(oud) 2025-387 Risicomanagement - Notitie risiconorm en weerstandsvermogen 2025

www.deventer.nl

Risicomanagement Notitie risiconorm en weerstandsvermogen | Juni 2025

Van oud naar nieuw In deze notitie wordt ingegaan op een van de wijzigingen in de Beleidsnota Risicomanagement 2025, namelijk de bepaling van de weerstandsratio. De achtergrond hiervan wordt in deze notitie verder toegelicht en bevat tevens een uitwerking van de nieuwe berekening. Weerstandsratio Het weerstandsvermogen is het vermogen om risico’s op te vangen, indien ze zich voordoen. De gemeente vangt risico’s op met de weerstandscapaciteit (reserves, begrotingsruimte, belastingcapaciteit). In het huidige beleid (Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2014 en Beleidsnota reserves en Voorzieningen 2014) wordt alleen de specifieke weerstandsreserve meegewogen in de weerstandscapaciteit. De hoogte van deze reserve wordt gebaseerd op de analyse van de risico’s waarvan de kans en impact zijn te berekenen of te schatten (kwantificeerbaar) en vervolgens verhoogd met de ‘minimumnorm’ die is gebaseerd op de ozb en gemeentefondsinkomsten (totaal ongeveer €5 miljoen) en verlaagd met de begrotingsruimte en belastingcapaciteit. Als de risico’s stijgen zal een beroep gedaan (moeten) worden op de generieke weerstandsreserve. De generieke weerstandsreserve wordt daarnaast ingezet voor het opvangen van risico’s die niet zijn gekwantificeerd.

Toevoeging rentevoordelen aan de weerstandsreserves De generieke weerstandsreserve heeft niet alleen de functie van algemene reserve, maar is ook een egalisatiereserve van verschillende ontwikkelingen in de exploitatie en balans:  Wijzigingen in de omslagrente (structurele effecten)  Voor- en nadelen treasury (renteresultaat)  Voor- en nadelen grondexploitaties  Verkoop vastgoed (incidentele effecten) De voordelen van de lagere omslagrente wordt berekend op basis van een omslagrente uit 2017, die toen 4% bedroeg. Deze methodiek beschermt het begrotingsresultaat voor een stijging van de omslagrente. Door deze methodiek is de begrotingsruimte structureel. Bezwaren Deze methodiek kent een aantal bezwaren:  De weerstandsratio is de verhouding risico’s ten opzichte van de weerstandscapaciteit. Deze wordt in de huidige methodiek gelijk gehouden aan 1, en verliest daardoor betekenis. Als deze altijd gelijk is aan 1 heeft het geen signaalwaarde over het weerstandsvermogen.  De (minimale) hoogte van de generieke weerstandsreserve is niet gerelateerd aan de risico’s van de gemeente, maar als de risico’s stijgen wordt deze reserve daarvoor wel ingezet. Nieuwe methodiek Om de genoemde bezwaren eg te nemen, wordt het weerstandsvermogen en de weerstandsratio gebaseerd op de gehele algemene reserve. Dit is het totaal van de specifieke en generieke weerstandsreserve.

Hiermee worden de specifieke en generieke weerstandsreserve omgevormd tot één; (de) algemene reserve. Dit leidt tot een nieuwe norm voor de weerstandsratio en deze is minimaal 1,5. Voor de weging van de uitkomst wordt een richtlijn in de beleidsnota Risicomanagement 2025 opgenomen, waarbij een ratio van 1,5 als voldoende wordt gekwalificeerd.

Nadere toelichting Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit daarvoor bestemde reserves en structurele begrotings- en investeringsruimte. pag. 2/4

De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door de uitkomst van een risicoanalyse1. Een risicoanalyse omvat gebeurtenissen met onzekerheden, gevolgen, beheersmaatregelen de effectiviteit ervan. Risico’s worden gekwantificeerd op basis van de kans van optreden en als impact op de beleidsdoelen. De weerstandsratio is de uitkomst van deze verhouding, en door onze systematiek altijd gelijk aan 1. Wij stellen namelijk de specifieke weerstandsreserve altijd op het niveau dat de ratio gelijk is aan 1. Bij hogere risico’s laten we deze stijgen, bij lagere risico’s valt een deel van de reserve vrij. De ratio krijgt meer zeggenschap als duidelijk wordt hoeveel meer weerstandscapaciteit dan risico’s de gemeente heeft, dus hoe hoog het werkelijke weerstandsvermogen is. In de beleidsnota Risicomanagement 2025 wordt het weerstandsvermogen gebaseerd baseren op de gehele algemene reserve, d.w.z. de specifieke + de generieke weerstandsreserve. Hierdoor kan meer betekenis worden gegeven aan de berekening van het weerstandsvermogen en de weerstandsratio, en kan er beter gestuurd worden op de inzet van de algemene reserve. Na de wijziging veranderd de uitkomst van de weerstandsratio. In het huidige beleid stellen we de ratio altijd op 1, dat is ‘voldoende’ volgens het huidige beleid. Met de nieuwe rekenwijze inclusief de generieke weerstandsreserve zal een nieuwe norm bepaald moeten worden.

Welke ratio de norm wordt is afhankelijk van de risicobereidheid. Lage risicobereid (risico-avers) leidt tot een hoog na te streven ratio, hoge risicobereidheid tot een lage norm. Dit is typisch een vraag voor de raad, in het kader van het budgetrecht. Ontwikkeling 2019-2024 Om een beeld te krijgen van de ratio’s op basis van de volgens deze nieuwe methode berekend op basis van de jaarrekeningen van de afgelopen jaren. De ratio beweegt zich tussen de 1,2 en 3,6 (rechter as). De uitkomst uit de risicoanalyse is de linker kolom. De rechter kolom geeft weer de minimale stand van de algemene reserve als de norm op 1,5 wordt gezet. De laatste jaren laten een ruime marge zien tussen deze norm en het werkelijke niveau (middelste kolom), terwijl in 2019 nog een tekort is te zien (rechter kolom is hoger dan de middelste kolom).

Bedragen x € 1.000,Uitkomst risicoanalyse (stand specifieke weerstandsreserve) Niveau algemene reserve (specifieke + generieke weerstandsreserve) Ratio o.b.v. algemene reserve (rechter-as) Minimumniveau algemene reserve (ratio = 1,5)

2019

2020

2021

2022

2023

2024

14.260

14.605

14.551

15.968

17.138

16.971

18.778

21.395

46.071

40.852

51.529

59.550

1,2

1,6

3,1

2,3

2,9

3,6

22.841

19.766

20.861

24.968

25.496

23.291

Weging en uitkomst Voor de weging van de uitkomst is de volgende indeling een richtlijn:

1

Uitkomst ratio

Oordeel

Kwalificatie

Hoger dan 2

Ruim voldoende

Ruime dekking

De methode van risicoanalyse is niet gewijzigd. pag. 3/4

Tussen 1,5 – 2

Voldoende

Gezonde dekking

Tussen 1 – 1,5

Matig

Minimale dekking

Lager dan 1

Onvoldoende

Zeer kwetsbaar

Met de norm voor de weerstandsratio van 1,5 is de ondergrens voor de algemene reserve €23,3 miljoen. Bij de jaarrekening 2024 is de stand van de algemene reserve (na bestemming van het resultaat) ongeveer €59,6 miljoen. De ruimte tussen €23 miljoen en €59 miljoen is te bestemmen zonder het gewenste weerstandsvermogen aan te tasten.

pag. 4/4