DeventerWint - Bijlage STNOT - Windbeleid kan niet eerder uitgewerkt worden dan over minimaal 1 jaar

Stichting Tegenwind Noordoost-Twente Voor het behoud van een lee/aar Na1onaal landschap

Bentheimerstraat 105 7587 NG De Lu@e Tel. 06-53785718 IBAN: NL32 RBRB 8837 3178 32 KvK-nummer 88667375 Windbeleid kan niet eerder uitgewerkt worden dan over minimaal 1 jaar

De huidige situa1e met windbeleid en de windturbinebepalingen Op dit moment zi@en de meeste gemeenteraden in Twente met een groot probleem. Ze moeten windbeleid opstellen en loca1es aanwijzen. En dat moet vooral al in 2023 gebeuren. Tenminste voor zover het tot nu toe nog niet gebeurd is. Maar verder: Het moet conform de oorspronkelijke RES-uitgangspunten uit 2019. Die gelden voor de RES, de provincie en de gemeenten nog steeds. Maar in dat kader worden er allerlei argumenten bijgehaald die geen totaaloverzicht geven van de problema1ek. Helaas is er door bestuurders een zeer vertekend beeld ontstaan met als gevolg verhi@e discussies in gemeenteraden en bij betrokken burgers. Op dit moment is het vooral de provincie die op verkeerde wijze onnodig grote druk zet. Voor 2024 moeten er belangrijke stappen gezet zijn anders gaat de provincie de regie nemen en die belangrijke stappen zelfstandig nemen. Het is echter tegen beter weten in. Er werd al lange 1jd blufpoker gespeeld en de discussie op basis van realis1sche argumenten werd steeds vermeden. We kunnen zelfs zeggen dat het op sluwe, behendige wijze omzeild wordt. Het grote strijdpunt van dit moment in gemeenteraden is steeds: Wie gaat regie voeren en wie mogen meepraten. De provincie, via de gedeputeerde duurzaamheid, wil koste wat het kost snel stappen gaan ze@en volgens de RESkaders.

Deze beperken zich dus onlosmakelijk tot de grootschalige aanpak van de energietransi1e met zon en wind. Het adagium is: “We hebben een opgave voor 2030 en als we het niet snel genoeg doen halen we onze doelen niet. Dan falen we in ons klimaatbeleid”. Kenmerkend is de gang van zaken in de NOT-gemeenten. In 2020 is gezegd: we stellen eerst een concept-windbeleid op, gaan snel windbeleid vaststellen, betrekken de burgers via een enquête als startpunt en komen dan tot RES 1.0 . Maar wat is het geval? In geen enkele gemeente in Twente en ook niet in de provincie is er momenteel goed windbeleid!! En de grote oorzaak daarvan is de landelijke overheid! Gegeven de ondoorzich1ge gang van zaken vanwege de vele complexe factoren die bij plaatsing van de industriële windturbines op land een rol spelen, kunnen noch op gemeenteniveau, noch op provincieniveau de consequen1es goed ingeschat worden.

De landelijke overheid kon dat eerder ook al niet! Niet voor niets heeb de Raad van State (RvS) op 30 juni 2021 de toen geldende regels buiten werking gesteld. Deze waren 10 jaar eerder niet op goede wijze tot stand gekomen en daarom niet goed onderbouwd. Er is de afgelopen 10 jaar ook al heel veel strijd gevoerd rondom de besluitvorming en plaatsing van de turbines en er zijn veel omwonenden met grote gezondheidsklachten, waarbij bewust weggekeken is door de overheid. Het is 10 jaar lang niet goed onderzocht. Niet voor niets heeb de 2e kamer een half jaar na de RvS uitspraak bepaald dat er heldere afstandsnormen moeten komen. Dat is toen snel overgenomen in het coali1eakkoord van de huidige demissionaire regering. Het ministerie heeb, met hulp van bureau Arcadis, gesteld dat er volgens de daarvoor geldende procedure nieuwe windturbinebepalingen zullen gaan komen (de Rijksregels). De bedoeling was, dat die met stoom en kokend water, medio 2023 van kracht zouden worden. Echter dat is keer op keer uitgesteld en onlangs (op 8 september) heeb minister Je@en meegedeeld dat een belangrijke fase in het proces, de publica1e van de MilieuEffectRapportage (planMER) aanpak, niet voor 22 november gaat plaatsvinden en het eindresultaat er niet eerder dan in de tweede helb van 2024 zal zijn.

