2025-784 Raadsvoorstel Afwegingskader regionale brede welvaart

RAADSVOORSTEL Onderwerp

:

Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : :

Afwegingskader regionale brede welvaart voorleggen aan de raad t.b.v. de analyse ontwikkelperspectief Wethouder Wijnhoud, 2025-784 30-09-2025 DEV-RE-RO

Inleiding Rijk en regio hebben op 7 november 2024 afgesproken samen een integrale verstedelijkingsstrategie voor de regio in 2050 op te stellen (afspraak Bestuurlijke Overleg Leefomgeving 2024). Het Ontwikkelperspectief 2050 beantwoordt de hoofdvraag van de verstedelijkingstrategie: “Op welke manier kan het accommoderen van de verstedelijkingsopgave ook leiden tot het versterken van de Brede Welvaart in de regio Stedendriehoek in 2050?”. Op weg naar besluitvorming over het Ontwikkelperspectief (najaar 2026) wordt rond de jaarwisseling de variantenstudie ter consultatie voorgelegd aan raden, staten en waterschapsbesturen. Om de varianten te vergelijken in hun effect worden diverse hulpmiddelen gebruikt. De effecten op de leefomgeving worden bijvoorbeeld getoetst aan de hand van het ‘Dashboard verstedelijking’ (zie link voor meer informatie). Een ander hulpmiddel is het ‘Afwegingskader Regionale Brede Welvaart, brede welvaart als denkkader en hulpmiddel voor keuzes in varianten’ (hierna: afwegingskader). Hierin zijn twaalf aspecten voor brede welvaart, specifiek voor de regio Stedendriehoek opgenomen. Met deze aspecten kunnen de ruimtelijke en maatschappelijke effecten van de varianten in beeld worden gebracht. Tijdens de verschillende sessies op de regiodagen hebben de bestuurders van de acht gemeenten hierover het gesprek gevoerd.

Het is van belang dat alle partijen in de samenwerking kunnen instemmen met het afwegingskader. Daarom ligt het afwegingskader nu ter instemming in het college, op 1 oktober ter instemming van het algemeen bestuur Regio Stedendriehoek. Ook de provincies en waterschappen wordt gevraagd in te stemmen met het afwegingskader. Bij het bepalen van de aspecten van brede welvaart hebben de gemeenteraden, naast de andere partners, een belangrijke rol. Tijdens de raadsconferentie op 13 mei 2025 hebben de aanwezige raadsleden input meegegeven op het thema brede welvaart en het afwegingskader (zie link voor een terugblik). De raden worden gevraagd om uiterlijk 1 december a.s. een oordeel te geven over het afwegingskader, zodat zij inhoudelijk richting kunnen geven aan het verdere proces. Aan de gemeenteraden wordt gevraagd: ‘Herkent u zich in de aspecten voor brede welvaart voor de regio als weergegeven in drie dimensies en onderliggende hoofdaspecten van het afwegingskader?’. Eventuele reacties vanuit de partijen, waaronder de gemeenteraden, worden verwerkt, waarna het bestuurlijk overleg Rijk-regio het afwegingskader definitief vaststelt. Wanneer reacties niet worden overgenomen, wordt dit nader toegelicht.

Raadsvoorstel 1. De in het Afwegingskader Regionale Brede Welvaart benoemde dimensies en hoofdaspecten te onderschrijven; 2. Geen zienswijze in te dienen op het Afwegingskader bij de Regio Stedendriehoek.

Kern raadsvoorstel De raden worden gevraagd om uiterlijk 1 december a.s. een oordeel te geven over het Afwegingskader regionale brede welvaart, zodat zij inhoudelijk richting kunnen geven aan het verdere proces om te komen tot een ontwikkelperspectief voor de verstedelijkingsstrategie 'Verstedelijking in Balans'.

Beoogd resultaat

Met het afwegingskader Regionale Brede Welvaart wordt de groeiopgave van de regio Stedendriehoek geanalyseerd vanuit een perspectief van zowel economisch, maatschappelijk en duurzaam oogpunt. Dit geeft inzicht in de effecten van de mogelijke groeirichtingen van ruimtevragen voor wonen, werken en mobiliteit in balans met groen, water en klimaat.

Kader * Regio Arrangement 2023 * Contourenschets 2024

Argumenten ten behoeve van de raad Wat houdt het afwegingskader in? Het afwegingskader is een instrument om richting en betekenis te geven aan ruimtelijke keuzes in de verschillende varianten. We willen onze groei als regio inzetten voor het behoud en de versterking van de brede welvaart in onze regio. Het afwegingskader biedt structuur en taal om varianten inhoudelijk te vergelijken. Het maakt inzichtelijk waar maatschappelijke effecten botsen of elkaar versterken, maar berekent geen exacte uitkomst. Het afwegingskader is opgebouwd uit drie dimensies van brede welvaart, waarbij elke dimensie bestaat uit vier hoofdaspecten uitgewerkt in onderwerpen. In onderstaande tabel is dit weergegeven: Dimensie

Hoofdaspect

Voorbeelden van onderwerpen*

Sociaal

• •

Sociale veiligheid Gemeenschapsgevoel en culturele identiteit Welbevinden Demografische samenhang

Functiemenging, maatschappelijke en culturele voorzieningen, leefstijl en gezondheid, intergenerationele en culturele cohesie Groene leefomgeving, kwaliteit van lucht, bodem en water, voorzieningen, energie

