2025-686-bijlage-Wijzigingen in de nota activeren en afschrijven
Tekst van het document
Wijzigingen in de nota activeren en afschrijven De nieuwe nota bevat wijzigingen ten opzichte van de vorige versie uit 2020. Deze zijn gebaseerd op de Nota materiele vast activa 2020 van de commissie BBV, de besluitvorming van de raad in de afgelopen jaren. De besluitvorming over vastgoed, kapitaalgoederen, onderwijshuisvesting en slim warmtenet zijn verwerkt in de nieuwe nota. Ook is de nota besproken met deskundigen uit de organisatie. Dit heeft geleid tot verduidelijking van de uitganspunten en spelregels. De nieuwe Nota activeren en afschrijven is compact en praktisch met directe vastlegging van beleid en procedures. Het biedt meer houvast, minder interpretatieruimte, en is strikter in de uitwerking van regels, procedures en uitzonderingen. Richtlijn 2020 bevatte meer context en beleidsmatige uitleg. De Richtlijn 2020 was qua omvang aanzienlijk uitgebreider dan de nieuwe Nota, hoewel die qua structuur en uitwerking soms gedetailleerder is. Onderwerp
Toelichting
Afschrijvingstermijnen
Nieuwe termijnen worden vastgesteld in overleg met deskundigen. Belangrijkste: vastgoed, slim warmtenet, kapitaalgoederen. Zie toelichting 1 en per activum de bijlage 1 van deze notitie.
Afschrijvingsmethode
Basis gelijk gehouden; annuïtaire methode expliciet benoemd voor riolering, gebouwen en ICT, of als door derden voorgeschreven. Zie toelichting 2.
Omvangscriterium
Omvangscriterium is niet gewijzigd ten opzichte van de huidige richtlijn, met uitzondering voor ICT-investeringen die ook onder de €25.000 geactiveerd worden. Zie punt 3.
Vastgoed
De uitgangpunten van de kadernota vastgoed zijn opgenomen in deze nota. Zie toelichting 4
Schoolgebouwen
De raadsbesluiten en de kadernota hebben geleid tot aanpassing afschrijvingstermijnen en voorstellen voor afschrijvingsmethode en restwaarde. Zie toelichting 5.
Circulair bouwen
Circulair bouwen kan leiden tot lagere kapitaallasten als de restwaarde hoog is. De voorwaarden voor het toepassen van restwaarden in het kader van circulair bouwen is opgenomen in de nota. Zie toelichting 6.
Grondexploitaties
De laatste notitie van de commissie BBV heeft geleid tot wijziging van de regels voor gronden met verschillende bestemmingen. Zie toelichting 7.
Uitzonderingen en aanvullingen
Meer specifiek benoemd: regels voor riolering, wegen, sloopkosten, lease, software, grondexploitaties, gehuurde panden, bijdragen aan derden, onderzoek en ontwikkeling. Zie de toelichting voor de inhoudelijke wijzigingen. Zie toelichting 8.
Redactionele wijzigingen Zie toelichting 9.
1. Wijzigingen afschrijvingstermijnen Sinds de vorige nota heeft de raad besluiten genomen over nieuwe activa en afschrijvingstermijnen. Deze zijn nu opgenomen in de nota. Daardoor is het niet meer nodig deze apart te noemen in de jaarrekening (onder waarderingsgrondslagen). Alle wijzigingen zijn opgenomen in de bijlage achteraan in deze notitie. De belangrijkste zijn:
Nieuwe activacategorie voor het Slim warmtenet Zandweerd. Sommige categorieën kleine vastgoedactiva vervallen en worden niet meer toegepast, op basis van de kadernota vastgoed. Op basis van de nota kapitaalgoederen zijn afschrijvingstermijnen aangepast waar deze te lang of te kort waren. Bij het vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan is besloten voor onderwijs een hogere norm voor duurzaamheid te hanteren en meer rekening te houden met toekomstige gebruikers. Daarom is gekozen voor een afschrijftermijn van 50 jaar in plaats van 40 jaar voor nieuwe onderwijsgebouwen. Voor andere activa is gekeken of de afschrijvingsduur aansluit bij de gebruiksduur. Dit heeft geleid tot enkele wijzigingen. Alle wijzigingen staan in de bijlage ‘bij het raadsvoorstel.
