet milieubeheer / activiteitenbesluit

omgevingsplan

Hoe wordt mijn pand aangewezen als

erfgoedverordening

omgevingsplan

bouwen van …?

gemeentelijk monument?

Wat wordt geregeld in het omgevingsplan? Activiteiten (in de fysieke leefomgeving): • • •

Bouwactiviteiten (bv. wat mag ik waar bouwen) Gebruiksactiviteiten (bv. waar mag ik mij grond of gebouw voor gebruiken) Sloopactiviteiten (bv. welke regels gelden als ik iets wil slopen)

•

Milieubelastende activiteiten (bv. hoeveel geluid mag ik maken, mag ik aansluiten op het riool, etc.) Etc.

•

'Toestemmingen' in omgevingsplan • • • • • • •

verbod : De activiteit mag niet uitgevoerd worden vergunningplicht : De activiteit mag niet gestart worden voordat er een omgevingsvergunning is verleend ('Opa') toegestaan : De activiteit mag uitgevoerd worden zonder toestemming van de gemeente (vergunningsvrij, algemene regel) meldingsplicht : Eerst melden voordat de activiteit begint informatieplicht : Geen toestemming nodig voor uitvoering van de activiteit, wel informatie aanleveren zorgplicht : Het uitvoeren van activiteiten mag geen schade toebrengen aan de fysieke leefomgeving gebod : De activiteit moet uitgevoerd worden

OPA en BOPA • Opa = Omgevingsplanactiviteit Een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het is verboden deze zonder omgevingsvergunning te verrichten en die niet in strijd is met het omgevingsplan.

• Bopa = Buitenplanse omgevingsplanactiviteit Een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het is verboden deze zonder omgevingsvergunning te verrichten en die wel in strijd is met het omgevingsplan.

Voorbeelden 1. Toegestaan (algemene regel) Artikel 7.111 Erf- of terreinafscheiding bouwen - toegestaan Het bouwen, in stand houden en gebruiken van een erf- of terreinafscheiding is toegestaan, indien het voldoet aan de volgende eisen: a. hoger dan 1 m maar niet hoger dan 2 m; b. op een erf of perceel waarop al een hoofdgebouw staat waarmee de afscheiding in functionele relatie staat;

c. en achter de lijn die loopt langs de voorkant van dat hoofdgebouw en vanaf daar evenwijdig loopt met het aangrenzend openbaar toegankelijk gebied zonder het hoofdgebouw te doorkruisen of in het gebouwerf achter het hoofdgebouw te komen.

Voorbeelden 2. Vergunningplicht (opa) Artikel 7.124 Erf- en terreinafscheiding bouwen - vergunningplicht Het is verboden zonder omgevingsvergunning een erf- en terreinafscheiding te bouwen, in stand te houden en te gebruiken. Artikel 7.125 Erf- en terreinafscheiding bouwen - vergunningplicht - beoordelingsregel

De omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 7.124 voor het bouwen van erf- en terreinafscheidingen wordt alleen verleend als de bouwhoogte maximaal de ter plaatse van de locatie [maximale bouwhoogte erf- en perceelsafscheidingen (m)] aangegeven hoogte is. (bijvoorbeeld 2,5 meter hoog bij een bedrijfsperceel)

Voorbeelden 3. Bopa Initiatief voor het bouwen van een terreinafscheiding bij een bedrijfsperceel van 4 meter hoog. 1. Niet vergunningsvrij (want terreinafscheiding is hoger dan 2 meter) 2. Geen opa (want terreinafscheiding is hoger dan 2,5 meter) 3. Dus buitenplanse omgevingsplanactiviteit. o

Initiatiefnemer moet onderbouwen waarom een hoogte van 4 meter voldoet aan een 'evenwichtige toedeling van functies aan locaties'

Wanneer een Bopa en wanneer wijzigen omgevingsplan? BOPA Voorwaarden aan initiatief: •

