2025-813-Raadsvoorstel-Zonnepark Bussinksweg

RAADSVOORSTEL Onderwerp

:

Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : :

Omgevingsvergunning BOPA en bindend advies raad zonnepark Bussinksweg Wethouder Wijnhoud,Wethouder Van Essen, 2025-813 13-10-2025 DEV-PRO-PA

Inleiding Op 1 april 2025 heeft Vrij Op Naam Zonneparken B.V. (hierna: Vrij Op Naam) een aanvraag ingediend voor een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA), namelijk het oprichten en voor een periode van 25 jaar exploiteren van een zonnepark met energieopslagsysteem op een perceel aan de Bussinksweg te Bathmen. Het perceel is ongenummerd maar is globaal gelegen tussen nummers 1 en 3. Over dit plan heeft gemeente Deventer op 9 september 2025 met Vrij Op Naam een anterieure overeenkomst gesloten (nota nummer 2025-486). Op basis van de intentieovereenkomst (nota 2024-195) die aan de anterieure overeenkomst vooraf ging, zijn de plannen onderzocht en uitgewerkt. Er is een landschappelijk inpassingsplan uitgewerkt, er zijn maatregelen uitgewerkt zodat netcongestie niet verergert en er is onderzoek verricht om invulling te geven aan minimaal 50% lokaal eigenaarschap. Verder zijn de benodigde onderzoeken verricht en is overleg gevoerd met de provincie Overijssel en waterschap Drents Overijsselse Delta. Beide instanties kunnen instemmen met het planvoornemen. Ook zijn de omwonenden op grond van het participatieplan betrokken geweest bij de uitwerking van de plannen. Met name de landschappelijke inpassing en lokaal eigenaarschap zijn aan de orde geweest bij deze bijeenkomsten.

In de anterieure overeenkomst is onder meer afgesproken dat Vrij Op Naam zich zal blijven inspannen om minimaal 50% lokaal eigendom te bewerkstelligen en dat een energieopslagsysteem wordt toegepast dat als netcongestieverzachter kan dienen. Het oprichten van een zonneveld is een project waarvan de raad heeft besloten dat bindend advies van de raad nodig is voor het verlenen van een omgevingsvergunning voor een BOPA.

Raadsvoorstel 1. Een positief (bindend) advies te geven voor het verlenen van de omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, namelijk het oprichten en voor een periode van 25 jaar exploiteren van een zonnepark met energieopslagsysteem op een perceel aan de Bussinksweg te Bathmen.

Kern raadsvoorstel Op 1 april 2025 heeft Vrij Op Naam Zonneparken B.V. (hierna: Vrij Op Naam) een aanvraag ingediend voor een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA), namelijk het oprichten en voor een periode van 25 jaar exploiteren van een zonnepark met energieopslagsysteem op een perceel aan de Bussinksweg te Bathmen. Het perceel is ongenummerd maar is globaal gelegen tussen nummers 1 en 3. Over dit plan heeft gemeente Deventer op 9 september 2025 met Vrij Op Naam een anterieure overeenkomst gesloten (nota nummer 2025-486). Het college ziet geen bezwaren om de vergunning te verlenen. Het zonnepark draagt bij aan de RES-doelstellingen van gemeente Deventer, is gelegen op een locatie in een landschapstype dat in de Omgevingsvisie (2019) als kansrijk wordt gezien en de plannen zijn uitgewerkt conform de Uitgangspunten zonneparken Deventer (2019). De omgeving heeft kunnen participeren. Hoewel dit niet tot draagvlak voor het plan heeft geleid, is naar aanleiding van de participatie het plan ten aanzien van de landschappelijke inpassing aangepast. Conform de

gesloten anterieure overeenkomst blijft initiatiefnemer zich inzetten voor lokaal eigenaarschap. Het plan voldoet aan de overgangsregeling voor grondgebonden zonneparken in de Omgevingsverordening Overijssel 2024. De gemeenteraad heeft met de "Lijst van gevallen waarvoor bindend advies van de raad vereist is" bepaald dat een advies van de raad nodig is voor het verlenen van omgevingsvergunningen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA's) voor "het realiseren van voorzieningen voor het grootschalig opwekken van (duurzame) energie, zoals windturbines, grondgebonden zonnevelden, waterstofproductie- en opslag en biomassacentrales". Zonnepark Bussinksweg is zo'n voorziening, zodat een advies van de raad nodig is.