2. Afschrijvingsmethode De standaardmethode is de lineaire methode, deze is eenvoudig en sluit het beste aan bij de economische waarde. Hierbij blijft de jaarlijkse afschrijvingslast gelijk gedurende de afschrijvingsperiode waardoor de boekwaarde gelijkmatig daalt. De rentelast daalt hiermee ook elk jaar, zodat de totale kapitaallasten van het actief ook elk jaar daalt. Dit zijn vrijvallende kapitaallasten. Voor andere activacategorieën mag de annuïtaire methode worden gekozen, mits goed onderbouwd. Hierbij blijft de kapitaallast over de hele gebruiksduur gelijk. Voor sommige activacategorieën wordt deze methode al toegepast. Dit gebeurt bij
investeringen in riolering, zodat de kosten gebaseerde tarieven gelijkmatig ontwikkelen. In de kadernota vastgoed is besloten om bij nieuwe investeringen in eigen vastgoed ook de annuïtaire methode toe te passen. Dit hangt samen met de keuze voor kostprijsdekkende huur. Door de annuïtaire methode ontwikkelen de jaarlijkse lasten zich meer zoals de huur. Deze keuzes zijn opgenomen in de nota. Voor ICT wordt in de praktijk annuïtair afgeschreven. Dit zorgt voor een stabielere kapitaallast bij verschillende investeringen. Ook deze keuzes zijn opgenomen in de nota.
3. Het omvangscriterium Alleen activa met een minimale gebruiksduur of waarde worden geactiveerd (omvangscriterium). Zo worden bezittingen die geen relevant aandeel hebben in de balans niet geregistreerd. Voor ICT-investeringen wordt een uitzondering opgenomen in de nota. Het gaat vaak om veel kleine investeringen. Activeren wordt hier gebruikt om het budget gelijkmatiger in te zetten. Dit geeft meer inzicht in gemeentelijk bezit en koppelt het bezit aan een beheersysteem. Daarom worden ICT-investeringen wel geactiveerd, ook als ze lager zijn dan €25.000.
4. Kadernota vastgoed in deze richtlijnen In 2022/23 zijn de uitgangspunten en de kadernota vastgoed vastgesteld. Hierin staan wijzigingen die betrekking hebben op activeren en afschrijven. Deze zijn overgenomen in deze nota. Belangrijkste punten:
Geen componentenmethode meer bij vastgoed. Hierdoor vervallen enkele items uit de afschrijvingstabel. Vervanging van componenten wordt betaald uit de onderhoudsreserve. De vrijval van kapitaallasten wordt toegevoegd aan deze reserve. Restwaarde voor bedrijfsgebouwen – uitbreiding van de opties. o In de vorige nota werd altijd een restwaarde bepaald. o In de kadernota vastgoed is opgenomen voor nieuwe investeringen geen restwaarde te hanteren, dit sluit aan bij het risicobeperkende en maatschappelijke karakter van het vastgoedbeleid in de kadernota vastgoed. o Bij initiatieven voor circulaire bouwtechnieken is het hanteren van restwaarde een belangrijke factor om deze duurdere techniek financieel mogelijk te maken. Dit is de rede waarom beide vormen in de nieuwe nota zijn opgenomen. Annuïtair afschrijvingsmethode (zie par. 2).
Een langere afschrijvingsduur toestaan op investeringen in gebouwen die grotendeels zijn afgeschreven. Voorwaarde: onderbouwen dat het pand langer gebruikt zal worden dan de eigen afschrijvingsduur.
5. Schoolgebouwen De raad heeft besluiten genomen over de verlening van de afschrijvingsduur van schoolgebouwen. Afschrijvingsduur is verlengd naar 50 jaar als aan duurzaamheidscriteria wordt voldaan. Voorgesteld wordt ook voor schoolgebouwen via de annuïtaire methode af te schrijven, in lijn met de kadernota vastgoed. Ook is opgenomen dat onder de voorwaarden zoals opgenomen in het BBV een restwaarde kan worden aangehouden als aan circulaire bouwcriteria wordt voldaan (zie ook onder 6).
