2025-887 Raadsvoorstel Krediet fase 2 en warmtehuis Slim Warmtenet Zandweerd

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

krediet fase 2 en warmtehuis Wethouder Van Essen, 2025-887 21-10-2025 DEV-PROG

Inleiding Juni 2023 heeft de Raad besloten tot realisatie van fase 1 en fase 2 van Slim Warmtenet Zandweerd (SWZ) op 22 mei 2024 heeft de raad krediet beschikbaar gesteld voor fase 1. In dit besluit wordt krediet gevraagd voor fase 2. In de raad van september 2025 is de projectexploitatie SWZ in een geactualiseerde versie, vastgesteld. Aansluitend daarop is de betaalbaarheid van het SWZ voor verschillende woningtypen ten opzichte van alternatieve oplossingen geactualiseerd en weer aangetoond (bijlage 3). Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de motie “beslisinformatie” van mei 2024. Sinds het besluit van mei 2024 is de realisatie van fase 1 ter hand genomen. Er zijn met de verhuurders Aansluitovereenkomsten voor alle huurwoningen gesloten. Aannemers voor verschillende disciplines zijn en/of worden momenteel gecontracteerd en communicatie en participatie vindt plaats via de daarvoor opgestelde wijkaanpak (bijlage 5). De resultaten van de enquete (bijlage 6) onder bewoners in het projectgebied in Zandweerd zijn bekend en laten positieve reacties op en interesse van bewoners in de ontwikkeling van Slim Warmtenet Zandweerd zien. Door al deze inzet heeft het SWZ momenteel meer dan 275 aansluitingen wat in 2026 waarschijnlijk zal groeien naar maximaal 562 aansluitingen.

Hiermee zijn alle aansluitingen voor fase 1 gerealiseerd en wordt na realisatie van de uitkoppeling RWZI en de warmtepompen voor fase 1 duurzame warmte geleverd aan de aangesloten woningen. Ter voorbereiding op dit college- en raadsbesluit is de aansluitstrategie (bijlage 2) uitgewerkt waarmee duidelijkwordt hoe het potentieel aantal aan te sluiten woningen in fase 2 van het SWZ ontsloten kan worden. Totaal is er nog ruimte voor 1733 aansluitingen waar voor 944 woningen (ca 55 %) reeds afspraken met de verhurende partijen zijn gemaakt voor aansluiting. Voor fase 2 is een risico- en kansen dossier opgesteld met bijbehorende maatregelen om de risico’s te beheersen en kansen te verzilveren (bijlage 1.) Dit geeft een handvat ter uitvoering van dit project. Om fase 2 van het SWZ van duurzame warmte te kunnen voorzien is een Warmtehuis nodig. Het warmtehuis is een combinatie van een nieuwe wijkvoorziening met een centrale voor de collectieve warmteopwekking voor de wijk. Het Warmtehuis is beoogd ontwikkeld te worden op locatie van Wijk- en Speeltuinvereniging De Zwolse Wijk (bijlage 4).

Raadsvoorstel 1. op grond van de vastgestelde projectexploitatie een investeringskrediet van € 21,9 miljoen beschikbaar te stellen voor de verdere realisatie van het SWZ exclusief warmtehuis; 2. op grond van de vastgestelde projectexploitatie een investeringskrediet van € 5,5 miljoen beschikbaar te stellen voor de verdere realisatie van het warmtecentrale deel van het Warmtehuis; 3. op basis van de aansluitstrategie (bijlage 2) de volgende principes voor de ontsluiting van fase 2 vast te stellen: o Principe 1: Fase 2 wordt ten behoeve van besluitvorming, communicatie, technische voorbereiding en realisatie opgedeeld in meerdere schaalniveaus o Principe 2: De backbone komt er sowieso en wordt als eerste aangelegd o Principe 3: De deelfasen worden volgordelijk ontsloten te beginnen met deelfase 2A

