2025-648-bijlage-Onderzoeksrapport Deventer, een veilige haven
Tekst van het document
Inwonerpeiling Deventer, een veilige haven Over de opvang en huisvesting van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen in Deventer.
April 2025
Inhoudsopgave Onderzoeksopzet……………………….………………….. 3 Resultaten……………………………….…………………… 4 Afsluitende opmerkingen…………………………………. 9 Bijlagen………………………………………………………. 11 Verdeling wijk en leeftijd…….……...…………….. 12 Resultaten naar leeftijd………………...…………. 13
Onderzoeksopzet Aanleiding Deventer biedt al sinds de jaren '90 opvang aan vluchtelingen in het asielzoekerscentrum (azc) in Schalkhaar. Na de oorlog in Oekraïne vonden ook Oekraïense vluchtelingen een veilige plek in Deventer, verspreid over vijf locaties in de stad. De gemeente heeft de wettelijke taak om statushouders te huisvesten totdat ze een woning toegewezen hebben gekregen. Asielzoekers verblijven in het azc, terwijl statushouders recht hebben op een woning of tijdelijk in het azc verblijven. Door landelijke ontwikkelingen en opdrachten van het Rijk vindt besluitvorming over opvang en huisvesting vaak plaats tijdens crises. Deventer wil meer duidelijkheid in het beleid brengen door een visie op te stellen. Deze visie richt zich op opvang, huisvesting, inburgering, participatie en taalverwerving van vluchtelingen. Inwoners van Deventer zijn uitgenodigd om hun mening te geven via een vragenlijst. De uitkomsten helpen bij het vormgeven van de visie. Doelgroep en uitvoering De doelgroep van deze peiling betreft inwoners uit de gemeente Deventer. Om een representatieve afspiegeling van de bevolking te verkrijgen, is er een steekproef getrokken. Per wijk zijn willekeurige huishoudens uitgenodigd om deel te nemen aan het onderzoek. Deze huishoudens hebben een uitnodigingsbrief ontvangen met een unieke code, waarmee ze de vragenlijst konden invullen.
De vragenlijst kon per huishouden één keer worden ingevuld.
Respons Voor het onderzoek zijn 1.300 huishoudens uitgenodigd, waarvan 301 personen de vragenlijst hebben ingevuld. Dit komt neer op een responspercentage van 23%. De verdeling van de respondenten over de wijken komt goed overeen met de werkelijke verdeling in de gemeente, wat bijdraagt aan de geografische representativiteit. Qua leeftijd wijkt de respons in enige mate af van de werkelijke verdeling: de jongste groep (18 t/m 34 jaar) is ondervertegenwoordigd, terwijl de groep 65 t/m 79 jaar juist oververtegenwoordigd is. Dit is een trend die vaker zichtbaar is bij onderzoeken (van de gemeente). Inwoners jonger dan 35 jaar zijn vaak moeilijker te bereiken of minder welwillend om mee te doen aan het onderzoek. De andere leeftijdsgroepen komen grotendeels overeen met de werkelijkheid, met slechts kleine afwijkingen. In de bijlage staat een overzicht van de verdeling van respondenten naar wijk en leeftijdsgroep. Representativiteit en betrouwbaarheid Hoewel een responspercentage van 23% redelijk is, betekent de netto steekproefgrootte van 301 dat de resultaten een indicatief beeld geven van de bevolking in Deventer. De foutmarge bij een betrouwbaarheid van 95% ligt rond de 5,6%, wat inhoudt dat de resultaten met enige onzekerheid geïnterpreteerd moeten worden.
Desondanks is de betrouwbaarheid hoog in de zin dat bij herhaling van het onderzoek onder dezelfde groep respondenten vergelijkbare resultaten te verwachten zijn.
terug naar inhoud
terug naar inhoud | 3
Resultaten Iets meer dan 6 op de 10 respondenten geeft aan in bepaalde mate op de hoogte te zijn van wat er speelt bij de opvang en huisvesting van vluchtelingen in Deventer. Van deze groep geeft de ruime meerderheid (65%) aan (onder andere) op de hoogte te zijn via media (specifiek Stentor of media algemeen).
