2026-142-raadsvoorstel-Deventer Erfgoedfonds

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team Programma

: Verordening, nadere regels en samenwerkingsovereenkomst Deventer Erfgoedfonds (voorheen Deventer restauratiefonds) : Wethouder Duursma : 2026-142 : 7-04-2026 : Team Economie en Cultuur : 10b - Kunst, cultuur en erfgoed

Inleiding De kosten voor beheer en onderhoud van een beschermd monument kunnen hoger zijn dan bij een niet beschermd pand. Als tegemoetkoming hiervan heeft Deventer sinds 1999 een restauratiefonds. Eigenaren van een monument kunnen een lening aanvragen uit het Deventer Restauratie Fonds (DRF). Voor de uitvoering van het fonds is de Deventer Restauratiefondsverordening opgesteld. Voorliggend voorstel betreft actualisering van de verordening.

Raadsvoorstel 1. De Deventer Restauratiefondsverordening 1999 in te trekken met ingang van de datum waarop de Deventer Erfgoedfondsverordening in werking treedt 2. De Deventer Erfgoedfondsverordening vast te stellen

Kern raadsvoorstel De nieuwe verordening is op de volgende punten inhoudelijk gewijzigd. -

Beperken werking tot alle gemeentelijke monumenten Uitbreiden werking tot maatregelen voor het verduurzamen Verlagen maximale hoogte van de lening Delegatie vaststellen subsidieplafond aan College Evaluatiebepaling minder uitgebreid Vervallen van Restauratieprogramma en deelbudgetten Vervallen van de onderhoudsplicht Vervallen onvoorziene situaties Vervallen gemeentelijke risicovoorziening

Een beschrijving van de wijzigingen staat in de was/wordt lijst in de bijlage. Het Deventer Erfgoedfonds is een revolverend fonds waaruit leningen worden verstrekt. Eigenaren kunnen een lening aanvragen uit dit fonds tegen een rente die 3 tot 5 procent lager is dan de marktrente. Rente en aflossing vloeien terug naar het fonds. Het hoofdbedrag van het fonds was destijds vier miljoen gulden, gevoed uit de stichting beheer Cai-Gelden (opbrengsten verkoop kabelnetwerk). Als het hoofdbedrag is uitgeleend blijven de jaarlijkse inkomsten van aflossing en rente over. Op dit moment staat er € 1.822.626,00 uit aan lopende leningen. Jaarlijks komt er ongeveer €70.000 binnen aan rente en aflossingen. Voor nieuwe leningen is €987.865 beschikbaar (stand 13 januari 2026). De leningen uit het Deventer Erfgoedfonds (voorheen Deventer Restauratiefonds) zijn bedoeld voor het herstellen, verbeteren, behouden én het verduurzamen van gemeentelijke monumenten. Eigenaren vragen op basis van de Deventer Erfgoedfondsverordening een subsidie aan. Deze subsidie bestaat uit een Deventer erfgoedfonds-hypotheek gefinancierd uit het Deventer Erfgoedfonds. Vervolgens verstrekt het Nationaal Restauratiefonds deze leningen onder de door het Nationaal Restauratiefonds te bepalen voorwaarden, zoals een verzekeringsplicht en een positieve

uitkomst van de kredietbeoordeling. Het Nationaal Restauratiefonds beschikt over een vergunning van de AFM voor het aanbieden van hypothecair krediet. Het College en Nationaal Restauratiefonds sluiten een herziene samenwerkingsovereenkomst over de uitvoering en het beheer van het Deventer Erfgoedfonds.

Beoogd resultaat Doel is een actuele verordening voor eigenaren van gemeentelijke monumenten die bijdraagt aan de toekomstbestendigheid van het erfgoed en past bij het resterende budget en het revolverende deel van het Deventer Erfgoedfonds.

Kader • • •

Cultuurvisie 2025-2028 Cultuur voor en door iedereen Uitvoeringsstrategie Cultuurvisie 2025-2028 Titel 4.2. Algemene wet bestuursrecht

