Factsheet Participatie en mer

factsheet

Participatie en milieueffectrapportage Hoe zet je participatie in bij milieueffectrapportage? Welke stappen zijn nodig? Hoe werkt de interactie tussen participatie en milieueffectrapportage?

Interactie tussen participatie en milieueffectrapportage

Door milieueffectrapportage en participatie in een vroeg

De meerwaarde van de interactie tussen participatie en

stadium samen op te pakken, kunnen zij elkaar en het

milieueffectrapportage ontstaat als het participatietraject

plan of besluit versterken. Tijdens een participatieproces

vragen, zorgen en ideeën oplevert voor milieueffectrap-

ontstaan vragen waarvoor milieueffectrapportage de in-

portage en andersom, als een milieueffectrapport nieuwe

houdelijke en objectieve informatie biedt. Vanuit milieu-

inzichten levert aan het participatietraject.

effectrapportage ontstaan oplossingen en mogelijke al-

Met deze aanpak sorteert het bevoegd gezag voor op de

ternatieven. Die kunnen dan weer meegenomen worden

Omgevingswet waarin veel aandacht is voor vroegtijdige

in het participatieproces. Het is een iteratief proces.

participatie.

Wat is milieueffectrapportage?

Milieueffectrapportage brengt de gevolgen van een plan in beeld voordat er een besluit over is genomen. De initiatiefnemer beschrijft de verwachte gevolgen in een milieueffectrapport. Voor een zorgvuldige afweging bevat het rapport alternatieve oplossingen met bijbehorende milieueffecten. De verantwoordelijke overheid – Rijk, provincie, gemeente, waterschap - neemt het rapport mee in haar overwegingen. Dit garandeert een volwaardige rol voor de leefomgeving in de besluitvorming over plannen en grote projecten.

Wat is participatie?

Participatie geeft iedereen de gelegenheid om een mening te geven over een plan voordat het gevoegd gezag een besluit neemt over het plan. Het bevoegd gezag brengt de meningen in kaart en zoekt samen met de in-

Voorbeeld Een lid van de lokale natuurorganisatie observeert al jaren vleermuizen in de omgeving. Daardoor weet zij als geen ander waar beschermde soorten zitten en hoe zij zich door het jaar heen verplaatsen. Dankzij deze kennis werden vleermuizen met een scherm naar het bos geleid en kon volgens planning gewerkt worden aan het spoorviaduct.

Hoe werkt het?

Een participatietraject volgt de RISC-stappen: 1.

Randvoorwaarden stellen

2.

Inhoud verzamelen

3.

Selecteren van informatie

4.

Communiceren over het resultaat en vervolg

De volgorde van de vier stappen ligt vast. In elke fase van een project worden ze opnieuw doorlopen.

dieners naar eventuele alternatieven. Hiermee krijgen belangen een volwaardige rol in de besluitvorming over plannen en projecten.

Factsheet Participatie en milieueffectrapportage ∙ maart 2024

factsheet Stap 1: Randvoorwaarden stellen

de selectie. Vooral bij spannende projecten met veel

randvoorwaarden waarbinnen participatie zinvol is.

tot belangrijke beslissingen. Het milieueffectrapport kan

Randvoorwaarden gaan over:

mogelijk ontbrekende informatie leveren. Keuzes die tij-

Het bevoegd gezag stelt de participatieruimte vast: de

(emotionele) belangen leidt het selecteren van de inhoud



de doelstelling van het plan

dens dit selectieproces worden gemaakt moeten goed



ruimtelijke en financiële scope

worden beargumenteerd en gedocumenteerd. Dit voor-



doorlooptijd

komt dat discussies opnieuw worden gevoerd.



verantwoordelijkheden

Het gaat ook over de participatieambitie: de gewenste mate van participatie: meeweten, meedenken, meedoen. De participatieruimte bepaalt de participatieambitie. Als op voorhand al duidelijk is dat er met de reacties niets kan gebeuren, dan heeft er naar vragen geen zin. De randvoorwaarden moeten vanaf de start van het par-

Stap 4: Het besluit communiceren

Het bevoegd gezag communiceert naar alle betrokkenen waarom wat gekozen is en verwijst daarbij naar de randvoorwaarden. Betrokkenen willen weten hoe hun inbreng is verwerkt en waarom zij sommige inbreng niet terugzien. Met open en eerlijke communicatie zal het besluit

ticipatietraject voor alle betrokkenen duidelijk zijn.

sneller worden geaccepteerd.

De onderwerpen die in een milieueffectrapport aan de

taten vast te leggen. Om deelnemers van het participa-

orde komen zijn vaak onderdeel van de belangen die spelen. Denk aan luchtkwaliteit, gezondheid of geluids-

Het milieueffectrapport is een formeel middel om resultietraject te informeren, is bijvoorbeeld een nieuwsbrief of website meer geschikt.

overlast. Bij het vaststellen van de randvoorwaarden moeten deze onderwerpen dan ook worden meegeno-

Er zijn veel situaties denkbaar waarin betrokkenen het

men.

niet met elkaar eens worden. De formele route naar zienswijze of bezwaar maken is dan de volgende stap.

Stap 2: Inhoud verzamelen

Vertel belanghebbenden hoe dit werkt. Dan blijven de

Binnen de randvoorwaarden verzamelt de initiatiefnemer

communicatielijnen open en weet je wat je van elkaar

samen met belanghebbenden informatie voor de besluit-

kunt verwachten.

vorming. Het onderwerp wordt vanuit verschillende belangen en invalshoeken verkend. Pas dan is het mogelijk om buiten de kaders te denken en tot goede oplossingen te komen. Er zijn veel manieren om tot goede inhoud te komen: websites, social media, bijeenkomsten of individuele gesprekken. Ook de onderzoeksresultaten uit het milieueffectrapport bieden input voor het participatietraject. Voorbeeld Een omwonende kent de geschiedenis van het gebied. Bij het zoeken naar een alternatieve fietsroute voor de schooljeugd wist een oudere man te vertellen dat ergens nog fundamenten van een tunneltje onder de snelweg liggen. Het bleek de oplossing van een behoorlijk ingrijpend probleem.

Infographic brengt de interactie in beeld

Bij deze factsheet hoort een infographic. Deze brengt de interactie tussen de verschillende fasen van participatie en van milieueffectrapportage duidelijk in beeld.

Benut onze kennis

Meer weten over participatie en milieueffectrapportage? 

Patrick Patiwael, ppatiwael@eia.nl, 030 234 7650



Roel Sillevis Smitt, rsillevissmit@eia.nl, 030 234 7648



Herbert Korbee, 06 543 71 669, h.korbee@korbee-hovelynck.nl



Ingrid Hovelynck, 06 295 84 371, i.hovelynck@korbee-hovelynck.nl

Deze factsheet is een coproductie van de Commissie m.e.r. en adviesbureau Korbee & Hovelynck.

Stap 3: Selecteren van de inhoud

Het bevoegd gezag bewaakt de randvoorwaarden bij het selecteren van de inhoud. De randvoorwaarden bepalen

milieueffectrapportage ∙ maart 2024 Arthur van Schendelstraat 760 ∙Factsheet 3511 MKParticipatie Utrecht ∙ en 030 2347666 ∙ www.commissiemer.nl