Brief Deventer Schouwburg - Besluitvorming Plan DNK -inclusief beantwoording FAQs-

Betreft: Besluitvorming Plan DNK (inclusief beantwoording FAQs)

Geachte raad, De komende tijd worden stevige keuzes van u verwacht met grote financiële consequenties. Eén van de actuele dossiers is Plan DNK en betreft de toekomst van de Deventer Schouwburg. Iedereen vindt gelukkig dat bij een stad als Deventer een theater hoort. De twee voorliggende principiële vragen zijn hoe dat theater er in de toekomst uit moet zien en wat dat de gemeente mag kosten. Een verbouwing kun je maar één keer goed doen. Dat is dan ook ons pleidooi: als u de schouwburg aanpakt, doe het dan niet half, doe het goed. Doe het heel goed, en zorg dat het echt iets bijzonders wordt. Creëer substantiële meerwaarde voor het stationsgebied, voor De Kien en voor de stad. U wilt niet over een paar jaar weer moeten verbouwen. Plan DNK is expliciet gebaseerd op de door u geformuleerde ambities voor de stad: ➢ Goede culturele voorzieningen en een breed programma-aanbod voor stad en omgeving. In het visiedocument en het businessplan is te lezen dat Plan DNK dit biedt, mét ruimte voor activiteiten van andere Deventer culturele instellingen. ➢ 11.000 nieuwe woningen. Daarmee komt Deventer qua inwonertal in de buurt van steden als Maastricht (121.000), Leeuwarden (125.000) en Zwolle (130.000); dat vraagt een minstens vergelijkbaar voorzieningenniveau. ➢ Deventer positioneren en profileren als aantrekkelijke zakelijke bestemming.

U als gemeenteraad koos heel bewust voor de oprichting van het Deventer Vergader- en Congresbureau; daar horen grote zalen en moderne en aantrekkelijke voorzieningen bij. ➢ Verduurzaming. Als de gemeente bedrijven en bewoners vraagt te verduurzamen, moeten we zelf het goede (lees: inspirerende) voorbeeld geven met publieke, drukbezochte gebouwen zoals de schouwburg. ➢ Verjonging. Jonge mensen zoeken elkaar graag op in een eigentijdse omgeving met eigentijdse voorzieningen. Locaties die een bestemming op zich zijn, zoals DNK. ➢ Realisatie Stadscampus De Kien. De Kienpartners investeren de komende jaren ettelijke miljoenen in het gebied, daar kan de gemeente niet bij achterblijven, daar hoort een centrale, altijd-open ontmoetingsplek bij. ➢ Aantrekkelijke vestigingsstad voor bewoners en bedrijven. Die zoeken locaties met een breed voorzieningenpakket. Culturele en zakelijk hotspots zijn daarbij bewezen van essentieel belang.

‘Be bold!’was ons motto bij MIMIK. Het resultaat van die positieve, voorwaartse vasthoudendheid is inmiddels duidelijk zichtbaar. ‘Be bold!’ zou ik u ook in dit dossier willen adviseren. De stad gaat de komende jaren ingrijpend veranderen. Ten positieve. Daar horen vooral heel veel kansen bij. Durf stevige keuzes te verbinden aan uw eigen, stevige ambities zodat Deventer die kansen maximaal benut. Kies voorwaarts, nuchter en realistisch. Zorg dat het niet bij woorden alleen blijft. Plan DNK is uitgebalanceerd, realistisch én op alle aspecten bij herhaling uitgebreid door meerdere specialisten gevalideerd. Er bestaat voor dit gebouw geen alternatief dat substantieel minder geld kost qua investering en meer geld oplevert qua exploitatie. Het voorliggende businessplan is een uitgekiend samenspel van functies die gezamenlijk een maximaal rendement opleveren. De culturele en maatschappelijke opdrachten, de zakelijk markt, kunsteducatie, investeringen in duurzaamheid; alles hangt samen en ieder onderdeel levert een onmisbare bijdrage aan het totaalconcept. Bovendien sluit het plan, zoals gezegd, naadloos aan

op de ambities van de gemeente Deventer. Ik durf u dan ook met klem te vragen om zonder enige terughoudendheid de volgende stap te zetten en nú de definitiefase definitief af te ronden. Mocht er een onderzoek komen naar het samenvoegen van het Burgerweeshuis en de Deventer Schouwburg en mocht daaruit blijken dat de twee-onder-één-dak variant niet realistisch en/of wenselijk is, dan kunnen we door met de volgende subfase in de Verkenningsfase: het voorlopig ontwerp. De stad is het meer dan waard. En zo voorkomen we verder tijdverlies. Namens het gehele team van de Deventer Schouwburg beloof ik u dit: we zullen al het mogelijke in het werk stellen om ook van DNK - dat in de toekomst dat zoveel meer is dan alleen een schouwburg - een overtuigend succes te maken.