In hoeverre ben je op de hoogte van wat er speelt bij de opvang en huisvesting van vluchtelingen in de gemeente Deventer?
12%
0%
51%
10%
20%
30%
40%
11%
50%
60%
Volledig op de hoogte
Een beetje op de hoogte
Niet op de hoogte
Helemaal niet op de hoogte
70%
18%
80%
7%
90%
Neutraal
n=301
100%
Gekeken naar de leeftijd van de respondenten valt op dat ruim driekwart van de inwoners in de leeftijd van 65 t/m 79 jaar, aangeeft volledig of een beetje op de hoogte te zijn van wat er speelt bij de opvang en huisvesting van vluchtelingen in Deventer. Van de jongste groep respondenten (18 t/m 34 jaar) geeft daarentegen slechts een derde aan op hoogte te zijn van wat er speelt. De uitsplitsing naar leeftijdsgroepen is terug te vinden in de bijlage.
Kun je aangeven op welke wijze je op de hoogte bent van wat er speelt bij de opvang van vluchtelingen? (open vraag, gecategoriseerde antwoorden. Meerdere categorieën mogelijk.) (regionale) media
36%
Stentor of andere krant
29%
opvanglocatie (AZC Schalkhaar / opvangboot / hotel)
15%
gesprekken met omgeving
12%
(vrijwilligers)werk met vluchtelingen
11%
persoonlijke ervaring / -contacten anders / geen antwoord
5% 16%
n=187
terug naar inhoud
terug naar inhoud | 4
Resultaten Veruit de meeste respondenten (94%) vinden het (heel) belangrijk dat de gemeente in gesprek gaat met de buurt wanneer er een nieuwe opvanglocatie komt. Ook hechten veel respondenten waarde aan de mogelijkheid om mee te denken over voorzieningen en regelingen rondom de opvang.
In hoeverre vind je het belangrijk dat.. De gemeente met de buurt in gesprek gaat als er een nieuwe opvanglocatie komt.
62%
Buurtbewoners kunnen meedenken over wat er geregeld moet worden op en rond een opvanglocatie.
32%
49%
Mensen die vluchten voor oorlog en geweld worden opgevangen in Nederland.
41%
38%
Er in en rond een opvanglocatie genoeg mogelijkheden zijn voor ontspanning en recreatie voor de bewoners van de opvang.
20%
8%
43%
34%
0%
5%
42%
40%
60%
Het belang van ontspanning en recreatie voor bewoners van opvanglocaties wordt iets lager ingeschat, maar alsnog vindt driekwart van de respondenten dit (heel) belangrijk. Vooral onder respondenten van 65 tot 79 jaar is hier veel draagvlak voor; in deze groep ligt het percentage (heel) belangrijk op 90%.
15%
15%
80%
5%
100%
Heel belangrijk
Belangrijk
Neutraal
Niet belangrijk
Helemaal niet belangrijk
Weet niet / geen mening
terug naar inhoud
n=301
terug naar inhoud | 5
Resultaten In hoeverre vind je het belangrijk dat asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen...? Een dagbesteding hebben, zoals werk of een opleiding volgen.
62%
De Nederlandse taal en cultuur leren.
58%
Mogelijkheden krijgen om in contact te komen met andere inwoners, om te kunnen integreren.
23%
Meedoen met het lokale verenigingsleven, sportactiviteiten enzovoort. 0%
15%
49%
34%
39%
41%
20% Heel belangrijk Niet belangrijk
40%
18%
4%4%
20%
5%
27%
60%
Belangrijk Helemaal niet belangrijk
Leeftijd speelt hierbij nauwelijks een rol; de verschillen tussen leeftijdsgroepen zijn klein.
6%
45%
25%
Een vrijwillige bijdrage leveren aan de samenleving.
