2025-648-raadsvoorstel-Visie 'Deventer, een veilige haven'

RAADSVOORSTEL Onderwerp

:

Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : :

Deventer, een veilige haven, visie op vluchtelingenopvang en -huisvesting Wethouder De Geest, 2025-648 2-09-2025 DEV-PRO-WG

Inleiding Op 19 maart 2025 heeft de raad de uitgangspunten voor de visie 'Deventer, een veilige haven' unaniem vastgesteld. Daarbij zijn een motie en amendement aangenomen. De uitgangspunten, motie en amendement vormen de basis voor deze voorliggende visie op vluchtelingenopvang en -huisvesting, genaamd 'Deventer, een veilige haven'. De visie is tot stand gekomen o.b.v. een intensief traject, waarbij vele gesprekken zijn gevoerd met betrokken partijen en andere gemeenten (Zwolle, Arnhem, Utrecht en Nijmegen). Na het raadsbesluit over de uitgangspunten heeft op 7 mei 2025 een bijeenkomst plaatsgevonden waarvoor alle betrokken partijen, gemeenten en (als toehoorder) raadsleden waren uitgenodigd en waarin zij de uitgangspunten konden aanscherpen. Daarnaast is in maart een bewonersonderzoek uitgevoerd. De uitkomsten van de bijeenkomst en het bewonersonderzoek zijn uitgewerkt in de visie die nu aan de raad wordt aangeboden. Het college heeft aan de Adviesraad Sociaal Domein Deventer (ASDD) gevraagd om advies, dat we ook hebben verwerkt in de visie en op basis waarvan het college een reactie heeft gegeven (zie bijlagen voor advies en B&W reactie).

Met het (aangenomen) amendement van 19 maart heeft de raad de uitgangspunten gewijzigd met de aanvulling om samen met de verschillende partners (zoals ondernemers en arbeidsmarktregio partners) in te zetten op het arbeidspotentieel en de talenten van nieuwkomers, zodat zij ook daadwerkelijk kunnen bijdragen aan onze samenleving. Dit is verwerkt in de vastgestelde uitgangspunten en verder verwerkt in de visie. In de motie 'Investeren in draagkracht en draagvlak' is aan het college opgedragen om zich continue in te zetten om draagkracht en draagvlak in de Deventer samenleving te creëren, zodat statushouders en asielzoekers in staat zijn om hun kansen te benutten en Deventer te verrijken. Dit is verwerkt in de visie en zal ook in het uitvoeringsprogramma een plek krijgen. Daarmee kan de motie worden afgedaan. Daarnaast heeft de wethouder tijdens de raadsbehandeling toegezegd om het bewonersonderzoek met de raad te delen. De uitkomst van het bewonersonderzoek is als bijlage toegevoegd.

Raadsvoorstel 1. De Visie 'Deventer, een veilige haven', een integraal beleidskader voor vluchtelingenopvang en -huisvesting, vast te stellen. Deventer is en blijft een gastvrije Hanzestad waar iedereen zich thuis voelt, mee kan doen en zichzelf kan zijn. Dit geldt ook voor vluchtelingen. We nemen hierin onze verantwoordelijkheid en vinden het belangrijk om op humane wijze vluchtelingen op te vangen en bescherming te bieden. Nieuwkomers zijn medebewoners die Deventer kunnen verrijken. De gemeente Deventer wil een veilige haven zijn. We bieden bescherming en perspectief en zien vluchtelingen als kans en verrijking van onze samenleving, ongeacht de uitdagingen die er ook zijn. De Deventer traditie van ‘noaberschap’ is een ‘verbindende kracht’, die we behouden en versterken. In het kader van deze visie zetten we in op voldoende en humane opvang, passende huisvesting en daarbij behorende voorzieningen. Wij zien het vraagstuk in samenhang met verschillende beleidsterreinen zoals inburgering, werk en inkomen, wonen, meedoen, onderwijs, economie, zorg en welzijn. In onze afwegingen voor (nieuwe) opvanglocaties, huisvesting en integratie houden wij rekening met draagkracht en draagvlak in wijken en dorpen, en weten we dat we soms lastige besluiten moeten nemen. Communicatie en verbinding maken (van ‘onbekend maakt onbemind’ naar ‘bekend maakt bemind’) spelen een cruciale rol.

We streven ernaar om bewoners zo goed mogelijk te

betrekken. Hier heeft de raad ook extra aandacht voor gevraagd tijdens de raadsbehandeling, waarbij een motie is aangenomen. De visie is onderverdeeld in 3 hoofdthema's: 1. Humane opvang: we voldoen op z'n minst aan de taakstelling voor statushouders, de spreidingswet voor asielzoekers en de inspanningsverplichting voor Oekraïense ontheemden en gaan ervan uit dat dit voorlopig nodig blijft. We zoeken naar structurele, toekomstbestendige opvanglocaties en houden rekening met draagvlak en draagkracht in wijken en dorpen. 2. Iedereen telt en doet mee: we investeren in een snelle start, ontmoeting en elkaar leren kennen en maatwerk, passend bij de talenten van nieuwkomers. Door vroeg te investeren in inburgering en deelnemen aan de samenleving, zetten we in op een goede toekomst voor nieuwkomers. We laten het (arbeids)potentieel en talent ten goede komen aan de Deventer gemeenschap. 3. Taal als basis: door taal ontstaat verbindingen en kunnen mensen zich thuis en veilig voelen. Het zo snel mogelijk leren van de taal is het uitgangspunt. We zetten in op taalonderwijs en zorgen ervoor dat kinderen en ouders zo goed mogelijk worden begeleid als zij zich in Deventer hebben gevestigd. We bieden ruimte voor maatwerk, bijvoorbeeld als iemand al een baan heeft.