Argumenten ten behoeve van de raad

In de Cultuurvisie 2025-2028 is de vernieuwing van het Deventer Restauratiefonds uit 1999 aangekondigd. Doelgroep Voor: De verordening is gericht op de eigenaren van gemeentelijke monumenten omdat daarvoor in tegenstelling tot de rijksmonumenten minder regelingen zijn voor leningen en subsidies. Naast het Deventer Erfgoedfonds zijn er geen andere gemeentelijke subsidieregelingen voor eigenaren van een monument. Meerdere aanvragers kunnen gebruik maken van het fonds voordat de bodem is bereikt. Het te lenen bedrag is van € 450.000 verlaagd tot €100.000 met een maximum van €25.000 voor verduurzamingsmaatregelen. Tegen: De beschikbare middelen zijn niet voldoende om voor alle gemeentelijke monumenten een ruime regeling te bieden. De bedragen zijn naar beneden bijgesteld omdat er minder middelen in het fonds zitten en om zo te voorkomen dat het fonds met enkele aanvragen leegraakt. Op termijn wordt het direct beschikbare bedrag in het fonds sowieso lager als gevolg van het revolverende karakter. Eigenaren van een rijksmonument kunnen geen gebruik meer maken van het Deventer Erfgoedfonds. In tegenstelling tot eigenaren van een gemeentelijk monument hebben zij andere opties. Verduurzamen Verduurzamen van een monument is mogelijk als daarbij rekening wordt gehouden met monumentale waarden.

Dit kan een extra inspanning en meerkosten betekenen voor een eigenaar, zoals het laten uitvoeren van een onderzoek naar mogelijkheden van verduurzaming of het laten uitvoeren van nietstandaard verduurzamingsoplossingen. Voor: Ook bij eigenaren van een gemeentelijk monument leeft de wens om hun pand te verduurzamen. Het verduurzamen van een monument gaat in de praktijk vaak samen met ander (groot) onderhoud van het pand, waarvoor al een beroep gedaan kon worden op het fonds. Daar komt nu bij de financieringsmogelijkheid voor verduurzamingsmaatregelen die bijdragen aan de energieefficiëntie van het pand, zoals isolatie. De verordening sluit aan bij de landelijke verplichting dat vanaf eind mei 2026 het energielabel voor monumenten geldt bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst. De verwachting is dat daardoor meer eigenaren stappen willen zetten in het verduurzamen van hun monument.

In het fonds blijven middelen beschikbaar voor de instandhouding van erfgoed door de verduurzamingskosten aan een maximum te verbinden. Er geldt een maximaal te lenen bedrag voor verduurzamen omdat het Deventer Erfgoedfonds ook bedoeld is voor leningen ten behoeve van de instandhouding van monumenten en niet alleen of grotendeels voor verduurzamen van monumenten. Tegen: De grote verduurzamingsslag op erfgoed wordt niet via het fonds bereikt. Wel is het een eerste stap voor eigenaren die kunnen en willen investeren in verduurzaming. Strikt bekeken gaat het bij verduurzamen niet om onderhoud of restauratie van de monumentale onderdelen van een pand. Anderzijds draagt de verduurzaming wel bij aan het voortbestaan van het pand.

Betrokken partijen en participatie De verordening is tot stand gekomen in afstemming met het Nationaal Restauratiefonds. De verordening sluit aan bij de vraag van eigenaren om de lening ook te kunnen gebruiken voor verduurzamingsmaatregelen.

Financiële consequenties Geen risicovoorziening in de begroting De in te trekken, Deventer Restauratiefondsverordening bevat de bepaling dat een risicovoorziening nodig is ter dekking van verliezen op verleende hypotheken. Dit voorschrift is niet overgenomen in de Deventer Erfgoedfondsverordening. Het niet terugbetalen van de leningen is voor de gemeentelijke begroting een laag risico. Het fonds staat op afstand en is financieel gezien geen onderdeel van de begroting. Het gevolg van niet terugbetalen landt in het Erfgoedfonds. Er komt dan minder geld aan rente en aflossing binnen waardoor en kan er op termijn minder uitgeleend kan worden. De kans op het niet terugbetalen van de lening is laag. Het betreft hypothecaire leningen dus met een onderpand. Voorafgaand aan de leningen wordt een krediettoets uitgevoerd door het Nationaal Restauratiefonds.

Betrokkenheid raad Evaluatie Deventer Erfgoedfonds De raad heeft in 1999 de middelen beschikbaar gesteld voor het fonds. In de verordening is bepaald wie, waarvoor in aanmerking komt voor een lening uit het fonds. Het vaststellen van de verordening is de bevoegdheid van de raad. De uitvoering is gedelegeerd aan het College. Het College evalueert iedere vier jaar de werking van het fonds en rapporteert hierover aan de raad. Delegatie vaststellen subsidieplafond Een subsidieplafond is nodig om juridisch een grondslag te hebben de subsidieaanvraag te weigeren als het budget (Deventer Erfgoedfonds) wordt overschreden. Vanwege het revolverende karakter van het Deventer Erfgoedfonds kan de omvang ervan gedurende het tijdvak waarvoor het subsidieplafond van toepassing is variëren. In de Deventer Erfgoedfondsverordening is de bevoegdheid om het subsidieplafond vast te stellen gedelegeerd aan het College. Hiermee wordt flexibiliteit behouden om het plafond tussentijds aan te passen. Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, J.P. Wassens

-

de burgemeester, R.C. König