2025-791 Raadsvoorstel Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027 - 2029 Wethouder Elferink, 2025-791 7-10-2025 DEV-CCL

Inleiding Hierbij bieden wij u ter behandeling de ontwerp programmabegroting 2026 aan, inclusief de meerjarenramingen 2027 tot en met 2029. In de programmabegroting maken we concreet wat we in 2026 willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dat mag kosten. Ieder jaar biedt het college een programmabegroting aan. Dit is een uitwerking van de richting die de raad heeft meegegeven bij de perspectiefnota 2026 - 2029. Ook de effecten van de meicirculaire en actuele (majeure) ontwikkelingen zijn meegenomen. Bij de perspectiefnota hebben we gemeld dat we scherp aan de wind varen. Bij de meerjarenbegroting 2026 – 2029 moeten we nog meer onze buffers aanspreken. We onttrekken een deel van de eenmalige lasten uit de algemene reserve en zetten meer onze stelposten in. We zetten onder andere in: Een deel van de toekomstige eigen bijdrage jeugd, een deel van onze ruimte onder het BCF plafond en een deel van ons structureel renteresultaat. Dit zijn opties die we liever niet inzetten, maar op deze manier kunnen we wel op de ingeslagen weg uit de Perspectiefnota verder gaan. Door de inzet "buffers", hoeven we niet te bezuinigen. We verwachten dat er voor jeugd vanaf 2028 weer extra rijksmiddelen volgen, wat betekent dat we weer iets financiële ruimte krijgen. De nu ingezette buffers willen we dan ook weer aanvullen zodra het nodig is.

Raadsvoorstel 1. De programmabegroting 2026 vast te stellen 2. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2027 t/m 2029 3. De mutaties in de reserves (stortingen en onttrekkingen) conform de staat van reserves en voorzieningen vast te stellen. 4. De uitgaven voor investeringen zoals opgenomen in de paragraaf uitbreidingsinvesteringen te autoriseren. 5. Een voorziening (Functioneel Leeftijd Ontslag) FLO veiligheidsregio in te stellen 6. Een bedrag van € 10,6 miljoen te onttrekken uit de algemene reserve en te storten in de reserve groei van Deventer 7. De realisatiestimulans over 2025 en komende jaren te storten in de reserve groei van Deventer en primair te gebruiken als dekking voor de gemeentelijke (co-)financiering van projecten. 8. De investeringsopgaven Wechelerhoek, ongelijkvloerse kruisingen v. Oldenielstraat, en de Kien fietsparkeren station Noord te prioriteren binnen de strategische investerings agenda. 9. Het project renovatie de Scheg te plaatsen op de lijst van projecten, waarop de leidraad "Grote projecten" van toepassing is en te laten vallen onder de verkenningsfase en het project Marke Zuid (school/sporthal) van de lijst "Grote projecten" af te halen. 10. De restantbedragen uit de stelpost accres en nieuw beleid toe te voegen aan de stelpost autonome ontwikkelingen en de stelposten acces en nieuw beleid vervolgens op te heffen.

Kern raadsvoorstel Algemeen beeld uitkomst begroting 2026 en meerjarenbegroting 2027-2029 In het bestuursakkoord is afgesproken dat de gemeente een solide financiële huishouding voert met een structureel sluitende jaar- en meerjarenbegroting 2026-2029. Het college heeft de raad voorgesteld om de beleidsnota risicomanagement vast te stellen. Hierin staat onder andere dat we gaan werken met een minimaal weerstandsniveau van 1,5. Naar verwachting besluit de raad hierover voor de aangeboden begroting 2026 - 2029. Dit principe is gehanteerd bij het opstellen van deze begroting. Financieel

In de programmabegroting staan de beleidsvoornemens en de uitgaven en inkomsten van de gemeente Deventer voor 2026 vermeld. De begroting is een uitwerking van de onderwerpen uit de perspectiefnota, een aantal moties (met een financieel effect), autonome ontwikkelingen en knelpunten in bestaand beleid. Met alleen de uitwerking van de onderwerpen uit de perspectiefnota en enkele knelpunten hadden we relatief eenvoudig een sluitend perspectief kunnen aanbieden. We constateren dat de ontwikkeling van de kosten van de jeugdhulp nog meer stijgen dan eerder voorzien bij de 1e tussentijdse rapportage 2025. Gemeenten kampen landelijk met flinke tekorten. Het Rijk compenseert hiervoor gemeenten. Voor de jaren 2026 en 2027 ontvangt Deventer in totaal € 18 mln. Over de compensatie over de jaren 2023 en 2024 informeren we u via de tweede tussenrapportage. Vanuit de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 treffen Rijk en gemeenten verder maatregelen om de uitgaven te beheersen. Meerjarig kunnen we deze ontwikkeling niet negeren en hebben de raming voor jeugdzorg opgehoogd met structureel € 3 miljoen. De exacte extra kosten zijn nog onduidelijk en naar aanleiding van de perspectiefnota zijn er acties gezet op begrotingsoptimalisaties jeugdzorg die ook betrekking hebben op de extra kosten jeugdzorg. Een bedrag van € 3 miljoen structureel opnemen in de begroting achten we voor nu redelijk.