Principe 4: Minimaal 70% van alle huishoudens in een complex moet willen aansluiten alvorens aanleg gaat plaats vinden. o Principe 5: Er wordt een technisch referentieontwerp voor ontsluiting opgesteld gebaseerd op de projectuitgangspunten en principes o Principe 6: In verband met mogelijke schaarste kunnen aanvullende principes worden opgesteld na realisatie van deelfase 2A o Principe 7: Het aanbod tot aansluiting wordt in drie categorieën verdeeld: (1) huurders, (2) eigenaren en (3) particuliere verhuurders o Principe 8: Er worden keuzepakketten gemaakt voor particuliere woningeigenaren dat het Warmtehuis voor fase 2 op locatie van Wijk- en Speeltuinvereniging De Zwolse Wijk zal worden ontwikkeld; Voor de voorbereiding van de realisatie van de wijkvoorziening een voorbereidingskrediet van €195.000 beschikbaar te stellen voor het buurthuisdeel van het warmtehuis; om, onder voorwaarde van een minimale bijdrage van Nieuwe Warmte Nu Innovatiesubsidie van € 540.000,-, een thermische buffer in het Warmtehuis te integreren; het weerstandsvermogen SWZ te verhogen van € 5.620.000,- naar € 5.785.400,- en de projectexploitatie SWZ bij de volgende actualisatie 2026 hierop aan te passen; De begroting te wijzigen naar aanleiding van bovenstaande besluiten (bijlage 7) o

4. 5. 6. 7. 8.

Kern raadsvoorstel Op basis van de projectvoortgang en –planning is nu de beschikbaarstelling van een investeringskrediet voor fase 2 nodig. Hiermee kunnen nog eens 1700 woningen worden aangesloten op het SWZ. Ook dient er een locatiebesluit voor het Warmtehuis te worden genomen zodat de verdere realisatie van fase 2 ter hand kan worden genomen. Dit warmtehuis is een combinatie van een nieuwbouw buurtvoorziening speeltuinvereniging Zwolsewijk in combinatie met een warmtecentrale ten behoeve van SWZ. Ook wordt de toepassing van een thermische buffer in het Warmtehuis voorgesteld waarmee ofwel de warmteopwekking van 80% aardgasvrij naar 85% aardgasvrij kan stijgen ofwel het aantal aan te sluiten woningen kan worden vermeerderd met ca 10% van 2200 naar 2400 woningen. De keuze hiervoor kan later gemaakt worden.

Beoogd resultaat Invulling te geven aan het raadsbesluit van mei 2024. Dit gebeurt langs drie lijnen: 1. De verdere realisatie van SWZ waarmee totaal ca 2.200 woningen aardgasvrij van betaalbare en duurzame warmte worden voorzien; 2. De ontwikkeling van een Warmtehuis met geïntegreerde buurtvoorziening. Met de buurtvoorziening krijgt de wijk een nieuw en duurzaam gebouw en wordt het in staat om een beter bereik naar de inwoners van de wijk te krijgen 3. Met de beoogde besluiten invulling geven aan de vier projectdoelstellingen: 1. Betaalbare woonlasten voor zowel huurders als woningeigenaren. Dit bereiken we door te zorgen dat de maandelijkse energielast lager is dan de vergelijkbare gasrekening en door het maken van goede afspraken met de woningbouwcorporaties. 2. Duurzaamheid: totaal wordt door aansluiting van woningen op het SWZ 80% aardgas bespaard. Door toepassing van de buffer kan de keuze gemaakt worden dit te verhogen naar 85% of de bufferpotentie in te zetten voor verhoging van het aantal aansluitingen (volgende punt; opschaalbaarheid). 3. Opschaalbaarheid: de opgedane kennis en het SWZ is op schaalbaar naar zoveel mogelijk geschikte woningen binnen Deventer. Door toepassing van de buffer kan gekozen worden meer woningen dan de beoogde 2200 woningen van duurzame warmte te voorzien. 4.

Leveringszekerheid: Het realiseren van een stabiele toekomstbestendige warmtevoorziening in de wijk met een betrouwbare warmteleverancier.