Met vriendelijke groet, Rob van den Hove Directeur Deventer Schouwburg

Bijlage: veel gestelde vragen. De meesten van u mocht ik de afgelopen weken in de schouwburg rondleiden. Daarbij kwam een aantal vragen regelmatig terug. Hieronder vindt u in willekeurige volgorde de meest gestelde vragen beantwoord. Wat zijn de risico’s als we Plan DNK realiseren? Ik daag u uit de vraag om te draaien: wat zijn de risico’s als we het niet doen? Wat als theatergezelschappen in de toekomst uitwijken naar andere steden omdat daar wél het goede voorzieningenniveau wordt geboden? Wat als bedrijven en (jonge) bewoners besluiten zich elders te vestigen, als we de concurrentiestrijd verliezen van bijvoorbeeld Zwolle of Apeldoorn omdat die steden aantrekkelijker zijn voor toekomstige bewoners c.q. werknemers? Wat als de Kienpartners niet kunnen beschikken over een ontmoetingsplek waar jonge professionals, studenten en inwoners elkaar treffen? Als we het niet-duurzame en energie- (en geld-)verslindende gebouw nog jarenlang op deze wijze moeten exploiteren? Als de zakelijke markt Deventer in de toekomst links laat liggen omdat we als stad niet over de juiste faciliteiten beschikken (en daardoor ook nog alle spin-off missen)? Dan missen we de boot. Dat zou niet alleen eeuwig zonde zijn, maar bovendien zijn de financiële en economische consequenties daarvan op termijn vele malen groter. Is 32,5 mln.

niet teveel geld? Dat is uiteindelijk aan de raad, maar gezien de huidige staat van het gebouw en de faciliteiten, zijn de kosten van de renovatie per vierkante meter zoals beraamd en gevalideerd zeker niet te hoog. Het bedrag is door experts beoordeeld en zeer realistisch bevonden. Het plan vraagt een serieuze investering nu en in de toekomst, maar gaat de stad ook veel opbrengen. Er moeten sowieso op kort termijn investeringen gedaan worden om de huidige functie in stand te kunnen houden; die investeringen kunnen maar beter onderdeel zijn van een uitgebalanceerd plan voor de lange termijn, anders ontstaat er een lappendeken van eenmalige kortetermijnoplossingen. Drukken de toekomstige exploitatiekosten niet onevenredig zwaar op de cultuurbegroting? De vraag is of de volledige investering per se via de kostprijsdekkende huur verrekend moet worden. Kunnen kosten voor bijvoorbeeld verduurzaming elders landen? En moet de kostprijsdekkende huur volledig voor rekening van het cultuurbudget komen als de stad zich ook op de zakelijke markt wil richten? Als DNK ook een educatieve opdracht uitvoert? Een belangrijke bijdrage levert aan het toerisme? Het aanboren van andere potjes heeft uiteraard ook consequenties voor de lange termijn, de antwoorden op die vragen laat ik in dit geval dan ook graag aan u.

Kan de schouwburgfunctie in MIMIK worden ondergebracht? Daar kunnen we duidelijk over zijn: nee, onmogelijk. De theaterzaal van MIMIK wordt nu al maximaal gebruikt. De hoge bezetting, mede mogelijk gemaakt door de multifunctionaliteit van de zaal, laat nauwelijks ruimte voor extra activiteiten. Als er geen theatervoorstelling geprogrammeerd staat, wordt de zaal als vijfde