Sluitende begroting Om een sluitende begroting aan te bieden hebben we hiervoor buffers moeten inzetten. Dit betreft 50% van de toekomstige eigen bijdrage jeugd, 50% van onze ruimte onder het BTW Compenatie Fonds (BCF) plafond, 20% van ons structureel renteresultaat en we onttrekken conform de meegegeven richting bij de perspectiefnota een deel van de eenmalige lasten uit de algemene reserve en tot slot zetten we meer onze stelposten in. In het hoofdstuk financiën van de begroting, zetten we dit overzichtelijk uiteen. Het zijn opties die we liever niet inzetten, echter we maken de keus om op de ingeslagen weg uit de Perspectiefnota verder te gaan, waarbij we zoveel mogelijk proberen onze ambities te realiseren. Hierdoor hoeven we niet te bezuinigen. Dit zou zonde zijn. Immers we verwachten dat er voor jeugd vanaf 2028 weer extra rijksmiddelen volgen, wat betekent dat we weer iets financiële ruimte krijgen. De nu ingezette buffers willen we dan ook weer aanvullen zodra het mogelijk is. Strategische Investerings Agenda Bij de behandeling van de perspectiefnota is ook de strategische investerings agenda (SIA)vastgesteld. Na vaststelling van de perspectiefnota hebben zich drie kansen voorgedaan voor een aanvullende bijdrage vanuit het Rijk voor de volgende opgaven: Wechelerhoek, Ongelijke kruisingen van Oldenielstraat en opgaven rondom het station.

In het hoofdstuk Strategische Investerings Agenda is dit nader toegelicht. We stellen voor dat de gemeenteraad deze opgaven prioriteert, zodat we bij honorering van één of meerdere subsidie aanvragen verder kunnen werken aan een sluitende business case. De aanvragen zijn gedaan onder voorbehoud van besluitvorming van de raad. De raad wordt meegenomen in een eventueel verder vervolg in de vorm van een raadsvoorstel met een verdiepende uitwerking op inhoud en financiën.

Beoogd resultaat Door de begroting vast te stellen stelt de gemeenteraad het beleidsinhoudelijke en financieel kader voor 2026 vast, waarmee het college toestemming heeft om de middelen uit te geven aan de afgesproken taken.

Kader Bij de opstelling van de begroting is rekening gehouden met de desbetreffende bepalingen van de Gemeentewet, de Financiële verordening Deventer en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Argumenten ten behoeve van de raad

Argumenten voor: De begroting is een uitwerking van de richting die de gemeenteraad heeft meegegeven bij de perspectiefnota 2026 - 2029, inclusief de meicirculaire en nieuwe ontwikkelingen die zich in de tussentijd hebben voorgedaan. Argumenten tegen: Het college spreekt teveel de buffers en reserves aan. Hierdoor houdt de gemeente minder ruimte om eventuele tegenvallers op te vangen. 1.1 De gemeenteraad autoriseert de begroting De gemeenteraad autoriseert de begroting op het niveau van het programma. Dit is het niveau waarop de raad de begroting autoriseert gegeven het budgetrecht van de raad. Per programma is in de basisbegroting een nadere verdeling gemaakt, de taakvelden. Dit is het autorisatieniveau voor het college. 2.1 Meerjarenraming De meerjarenraming wordt niet door de gemeenteraad geautoriseerd. Het college biedt jaarlijks, conform artikel 190 van de Gemeentewet, de raad een begroting aan en een meerjarenraming met toelichting voor ten minste drie op het begrotingsjaar volgende jaren. De raad stelt de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient (artikel 191 Gemeentewet). Dit betekent dat de raad in 2025 de begroting 2026 vaststelt en kennisneemt van de meerjarenraming 2027 t/m 2029.

3.1 De gemeenteraad stelt de mutaties in de reserves vast conform de staat van reserves en voorzieningen In feite gebeurt dit al door besluitpunt 1, waarbij de gemeenteraad de begroting vaststelt. Omdat er best een behoorlijk beroep op de algemene reserve wordt gedaan, overigens conform ingezette richting van de perspectiefnota, is deze wel opgenomen als separaat besluitpunt. Expliciet worden er bijvoorbeeld eenmalige kosten ter hoogte van 7,9 miljoen over de jaren 2026 tm 2029 gebracht om structurele ruimte in het financieel kader te creëren. Ook storten we vanuit de algemene reserve € 3,4 miljoen in de in te stellen voorziening Functioneel Leeftijds Ontslag (FLO) Veiligheidsregio. 4.1 De raad autoriseert de uitgaven voor investeringen Door de uitgaven opgenomen in de paragraaf uitbreidingsinvesteringen te autoriseren heeft het college de bevoegdheid om deze investeringen uit te voeren. 5.1 Een voorziening (Functioneel Leeftijd Ontslag) FLO Veiligheidsregio in te stellen. Het instellen van een voorziening is een bevoegdheid van de raad. Met dit besluit stelt de raad de voorziening FLO in om toekomstige lasten rechtmatig te dekken.