Kader • •

Wijk Uitvoeringsplan Zandweerd 2021; Programma Aardgasvrije Wijken inclusief proeftuinaanvraag 2022;

• • • • • • • •

• • • •

Transitievisie Warmte Deventer 2023; Samenwerkingsovereenkomst SWZ met Woonstichting Rentree, woonbedrijf ieder1, Stichting Eigen Bouw (2024) Energievisie 2024; Subsidieovereenkomst Nieuwe Warmte Nu! Met betrekking tot het traject van de groeifondssubsidie; Raadsbesluiten SWZ van oktober 2020, april 2022, juni 2023 en 22 mei 2024; Motie “beslisinformatie” van mei 2024 Ontwikkelkader Warmtebedrijf Deventer; Reeds overeengekomen contracten met de samenwerkende partijen binnen SWZ: o Aansluitovereenkomsten tussen gemeente en verhuurders waarin de aansluiting van hun vastgoed op het SWZ voor zowel fase 1 als fase 2 van het SWZ is vastgelegd; o De samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente en Waterschap Drents Overijsselse Delta waarin voor een periode van 30 jaar afspraken zijn gemaakt voor het beschikbaar stellen van bronwarmte voor het SWZ en het op 18 september 2025 getekende Addendum daarop waar procesafspraken over onder andere verlenging van de contracttermijn zijn opgenomen; Raadsbesluit september 2025 projectexploitatie SWZ Addendum op Samenwerkingsovereenkomst Gemeente Deventer – Waterschap WDO Delta (2025) Beleidskader ‘Goede voorzieningen in de buurt’ WMO-beleidsplan, en meer specifiek het project ‘Naar toekomstbestendige wijken’

Argumenten ten behoeve van de raad 1. De raad voor te stellen op grond van de vastgestelde projectexploitatie een investeringskrediet van € 27, 4 (besluit 1 en 2 tezamen) beschikbaar te stellen voor de verdere realisatie van fase 2 van het SWZ. Nadat de raad op 22 mei 2024 besloten heeft een investeringskrediet beschikbaar te stellen voor de verdere realisatie van fase 1 en de voorbereiding van fase 2 (2024-309) is de realisatie van fase 1 ter hand genomen en zijn alle voorbereidingen getroffen voor start realisatiefase 2. Een bouwteampartner voor Uitkoppeling en Opwekking is geselecteerd, het ontwerp voor infra en woningaansluitingen is gereed en de aansluitstrategie en wijkaanpak is uitgewerkt. Om de doorloopplanning en het beoogde aantal aansluitingen op het SWZ te kunnen realiseren is een investeringskrediet nodig om de realisatie van fase 2 ter hand te kunnen nemen. 1. De raad voor te stellen op basis van de aansluitstrategie (bijlage 2) de volgende principes voor de ontsluiting van fase 2 vast te stellen. Voor 55% van de woningen in fase 2 zijn reeds aansluitovereenkomsten met de verhurende partijen gesloten. Deze worden geëffectueerd na (1) onderhavig raadsbesluit en (2) het ophalen van 70% commitment door de verhuurders per verhuurcomplex. Voor de overige 45% particuliere woningen is een aansluitstrategie met aansluitprincipes geschreven met een meervoudig doel: 1.

Gefaseerde ontsluiting van fase 2 door in deelfases en warmteclusters steeds op basis van daadwerkelijke interesse en deelname investeringsbesluiten door het college te laten nemen teneinde het vollooprisico maximaal te mitigeren; 2. Heldere regels en toetsingscriteria te hebben waarmee afwegingen gemaakt kunnen worden wanneer er ofwel weinig belangstelling is dan wel te veel belangstelling is en daardoor schaarste; 3. Het lerend vermogen voor een effectieve ontsluiting van fase 2 op basis van inzichten uit de ontsluiting per deelfasen steeds te verbeteren. 2. De raad voor te stellen te besluiten dat het Warmtehuis voor fase 2 op locatie van Wijk- en Speeltuinvereniging De Zwolse Wijk zal worden ontwikkeld. Voor het opwekken van duurzame warmte is een collectieve warmtepompcentrale met een gasketelvoorziening voor piek en backup nodig. Op basis van meerdere uitgevoerde locatiestudies is de locatie van Wijk- en

