2025-848-bijlage-Kinderrechtentoets ontwerp omgevingsvisie

Kinderrechtentoets – Ontwerp omgevingsvisie gemeente Deventer De kinderrechtentoets die is uitgevoerd voor het ontwerp omgevingsvisie is gebaseerd op de vier stappen van kinderrechtentoets.nl van de kinderombudsman. De stappen zijn: 1A. 1B. 2. 3. 4.

De belangen van kinderen Spreken met kinderen Onderzoek andere belangen Maak een belangenafweging Verantwoording en communicatie

Achtereenvolgend worden de stappen in dit document uitgewerkt.

Stap 1A – De belangen van kinderen In het ontwerp omgevingsvisie zijn meerdere thema’s geïdentificeerd die positief bijdragen aan de belangen van kinderen. Deze thema’s raken aan het recht op een gezonde leefomgeving (artikel 24), participatie (artikel 12), bescherming tegen gevaarlijke situaties (artikel 19), vrije tijd en spel (artikel 31) en onderwijs en ontwikkeling (artikel 28 en 29). Deze rechten vormen het toetsingskader voor de verdere analyse. Positieve elementen zijn: Participatie (art. 12): Er is een mogelijkheid voor kinderen om betrokken te worden bij dorpsvisies en wijkontwikkeling. Er is aandacht voor inspraak bij de inrichting van de leefomgeving en voorzieningen. Bescherming en veiligheid (art. 19): De visie zet in op een veilige en gezonde leefomgeving, met aandacht voor luchtkwaliteit, verkeersveiligheid, geluid, en het voorkomen van milieubelastende activiteiten nabij gevoelige functies zoals scholen en speelplekken. Gezondheid en leefomgeving (art. 24): Er is veel aandacht voor vergroening, klimaatadaptatie, waterberging, hittestressreductie, gezonde voeding en sportvoorzieningen. Onderwijs en ontwikkeling (art. 28 en 29): Investeringen in scholen, praktijkonderwijs, cultuur en sport worden genoemd als dragers van brede ontwikkeling. Er is aandacht voor gelijke kansen via gemengde wijken en bereikbare voorzieningen. Vrije tijd en spel (art.

31): De visie stimuleert recreatie, sport en spel in de openbare ruimte, met veilige routes, groene speelplekken en evenementen in dorpen en wijken. Monitoring en bijsturing: Jaarlijkse evaluatie en datagedreven werken maken het mogelijk om effecten op kinderrechten te volgen en bij te sturen.

Stap 1B - Spreken met kinderen

In de huidige participatietrajecten missen we vaak een aantal groepen, waaronder jongeren. Dat vraagt om extra aandacht en een specifieke aanpak gericht op jongeren. Het is belangrijk dat jongeren een stem hebben in concept ontwerp omgevingsvisie, omdat die hun directe leefomgeving raakt. Het ontwerp gaat over ontwikkelingen de komende 15 jaar. In deze periode doorlopen jongeren van 15/16/17 jaar verschillende levensfases; van middelbaar scholier naar student of jong werkende, van thuiswonend naar zelfstandig wonen en misschien ook wel van alleenstaand naar samenwonend of zelfs naar ouder van een jong gezin. Echter jongeren zijn veelal meer geïnteresseerd in onderwerpen die in het nu afspelen en meer bij hun eigen levensstijl passen. Hun toekomst op een geografische kaart is voor veel jongeren in eerste instantie nog niet zo relevant. Online vragenlijst In het traject voorafgaand aan het opleveren van het koersdocument zijn jeugdigen via een online vragenlijst bevraagd. Zij waren hier onderdeel van de totale doelgroep (alle inwoners van Deventer). Om specifiek jeugdigen te bereiken is er gebruik gemaakt van een promotiefilmpje met een speler van Go Ahead Eagles (GEA). Een persoon die jongeren in Deventer (kunnen) kennen en kan aanspreken. We gingen meer in het momentum dat GEA zich voorbereidde in op de bekerfinale eind april 2025. De stad leefde mee.