Beoogd resultaat Een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, namelijk het oprichten en voor een periode van 25 jaar exploiteren van een zonnepark met energieopslagsysteem op een perceel aan de Bussinksweg (ongenummerd, tussen 1 en 3) te Bathmen. Met project wordt een bijdrage geleverd aan het RES-bod van Deventer voor RES West-Overijssel. Als gevolg van toepassing van een energieopslagsysteem in combinatie met afspraken met de netbeheerder verergert netcongestie niet. Om de omgevingsvergunning te kunnen verlenen is een positief bindend advies van de gemeenteraad nodig.

Kader * Omgevingswet * Anterieure overeenkomst zonnepark Bussinksweg (nota 2025-486) * Omgevingsverordening Overijssel 2024 * RES 1.0 * Omgevingsvisie Deventer (2019) * Uitgangspunten zonneparken Deventer (2019) * Beleidskader Ondersteuning lokale energie-initiatieven (raadsbesluit 17 september 2025) * Subsidieverordening ondersteuning lokale energie-initiatieven gemeente Deventer (raadsbesluit 17 september 2025) * Verordening lokaal eigendom bij grootschalige energie-opwek gemeente Deventer (raadsbesluit 17 september 2025)

Argumenten ten behoeve van de raad Algemeen Deventer streeft ernaar om in 2030 de CO2-uitstoot met 55% te hebben verminderd ten opzichte van 1990. In 2050 draagt Deventer bij aan de landelijke ambitie om klimaatneutraal zijn. Landelijk wordt gestreefd nul netto CO2-uitstoot in 2050. Voor Deventer houdt dat in dat we het gebruik van fossiele brandstoffen voor verwarmen, koken, productie van stroom, industriële processen en vervoer tot een minimum willen beperken. Dat we toewerken naar een nagenoeg fossielvrije samenleving. Onderdeel van deze opgave is het opwekken van duurzame energie, zoals zonne-energie. Het is daarom denkbaar om in de groene omgeving zonnevelden te realiseren, mits deze landschappelijk goed zijn ingepast en mits er voldoende zicht is op aansluiting op het energienet en voldoende capaciteit op het energienet om de energie van het zonneveld in ontvangst te nemen. In RES 1.0 zet Deventer in op het jaarlijks opwekken van 212 GWh duurzame energie in 2030, waarvan 63 GWh zonne-energie afkomstig van andere bronnen dan daken van woningen. Het genoemde doel wordt momenteel niet gehaald (tussenstand 2025 is 40 GWh). Zonnepark Bussinksweg levert met een verwachte jaarlijkse opwek van 2,49 GWh een bescheiden maar noodzakelijke bijdrage aan de RES-doelstellingen.

Zonnepark Bussinksweg is gelegen op de rand van het oude hoevenlandschap en het jonge ontginningenlandschap. Met name het jonge ontginningenlandschap wordt in de Omgevingsvisie Deventer (2019) gezien als kansrijk voor het realiseren van energielandschappen. Het plan is uitgewerkt conform de Uitgangspunten zonneparken Deventer (2019) en de Kwaliteitsimpuls zonneparken (art. 4.106 Omgevingsverordening Overijssel 2024). Een zonnepark, ook het zonnepark Bussinksweg, heeft in het algemeen geen overlast voor de omgeving tot gevolg. Er is geen sprake van geluidhinder, geurhinder of een verminderde luchtkwaliteit. Het aantal vervoersbewegingen is naar verwachting beperkt. Zonnepanelen zijn geen risicovolle installaties. Hinder als gevolg van schittering wordt beperkt door de oriëntatie van de zonnepanelen op het zuiden (waar slechts één woning gelegen is) en de hoek waaronder zij geplaatst zijn (15 graden), en verder afschermende beplanting. De batterij is mogelijk een risicobron, maar is op voldoende afstand geplaatst van de dichtst bij gelegen woning (meer dan 50 m). Rondom het plangebied is sprake van 10 à 15 (agrarische bedrijfs)woningen. Deze zijn gelegen op afstanden variërend van ca. 70 m tot ca. 400 m. De meeste woningen liggen op afstanden van 200 m en verder.