Speeltuinvereniging De Zwolse Wijk de optie die voldoet aan de eisen die ruimtelijk, technisch en juridisch hieraan worden gesteld. In samenwerking met het Programma Meedoen en de speeltuinvereniging is een gecombineerde ontwikkeling uitgewerkt: de vervanging van het huidige gebouw van de speeltuinvereniging voor het Warmtehuis waarin zowel de nieuwe huisvesting van de speeltuinvereniging als de collectieve warmtepompcentrale zal worden gehuisvest. Dit verenigt meerdere doelen in een voorstel. 3. Onder voorwaarde van een minimale bijdrage van Nieuwe Warmte Nu Innovatiesubsidie van € 540.000,- een thermische buffer in het Warmtehuis integreren; Door toepassing van een thermische buffer in combinatie met het Warmtehuis zijn meerdere voordelen te behalen. 1. De buffer zorgt voor meer elektrisch regelvermogen in het kader van netcongestie. Dat maakt SWZ voor de toekomst nog robuuster. 2. De buffer verhoogt de capaciteit van de warmtepompen waardoor (1) of het aardgasvrij percentage van SWZ van 80% kan stijgen naar 85% of (2) er meer aansluitingen kunnen worden gerealiseerd. Een keuze hierin wordt gedurende de uitvoering van fase 2 gemaakt op basis van de inzichten uit de wijk en aan het College als deelbesluit voorgelegd. RVO heeft aangegeven dat deze innovatie voor een subsidie van minimaal 540.000 euro in aanmerking komt. Deze is nodig om de meerkosten in de buffer te dekken.

Verwacht wordt dat in Q1 2026 duidelijkheid komt over deze subsidie. Wanneer de subsidie wordt toegekend zal, na een positief besluit door der raad, deze ook in het ontwerp van het Warmtehuis worden geïntegreerd. In Deventer streven we naar ontmoeten, recreëren en ondersteuning in de nabijheid van inwoners. In Zandweerd is er een mooie plek waar dit gebeurt; Wijk- en Speeltuinvereniging de Zwolsewijk. Door deze voorziening mee te nemen in de ontwikkeling van het warmtehuis krijgt de vereniging een extra impuls. Dit is vanuit fysiek oogpunt nodig omdat het pand gedateerd en niet duurzaam is. Vanuit sociaal oogpunt ondersteunt deze impuls het beter/meer bereiken van inwoners. Een frisse nieuwe uitstraling van het pand nodigt inwoners meer uit om langs te komen. Door de ruimtes slimmer en efficiënter in te richten kan er meer gebruik gemaakt worden van ruimtes. Hierdoor ontstaat meer en een breder aanbod van activiteiten. Dit sluit aan bij het beleidskader ‘Goede voorzieningen in de buurt’ waarin we buurtvoorzieningen ondersteunen in het verder professionaliseren van de (vrijwilligers)organisatie. Ook binnen het WMO-beleidsplan, het project ‘Naar toekomstbestendige wijken’, streven we ernaar om een omgeving te creëren waar inwoners in hun directe nabijheid kunnen ontmoeten, recreëren en terechtkunnen met een hulpvraag.

Dit kan in De Zwolsewijk, waar activiteiten voor jong en oud worden georganiseerd, maar bijvoorbeeld ook een inloopspreekuur met professionals in de wijk

Betrokken partijen en participatie * De direct betrokken partijen zijn de verhuurders Woonstichting Rentree, Stichting Eigen Bouw en Woonbedrijf ieder1, Waterschap WDO Delta, Enpuls Warmte BV. * Speeltuinvereniging De Zwolse Wijk. * Equans als bouwteampartner voor engineering, realisatie en exploitatie van Uitkoppeling en Warmtepompen voor fase 1 en fase 2 van Slim Warmtenet Zandweerd. * Betrokkenheid van de bewoners in Zandweerd door middel van de Wijkaanpak en als (toekomstige) afnemer van warmte.

Financiële consequenties Investeringskosten warmtenet Voor het Slim Warmtenet Zandweerd zijn de totale investeringskosten ( fase 1 en 2) geraamd op € 42,7 miljoen (prijspeil 2025).