• • •

Moet altijd voldoen aan 'Evenwichtige toedeling van functies aan locaties' Moet altijd voldoen aan instructieregels Bkl en Provinciale omgevingsverordening Moet voldoende concreet zijn Mag geen activiteiten regelen buiten het projectgebied (bv. het afwaarderen van de milieucategorie van een omliggend bedrijf)

Voordelen

Nadelen

•

•

•

Snelle procedure (8 weken + 6 weken verlening bij een reguliere procedure) Geen speciale software nodig om Bopa aan te vragen (kan via Omgevingsloket)

• • •

Meerdere bezwaarmogelijkheden Niet flexibel (wat aangevraagd is, wordt vergund) Moet later verwerkt worden in omgevingsplan Vergunde activiteiten zijn niet rechtstreeks zichtbaar op 'regels op de kaart'

Wanneer een Bopa en wanneer wijzigen

omgevingsplan? Wijzigen Omgevingsplan Voorwaarden aan initiatief: •

• • •

Moet altijd voldoen aan 'Evenwichtige toedeling van functies aan locaties' Moet altijd voldoen aan instructieregels Bkl en Provinciale omgevingsverordening Hoeft niet volledig concreet zijn Mag ook activiteiten regelen buiten het projectgebied (bv. het afwaarderen van de milieucategorie van een omliggend bedrijf)

Voordelen

Nadelen

•

•

•

•

•

Na zienswijze rechtstreeks beroep bij Raad van State Flexibel (de regels kunnen ruimer zijn dan initiatief en kunnen gefaseerd worden uitgevoerd) Vormt direct kader voor uitvoeren van activiteiten of verlenen van vergunningen (opa's) Regels over activiteiten zijn zichtbaar op 'regels op de kaart'

•

Procedure duurt lang (ca. 9 maanden) Speciale software nodig om wijziging omgevingsplan te maken (initatiefnemer moet specialist inschakelen of gemeente moet het werk doen)

Rol raad in omgevingsplan • Raad is bevoegd wijzigingen van het omgevingsplan vast te stellen • Raad kan de bevoegdheid tot vaststellen van delen van het omgevingsplan delegeren aan het college (delegatiebesluit, zie Delegatiebesluit Omgevingsplan Deventer 2026 | Lokale wet- en regelgeving)

Rol raad in Bopa • College is bevoegd de vergunning voor de Buitenplanse omgevingsplanactiviteit te verlenen • Raad kan categorieen van gevallen vaststellen waarvoor de raad bindend advies kan geven (bindend adviesrecht, zie Categorieënlijst bindend adviesrecht Deventer | Lokale wet- en regelgeving)

Initiatiefnemers • Initiatiefnemers hebben zelf keuze voor Bopa of wijzigen omgevingsplan (worden hier wel over geadviseerd) • Bij diverse ontwikkelingen is participatie verplicht (zie Participatieplicht - Gemeente Deventer) • Initiatiefnemer is zelf verantwoordelijk voor uitvoeren participatie

Deel 2: Proces om te komen tot het

definitief Omgevingsplan WELKE STAPPEN ONDERSCHEIDEN WE BIJ HET OMZETTEN VAN HET TIJDELIJKE OMGEVINGSPLAN NAAR HET DEFINITIEVE OMGEVINGSPLAN

Tijdelijk Omgevingsplan (van rechtswege)

Tijdelijk OmgevingsPLAN (van rechtswege)

• Bestemmingsplannen: Alle bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen Onder andere: o Bestemmingsplannen stedelijk gebied, o Bestemmingsplannen buitengebied, o “3e graads” en “2e graads” omgevingsvergunningen

Tijdelijk OmgevingsPLAN (van rechtswege)

• Bruidsschat: Regels van Rijk die zijn overgedragen aan gemeente. Onder andere: o regels over groot aantal lokale milieubelastende activiteiten (Mba’s) (bv geluid vanuit bedrijven) o regels over vergunningsvrij bouwen van bepaalde bouwwerken