Als gevolg van de betrekkelijk kleine omvang van het zonnepark, de landschappelijke inpassing ervan, de deels lage ligging van het plangebied en de diverse landschapselementen in de omgeving (o.a. laanbeplanting en houtwallen) die het rechtstreekse zicht beperken, kan gesteld worden dat er slechts beperkt sprake is van hinder voor de omgeving als gevolg van het zonnepark (uitzicht en schittering). Hoewel draagvlak in de omgeving geen vereiste is, heeft initiatiefnemer in de planvorming voldoende rekening gehouden met de belangen van omwonenden. Tegelijk wordt met dit plan een bijdrage geleverd aan het voldoen aan RES 1.0. Daarom kan aan dit plan medewerking verleend worden. Resultaten intentiefase Op basis van de eerder gesloten intentieovereenkomst zijn de plannen voor het zonnepark verder uitgewerkt. Een specifiek vereiste daarbij was het niet verergeren van netcongestie. Daarnaast was er een inspanningsverplichting tot het realiseren van minimaal 50% lokaal eigendom. Ook is de haalbaarheid onderzocht, met aandacht voor procesparticipatie van de omgeving. Uitwerking plannen algemeen Het plan is uitgewerkt in een zuidopstelling van de zonnepanelen. Het plangebied wordt doorkruist door enkele gasleidingen; hier worden geen zonnepanelen aangebracht. Het plangebied wordt landschappelijk ingepast met nieuwe houtwallen en het versterken van bestaande houtwallen.

Als aanvullende kwaliteitsimpuls wordt kruidenrijk grasland gerealiseerd ter plaatse van de gasleidingen en worden poelen gerealiseerd. Netcongestie Initiatiefnemer heeft op dit moment een Aansluitings- en Transportovereenkomst (ATO) met de netbeheerder, Enexis. Hiervoor heeft initiatiefnemer een aanbetaling moeten doen. De aansluiting als zodanig kan op zich gerealiseerd worden; voor de capaciteit voor het daadwerkelijk transporteren van stroom staat initiatiefnemer op een wachtlijst. Het plan voorziet echter in een energieopslagsysteem (EOS, oftewel een batterij). Hierin kan de opgewekte stroom tijdens piekmomenten worden opgeslagen en komt dit niet op het net. Door aan bepaalde voorwaarden te voldoen kan het energieopslagsysteem worden aangemerkt als netcongestieverzachter. Hierdoor kan Enexis maatschappelijke prioriteit toekennen (deze mogelijkheid bestaat pas sinds eerder dit jaar) aan de ontwikkeling en zo het toekennen van

transportcapaciteit naar voren halen. In de anterieure overeenkomst met initiatiefnemer is vastgelegd dat het energieopslagsysteem aan de voorwaarden voor netcongestieverzachting zal voldoen. Om onderling te regelen dat Enexis het energieopslagsysteem van initiatiefnemer zal kunnen gebruiken als netcongestieverzachter, moeten afspraken worden vastgelegd in een zogenaamd Capaciteitssturend Contract (CSC). Partijen zijn nog in gesprek over de technische details hiervan, waarbij Enexis eerst nog onderzoekt wat de behoeften zijn van het lokale en regionale spanningsnet. Aangezien het in het belang van zowel initiatiefnemer als Enexis is om dit contract te sluiten, is het eerder de vraag wanneer het contract gesloten wordt dan of het contract gesloten wordt. Aan de kant van initiatiefnemer bestaat in ieder geval de bereidheid om het contract zo spoedig mogelijk te ondertekenen. Hiermee is aannemelijk dat de ontwikkeling netcongestie niet zal verslechteren (en zelfs zal verzachten) waarbij verder de verwachting is dat de afspraken tussen initiatiefnemer en Enexis voor 1 januari 2030 zullen zijn vastgelegd. Lokaal eigendom Vrij Op Naam heeft zich in de intentiefase ingespannen om lokaal eigendom te realiseren. Daartoe heeft Vrij Op Naam gesprekken gevoerd met o.a. een buurtvereniging en Noaber Energie.