filmzaal ingezet, verhuurd aan instellingen of bedrijven, gebruikt voor educatieve activiteiten of anderszins benut. Bovendien: de capaciteit van de theaterzaal van MIMIK (200) is absoluut onvergelijkbaar met die van de Grote Zaal van de Deventer Schouwburg (800). Dan zou de stad niet alleen grote publiekstrekkers verliezen, maar ook steeds minder aantrekkelijk zijn voor andere theatergezelschappen, en kan Deventer alsnog geen zakelijke evenementen faciliteren. Kan het Burgerweeshuis bij MIMIK worden ondergebracht? Absoluut onmogelijk. Zie ook het antwoord op de vorige vraag. Daar kan aan worden toegevoegd dat de zalen van MIMIK te klein zijn, niet aan de akoestische eisen van een poppodium voldoen (en ook niet kunnen voldoen), en de omgeving zich absoluut niet leent voor een dergelijke functie. Kan de functie van het Burgerweeshuis worden ondergebracht in de schouwburg? Om die vraag goed en verantwoord te kunnen beantwoorden is nader onderzoek nodig. Het kan in ieder geval niet als beide organisaties vasthouden aan het Programma van Eisen dat voor de individuele plannen werd opgesteld. Beide partijen moeten bereid zijn concessies te doen en willen kijken naar wat allemaal wél kan op de huidige locatie van de schouwburg. De schouwburg begrijpt de zorgen ten aanzien van de eenmalige en structurele kosten en is bereid zonder voorbehoud te kijken naar wat mogelijk is.

Moet de schouwburg de functie van het Kunstcircuit afstoten en terugkeren naar haar kerntaak? Liever niet. Daar liggen namelijk kansen. Juist het samenvoegen van een breed scala aan activiteiten maakt Plan DNK aantrekkelijk en levensvatbaar. De zakelijk markt kan gekoppeld worden aan docenten (en studenten) waardoor zakelijke evenementen extra aantrekkelijk worden, want net even iets anders dan anders. De activiteiten in het Kunstcircuit zorgen voor leven en reuring in het altijd-open-voor-iedereen-concept dat zo nadrukkelijk het uitgangspunt is voor Plan DNK. Bovendien: beide functies in dezelfde organisatie en hetzelfde pand onderbrengen, levert schaalvoordeel op. Is er een goedkoper alternatief? Goedkoop is duurkoop, en dat geldt zeker voor het onderhavige, complexe pand. Bezuinigen op de bouwkosten levert een lijst aan concessies op die de aantrekkelijkheid (voor gezelschappen, gebruikers, zakelijke markt, Kienpartners et cetera), de mogelijkheden, de duurzaamheid, de multifunctionaliteit en de toekomstbestendigheid zwaar onder druk zetten. De kans is trouwens levensgroot dat er bij stevige bezuinigingen aan de voorkant binnen afzienbare tijd opnieuw verbouwd moet worden. Juist omdat we verzaakt hebben het gelijk goed en grondig aan te pakken. Niet doen dus. En nogmaals: 32,5 mln. is veel geld, maar daar koop je nog steeds geen gouden kranen voor.

Daarmee wordt gedaan wat gedaan moet worden om de beoogde functies op die plek de komende jaren te kunnen realiseren.

Kan het Irispand (commercieel) verhuurd worden aan derden? Onderdeel van het plan is voldoende breakout-rooms voor congressen en goed geoutilleerde ruimtes voor vergaderingen, meetings en presentaties te realiseren. Daarvoor is het noodzakelijk de verschillende afdelingen van DNK (marketing, sales, administratie, programmering et cetera) onder te kunnen brengen in het Irispand. Het zou zwaar ingrijpen op toekomstige mogelijkheden als die afdelingen gebruik blijven maken van de ruimtes waarin ze op dit moment nog zijn gehuisvest. Bovendien: ook in het geval van verhuur aan derden moeten stevige investeringen gedaan worden door de eigenaar van het gebouw, terwijl de opbrengsten relatief laag zijn en uiteindelijk geen noemenswaardige bijdrage leveren aan de totale exploitatiekosten van het gebouw. Het Irishuis ligt in het midden van het pand. Het zou om meerdere redenen bijzonder onpraktisch zijn als daar partijen gehuisvest zaten die met de exploitatie van DNK verder niet van doen hebben. Kunnen de ruimtes van het Kunstcircuit (commercieel) verhuurd worden aan derden? Niet als we de huidige functie van het Kunstcircuit voor de stad en voor het DNK-concept in tact willen laten. Bovendien: de ruimtes zijn onderzocht op de mogelijkheid er andere functies zoals kantoor in onder te brengen. Conclusie: niet mogelijk.