In het raadsbesluit van 2024 (2024-309) is krediet beschikbaar gesteld voor de uitvoering van fase 1 en een deel van de voorbereiding van fase 2 van € 15,3 miljoen, gebaseerd op de toen geldende ramingen.. Het nu aangevraagde budget bedraagt € 27.4 miljoen voor zowel realisatie warmtenet (€ 21,9) en de warmtecentrale (€ 5,5). De huidige raming is gebaseerd op een geactualiseerde kosteninschatting, waarbij de oorspronkelijke raming uit 2024 is geactualiseerd op aanbestedings voor- en nadelen en geïndexeerd naar prijspeil 2025[A1] . De looptijd van de investeringen zijn gepland tot 2032. De projectexploitatie en de hoogte van de investeringen wordt jaarlijks geactualiseerd. Dit kan leiden tot aanpassing van investeringskredieten. De projectexploitatie is in september jl. door de raad vastgesteld (2025-589), waarmee ook de financiële dekking voor deze geactualiseerde investering is geborgd. Investeringskosten Warmtehuis Het warmtehuis bestaat uit een warmtecentrale en een wijkvoorziening. Voor het warmtecentrale deel is een investering geraamd van € 5,5 miljoen (voorbereiding en realisatie bouwkundig en installatietechnisch). De dekking voor de investeringskosten van de bouw van de warmtecentrale is onderdeel van de projectexploitatie SWZ (vastgesteld september 2025).

Afhankelijk van de eigendomsverhouding tussen gemeente en warmtebedrijf van de technische ruimtes (waar de warmtecentrale er een van is, naast de kleinere centrales in fase 1) zal in de exploitatie van SWZ rekening worden gehouden met ofwel een kostprijs dekkende huur, berekend op basis van het investeringsbedrag, of eigenaarslasten. De uitwerking van de eigendomsverhouding is onderdeel van de besluitvorming rondom het op te richten warmtebedrijf. In dit raadsvoorstel wordt gevraagd om de kredieten voor de realisatie van de warmtecentrale vrij te geven. Voor het deel wijkvoorziening vragen wij in dit voorstel een voorbereidingskrediet aan ter hoogte van € 195.000 om de verkenningsfase af te ronden en toe te werken naar realisatie. Wanneer de ontwerpen van het totale warmtehuis en demarcatie gereed zijn zal het college in de raad een voorstel doen om over te gaan op realisatie van de nieuwe wijkvoorziening en daarbij de kredieten beschikbaar te stellen en ook een voorstel doen voor de dekking van de kosten (structureel en eenmalig). In de tussentijd houdt het college de raad middels de P&C cyclus en de rapportage grote projecten (waaronder SWZ valt) op de hoogte van wijzigingen in deze ramingen. Specifiek voor realisatie van de wijkvoorziening is een raming opgesteld op basis van het schetsontwerp: 1. 1. Bouw wijkvoorziening: € 1.9 mln.

* Bouw pand (€ 1.300.000) * Plankosten (€ 195.000) * Buitenruimte (€ 375.000) * Sloop oude pand (€ 25.000) 2. Speeltuin (verplaatsing en vernieuwing): € 110.000,Deze raming kan op basis van het voorlopig en definitief ontwerp nog worden bijgesteld. Ter voorbereiding op de dekking van de investering van de wijkvoorziening is in de begroting 2026 € 61.000 per jaar aan budget aangevraagd. Dit bedrag is

gebaseerd op een kostprijs dekkende huur op basis van een bouwsom van € 1.5 mln. Na de fase van schetsontwerp is de raming van de bouwsom naar boven bijgesteld naar € 1.9 mln. Dit betekent dat de kostprijs dekkende huur nu opgenomen in de begroting niet voldoende zal zijn en zal stijgen naar € 72.000. Op basis van het definitief ontwerp met kostenraming zal het college een dekkingsvoorstel aan de raad voorleggen. Naast structurele lasten voor de vergoeding (subsidie aan speeltuinvereniging) van de kostprijs dekkende huur, geldt dat er ook sprake is van eenmalige kosten à € 110.000 die nodig zijn voor de vernieuwing en verplaatsing van de speeltuin. Een deel van de kosten van die verplaatsing wordt gedekt uit de reserves van de speeltuinvereniging (ongeveer € 50.000). Het overige deel wordt betaald door de gemeente (€ 60.000). Hier is nog geen dekking voor. Ook hiervoor zal het college op basis van het definitief ontwerp met kostenraming een dekkingsvoorstel aan de raad voorleggen. RISISCO'S EN KANSEN Risico’s * Voor het project is een risicobeheersplan (bijlage 1) opgesteld wat periodiek wordt geactualiseerd. Het risicobeheersplan maakte reeds onderdeel uit van vastgestelde projectexploitatie in het raadsbesluit van mei 2024. Het risicobeheersplan is in 2025 geactualiseerd.