6%
34%
35%
Zich welkom voelen in de gemeente Deventer.
n=301
29%
Respondenten vinden het meest belangrijk dat asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen een dagbesteding hebben en de Nederlandse taal en cultuur leren. Iets minder belangrijk vinden ze deelname aan het lokale verenigingsleven, al beschouwt nog steeds 64% dit als (heel) belangrijk.
80%
7%
100%
Neutraal Weet niet / geen mening
terug naar inhoud
terug naar inhoud | 6
De komst van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen biedt ook kansen voor Deventer. Er zijn twee stellingen met kansen voorgelegd aan de respondenten.
Resultaten
Bijna de helft van de respondenten is het (helemaal) eens met de stelling dat de komst van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen ervoor zorgt dat arbeidstekorten worden opgevuld. De andere helft is het hier niet mee eens, staat hier neutraal in of heeft er geen mening over. De tweede stelling laat een vergelijkbaar resultaat zien. Daarbij geeft echter wel een kwart van de respondenten aan dat ze het (helemaal) oneens zijn met de stelling dat de opvang en huisvesting van vluchtelingen een verrijking is van de samenleving met meer culturen.
In hoeverre ben je het eens met de volgende stellingen. De opvang en huisvesting van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen.. ..zorgt ervoor dat arbeidstekorten worden opgevuld.
12%
..is een verrijking van de samenleving met meer culturen.
14%
0%
36%
28%
33%
20%
40%
11%
28%
13%
60%
80%
7% 5%
Naast de stellingen is er middels een open vraag aan respondenten gevraagd welke andere kansen ze zien. Ongeveer 20 procent van de respondenten heeft een of meerdere kansen genoemd. Vaak gegeven antwoorden waren:
11%
100%
Helemaal mee eens
Mee eens
Neutraal
Oneens
Helemaal oneens
Weet niet / geen mening
Arbeidsmarkt en tegengaan van vergrijzing: • “Voor ieder mens is het gezond als je het gevoel hebt dat je meedoet en erbij hoort. Arbeidstekorten opvullen of vrijwillig werken lijkt mij een mooie manier om de vluchtelingen daarin te helpen en als gemeente/samenleving ook iets terug te krijgen.”
Mogelijkheid om van elkaar te leren: • “Een goede samenwerking en van elkaar leren zou mooi kunnen zijn.” Meer begrip en tolerantie voor elkaar: • “Ik zie kans voor de Deventenaren om in contact te komen met interessante nieuwe mensen. Ik hoop dat men hierdoor toleranter naar mij onbekende culturen wordt.” terug naar inhoud
n=301
terug naar inhoud | 7
Hoewel de komst van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen kansen biedt, roept het ook zorgen op. Ruim 8 op de 10 respondenten maakt zich ergens zorgen over, waarbij het woningaanbod voor inwoners van Deventer de grootste zorg is. Hoewel deze zorg breed wordt gedeeld, valt op dat juist de jongere respondenten (18 t/m 34 jaar) zich hier iets minder zorgen over maken, al is dit nog steeds 53% (tegenover 63% gemiddeld).
Resultaten Kun je aangeven waar je je zorgen over maakt? (meerdere antwoorden mogelijk)
Respondenten die iets anders aangeven als waar ze zich zorgen over maken noemen verschillende dingen. Dingen die vaker zijn genoemd: Het woningaanbod voor inwoners van Deventer
63%
De integratie van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen in de samenleving
Zorgen over de veiligheid: • “Veiligheid voor met name vrouwen.” • “Onveiligheid in de wijk Schalkhaar. En daarnaast het Dimence terrein aan de andere kant van het terrein.” • “Dat de onveiligheid voor homo's verder toeneemt.”
50%
Overlast van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen
43%
De druk op voorzieningen in de gemeente, zoals zorg, welzijn en onderwijs
Zorgen over cultuurverschillen: • “Wezenlijk cultuurverschillen in normen en waarden dat met elkaar gaan botsen.” • “Het vervagen van de Nederlandse normen en waarden. Met name op gebied van vrouwenrechten en gelijkwaardige behandeling.”