Het gebouw is specifiek ontworpen en gebouwd met het oog op de huidige (culturele) functies (functies, nogmaals, die we graag voor de stad willen behouden) en is niet om te bouwen naar een andere invulling. Kunnen we de Kienpartners vragen te investeren in Plan DNK? Vragen kan, maar is niet wenselijk. Op de eerste plaats investeren al die bedrijven en instellingen zelf al zeer stevig in de stad en in De Kien in het bijzonder. Het is passend als de gemeente Deventer laat zien zelf ook bereid te zijn tot investeren in de stadscampus. Op de tweede plaats zou het - afgezet tegen de gevraagde investeringen - om een relatief kleine bijdrage gaan. We zouden in dat geval een belangrijk deel van onze onafhankelijkheid opgeven voor een marginale besparing terwijl we als Theater van de Toekomst zoveel mogelijk zelfstandig marktconform willen en moeten kunnen opereren. In het geval van cofinanciering rijst bovendien de vraag wie hoeveel wil bijdragen en waarom. Dat leidt eerder tot wrijving dan tot productieve samenwerking. Heeft DNK alle beschikbare ruimte nodig in de toekomst? In het huidige plan zijn nagenoeg alle ruimtes nodig. Daarbij moet in het achterhoofd gehouden worden dat de begane grond van het Kunstcircuit vrijgemaakt wordt voor horeca activiteiten en daarmee de functionaliteit van bovengelegen verdiepingen als het ware gecomprimeerd wordt.

Verder leert de ervaring dat een organisatie zoals die ons voor ogen staat in de toekomst liever wat te ruim dan te krap in de ruimte zit; er zijn altijd nieuwe activiteiten toe te voegen: culturele startups of culturele collega’s die ruimte zoeken, nieuwe activiteiten zoals beschreven in het visiedocument en businessplan, of extra ruimte voor de zakelijke markt. Wat gebeurt er als we niets doen met de schouwburg/het gehele pand? Dan lopen de structurele verliezen langzaam verder op omdat het gebouw steeds minder aantrekkelijk wordt voor bespelers, bezoekers, de zakelijke markt, docenten en studenten. Dan

blijven we steeds weer opnieuw relatief dure investeringen doen ten behoeve van de toch noodzakelijke aanpassingen, reparaties, onderhoudswerkzaamheden en vervangingen zonder dat gebouw, gebruik of concept daar structureel of merkbaar door verbeteren. Dan verliest Deventer langzaam maar zeker belangrijke en voor de vitaliteit van de stad onmisbare faciliteiten en functies. Kan het Kunstcircuit elders worden ondergebracht? Alles kan, maar dan verplaats je de huisvestingsproblemen en verschraal je onnodig het aanbod en de multifunctionaliteit van DNK Wat gebeurt er met de zakelijke markt als we in een recessie terecht komen? We investeren in de schouwburg (en daarmee in de stad) voor de lange termijn. Daar zullen vast en zeker mindere tijden tussen zitten, maar investeren doe je juist om ook die mindere tijden goed door te komen. Deventer wil zich graag profileren als een aantrekkelijke zakelijke bestemming, de stad leent zich daar bij uitstek voor en met de juiste faciliteiten kan juist een stad als Deventer relatief makkelijk de schokken van economische stagnatie opvangen en sneller terugveren. Ook het concept zelf zorgt er dankzij de multifunctionaliteit en het flexibel gebruik van de verschillende ruimtes voor dat schommelingen makkelijker kunnen worden opgevangen.

Wat als de bezoekersaantallen achterblijven op de prognose? De culturele sector (en dan met name schouwburgen en theaters) heeft zondermeer een stevige tik gekregen in de coronaperiode en is daar nog niet volledig van hersteld. Gelukkig zien we de bezoekersaantallen langzaam weer een beetje stijgen; de bezoekers lijken de weg terug gevonden te hebben. Laat onverlet dat de sector, en dus ook de schouwburg, moet blijven investeren in een betekenisvolle toekomst. Belangrijk daarbij is het aanboren van nieuwe doelgroepen zoals jongeren en minderheden. En juist daarvoor is de realisatie van Plan DNK weer zo belangrijk.

Tot slot: wie van u nog niet in de gelegenheid was samen met mij een uitgebreide tour door het gehele pand te maken, nodig ik hierbij nadrukkelijk nogmaals uit. Uw voorgangers vonden verhaal en rondleiding verhelderend. ‘Een regelrechte eyeopener.’