Plaatselijke verordeningen • Nog geen onderdeel van tijdelijk omgevingsplan • Verplicht / optioneel / verboden op te nemen in omgevingsplan Onder andere: o Overige delen uit de Verordening fysieke leefomgeving VFL ▪ Wegen (o.a. uitwegvergunning) ▪ Kabels en leidingen (o.a. vergunning voor aanleg ondergrondse leidingen) ▪ Houtopstanden (o.a. kapvergunning)

o Doelgroepenverordening (deels verplicht, deels optioneel) o Havenverordening (deels optioneel, deels verboden) o Etc.

OPGAVE: • Van tijdelijk Omgevingsplan naar één definitief Omgevingsplan​

• Alles integreren – stap voor stap

• (en “de winkel blijft open”)

Opzetten basisregeling:

Beheer Omgevingsplan

Actualiseren van bestaande regels.

Regie voeren op alle wijzigingen in één omgevingsplan

Start: kern Bathmen Overzetten Tam-plannen naar nieuwe software Daarna: gebiedsgewijs omzetten tijdelijk deel naar definitief

Bopa's verwerken in omgevingsplan

Stedelijk gebied -> buitengebied-> bedrijventerreinen

Gebiedsontwikkelingen:

Beleidsontwikkelingen:

Tot 2026 gebruikten we Tam Omgevingsplan. Vanaf 2026 wijzigingen in nieuwe software

Beleidswijzigingen leiden soms tot wijzigingen in het Omgevingsplan.

Of Bopa

Omgevingsvisie <-> Omgevingsprogramma <-> Omgevingsplan

Bv: regels uit doelgroepenverordening?, regels over circulair bouwen?, regels over erfgoed?, regels over ondergrond?, regels over gewasbeschermingsmiddelen etc.

Wijziging omgevingsplan Gefaseerd opstellen basisregeling - van 2024 tot 2028 (uiterlijk eind 2031) • Onderdelen: o Technisch publiceren Bruidsschat - gereed 23 februari 2024 o Afronden structuur - eind 2024 o Pilot eerste wijziging dorp (Bathmen) – 2026 o Wijzigen overig stedelijk gebied – 2026/2027 o Wijzigen Buitengebied - 2027/2028 o Wijzigen gezoneerd bedrijventerrein - 2028 o Verwerken overige regels fysieke leefomgeving - 2028

Wijziging omgevingsplan

Gebiedsontwikkelingen - doorlopend • In 2024 en 2025: Tam-omgevingsplannen of Bopa • Tam = Tijdelijk Alternatieve Maatregel • Tam-omgevingsplan is juridisch een echte wijziging omgevingsplan, maar wordt gemaakt met de bestemmingsplansoftware • Bopa = Buitenplanse omgevingsplanactiviteit • Bopa is een omgevingsvergunning waarmee kan worden afgeweken van het omgevingsplan

• Vanaf 2026: Wijziging omgevingsplan of Bopa • Binnenkort (medio juni): ontwerp wijziging omgevingsplan voor verbod bedrijfsverzamelgebouwen (vaststelling door raad in september)

Wijziging omgevingsplan Beleidsontwikkelingen / thematische ontwikkelingen - doorlopend • Diverse thema’s

•

veiligheid,

•

energie,

•

welstand,

•

groen en klimaat,

•

evenementen,

•

bodem en ondergrond,

•

horeca,

•

gezondheid,

•

erfgoed,

•

etc.)

• Verwerken doelen en ambities uit Omgevingsprogramma’s en Omgevingsvisie • Maar ook verwerken verordeningen in omgevingsplan

Beleidsarm naar beleidsrijk • Start is beleidsarm om te ‘wennen’ aan het nieuwe instrument • Door de gefaseerde aanpak wordt Omgevingsplan steeds beleidsrijker

Vragen?