2025-996-raadsvoorstel-Evaluatie burgerberaad klimaat 2024
Tekst van het document
RAADSVOORSTEL Onderwerp
:
Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team
: : : :
Evaluatie van het eerste burgerberaad van de gemeente Deventer, uitgevoerd in 2024: de Klimaatraad. Wethouder Wijnhoud, Wethouder Van Essen, 2025-996 10-02-2026 DEV-PID-CDP
Inleiding In 2024 vond het eerste burgerberaad van de gemeente Deventer plaats: de Klimaatraad. Dit leverde 30 adviezen op, waarvan de gemeenteraad er in februari 2025 29 heeft aangenomen om uitgevoerd te worden. Na dit besluit zijn twee onafhankelijke onderzoekers van juli tot december 2025 aan de slag gegaan met de evaluatie van het proces. Zij hebben gesproken met vertegenwoordigers van de deelnemers, de gemeenteraad, het college, de ambtelijke organisatie en de uitvoerende organisatie Bureau EMMA en hebben de resultaten van hun onderzoek gebundeld in het 'Evaluatierapport Deventer Klimaatraad', dat u in de bijlage kunt vinden.
Raadsvoorstel 1. De aanbevelingen uit Hoofdstuk 6 van het Evaluatierapport Deventer Klimaatraad over te nemen
Kern raadsvoorstel De evaluatie van de Deventer Klimaatraad is uitgevoerd tussen juli en december 2025. De bevindingen zijn gebaseerd op documenten, gesprekken en bijeenkomsten met betrokkenen, en opinieonderzoek achteraf. Het doel van de evaluatie is het in kaart brengen van lessen van de Klimaatraad. De onderzoekers maken hiervoor gebruik van het Evaluatiekader Lokale Burgerberaden van de VNG en het ministerie van BZK voor de scope en structuur van de evaluatie. Het evaluatieonderzoek bestond uit vijf onderdelen: 1. Startbijeenkomst 2. Documentenstudie 3. Kwantitatief onderzoek onder deelnemers 4. Kwalitatief onderzoek door middel van vraaggesprekken 5. Afsluitende reflectiesessie met betrokkenen. Het evaluatierapport bevestigt het beeld van het college dat we trots mogen terugkijken op de eerste ervaring met het democratische instrument burgerberaad. Het laat nogmaals zien hoe hard er is gewerkt door de deelnemers, betrokkenen vanuit de gemeente en bureau EMMA om dit eerste Deventerse beraad tot een succes te maken, zowel voor het klimaatbeleid als voor de lokale democratie. Door zorgvuldige beschrijvingen van de verschillende fases van de Klimaatraad, de beleving hiervan door betrokkenen en reflecties vanuit de theorie ontstaat er een volledig beeld van zowel de positieve kanten van dit burgerberaad als de aspecten waar een volgende keer verbetering mogelijk is.
We lichten hieronder een aantal van de aanbevelingen uit die wat het college betreft de kern raken en die bij een eventueel volgend beraad in de kaderstelling door de raad overwogen zouden kunnen worden: * De gemeente heeft op veel verschillende manieren inhoudelijke inbreng in het proces, dat draagt eraan bij dat de adviezen dicht bij bestaand beleid blijven. Deelnemers probeerden zo veel mogelijk het perspectief van de gemeente mee te nemen, terwijl de kracht van een burgerberaad ook juist zit in het ruimte geven aan het inwonerperspectief. Voor een volgend beraad zou het proces zo kunnen worden vormgegeven dat deelnemers meer ‘als inwoners’ te werk kunnen gaan. * Het was voor de impact van de Klimaatraad, en voor de evaluatie ervan, goed
geweest als de raad expliciet doelen had benoemd voor wat het beraad moest opleveren. * Eén van de doelen van het burgerberaad had het contact met en de impact op de buitenwereld kunnen zijn. * Het voortraject biedt kansen om de gemeenschap al te betrekken, bijvoorbeeld bij het toetsen of vaststellen van doelen of vraagstelling. * Bij een volgend beraad zou de gemeente, als dat binnen het onderwerp passend is, een beraad ook een financieel kader kunnen meegeven, bijvoorbeeld een vooraf gereserveerd budget voor het uitvoeren van de adviezen van het beraad. * Naast de uitnodigingsbrief hadden aanvullende activiteiten kunnen helpen om meer aanmeldingen te krijgen, in het bijzonder van praktisch opgeleide inwoners. In het evaluatierapport is terug te lezen hoe de onderzoekers tot deze en andere bevindingen gekomen zijn. Doordat de evaluatie van het burgerberaad in Deventer één van de eerste evaluaties is die is opgezet aan de hand van het Evaluatiekader Lokale Burgerberaden van de VNG en het ministerie van BZK, zijn de resultaten goed te gebruiken voor andere gemeenten om hun eigen resultaten mee te vergelijken en er lessen uit te trekken. Daarnaast biedt het rapport waardevolle inzichten en handvatten voor een eventueel volgend burgerberaad in onze eigen gemeente.