Kern raadsvoorstel Deventer is een gastvrije Hanzestad en we vinden het belangrijk om op humane wijze vluchtelingen op te vangen en te huisvesten. We willen een veilige haven bieden voor mensen die vluchten voor geweld, vervolging en oorlog. Ongeacht de landelijke ontwikkelingen en bezuinigingen blijft lokaal de noodzaak voor opvang en inburgering bestaan. De wijze waarop we besluiten nemen over kwesties met een grote maatschappelijke impact, zoals opvanglocaties, is vaak ad-hoc. We willen dit graag veranderen door krachten te bundelen en meer gericht en in samenhang te werk te gaan. Daarvoor hebben we deze visie opgesteld, waarmee we een beleidskader hebben voor toekomstige besluiten.

Beoogd resultaat Met het vaststellen van 'Deventer, een veilige haven, visie op vluchtelingenopvang en -huisvesting' hebben we een integraal beleidskader voor vluchtelingenopvang en -huisvesting. Daarmee kunnen we belangrijke beslissingen beter en in samenhang afwegen. Dit beleidskader staat los van de feitelijke opvang die we reeds bieden. Het gaat niet direct het opvangprobleem oplossen, maar kan helpen bij toekomstige vraagstukken.

Kader * Beleidskader Inburgering (2024) * Spreidingswet (2024) * Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers (2024) * Richtlijn tijdelijke bescherming Oekraïne (2022) * Huisvestingswet 2014 * Vreemdelingenwet 2000

Argumenten ten behoeve van de raad Voor: * Met het vaststellen van de visie heeft de raad een beleidskader voor vluchtelingenopvang en -huisvesting in handen, waarmee we toekomstige beslissingen beter kunnen afwegen. * De gemeente Deventer wil verantwoordelijkheid nemen voor mensen die op de vlucht zijn voor oorlog, vervolging en geweld. * De actuele situatie van nationale en internationale conflicten en oorlogen, in combinatie met maatschappelijke en politieke onrust over asielbeleid én de feitelijke situatie waarbij vluchtelingen bij de gemeenten terechtkomen en een beroep doen op een veilige plek, vergroten de noodzaak en urgentie van een integraal beleidskader. Tegen: * Er is nog zoveel onduidelijkheid en onzekerheid over de landelijke ontwikkelingen en de asielwetten die nog moeten worden vastgesteld. Daar staat tegenover dat we nu al met de opgave te maken hebben en moeten voldoen aan de nu geldende wetgeving en taakstellingen.

Betrokken partijen en participatie * Met de belangrijkste betrokken partijen in de uitvoering zijn gesprekken gevoerd (Vluchtelingenwerk, NIDOS, COA, onderwijsinstellingen, vrijwilligersorganisaties, woningcorporaties, KonnecteD, Deventer Ontwikkelkwartier etc.). * We hebben ons gebaseerd op beleidsinformatie vanuit onze eigen programma’s en op beleid en aanpak van andere gemeenten (Zwolle, Arnhem, Utrecht, Nijmegen). We hebben deze gemeenten ook bezocht in het kader van de visie. Zij waren uitgenodigd voor de bijeenkomst op 7 mei en wij hebben zelf netwerkbijeenkomsten bijgewoond. * We hebben verschillende themasessies georganiseerd om inzicht te krijgen in onze werkwijze en het krachtenveld (netwerkanalyse en evaluatie van locatie 'Hanzeweg'). * In maart 2025 hebben we een bewonerspanel uitgevoerd om een beeld te krijgen van de opvattingen en ervaringen van onze inwoners. * We hebben de Adviesraad Sociaal Domein Deventer (ASDD) geïnformeerd over de visie en hen om advies gevraagd; het advies richt zich op de visie en de uitvoering. * Op 7 mei 2025 hebben we een plenaire bijeenkomst voor alle betrokken partijen (raadsleden als toehoorder) waarin de uitgangspunten konden worden aangescherpt. * We hebben werkbezoeken gebracht aan o.a. het AZC Schalkhaar (o.a. Meedoenbalie), 2 locaties voor de Oekraïne opvang en onderwijsinstellingen.

* We zijn in gesprek gegaan met vluchtelingen en hebben hun portretten en bevindingen over Deventer verwerkt in de visie.

Financiële consequenties Het benodigde budget van €115.000 wordt vanuit het programma gedekt uit de middelen voor de opvanglocaties. De begrotingswijziging wordt gemaakt op basis van de werkelijke lasten en zal niet hoger zijn dan €115.000. In de Perspectiefnota 2026-2029 is de ambitie uit de uitgangspuntennotitie overgenomen om een multifunctionele opvang locatie te realiseren voor zowel vluchtelingen als overloop locatie Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW). De kostenraming wordt opgenomen in de meerjarenbegroting waarover de raad in het najaar 2025 besluit. We houden rekening met de sobere opvang aan mensen die geen verblijfsvergunning hebben. Dit is de zogeheten Bed, Bad, Broodvoorziening. Het kabinet besloot deze regeling niet langer te bekostigen. Voortzetting van deze regeling vraagt € 200.000 jaarlijks vanaf 2027.

Betrokkenheid raad Via raadsmededelingen (2024-549 en 2024-449) is de raad geïnformeerd over de ontwikkeling, het proces en planning om te komen tot een beleidskader voor vluchtelingenopvang en -huisvesting. De eerste stap heeft de raad op 19 maart jl. gezet met het vaststellen van de uitgangspuntennotitie (2025-5), waarmee de raad richting kon geven aan de visie. Daarnaast kon de raad als toehoorder deelnemen aan de plenaire bijeenkomst van 7 mei waarin de uitgangspunten zijn aangescherpt door alle betrokken partijen die daarbij aanwezig waren. Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König