2026-417-raadsvoorstel-Knelpunten jeugd

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team Programma

: Voorstel aanpak knelpunten jeugd : Wethouder Duursma : 2026-417 : 19-05-2026 : Team Beleid Jeugd, Onderwijs en Ondersteuning : 09 - Jeugd en onderwijs

Inleiding In april 2026 is uw raad middels raadsmededeling RM 2026-307 geïnformeerd over de knelpunten binnen het jeugddomein. Tegelijkertijd werd in deze raadsmededeling een voorstel aangekondigd voor de aanpak hiervan. De afgelopen jaren is het jeugdzorglandschap ingrijpend veranderd. De druk op de gehele jeugdketen is toegenomen, hulpvragen zijn complexer geworden en wachttijden lopen op. Landelijk wordt binnen de Hervormingsagenda Jeugd gewerkt aan oplossingen voor deze ontwikkelingen. Ook binnen de regio IJsselland zien we toenemende druk op aanbieders, uitvoeringsorganisaties en samenwerkingspartners. Ondanks de inzet van medewerkers en partners lukt het onvoldoende om jeugdigen en gezinnen tijdig passende ondersteuning te bieden. Binnen het jeugddomein komen momenteel meerdere knelpunten samen. De kwaliteit van ondersteuning staat onder druk en de werkdruk binnen Team Uitvoering Jeugd (TUJ) is hoog. Tegelijkertijd zijn basisvoorwaarden zoals werkprocessen, registratie en sturingsinformatie onvoldoende op orde. Ook nemen de wachttijden in de keten toe, terwijl de complexiteit van casuïstiek blijft stijgen. Tot slot lopen de financiële tekorten verder op.

Ook hierover is uw raad is de afgelopen jaren meerdere malen geïnformeerd, onder andere via: • Plan van Aanpak Optimalisatie Jeugd; • uitbreiding capaciteit TUJ; • technische sessies over de kostenontwikkeling binnen de jeugdzorg. De reeds ingezette maatregelen hebben nog niet geleid tot een structurele verbetering. Daarom wordt nu ingezet op een drie stapsgewijze aanpak waarbij allereerst de uitvoeringskracht bij TUJ direct wordt versterkt. Vervolgens wordt gewerkt aan een structurele verbetering van de basisvoorwaarden. Tot slot richt de aanpak zich op een duurzame doorontwikkeling van het jeugddomein.

Raadsvoorstel Voor het plan van aanpak jeugddomein incidentele budgetten beschikbaar te stellen voor: a. het herstelteam jeugd, van incidenteel € 295.000 in 2026 en dit te dekken vanuit de reeds beschikbare loonsommiddelen voor 'Extra inzet Team Uitvoering Jeugd (TUJ), vanuit de begroting 2026 b. de tijdelijke versterking van het management voor de aansturing van TUJ van incidenteel € 60.000 in 2026 en € 120.000 in 2027, in 2026 te dekken vanuit de reeds beschikbare budget veranderopgave Jeugd en voor 2027 te dekken uit de algemene middelen c. voor het opstellen van de analyse en lange termijn visie plan van aanpak jeugd € 100.000 incidenteel in 2026 en € 200.000 incidenteel in 2027, voor 2026 voor € 100.000 te dekken uit de veranderopgave jeugd en in 2027 het bedrag van € 200.000 te dekken uit de algemene middelen.

Kern raadsvoorstel De gemeente Deventer staat voor toenemende knelpunten binnen het jeugddomein. De druk op de jeugdketen neemt toe, hulpvragen worden complexer, wachttijden lopen op en financiële tekorten groeien. Ondanks eerdere maatregelen is het niet gelukt om structurele verbetering te realiseren. Hierdoor lukt het onvoldoende om jeugdigen en gezinnen tijdig passende ondersteuning te bieden. Het college stelt daarom een aanpak in drie stappen voor die gericht is op zowel directe ondersteuning als duurzame verbetering van het jeugddomein. Het betreft het versterken uitvoeringskracht TUJ, de basisvoorwaarden op orde brengen en een duurzame doorontwikkeling van het jeugddomein Drie stappen aanpak Direct – Versterken uitvoeringskracht TUJ De uitvoeringskracht van TUJ wordt op korte termijn versterkt door de inzet van een herstelteam, het invullen van structurele personele capaciteit ter vervanging van vacante formatieruimte en het bieden van extra aansturing door middel van een aanvullende teamleider. Deze maatregelen zijn erop gericht om wachttijden en achterstanden terug te dringen, medewerkers meer rust en ruimte te geven, de continuïteit van de dienstverlening te borgen en voldoende ruimte te creëren voor regievoering op complexe casuïstiek.