Het gaat dus vallen onder verantwoordelijkheid van de nieuw gekozen 2e kamer! In die landelijke procedure heeb iedereen, net als wij, zienswijzen kunnen indienen voor eind februari 2022. Daar is op 30 augustus vorig jaar de aangekondigde reac1enota op verschenen en nu is al die 1jd het wachten op de publica1e van het concept planMER. In februari gokte de provincie er nog bij de start van hun planMER-procedure op dat die publica1e er afgelopen april wel zou zijn. Niet dus. En er volgen nog een heel aantal stappen met een landelijke publieke consulta1e en advisering door RvS en de landelijke commissie MER en tenslo@e de bespreking in de kamer en regering voordat de Rijksregels er zullen zijn. De gedeputeerde van Overijssel weet dat! Maar hij is begonnen met de gemeenten onder druk te ze@en en wil in elk geval zoekloca1es en vaststelling van windbeleid bereiken om daarna naar RES 2.0 toe te kunnen werken. Lukt dat niet dan blijkt al te duidelijk dat hij gefaald heeb en dat het oorspronkelijke RES-beleid met de zogenaamde keiharde doelstelling niet gehaald gaat worden. De gang van zaken met betrekking tot de procedure rondom het cluster in De Lu@e wijzen ook nadrukkelijk in die rich1ng. De enige escape route lijkt die via de landelijke overheid te zijn, maar die doet dus voorlopig ook niets.

De gedeputeerde gaf recent aan de gemeenteraadsleden van Haaksbergen, nog vrij laconiek, aan dat de provincie ook zelf, juridisch verantwoord, regels kan vaststellen en dat zij liever nog wat voorzich1ger zijn dan die Rijksregels. Echter er is geen enkel houvast! Hoe kun je dan net zo of zelfs voorzich1ger zijn? En die eigen regels zullen in elk geval juridisch gezien, actueel en deugdelijk moeten zijn. De landelijke overheid, met nogal wat hoogstaande deskundigen, komt er al die 1jd nog niet uit. De grote vraag is dan: Kan de provincie dat dan wel? Concreet over de windturbinebepalingen Ini1a1efnemers geven aan dat turbines van 250 m of 280 m hoogte nodig zijn in Twente vanwege financiële redenen. Minimaal dus 250 m!? Bestuurders nemen dat direct over vanwege de hogere opbrengsten. Maar er zijn nog geen werkende turbines van die hoogte op land in Nederland. Alleen recent 1 IWT op de Maasvlakte en TNO voert audits en testen uit. Ze zijn dus ook nog nooit goed uitgetest op het lange duur gedrag. Er wordt bij informa1e uitwisseling met gemeenteraadsleden en andere betrokkenen gesproken over een afstandsnorm van 400 meter misschien. Echter, een vaste afstand miskent de omstandigheden in rela1e tot de hoogte en het vermogen van de windturbine. Let op, een 2 keer zo grote hoogte betekent minimaal 4 keer (het dubbele) zoveel vermogen.

Twente in Nederland ligt in een windluwte gebied, daarom moeten hier in elk geval hele grote turbines komen om de vereiste opbrengst te kunnen halen.

Twee keer de 1phoogte betekent bij een turbine van 250 m hoogte een afstand van 500 m . Dit is een ondergrens die ook landelijk gezien wordt als ondergrens in de huidige discussie en die is daarmee slechter dan in alle andere West-Europese landen. Vier keer de 1phoogte, net als in Denemarken en samen met andere normen, wordt door belangrijke betrokkenen na1onaal gezien als realis1sch. Dat wordt dus 1000 m bij die turbines van 250 m hoog. Belangrijke gezondheidsonderzoekers als Jan de Laat en veel betrokken artsen pleiten voor 10 keer de masthoogte. Dat zou in dit geval ongeveer 1.600 m betekenen. Bekend is dat visuele aspecten gaan meetellen in de nieuwe normen. Geluid en breder gesproken trillingen die turbines veroorzaken spelen ook een belangrijke rol. Niet alle geluid en trillingen van turbines kunnen gehoord worden, maar wel gevoeld. De normen daarbij worden strenger en beter controleerbaar dan nu. Meten en normeren in dB (decibel) zal beter onderbouwd en gehanteerd moeten gaan worden dan nu. Dat is al wel duidelijk! Grotere turbines hebben hoe dan ook meer impact op de omgeving dan kleinere. Effecten op natuur en klimaat zullen ook beter bekeken en verantwoord moeten worden dan de eerder, ten onrechte aanvaarde, buiten werking gestelde normen. Dit was door de Raad van State uitgesproken als gevolg van het hoger geldende Europese recht. Hoger dus dan de landelijke.