Bij besluitvorming over het plan van aanpak voor het burgerberaad heeft de gemeenteraad uitgesproken om na afloop van de evaluatie gezamenlijk de geleerde lessen vast te willen stellen. Met dit raadsvoorstel legt het college de aanbevelingen uit het Evaluatierapport Deventer Klimaatraad ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad, waardoor de geleerde lessen vastgelegd kunnen worden.
Beoogd resultaat De evaluatie van het burgerberaad geeft een gedetailleerd inzicht in het verloop van het burgerberaad en wat daarin goed heeft gewerkt en wat minder. Het biedt concrete handvatten om een eventueel volgend burgerberaad nog beter in te richten, met nog meer ruimte voor de inbreng en ideeën van deelnemende inwoners en met meer impact op inwoners die niet deelnemen. Ook als er geen volgend burgerberaad komt, helpen de inzichten uit het rapport bij het versterken van de samenwerking tussen inwoners en de gemeente.
Kader Raadsbesluit 137206-2023 van 19 juli 2023: plan van aanpak en onderwerp klimaat 19 juli 2023: vraagstelling burgerberaad klimaat Deventer Amendement 19 juli 2023: mandaat burgerberaad Plan van aanpak burgerberaad Deventer, Bureau Anne van 8 juni 2023 Raadsmededeling 8 februari 2024: stand van zaken Klimaatraad Raadsmededeling 2 juli 2024: adviezen Klimaatraad en het vervolg Raadsbesluit 2024-976 van 26 februari 2025: Uitvoering adviezen burgerberaad klimaat 2024 Raadsmededeling 2025-538 van 1 juli 2025: Voortgangsbericht evaluatie burgerberaad/klimaatraad
Argumenten ten behoeve van de raad Voor: - Bij vaststelling van het plan van aanpak is afgesproken om het burgerberaad na afloop te evalueren. Met dit rapport komen we die afspraak na. - De evaluatie van het burgerberaad in Deventer is één van de eerste evaluaties die is opgezet aan de hand van het Evaluatiekader Lokale Burgerberaden van de VNG en het ministerie van BZK. Hierdoor zijn de resultaten uit Deventer goed te gebruiken voor andere steden om hun resultaten mee te vergelijken en er lessen uit te trekken.
- Het evaluatierapport biedt concrete inzichten en aanbevelingen voor het optimaal benutten van de potentie van een burgerberaad. Dit is waardevol voor eventuele nieuwe burgerberaden, in Deventer, of elders in het land. Tegen: - Hoewel er in de evaluatie een apart hoofdstuk aan is gewijd, is het bij processen als een burgerberaad moeilijk om een harde kosten-batenanalyse te maken die de maatschappelijke meerwaarde aantoont. Voor de Klimaatraad zijn bovendien geen doelstellingen geformuleerd of nulmetingen uitgevoerd die aan die analyse zouden kunnen bijdragen. Het rapport laat wel degelijk positieve effecten zien op verschillende niveaus, maar door het ontbreken van meetbare resultaten zijn die niet allemaal hard te maken. - De aanbevelingen in het evaluatierapport betekenen vrijwel allemaal een uitbreiding van het proces zoals we dat in 2024 hebben doorlopen. Dit resulteert mogelijk in hogere kosten voor een volgend burgerberaad dan de €250.000 (exclusief inzet beleidsambtenaren en opvolging) die er in 2024 aan besteed is. Als de huidige gemeenteraad de aanbevelingen vaststelt, betekent het waarschijnlijk dat een volgende gemeenteraad meer middelen moet reserveren wanneer het een burgerberaad wil organiseren.