De buurtvereniging heeft aangegeven geen ruimte te hebben om een rol te pakken in de exploitatie van het zonnepark. Noaber Energie had tot voor kort geen financiële ruimte om deel te nemen aan dit project, maar dankzij ondersteuning van de gemeente (Subsidieverordening Ondersteuning lokale energie initiatieven gemeente Deventer, nota 2025-457) heeft Noaber wel zicht op financiële ruimte. Vrij Op Naam en Noaber gaan verder in gesprek. Verder biedt Vrij Op Naam in ieder geval aan dat omwonenden een Paneel Op Naam kunnen verwerven en zo mee kunnen profiteren van het zonnepark. Om een en ander te borgen bevat de anterieure overeenkomst een verplichting voor Vrij Op Naam om zich ook na het sluiten van de anterieure overeenkomst en na het verlenen van de omgevingsvergunning te blijven inzetten voor lokaal eigendom. Haalbaarheid algemeen Uit oogpunt van milieu, landschap, archeologie, bereikbaarheid en natuur zijn er geen bezwaren tegen het zonnepark. Hinder door lichtschittering wordt tegengegaan door de oriëntatie van de zonnepanelen, de lichte hoek (15 graden) waaronder zij geplaatst worden en de afscherming met een houtwal. Uit oogpunt van externe veiligheid is het energieopslagsysteem relevant, dit wordt echter op voldoende afstand van woningen geplaatst (minimaal 50 m).

Participatie Initiatiefnemer heeft de omgeving van het beoogde zonnepark laten participeren bij de planvorming. Dit is gebeurd op basis van het bij de intentieovereenkomst met de gemeente opgenomen participatieplan. De omwonenden zijn in dat kader in de gelegenheid geweest hun bezwaren naar voren te brengen en mee te denken in de vormgeving van het zonnepark en de landschappelijke inpassing. Enkele omwonenden hebben ook rechtstreeks aan de gemeente, dus buiten de door initiatiefnemer georganiseerde participatie om, hun bezwaren kenbaar gemaakt. Het bezwaar is voornamelijk de aantasting van het landschap, en ondersteunende argumenten zoals dat niet voldaan wordt aan de eisen van lokaal eigendom, onvoldoende participatie heeft plaatsgevonden en draagvlak in de omgeving ontbreekt. Naar aanleiding van de participatie is het plan voorzien van goede landschappelijke inpassing, waaronder een flinke houtsingel aan de westkant van het plangebied.

Draagvlak Uit het participatieproces is gebleken dat de plaatselijke draagvlak voor het plan gering is. Het bevoegd gezag moet echter zijn eigen afweging maken over het plan. Zoals hiervoor beschreven is bij het planontwerp rekening gehouden met omwonenden. Tegelijk draagt het plan bij aan het voldoen aan RES 1.0. Daarom kan medewerking worden verleend aan het plan. Omgevingsverordening Overijssel De Omgevingsverordening Overijssel staat sinds oktober 2024 geen nieuwe, grote zonneparken toe. Er is een overgangsregeling opgenomen die mogelijk maakt dat lopende ontwikkelingen onder voorwaarden door kunnen. Het gaat om concrete initiatieven * waarvoor het bevoegd gezag vóór 13 oktober 2023 met een positief principebesluit schriftelijk verklaard heeft dat medewerking verleend zal worden aan het initiatief en * mits verzekerd is dat het project uiterlijk 1 januari 2030 gerealiseerd zal zijn. Een positief principebesluit voor zonnepark Bussinksweg is op 28 september 2023 namens uw college afgegeven. Omwonenden zijn het daar niet mee eens. Zij stellen dat het principebesluit is verlopen, omdat daarin een termijn 6 maanden genoemd wordt. Wij delen dit standpunt van omwonenden niet. De genoemde termijn van 6 maanden is een termijn waarbinnen de gemeente een ander standpunt kan innemen dan in de brief vermeld, als gewijzigde inzichten daartoe leiden.