38%
10%
Anders, namelijk
Ik maak me geen zorgen
17%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Andere zorgen: • “Ik maak mij zorgen over de egoïstische Deventenaren die ervoor willen zorgen dat de vluchtelingen geen eerlijke kans krijgen om hier een plek te vinden.” • “De integratie van kinderen. Kinderen zijn vaak zwaar getraumatiseerd, analfabeet; we halen ons weer en nog steeds heel veel risico's op de hals.” terug naar inhoud
n=301
terug naar inhoud | 8
Afsluitende opmerkingen Respondenten is gevraagd of ze nog iets wilden toelichten of iets is wat ze kwijt wilden over het onderwerp. 115 respondenten hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt om een opmerking te plaatsen. Er is geprobeerd zoveel mogelijk opmerkingen in categorieën in te delen. Sommige opmerkingen pasten in meerdere categorieën en andere opmerkingen paste in geen van de categorieën. We moeten vluchtelingen of helpen of beschermen (22 opmerkingen) • “Ik merk dat vluchtelingen dankbaar zijn voor de opvang in Deventer en onze mooie stad zien en waarderen. Belangrijk dat we dit blijven doen.” • “Ik vind het belangrijk dat we er zijn voor (alle) mensen in nood, hen verwelkomen en er voor ze zijn ook als we daarvoor zelf wat moeten inleveren.” • “De geopolitieke situatie maakt dat we met een andere blik naar Nederlandse ongemakken moeten kijken. Er staat meer op het spel. We moeten vluchtelingen beschermen.” De asielinstroom moet worden beperkt (21 opmerkingen) • “Alleen mensen opvangen die het echt nodig hebben. Hen goed opvangen. Daarna zero tolerance beleid, als je je misdraagt, direct wegwezen.” • “Dat er selectiever gekeken mag gaan worden naar mensen die vluchten vanwege noodtoestand of dat het mensen zijn die hier komen omdat het hier zoveel beter zou zijn als het land van herkomst.
Zo lang ze nog op vakantie kunnen naar land van herkomst zie ik geen enkele reden voor huisvesting alhier.” • “Eigen volk eerst, en pas vluchtelingen gaan opvangen als er plek is. Wat er niet is. Nederlandse jeugd moet noodgedwongen langer thuis wonen doordat asielzoekers overal maar voorrang krijgen.” Integratie is van belang (17 opmerkingen) • “Belangrijk dat vluchtelingen snel weten of ze hier mogen blijven en hun dan ook snel mogelijkheden bieden om de Nederlandse taal te leren en bezig te gaan met betaald of vrijwilligerswerk. Een mens heeft het nodig als mens gezien te worden en zijn gaven en talenten in te kunnen zetten: zinvol bezig te zijn. Dan krijg je ook eerder een goede integratie.” • “In de vragenlijst komt integratie aan bod. Dit legt de focus op aanpassing van de vluchtelingen, terwijl ik vind dat de inwoners van Deventer ook een actieve rol hierin hebben. Misschien is het goed om deze bereidheid te peilen onder de inwoners, waarbij hun initiatieven ook kunnen worden meegenomen.” terug naar inhoud
terug naar inhoud | 9
Afsluitende opmerkingen Overlast moet worden beperkt (12 opmerkingen) • “Overlast bij ons in de straat, in de nacht, grote bussen in de straat, veel luidruchtige mensen, geen idee wat hun activiteiten zijn overdag!” • “Overlast van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen daar bedoel ik mee, de niet welwillende individuen onder de vluchtelingen, de meesten van hen zijn hier vanwege hun situatie hoogstwaarschijnlijk met de juiste bedoeling(en)." Woningnood in Deventer (12 opmerkingen) • “Als ik zie hoeveel jongeren uit onze gemeente al in een (sta)caravan of andere zeer simpele (soms illegale) woning huizen dan denk ik dat we hen ook eerst eens een kans op echte huisvesting moeten geven. Dit gaat niet vanzelf goed komen.” • “Er is al een enorm tekort aan woonruimte, al sta je jaren ingeschreven. Dus huisvesting voor vluchtelingen vind ik erg lastig.” Draagvlak creëren en informeren inwoners (11 opmerkingen) • “Belangrijk is dat er een draagvlak ontstaat in de buurt waar de opvang komt. Belangrijke taak voor de gemeente en betrek hierbij alle mogelijke partijen zoals kerken, sportverenigingen, buurtverenigingen, etc.” • “Dank voor deze enquête. Ik denk dat het heel goed is om bewoners mee te nemen in de beslissingen omtrent dit onderwerp, omdat het vaak gevoelig ligt.
