286536-2024 Raadsvoorstel Rapport Toegankelijkheid Stemlokalen - Rekenkamer Deventer

RAADSVOORSTEL Onderwerp

: Rapport “Toegankelijkheid van Stemlokalen” - Rekenkamer Deventer

Voorstelnummer : 286536-2024 Raadstafel : 11 december 2024 Raadsvergadering :

Voorstel 1. Kennis te nemen van het rekenkameronderzoek “Toegankelijkheid van Stemlokalen”; 2. In te stemmen met de aanbevelingen uit de rekenkamerbrief “Onderzoek toegankelijkheid van stemlokalen” 3. Het college opdracht te geven om uitvoering te geven aan de aanbevelingen;

Inleiding De rekenkamer Deventer heeft een onderzoek uitgevoerd naar de toegankelijkheid van stemlokalen. Het stemrecht is een essentieel onderdeel van een democratie. Het uitgangspunt hierbij is dat iedereen die mag stemmen, ook moet kunnen stemmen. Dit uitgangspunt is vastgelegd in de Kieswet (2019). Stemlokalen moeten zodanig gelegen zijn en zo zijn ingericht en toegerust dat kiezers met lichamelijk beperkingen zoveel mogelijk hun stem zelfstandig kunnen uitbrengen. Als dat niet mogelijk is, informeert het college van burgemeester en wethouders de gemeenteraad over de reden hiervoor. Met de inclusieagenda “Deventer zonder Drempels” en het beleidskader Diversiteit & Inclusie wordt uitgesproken dat iedereen in Deventer mee moet kunnen doen en onderdeel is van de maatschappij. Deventer is een toegankelijke gemeente, zonder drempels zowel in letterlijk als figuurlijke zin. Onderdeel van het toegankelijk maken van Deventer is ook het vergroten van de toegankelijkheid van publieke voorzieningen, waaronder stemlokalen. De rekenkamer heeft tijdens de Europese Parlementsverkiezing op 6 juni 2024 de toegankelijkheid van stemlokalen onderzocht. Dit onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met Stichting Fooruit, Saxion Stadslab en Opiniepijlers. Het college van B&W heeft een bestuurlijke reactie op het rapport gegeven en de rekenkamer heeft hier met belangstelling kennis van genomen.

De rekenkamer is blij dat het college van B&W de conclusies en aanbevelingen omarmt. Beoogd resultaat Door in te stemmen met het voorstel wordt er uitvoering gegeven aan de aanbevelingen uit de rekenkamerbrief. Uitvoering van de aanbevelingen draagt bij aan meer toegankelijke stemlokalen in de gemeente Deventer. Kader De rekenkamer is ingesteld om de controlerende en de kaderstellende rol van de raad te versterken door onderzoek te doen naar doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde beleid (verordening op de rekenkamer 2021). Argumenten De rekenkamer concludeert dat in Deventer 81% van de stembureaus (praktisch) ontoegankelijk is. Bij 46 van de 57 stembureaus zijn er problemen voor inwoners met een lichamelijke beperking om zonder hulp te stemmen. Het onderzoek concludeert tevens dat er een verschil is tussen wat de gemeente communiceert over de toegankelijkheid van stemlokalen en wat het onderzoek in de werkelijkheid aantreft. De communicatie van de gemeente over de toegankelijkheid is niet eenduidig. Tot slot is de gemeenteraad ook niet geïnformeerd, wettelijk verplicht, over dat volgens het college van B&W tenminste één stembureau niet toegankelijk was.

2

Op basis van een kwantitatieve analyse is er een rapport en rekenkamerbrief opgesteld met conclusies en aanbevelingen. De volgende aanbevelingen heeft de rekenkamer n.a.v. het onderzoek: 1. Zorg op korte termijn voor meer toegankelijke stemlokalen. 2. Streef op de langere termijn naar 100% toegankelijkheid. 3. Controleer steekproefsgewijs de stemlokalen tijdens verkiezingen 4. Betrek stembureauleden meer bij de organisatie 5. Informeer de gemeenteraad over de toegankelijkheid In de rekenkamerbrief staat een nadere toelichting op de conclusies en aanbevelingen. De rekenkamer adviseert de raad allereerst kennis te nemen van de aanbevelingen uit het rapport en vervolgens in te stemmen met deze aanbevelingen. Draagvlak Het onderzoek is in samenwerking uitgevoerd met Saxion Stadslab, Stichting Fooruit en Opiniepijlers. Ten behoeve van een feitencheck is er gevraagd om een ambtelijke reactie. Financiële consequenties Aan dit voorstel zijn geen financiële consequenties verbonden. Aanpak/uitvoering Indien uw raad instemt met dit voorstel kan uitvoering worden gegeven aan de aanbevelingen. * De Rekenkamer van de gemeente Deventer, de secretaris, de voorzitter,

L.S. Gerritsen

K. van den Berg

Bijlagen: − Rekenkamerbrief “Toegankelijkheid van Stemlokalen” – Rekenkamer Deventer − Bijlage 1 Rapport “Toegankelijkheid van Stemlokalen” – Rekenkamer Deventer − Reactiebrief College op Rekenkambrief Toegankelijkheid Stemlokalen