Hier staat tegenover dat het burgerberaad van 2024 de eerste keer was en dat een eventuele volgende editie wellicht efficiënter en daardoor goedkoper uitgevoerd zou kunnen worden.
Betrokken partijen en participatie De onderzoekers hebben voor deze evaluatie zo veel mogelijk van de betrokkenen gesproken: - deelnemers konden hun ervaringen delen in een groepsgesprek, individueel interview en/of vragenlijst; - raadsleden die dat wilden zijn geïnterviewd; - wethouder Jaimi van Essen is geïnterviewd; - een vertegenwoordiger van de uitvoerende organisatie Bureau EMMA is geïnterviewd; - ambtenaren, waaronder van de griffie, zijn geïnterviewd. Er is geen uitvraag gedaan onder andere inwoners van Deventer. Die keuze is gemaakt omdat er voorafgaand en tijdens het burgerberaad maar beperkt aandacht is besteed aan de communicatie met de bredere samenleving.
Financiële consequenties De Klimaatraad 2024 heeft ongeveer €250.000 gekost, exclusief de inzet van beleidsambtenaren en de opvolging. In het evaluatierapport staat een aantal aanbevelingen die een uitbreiding van de in 2024 gehanteerde werkwijze betekent en die bij opvolging waarschijnlijk extra kosten oplevert. Dit gaat bijvoorbeeld om: - hogere ambtelijke kosten door de langere voorbereidingstijd, bijv. voor betrekken van inwoners bij onderwerp en vraagstelling - hogere kosten door budget voor de ambtelijke opvolging van de adviezen (ter voorbereiding op de uitvoering) - hogere kosten door (vooraf gereserveerd) budget voor uitvoering van adviezen - hogere kosten door het uitgebreider betrekken van de rest van de samenleving bij het burgerberaad - hogere kosten door eventuele extra inspanningen ten behoeve van de representativiteit van de deelnemersgroep Hier staat tegenover dat de ervaring van het eerste burgerberaad mogelijk helpt om een volgende keer efficiënter te kunnen werken, wat kosten zou kunnen besparen. Wat de precieze financiële consequenties zijn voor een volgend burgerberaad hangt af van het onderwerp en de opzet. Momenteel zijn er geen middelen beschikbaar voor een volgend burgerberaad in Deventer.
Betrokkenheid raad De raad is op verschillende momenten betrokken geweest bij de evaluatie van het burgerberaad: - Bij de vaststelling van het plan van aanpak voor het burgerberaad heeft de gemeenteraad ook besloten dat er na afloop een evaluatie moest komen. - In juli 2025 is de raad via een raadsmededeling geïnformeerd over de plannen en het kader voor de evaluatie. Raadsleden hebben vervolgens de gelegenheid gekregen vragen te stellen over het kader of aanvullingen te doen. - In september 2025 zijn raadsleden uitgenodigd om deel te nemen aan de evaluatie door middel van een interview. Er zijn 5 raadsleden geïnterviewd, van zowel coalitie- als oppositiepartijen. - In oktober 2025 is de gemeenteraad uitgenodigd voor een reflectiesessie begin december over de opbrengsten van de evaluatie, samen met de onderzoekers, deelnemers en ambtenaren. Verschillende (vertegenwoordigers) van fracties hebben hieraan deelgenomen.
Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris,
de burgemeester,
J.P. Wassens
R.C. König