• • Duurzame leefomgeving

• • • •

Groen en natuur Milieu en klimaat Ruimte en bereikbaarheid Duurzame energievoorzieningen

Economisch

• •

werkgelegenheid, concurrentiekracht, Economie & innovatie Onderscheidend vermogen van bestaanszekerheid, onderwijsaanbod de regio Woon- en werkklimaat Onderwijs en arbeidsmarkt

• •

* zie voor een totaal overzicht het afwegingskader zelf Waarom deze dimensies en aspecten van brede welvaart? Brede welvaart gaat in de kern over de kwaliteit van leven in het ‘hier en nu’ én ook ‘later’ en ‘elders’. Naast materiële welvaart gaat het vooral ook om niet-materiële behoeften, zoals gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, hoe we omgaan met elkaar en (on)veiligheid. Het Centraal Bureau voor de statistiek hanteert acht thema’s, die in essentie teruggebracht kunnen worden tot economische, sociale en duurzame dimensies van ontwikkeling. Dit algemene brede welvaartkader is generiek en vangt de specifieke regionale effecten van de varianten onvoldoende. Daarom is er een regio-eigen afwegingskader ontwikkeld. Daarbij is onder andere gekeken naar het inwonersperspectief. Dit is gebeurd aan de hand van eerdere onderzoeken door de provincies Gelderland (2023, Gelderland Panel) en Overijssel (2024, Brede Welvaart Monitor). De contouren van het afwegingskader bouwen voort op de rode draden uit de raadsconsultaties bij de Contourenschets Verstedelijking in Balans (eind 2024) en verdieping tijdens de raadsconferentie in het voorjaar (13 mei 2025).

Tijdens deze bijeenkomst is het algemene brede welvaartskader aangevuld met onderwerpen die voor de Stedendriehoek relevant zijn: meer nadruk op de balans tussen inwoners en arbeidsplaatsen, het behouden van talent en stimuleren van terugkeer, het

vergroten van het aandeel inwoners met een startkwalificatie, het vergroten van duurzame mobiliteit, het verkleinen van de afstand tot voorzieningen, het versterken van natuur, biodiversiteit en bodem, en het versterken van werken in de eigen regio. De dialoog, de prioritering en de vastgelegde notities vormde de basis voor de inhoudelijke lijn van het afwegingskader. Geen algemeen kader, maar maatwerk voor de regio en voor deze opgave. Hoe vindt toepassing van het afwegingskader plaats? Het afwegingskader wordt gebruikt om de varianten te vergelijken op hun effect op brede welvaart. Dit wordt gedaan door een expertpanel. Dit expertpanel bestaat uit een brede vertegenwoordiging vanuit de regio, aangevuld met externe expertise uit verschillende relevante disciplines. Daarmee wordt lokale en regionale kennis gecombineerd met een kritische blik door externe experts van buiten. Het expertpanel komt met een verslag met een beredeneerde en transparante duiding van de varianten. Het bevat geen advies over wat de best passende variant is, maar heeft een informerend karakter. De weging en prioritering is aan de politiek, in samenhang met de uitkomsten van andere hulpmiddelen waarmee naar varianten wordt gekeken, zoals het Dashboard verstedelijking.

Relatie met traject Omgevingsvisie Deventer 2024 Parallel aan dit traject in de regio werken we in Deventer aan een beleidsrijke actualisatie van onze omgevingsvisie. Het doel is om het ontwerp van de Omgevingsvisie medio december 2025 door uw raad te laten vaststellen en uiterlijk een jaar later, voor eind 2026, de Omgevingsvisie definitief te laten vaststellen. Ook voor het traject in de regio ligt het eindproduct, het Ontwikkelperspectief 2050, eind 2026 voor besluitvorming voor. Op inhoud kent het Ontwikkelperspectief een hoger abstractieniveau en wordt inhoud zoveel als mogelijk afgestemd met de inhoud van onze Omgevingsvisie. Als er koerswijziging van onze Omgevingsvisie wordt gevraagd op basis van het Ontwikkelperspectief, zal dit proces plaats vinden in een actualisatie van de Omgevingsvisie.

Betrokken partijen en participatie Rijk en regio werken samen aan het Ontwikkelperspectief 2050 voor Stedendriehoek. De regio omvat naast de 8 gemeenten ook de 2 provincies en de 3 waterschappen. Het afwegingskader Regionale Brede Welvaart is 1 van de bouwstenen voor de analyse van de variantenstudie als opmaat naar het Ontwikkelperspectief.

Financiële consequenties In dit regionale traject om te komen tot een ontwikkelperspectief trekken rijk en regio samen op. Er is een verdeelsleutel afgesproken waarbij alle partijen een structurele financiële bijdrage leveren. Onze gemeentelijke bijdrage is opgenomen in de programmabegroting. Het instemmen met het concept Afwegingskader Regionale Brede Welvaart heeft geen verdere financiële consequenties.

Betrokkenheid raad De gemeenteraad is in verschillende stappen in dit proces meegenomen: - Het Regioarrangement (2023) - De Contourenschets (2024) Daarnaast wordt de regiobrede Raadsadviescommissie actief betrokken bij de voortgang van het proces rond de verstedelijkingsstrategie. Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris,

de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König