Korte termijn – Basisvoorwaarden op orde Parallel aan de directe versterking worden de basisvoorwaarden voor de uitvoering verbeterd. Dit omvat onder andere het evalueren en aanscherpen van werkprocessen, het verbeteren van registratie en monitoring, het versterken van de kwaliteit van stuurinformatie en het intensiveren van de sturing op zorgaanbieders. Daarnaast worden rollen, verantwoordelijkheden en werkwijzen verder verduidelijkt en wordt gewerkt aan een betere aansluiting tussen beleid en uitvoering. De ervaringen van het herstelteam worden hierbij benut om ervoor te zorgen dat de verbeteringen optimaal aansluiten op de uitvoeringspraktijk. Lange termijn – Plan van Aanpak Jeugd Naast de directe maatregelen wordt gewerkt aan een duurzame en toekomstbestendige doorontwikkeling van het jeugddomein. Daarbij wordt toegewerkt naar ondersteuning die zo vroeg mogelijk, zo licht mogelijk en zo dichtbij mogelijk wordt georganiseerd. Dit wordt bereikt door een meer opgavegerichte aanpak te hanteren, de samenhang tussen beleid, uitvoering en samenwerkingspartners te versterken, en preventie verder te ontwikkelen door het voorliggend veld beter te benutten. Daarnaast wordt integraal samengewerkt binnen het sociaal domein.

Beoogd resultaat Jeugdigen en gezinnen in Deventer ontvangen tijdig passende en effectieve ondersteuning. Daarnaast is de uitvoering stabiel en beheersbaar, worden professionals beter ondersteund en is de samenwerking binnen de keten versterkt. Ook ontstaat er beter zicht op kwaliteit, capaciteit en kosten, terwijl tegelijkertijd wordt gewerkt aan financiële beheersbaarheid op de lange termijn.

Kader - Beleidskader van Wieg naar Werk 6.0 - Jeugdwet - Hervormingsagenda jeugd

Argumenten ten behoeve van de raad Voor Een gerichte en gefaseerde aanpak is noodzakelijk om het jeugddomein te stabiliseren en structureel te versterken. Door het combineren van directe maatregelen met verbeteringen op de middellange en lange termijn ontstaat ruimte voor zowel acute herstelacties als duurzame doorontwikkeling. Een randvoorwaarde hierbij is de versterking van TUJ. Met de inzet van het herstelteam, het invullen van vacante formatieruimte en aanvullende sturing wordt de benodigde rust, continuïteit en uitvoeringskracht gerealiseerd. Dit stelt de organisatie beter in staat regie te voeren op complexe casuïstiek en wachttijden en achterstanden terug te dringen. Parallel hieraan is een stevigere verbinding nodig tussen beleid, uitvoering en ketenpartners. Door de vervolgaanpak in nauwe samenwerking met stakeholders vorm te geven, wordt de samenhang vergroot en ontstaat een breed gedragen en uitvoerbare koers voor de langere termijn. Daarnaast vraagt het jeugddomein om een intensivering van de inzet op preventie. Door het voorliggend veld beter te benutten en ondersteuning eerder en dichterbij te organiseren, kan escalatie vaker worden voorkomen en neemt de druk op specialistische jeugdhulp af. Deze samenhangende aanpak vormt de basis voor een toekomstbestendige inrichting van het jeugddomein, waarin preventie, integraliteit en samenwerking centraal staan.

Tegelijkertijd richt een belangrijk deel van de aanpak zich op structurele verbetering van het jeugddomein. De effecten hiervan zullen niet direct zichtbaar zijn, terwijl de druk op de uitvoering en de financiële kaders op korte termijn aanwezig blijft. Juist daarom wordt gekozen voor een combinatie van directe stabiliserende maatregelen en lange termijnverbeteringen, zodat parallel wordt gewerkt aan zowel het oplossen van acute knelpunten als het realiseren van duurzame verandering. Tegen De voorgestelde aanpak vraagt om aanvullende inzet naast de reguliere werkzaamheden. Deze extra inspanning is nodig om zowel de analyse als de verdere doorontwikkeling mogelijk te maken en daarmee structurele verbetering in gang te zetten. Tegelijkertijd is bewust gekozen voor een gefaseerde werkwijze, waarbij de directe versterking van de uitvoering juist de ruimte moet creëren om verbeteringen zorgvuldig en beheerst door te voeren. Daarbij moet worden onderkend dat de uitkomsten en effecten van de aanpak niet op voorhand volledig te voorspellen zijn. Om die reden wordt gestart met een brede analyse in nauwe samenwerking met de belangrijkste stakeholders. Dit maakt het mogelijk om keuzes beter te onderbouwen en stapsgewijs toe te werken naar maatregelen die goed aansluiten bij de praktijk.