We hebben voorgesteld bij de perspectiefnota om de structurele lasten uit de meerjarenbegroting te halen ten gunste van het meerjarig financieel kader en de benodigde bijdrage FLO vanuit de algemene reserve voor een bedrag van € 3,4 miljoen te doteren aan de voorziening FLO. 6.1 Een bedrag van € 10,6 miljoen onttrekken uit de algemene reserve en toevoegen aan de reserve groei van de Deventer Bij de perspectiefnota is de strategische investeringsagenda vastgesteld. Daarbij zijn ook de investeringsopgaven Centrum &Schil en Keizerslanden geprioriteerd, omdat hiervoor versnellingsgelden beschikbaar zijn. De investeringsopgave Centrum & Schil heeft nog een tekort van € 10,6 miljoen. Door deze € 10,6 miljoen te doteren aan de reserve groei van Deventer is er voldoende dekking. Het college kan dan deze investeringsopgave verder uitwerken en bij u terugkomen om de uitgewerkte plannen te delen en hiervoor een krediet aan te vragen.

7.1 Realisatiestimulans middelen toevoegen aan de reserve groei van Deventer De Realisatiestimulans voorziet in extra ondersteuning aan gemeenten voor woningbouw in kwetsbare gebieden, voor het realiseren van zorggeschikte en geclusterde woningen en voor het versterken van de gemeentelijke uitvoeringskracht. Na ontvangst van de middelen zijn gemeenten vrij om de middelen in te zetten voor woningbouw. Door deze toe te voegen kunnen we ze gepland inzetten voor co-financiering van investeringsopgaven. Bijvoorbeeld voor dekking van de investeringsopgaven Wechelerhoek. In het hoofdstuk Strategische Investerings Agenda wordt dit nader toegelicht. 8.1 Toevoegen investeringsopgaven aan de strategische investeringsagenda (SIA) Om te kijken naar prioritering hebben we in de spelregels 3 criteria vastgesteld. Strategische relevantie, kansen voor cofinanciering en financiële haalbaarheid. Na vaststelling van de perspectiefnota hebben zich 3 kansen voorgedaan voor een aanvullende bijdrage vanuit het Rijk voor de volgende opgaven: Wechelerhoek, Ongelijke kruisingen van Oldenielstraat en opgaven rondom het station. In het hoofdstuk Strategische InvesteringsAgenda is dit nader toegelicht. We stellen voor dat de gemeenteraad deze opgaven prioriteert, zodat we bij honorering van één of meerdere subsidie-aanvragen verder kunnen werken aan een sluitende business case.

De aanvragen zijn gedaan onder voorbehoud van besluitvorming van de raad. De raad wordt meegenomen in een eventueel verder vervolg in de vorm van een raadsvoorstel(len) met een verdiepende uitwerking op inhoud en financiën. 9.1 Toevoegen en verwijderen grote projecten De raad bepaalt conform de leidraad grote projecten zelf welke grote projecten zij wil monitoren via de P&C cyclus. Via raadsvoorstel 2025-539, renovatie de Scheg heeft ingestemd dit project onder de leidraad grote projecten te laten vallen. Het project Marke Zuid zit in de realisatiefase. Hiervan stellen we voor deze af te schalen. Het nog te lopen risico heeft betrekking op de grondopbrengsten Marke Noord. Dit zien we als begrotingsrisico wat samenhangt met het project Marke Noord. We zien het niet als projectrisico. 10.1 De restantbedragen uit de stelpost accres en nieuw beleid toe te voegen aan de stelpost autonome ontwikkelingen en de stelposten acces en nieuw beleid vervolgens op te heffen. Op deze manier is het voor u duidelijk dat we met één stelpost te maken hebben, waarbij we ook conform een bestendige gedragslijn structureel niet meer inzetten dan de eerste jaarschijf en waarbij we zoveel mogelijk zorgen voor een financiële opbouw, zodat ook in latere jaren er weer een buffer wordt gevormd om autonome ontwikkelingen op te vangen.

Betrokken partijen en participatie -

Financiële consequenties De financiële uitkomsten zijn onder "kern raadsvoorstel" samengevat. In het hoofdstuk financiën treft u een samenvatting aan van het financieel beeld. De begroting 2026 en de meerjarenbegroting 2027 - 2029 zijn structureel financieel sluitend. Dit betekent dat de structurele lasten in deze jaren worden afgedekt met structurele baten.

Betrokkenheid raad De begroting wordt 9 oktober verstuurd naar de raad Op 10 oktober wordt de begroting gepubliceerd op het geld van Deventer Op 15 oktober is er een technische sessie voor raadsleden Op 21 oktober worden de technische vragen aangeleverd door raadsleden Op 27 oktober worden de technische vragen beantwoord aan de raad Op 29 oktober is er een beeldvormende raadstafel

12 november vindt behandeling van de begroting plaats (debat en besluitvorming) Na vaststelling wordt de begroting voor 15 november naar de Gedeputeerde Staten van Overijssel gestuurd, die toezichthouder is.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris,

de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König