6. Circulair bouwen Recente ontwikkelingen vragen om een flexibele bepaling over restwaarde. Circulair bouwen kan leiden tot een aanzienlijke restwaarde, waardoor de totale lasten lager worden. Dit kan alleen als in de ramingen van de kapitaallasten rekening wordt gehouden met deze restwaarde. Het hanteren van restwaarde brengt ook risico’s met zich mee. Het is onzeker welke waarde na 40 of 50 jaar de herbruikbare delen nog hebben en welke kosten voor demontage gemaakt moeten worden. Om dit risico te beperken is een voorzichtige raming en goede onderbouwing nodig. Voorstel:
Een restwaarde is toegestaan bij circulair gebouwd actief. Deze moet reëel en per actief worden geschat. Bij circulair bouwen worden materialen toegepast die later opnieuw gebruikt kunnen worden. Er wordt gekeken naar de losmaakbaarheid van producten en hoe materialen van elkaar gescheiden kunnen worden. Hoe beter dit kan, hoe hoger de restwaarde. Het hanteren van een vast percentage restwaarde is niet toegestaan. De restwaarde mag niet zo hoog worden geschat dat er feitelijk geen of te weinig afschrijving plaatsvindt.
7. Grondexploitaties De commissie BBV heeft een nieuwe notitie opgesteld waarin de manier waarop bepaalde (warme) gronden moeten worden gewaardeerd aangepast. In onze nota zijn de voorwaarden opgenomen en de verplichting tot periodieke taxatie. Daarnaast is verduidelijkt wanneer gronden als vlottende of materiële vaste activa moeten worden geactiveerd, afhankelijk van de bestemming. Dit conform de actuele richtlijn van de commissie BBV.
8. Uitzonderingen en keuzemogelijkheden beperken In deze nota worden alleen uitzonderingen opgenomen die bijdragen aan het financiële beheer, in lijn zijn met het beleid en praktisch relevant zijn. Belangrijkste wijzigingen:
Geen uitzondering meer voor het afboeken van restwaarde bij wegen. Bij reconstructie wordt de resterende boekwaarde in één keer ten laste van de exploitatie gebracht. In de oude nota was een uitzondering mogelijk als dit “financieel tot problemen leidt”. Dit is op grond van het BBV niet toegestaan, afschrijvingen dienen onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar plaats te vinden. Alleen als het oude activum niet (volledig) wordt gesloopt, wordt er afgeschreven op (een gedeelte van) de resterende boekwaarde. Geen beperking meer op de duur van investeringsprojecten. De regel dat elk project binnen twee begrotingsjaren moet zijn afgerond, is praktisch niet uitvoerbaar. Meerjarige projecten kunnen bij de investeringsaanvraag een eigen activeringswijze krijgen. Alle activa worden opgenomen in een vervangingsschema. Voorheen werd dit per programma besloten. Vanaf 2026 wordt voor elk programma een raming van toekomstige vervangingsinvesteringen gemaakt. Het nastreven van een ideaalcomplex is niet meer opgenomen. Het leidt niet tot rentevoordelen en is niet nodig om vermogensbehoefte te verminderen. Investeringen moeten plaatsvinden op het moment dat het nodig is.
9. Redactionele wijzigingen De nota is herschreven om beter aan te sluiten bij het financiële beleid en de praktische toepasbaarheid te vergroten. De nota is hierdoor korter en beter toepasbaar. Voorbeelden:
De wijzigingsprocedure en hardheidsclausule biedt meer procedurele duidelijkheid. De begrippenlijst is uitgebreid ten opzichte van eerdere richtlijn. Meer aandacht voor verwerking en toelichting op de balans. Het aantal voorbeelden en keuzemogelijkheden is beperkt. Oude bepalingen die betrekking hebben op bestaande activa vervallen. Dit verandert niet de manier waarop met oude activa wordt omgegaan. o Activa die op 31 december 1994 tegen actuele waarde zijn gewaardeerd, worden volgens de toen aanwezige boekwaarde afgeschreven. o Activa waar voor 31 december 2003 reserves op in mindering zijn gebracht, worden op de waarde van 31 december 2003 afgeschreven.