Hierbij is een actualisatie van kans en impact per risico opgenomen en zijn de beheersmaatregelen waar nodig bijgesteld. Totaal is een projectweerstandsvermogen van euro begroot. De drie grootste risico’s die voorzien zijn: * Vollooprisico. Met de ondertekening van de Verhuurders van de Samenwerkingsovereenkomst en de diverse Aansluitovereenkomsten is dit risico beheersbaar gemaakt voor de huurwoningen. Dit betekent wel dat per complex nog 70% instemming van huurders moet worden opgehaald wat een verantwoordelijkheid is van de verhuurders. Daarnaast zal van de particuliere woningeigenaren in het projectgebied 52% een aansluiting op het SWZ kunnen krijgen. Er kan dus sprake zijn van ‘schaarste’ maar ook van ‘overvloed’. Voor het beheersen van dit vollooprisico is de aansluitstrategie (zie dictum 2 en bijlage 2: Aansluitstrategie) met onderliggende principes geschreven om met beide situaties, gedurende de projectuitvoering, om te kunnen gaan binnen de kaders van de projectdoelstellingen. De aansluitstrategie werkt door in de Wijkaanpak (bijlage 5) waarin onder andere de communicatiestrategie om te komen tot voldoende aansluitingen is uitgewerkt. * Bronzekerheid. Met de samenwerkingsovereenkomst (SOK) die met Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDODelta) is aangegaan is een bronzekerheid van 30 jaar overeengekomen. Daar zijn 3 jaar van verstreken.

Met WDODelta zijn nieuwe afspraken gemaakt voor actualisering en aanscherping van deze SOK voor een periode van 40 jaar. Dit is vastgelegd in het reeds door het college getekende addendum op de SOK van 18 september 2025; * Ontwikkeling Warmtehuis: De ontwikkeling van het Warmtehuis is noodzakelijk voor het kunnen leveren van (duurzame) warmte voor fase 2. Een van de belangrijkste risico’s vormt de ruimtelijke procedure voor het verkrijgen van de benodigde vergunningen (BOPA en omgevingsvergunning bouw). Mogelijke bezwaar- en beroepsprocedures kunnen significante vertraging tot wel 2 jaar veroorzaken * Alle risico’s zijn opgenomen in de risicotabel en een heatmap. Vanuit een actualisering en aanscherping hiervan wordt een verhoging van het risicobudget van 5,6 naar 5,8 miljoen euro voorgesteld. Deze zal worden meegenomen in de volgende actualisatie van de projectexploitatie. Op basis van diverse gevoeligheidsanalyses is de impact van risico en effectiviteit van de belangrijkste beheersmaatregelen in het risicodossier opgenomen.

Kansen * De toekenning van een SDE++ subsidie die worden verstrekt voor exploiataties die leiden tot een reductie van CO2. De actuele signalen geeven aan dat SWZ een behoorlijke kans maakt op een substantiele toekenning uit deze regeling. * De grootste kostenpost in de exploiatie over 40 jaar is de inkoop van stroom. Dat gebeurt nu uit het generieke statische contract wat de gemeente Deventer heeft samen met andere gemeenten uit de stedendriehoek. Onderzocht wordt of een andere wijze van inkoop voordelen kan opleveren voor de exploitatie. De eerste verkenningen leveren positieve signalen op.

Betrokkenheid raad De raad heeft al meerdere besluiten genomen over de uitvoering van project Slim warmtenet Zandweerd. (zie ook kader). Voorafgaand aan elk besluit is er telkens een technische sessie waarin de raadsleden worden bijgepraat over actualiteiten, de context van het raadsvoorstel en het raadsvoorstel zelf. Ook voorafgaand aan de behandeling in de raad van dit voorstel is er een technische sessie geweest op 29 oktober.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris,

de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König