De inzichten zijn echter niet gewijzigd, zo moge blijken uit de hiervoor weergegeven belangenafweging. Omwonenden vinden verder dat het principebesluit overhaast is genomen en slecht is voorbereid. Ook dit standpunt delen wij niet. In het principebesluit worden geen conclusies getrokken maar wordt een eerste beoordeling gegeven, op basis van de op dat moment voorliggende en bekende informatie. Het principebesluit is vervolgens startpunt geweest voor een verder traject waarin initiatiefnemer in samenspraak met de gemeente de plannen heeft uitgewerkt en de haalbaarheid heeft onderzocht. Dit heeft geleid tot de plannen die bij dit voorstel met de voorliggende anterieure overeenkomst aan uw college zijn voorgelegd. Ten overvloede wordt opgemerkt dat een principebesluit geen formeel besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht is, en daar geen rechten aan kunnen worden ontleend (in positieve noch negatieve zin). Aan de (concept) omgevingsvergunning is de voorwaarde verbonden dat het project uiterlijk 1 januari 2030 gerealiseerd moet zijn. Dit betreft niet alleen de feitelijke realisatie van het zonnepark (inclusief de landschappelijke inpassing) maar ook het in werking zijn ervan. Conclusie Het plan is voldoende uitgewerkt en de haalbaarheid is onderbouwd. Het plan is haalbaar.

Daarbij wordt overwogen dat het belang van de opwek van duurzame energie in dit geval zwaarder weegt dan andere belangen. Met de belangen van omwonenden is bij de planvorming rekening gehouden. Het plan voldoet aan de Omgevingsverordening Overijssel en aan gemeentelijk beleid. Provincie en waterschap hebben geen bezwaren. Procedure Het college heeft besloten op deze procedure niet de uitgebreide voorbereidingsprocedure (afd. 3.4 Algemene wet bestuursrecht) toe te passen. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is ook voor aanvragen om omgevingsvergunning voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten standaard de reguliere procedure van 8 weken van toepassing. Op verzoek van, of met

instemming van de initiatiefnemer kan de uitgebreide voorbereidingsprocedure van toepassing worden verklaard. Ook kan de uitgebreide voorbereidingsprocedure van toepassing worden verklaard bij plannen die aanzienlijke gevolgen (kunnen) hebben op de fysieke leefomgeving en waartegen naar verwachting verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben. In het voorliggende geval hebben omwonenden verzocht om toepassing van de uitgebreide voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Het niet toepassen van de uitgebreide voorbereidingsprocedure behoeft in principe geen besluit en geen onderbouwing. Er is geen gemeentelijk beleid over het toepassen van de uitgebreide voorbereidingsprocedure bij het verlenen van omgevingsvergunningen voor BOPA's. In het voorliggende geval heeft initiatiefnemer ook niet om het toepassen van de uitgebreide voorbereidingsprocedure gevraagd. Aangezien in dit geval door omwonenden expliciet is verzocht om toepassing van de uitgebreide voorbereidingsprocedure, heeft het college besloten dit verzoek af te wijzen en niet de uitgebreide voorbereidingsprocedure toe te passen. De wettelijk als hoofdregel voorgeschreven reguliere voorbereidingsprocedure is dan van toepassing. Onderbouwing hiervoor is het volgende.