De normen hadden dus op basis van een zorgvuldige MilieuEffect-Rapportage, dus MER-procedure, vastgesteld moeten worden. Zo’n procedure moet zorgvuldig doorlopen worden op basis van grondig onderzoek. Daarbij moet rekening gehouden worden met de stand van de wetenschap, met de Nederlandse grondwet die noodzakelijke voorzorg voor gezondheid van inwoners vereist en met poli?eke aanvaarding via het parlement. Dus naast veiligheid voor en gezondheid van omwonenden gaat het ook om vogels, vleermuizen, insecten, verandering van windstromingen met invloed op de vegeta1e en chemische belas1ng van lucht en de bodem met o.a. bisfenol A en meerdere andere vrijkomende stoffen, zoals o.a. microplas1cs. Van al deze genoemde onderwerpen is bekend dat deze onder druk staan door de plaatsing van die mega windturbines. Hoe hoger, hoe meer impact! Over het proces van de Regionale Energie Strategie De RES heeb kaders met uitgangspunten die elke 2 jaar herijkt kunnen worden. Zo is bij aanvang gesteld. De energietransi1e loopt via regio’s die niet verankerd zijn in ons democra1sch bestel. Volop verwarring over besluitvorming en gewenste handelwijzen is het gevolg. Eerst was er vanuit de RES en met inbegrip van de wethouders van de gemeenten, steeds gezegd dat we een opgave hebben met grootschalige opwekking van elektriciteit via zon en wind.

Zon leek het makkelijkste en voor Twente het aantrekkelijkste. Maar veel grondoppervlak, grote daken, verzekering, gebrek aan lokaal eigendom, piekopwek midden op de dag en niet ‘s nachts en ook beperkte opbrengst in de winter leverden allemaal problemen. En daar kwamen de vereiste netaanslui1ngen nog eens bij. Netconges1e en wiebelstroom en daardoor vereiste backup van fossiele bronnen bleken grote nadelen. Zodoende kwam de RES in 2021 met het doel van 60% noodzakelijk windopwek in Twente; herijking zou je kunnen zeggen, maar dat vond men een te zware aanduiding. Eerder was er nog geen gewenste verdeling tussen hoeveelheden zon en wind vastgesteld. Daarom kon het nog in RES 1.0 meegenomen worden als een belangrijke voorwaarde. Omdat windbeleid in veel situa1es niet vastgesteld kon worden werd RES 1.0 gebracht als een strategisch koersdocument. Het werd een mooi uitziende brochure vol met wetenswaardigheden en mooie toekomstperspec1even en op 1 pagina de bijbehorende afspraken op het gebied van zon en wind en de aankondiging dat RES 2.0 , 2 jaar later veel meer en ook democra1sch geborgde duidelijkheid zou geven. Dit zou dus medio 2023 vastgesteld worden. RES 1.0 is in onze ogen vooral door het voor velen vertrouwenwekkende taalgebruik met pijn en moeite vastgesteld. Dus zonder goed windbeleid, dat voor 60% onderdeel vormt van het geheel.

De RES uitgangspunten waren al niet zuiver in 2019 bij het vaststellen van het Nederlandse klimaatakkoord. TNO heeb dat later in een rapport uit 2022 nog gedocumenteerd . En het beleid zou ook elke 2 jaar herijkt kunnen worden, maar dat is in 2021 niet gebeurd en gaat ook in 2023 niet gebeuren. Het ontbrak direct al aan goede onderbouwing. Gerichte inspraak van velen is men steeds uit de weg gegaan. Nu komt RES 2.0 volgend jaar. Dit is in een concept aanzet aangekondigd. Geheel ten onrechte kunnen we stellen. Want de vereiste basis, de Rijksregels, blijven nog lange 1jd onzeker. Het is dus luchmietserij. Het veroorzaakt zo nog lange 1jd onrust. Ini1a1efnemers willen zo snel mogelijk starten. Maar het gaat om megabouwwerken. Het gezonde verstand van raads- en statenleden moet toch het inzicht geven dat een pas op de plaats onvermijdelijk is en dat specula1es over de toekoms1ge omstandigheden de democra1e ondermijnen. De gestelde doelen zijn nu dus voortdurend niet haalbaar! Dat doelen niet gehaald worden is niet vreemd, dat overkomt iedereen en elke instan1e heel vaak. Hetzij door overmacht, hetzij door verkeerde eigen beslissingen. Het gaat er dan vooral om dat uitgelegd wordt wat de reden is. Mensen zijn toch niet dom. Begrip en draagvlak ontstaan door behoorlijke toelich1ng. Waar blijb die? Nu doorgaan met het ingeze@e beleid van de provincie is de kop in het zand steken.

Het gaat helaas averechts werken in de zo wenselijke energietransi1e.

Namens: Collec1ef Tegenwind Twente met o.a. STNOT en 28 andere groeperingen Leo van der Stelt