Bijlage: de wijzigingen in de tabel afschrijvingstermijnen Naam
2020
1. Gronden en terreinen Openbaar groen
Beperkte renovatie Integrale renovatie Integrale verduurzaming Aanbouw bestaand object Interne verbouwing Rijwielstalling (hout/prefab) Dakbedekking Loods/opslagplaats Noodlokaal (prefab) Sportaccommodaties (kleedkamer/kantine) Werkplaats 4. Grond- wegen waterbouwkundige werken Bruggen (beton/staal) Kademuur Verkeersstraten tegels en betonklinkers Verkeerstraten gebakken klinkers Verkeersstraten asfalt Woonstraten asfalt
2025 Toelichting op de wijziging
t
0
3. Bedrijfsgebouwen
Schoolgebouwen (duurzame bouw)
Wijziging en
niet activeren
Investeringen openbaar groen worden gedekt uit het niet onderhoudsbudget. Betreft vaak kleinere bedragen, activer grote aantallen. Alleen bij nieuwe grootschalige en aanleg is het activeren en afschrijven te overwegen.
t
40
50
50
Nieuw Nieuw Nieuw
20 40 20
Nieuw
40
Nieuw
20
10
Vervallen
20 20 15
Vervallen Vervallen Vervallen
25
Vervallen
15
Vervallen
Bij het vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan heeft uw raad besloten om voor onderwijs niet de VNG - norm te hanteren, maar te bouwen volgens het Kwaliteitskader Ruimte-OK. Hierbij wordt het gebouw meteen klaar gemaakt voor de gestelde duurzaamheidsdoelstelling. Daarnaast wordt rekening gehouden met een integrale kijk op een project en de omgeving en een visie naar de toekomst toe. Daarin worden keuzes gemaakt voor bijvoorbeeld een uitgebreidere inrichting voor ruimte voor maatschappelijke partners. Hierdoor is het goed uitlegbaar om te kiezen voor een afschrijftermijn van 50 jaar in plaats van 40 jaar voor de nieuwe onderwijsgebouwen. Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed
t 25 40
80 80
80 80
25
40
40
25
80
80
20 25
40 60
40 60
Conform de nota kapitaalgoederen Conform de nota kapitaalgoederen Conform de nota kapitaalgoederen Conform de nota kapitaalgoederen Conform de nota kapitaalgoederen Conform de nota kapitaalgoederen
Naam
2020
Wijziging en
6. Machines, apparaten en installaties Gebouwinstallaties
t 20
Airconditioning (split unit)
10
Vervallen
Boiler (warmwater) Brandbeveiligingsinstallat ie CV- en warmwaterinstallatie incl. pomp Elektronische beveiligingsinstallatie Glasvezelnet Leidingwerk installatie Liftinstallatie Luchtbehandelingsinstall atie Luchtkanalen Overige elektrische installaties Verdeelinrichting elektra Lichtmast, mast (openbare verlichting) Automatisering software
10
Vervallen
15
Vervallen
20
Vervallen
10
Vervallen
20 40 25
Vervallen Vervallen Vervallen
20
Vervallen
40
Vervallen
10
Vervallen
20
Vervallen Nieuw
Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed
Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed 40
Conform de nota kapitaalgoederen
t Nieuw
5
Het is mogelijk gebruiksrechten te activeren, daarvoor geld op grond van het BBV een maximale termijn van 5 jaar voor.
t 10 15 20 20
8. Warmtenet SWZ (oude termijnen gebruikt in eerste businesscases) Distributienetten en inpandig leidingwerk Afleversets en draaiende delen Techniek in technische ruimtes
20
Conform de kadernota vastgoed
Gebruiksrechten voor onbepaalde duur 7. Overige materiële activa Muziekinstrumenten Sanitair Scheidingswanden Verlichting – binnen
2025 Toelichting op de wijziging
Vervallen Vervallen Vervallen Vervallen
niet meer van toepassing Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed Conform de kadernota vastgoed
t
30
Nieuw
40
15
Nieuw
15
15
Nieuw
20
Conform de jaarrekening 2024 waarderingsgrondslagen Conform de jaarrekening 2024 waarderingsgrondslagen Conform de jaarrekening 2024 waarderingsgrondslagen