Via deze video deed de voetbalspeler een oproep aan jongeren om deel te nemen aan een online vragenlijst over de toekomst van Deventer. Bijeenkomst voor jeugdigen Om echt in contact te komen met de doelgroep hebben we organisatie Tienskip ingeschakeld. Een jongerenorganisatie die zich inzet om jongeren te enthousiasmeren voor een actieve rol in de (lokale) democratie en ervaring hebben met sessies organiseren waarbij jongeren werken aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken in hun eigen leefomgeving. Samen met Tienskip zijn we op 23 september 2025 naar de bovenbouw Het Vlier van het Etty Hillesum Lyceum gegaan om het perspectief van jongeren op het ontwerp omgevingsvisie op te halen. Tijdens 2 Keuze-uren is aan een Havo-5 klas en een Vwo-6 klas het concept ontwerp omgevingsvisie Deventer gepresenteerd en gevraagd wat deze 2 groepen jongeren ervan vinden. De opbrengst van deze participatie is verwerkt in een aparte rapportage. Deze zijn bijgevoegd in de bijlagen. De belangrijkste inzichten uit de participatie waren de volgende: Voor de groep jongeren op Het Vlier was het een interessante ervaring. Niet iedereen krijgt de kans om mee te denken op het niveau van beleid. Juist door naar de school toe te gaan, komt het onderwerp omgevingsvisie op tafel. Een onderwerp wat thuis misschien niet zo snel op de keukentafel ter sprake komt.

Op school kom je in gesprek met jongeren die ergens helemaal niet mee eens zijn. Het draagt bij in met elkaar kritisch (leren) denken over het onderwerp.

Het bracht ook inzichten op hoe deze groep jongeren hun woonstad beleven en waar ze nu en in de toekomst (meer) behoefte aan hebben. Zoals: -

Woningen bouwen én vergroenen Goede infrastructuur en veiligheid: vooral de kwaliteit van fietspaden Gemis aan bepaalde commerciële voorzieningen Behoud van de oude stad Belang van dieren in de stad

Stap 2 – Onderzoek andere belangen Naast de belangen van kinderen zijn er ook andere belangen die we in ogenschouw moeten nemen. Deze kunnen conflicteren met kinderrechten. De risicoanalyse op basis van het ontwerp omgevingsvisie laat onder andere het volgende zien: Woningbouwdruk vs. speelruimte en groen: Verdichting kan ten koste gaan van speelplekken, rust en biodiversiteit (art. 24, 31). Economische groei vs. milieukwaliteit: Werkgelegenheid en bedrijvigheid kunnen botsen met luchtkwaliteit, geluidsoverlast en veiligheid (art. 19, 24). Mobiliteit en infrastructuur vs. verkeersveiligheid: Investeringen in auto- en logistieke infrastructuur kunnen ten koste gaan van veilige routes voor kinderen (art. 19, 31). Horeca en evenementen vs. leefbaarheid: Activiteiten in de openbare ruimte kunnen leiden tot overlast, wat de rust en veiligheid van kinderen beïnvloedt (art. 19, 31). Sociale ongelijkheid: Ondanks inzet op inclusiviteit, blijkt uit de SDG-analyse dat ongelijkheid niet altijd afneemt. Toegang tot voorzieningen en onderwijs is niet overal gelijk (art. 28, 29). Ecologie vs. ontwikkeling: Woningbouw kan conflicteren met natuurdoelen of bestaande voorzieningen zoals volkstuinen (art. 24, 29, 31).

Stap 3 – Maak een belangenafweging Op basis van de positieve effecten en de geïdentificeerde risico’s is het belangrijk om een zorgvuldige belangenafweging te maken. Aanbevelingen om de belangen van kinderen beter te borgen zijn: Structurele participatie van kinderen: Richt voor een kinderen een structurele werkwijze in voor inspraak bij ruimtelijke plannen (art. 12). Kinderrechten blijven monitoren: Monitor effecten op kinderen in verdere evaluaties. (art. 12, 24). Groennorm en speelruimte: Handhaaf en borg de groennorm (bijv. 75 m² per woning) en behoud speelplekken bij verdichting (art. 24, 31). Toegankelijke voorzieningen: Zorg voor gelijke toegang tot onderwijs, sport, cultuur en zorg in alle wijken en dorpen (art. 28, 29, 31). Milieuzonering: Beperk milieubelastende activiteiten in de nabijheid van scholen, speelplekken en woningen (art. 19, 24).

Inclusieve woningbouw: Geef prioriteit aan sociale huur/koop en jongerenhuisvesting, met aandacht voor doorstroming (art. 28, 29).

Stap 4 – Verantwoording en communicatie Kinderen moeten altijd terughoren wat er met hun inbreng gebeurd is. En wat dit betekent voor de verwezenlijking van hun rechten. Ongeacht of het voorstel wel, niet of gedeeltelijk in lijn gebracht wordt met het Kinderrechtenverdrag. Uitvoering van stap 4 valt buiten dit document. Wat er gedaan is met de uitkomsten van deze kinderrechtentoets wordt opgenomen in de toelichting bij het voorstel tot vaststelling van het ontwerp omgevingsvisie.