Het terugdringen van wachttijden en achterstanden kan in de eerste fase leiden tot een tijdelijke toename van de zorginzet. Deze extra inzet is echter noodzakelijk om jeugdigen en gezinnen tijdig passende ondersteuning te bieden en verdere escalatie of verzwaring van problematiek te voorkomen.

Betrokken partijen en participatie Indien uw raad instemt met de voorgestelde drie stapsgewijze aanpak en bijhorende dekking, wordt het vervolg van de aanpak met de belangrijkste samenwerkingspartners verder uitgewerkt. Zoals uitvoeringsteam binnen het sociaal domein, welzijn, onderwijs, zorgaanbieders, huisartsen, regionale samenwerkingspartners (bijv. GI's) etc. Doel hiervan is te komen tot een gezamenlijk beeld van de opgave en een breed gedragen plan van aanpak voor de langere termijn.

Financiële consequenties

Direct Om meteen meer uitvoeringskracht te creëren, wordt een herstelteam ingezet. De kosten hiervan worden gedekt uit middelen die in de begroting 2026 zijn vrijgemaakt onder “Extra inzet team Jeugd uitvoering”. Het gaat om: € 250.000 voor 2 senior medewerkers (deze zijn al gestart) € 500.000 in 2026 incidenteel beschikbaar. Een deel hiervan is gebruikt voor tijdelijke medewerkers; het resterende bedrag kan worden ingezet voor het herstelteam. Het herstelteam wordt dus volledig gedekt binnen het bestaande programma. Doordat het herstelteam direct aan de slag gaat met het wegwerken van wachtlijsten, is de verwachting dat de kosten voor jeugdhulp op korte termijn stijgen. Daarom is in de 1e tussentijdse rapportage 2026 de eerder ingeboekte besparing van € 1,1 miljoen teruggedraaid. Op de lange termijn wordt verwacht dat door betere werkprocessen en een stevige basis de kosten juist zullen dalen. Korte termijn Om de aansturing van TUJ te versterken en de basis op orde te brengen, is extra managementbudget nodig € 60.000 in 2026 en € 120.000 in 2027 Bij de eerdere inrichting van TUJ zijn niet alle beschikbare loonsommiddelen gebruikt. Hierdoor is er nog een structurele stelpost ‘veranderopgave jeugd’ van € 186.000 beschikbaar. In 2026 wordt deze stelpost gebruikt om de tijdelijke managementversterking te betalen.

Vanaf 2027 wordt deze stelpost ingezet voor het structureel financieren van een aantal tijdelijke medewerkers. Voor de resterende kosten in 2027 wordt voorgesteld om deze te dekken uit de algemene middelen. Lange termijn Voor het vernieuwen van de visie en het opstellen van een lange termijn aanpak voor Jeugd worden de kosten geschat op € 100.000 in 2026 en € 200.000 in 2027 Van de stelpost van € 186.000 is al € 60.000 gebruikt voor de korte termijn. Het resterende bedrag wordt ingezet voor de lange termijn kosten in 2026. Voor 2027 blijft er € 200.000 ongedekt. In het dictum wordt voorgesteld dit bedrag te dekken uit de algemene middelen. Structurele inzet De eerder genoemde € 500.000 incidenteel (begroting 2026) is gebruikt voor tijdelijke medewerkers en het herstelteam. Om TUJ blijvend voldoende capaciteit te geven, is de verwachting dat deze inzet structureel nodig blijft. De exacte benodigde capaciteit wordt uitgewerkt in de lange termijn analyse. Bij de begroting voor 2027 zal worden afgewogen of vooruitlopende op de uitkomsten van de analyse en lange termijn visie er alvast middelen (structureel) worden opgenomen. Risico Door de basis op orde te krijgen, de wachtlijsten in te korten en invulling te geven aan het verbeterplan is het mogelijk dat op korte termijn de kosten stijgen (immers verkorten van de wachtlijst, leidt tot mogelijk meer jeugdigen in zorg).

De inzet van ons college is wel dat op de langere termijn de kosten zullen dalen, juist door invulling van het verbeterplan. In hoeverre dit één op één oploopt met de ingeboekte begrotingsoptimalisaties vanaf 2027 is nog onzeker en daarmee een blijvend risico.

Betrokkenheid raad Uw raad wordt actief geïnformeerd over de voortgang van de aanpak jeugd en de uitkomsten van de analyse fase. Dit gebeurt o.a. via de reguliere planning en control cyclus. Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, J.P. Wassens

-

de burgemeester, R.C. König