Allereerst is geen sprake van een activiteit die aanzienlijke gevolgen heeft of kan hebben voor de fysieke leefomgeving. Zoals hiervoor onderbouwd is de ruimtelijke uitstraling van het beoogde zonnepark beperkt. Er zijn nauwelijks externe effecten en de effecten die er zijn, zijn beperkt. Zo bezien wordt niet voldaan aan een van de wettelijke voorwaarden voor het toepassen van de uitgebreide voorbereidingsprocedure (zonder instemming van de aanvrager). Initiatiefnemer heeft de omgeving van het beoogde zonnepark laten participeren bij de planvorming. Dit is gebeurd op basis van het bij de intentieovereenkomst met de gemeente opgenomen participatieplan. De omwonenden zijn in dat kader in de gelegenheid geweest hun bezwaren naar voren te brengen en mee te denken in de vormgeving van het zonnepark en de landschappelijke inpassing. Enkele omwonenden hebben ook rechtstreeks aan de gemeente, dus buiten de door initiatiefnemer georganiseerde participatie om, hun bezwaren kenbaar gemaakt. Het bezwaar is voornamelijk de aantasting van het landschap, en ondersteunende argumenten zoals dat niet voldaan wordt aan de eisen van lokaal eigendom, onvoldoende participatie heeft plaatsgevonden en draagvlak in de omgeving ontbreekt. Naar verwachting zal het toepassen van de uitgebreide voorbereidingsprocedure geen nieuwe inzichten opleveren.

Betrokken partijen en participatie Provincie Overijssel De provincie heeft laten weten dat het plan voldoet aan het provinciaal beleid voor zonneparken op landbouwgronden. Het initiatief valt binnen de overgangsregeling in de Omgevingsverordening. Waterschap Drents Overijsselse Delta Er is ook overleg geweest met het waterschap over de wateropgave van de ontwikkeling. Uit het overleg is naar voren gekomen dat er enkele poelen worden aangelegd om extra berging te realiseren. Daarnaast is de bereikbaarheid van de watergang geborgd. Het waterschap is dan ook akkoord met het plan. Participatie De omwonenden zijn betrokken bij de voorbereiding van het plan. Er zijn meerdere bijeenkomsten georganiseerd waar alle omwonenden uit de omgeving voor uitgenodigd zijn. Bij de bijeenkomsten zijn de plannen gepresenteerd en heeft men kunnen meedenken in de landschappelijke inpassing en financiële participatie in de exploitatiefase. Tijdens de bijeenkomsten is vooral gebleken dat een aantal omwonenden tegen de ontwikkeling zijn. De bijeenkomsten hebben deze

tegenstand niet weggenomen, maar men is wel betrokken geweest bij de voorbereiding en Vrij Op Naam heeft de reacties van omwonenden ook zoveel als mogelijk meegenomen in de uitwerking van het inpassingsplan. Enkele omwonenden hebben ook rechtstreeks aan de gemeente, dus buiten de door initiatiefnemer georganiseerde participatie om, hun bezwaren kenbaar gemaakt. Het bezwaar is voornamelijk de aantasting van het landschap, met ondersteunende argumenten zoals dat niet voldaan wordt aan de eisen van lokaal eigendom en provinciale regelgeving, onvoldoende participatie heeft plaatsgevonden en draagvlak in de omgeving ontbreekt. Verder zijn er gesprekken gevoerd met o.a. een buurtvereniging en Noaber Energie om invulling te geven aan het aspect lokaal eigenaarschap. De buurtvereniging heeft aangegeven geen ruimte te hebben om een rol te pakken in de exploitatie van het zonnepark. Noaber Energie had tot voor kort geen financiële ruimte om deel te nemen aan dit project, maar dankzij ondersteuning van de gemeente (Subsidieverordening Ondersteuning lokale energie initiatieven gemeente Deventer, nota 2025-457) heeft Noaber wel zicht op financiële ruimte. Vrij Op Naam en Noaber gaan verder in gesprek.

Financiële consequenties De plannen worden uitgevoerd voor rekening en risico van de initiatiefnemer. In de anterieure overeenkomst is het verhaal van gemeentelijke kosten geregeld. Alle gemeentelijke kosten, inclusief planschade, komen voor rekening van initiatiefnemer.

Betrokkenheid raad De gemeenteraad heeft met de "Lijst van gevallen waarvoor bindend advies van de raad vereist is" bepaald dat een advies van de raad nodig is voor het verlenen van omgevingsvergunningen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA's) voor "het realiseren van voorzieningen voor het grootschalig opwekken van (duurzame) energie, zoals windturbines, grondgebonden zonnevelden, waterstofproductie- en opslag en biomassacentrales". Zonnepark Bussinksweg is zo'n voorziening, zodat een advies van de raad nodig is.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris,

de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König