Ik denk dat goede opvang (materieel, huisvesting, school/werk, psychisch) erg belangrijk is voor vluchtelingen en ik hoop dat de gemeente Deventer er goede plannen voor kan maken om dit voor hen te waarborgen en integratie bij de huidige bewoners goed te beïnvloeden.” Andere opmerkingen (25 opmerkingen) • “Hoe zorg je voor een veilige woonomgeving waarin culturen, normen en waarden haaks tegenover elkaar staan.” • “Vind het lastig om er over te spreken omdat ik niet bekend ben met hoe en wat voor bijdrage deze mensen op dit moment doen in onze samenleving. Wat ik het belangrijkste vind is dat er op een manier gezorgd word dat de kosten die ze meedragen beperkt word door een investering van hun in onze samenleving.”
terug naar inhoud
terug naar inhoud | 10
Bijlagen
terug naar inhoud
terug naar inhoud | 11
Verdeling wijk en leeftijd Wijk
aantal peiling
% peiling
% Deventer
Binnenstad
32
11%
11%
De Hoven
8
3%
2%
Zandweerd
42
14%
13%
Voorstad
28
9%
10%
Borgele en Platvoet
13
4%
6%
Keizerslanden
32
11%
13%
Rivierenwijk en Bergweide
8
3%
5%
Colmschate-Noord
6
2%
5%
Colmschate-Vijfhoek
35
12%
10%
Colmschate-Zuid
27
9%
9%
Diepenveen
17
6%
4%
Schalkhaar
28
9%
5%
Okkenbroek
3
1%
0%
Lettele
3
1%
1%
Bathmen
15
5%
5%
Wil niet zeggen
4
1%
-
Totaal
301
100%
100%
Leeftijd
aantal peiling
% peiling
% Deventer
18 t/m 34 jaar
45
15%
27%
35 t/m 49 jaar
62
21%
23%
50 t/m 64 jaar
93
31%
26%
65 t/m 79 jaar
81
27%
18%
80 jaar of ouder
16
5%
6%
Wil niet zeggen
4
-
-
Totaal
301
100%
100%
terug naar inhoud
terug naar inhoud | 12
Resultaten naar leeftijd % volledig op de hoogte + een beetje op de hoogte
18 t/m 34 jaar (n=45)
35 t/m 49 jaar (n=62)
50 t/m 64 jaar (n=93)
65 t/m 79 jaar (n=82)
80 jaar en ouder (n=16)
Totaal (n=301)
In hoeverre ben je op de hoogte van wat er speelt bij de opvang en huisvesting van vluchtelingen in de gemeente Deventer?
31%
59%
66%
77%
69%
In hoeverre vind je het belangrijk dat.. % (heel) belangrijk
18 t/m 34 jaar (n=45)
35 t/m 49 jaar (n=62)
50 t/m 64 jaar (n=93)
65 t/m 79 jaar (n=82)
80 jaar en ouder (n=16)
De gemeente met de buurt in gesprek gaat als er een nieuwe opvanglocatie komt.
89%
95%
95%
94%
100%
94%
Buurtbewoners kunnen meedenken over wat er geregeld moet worden op en rond een opvanglocatie.
87%
87%
86%
94%
100%
89%
Mensen die vluchten voor oorlog en geweld worden opgevangen in Nederland.
78%
76%
83%
83%
94%
81%
Er in en rond een opvanglocatie genoeg mogelijkheden zijn voor ontspanning en recreatie voor de bewoners van de opvang.
71%
63%
73%
90%
88%
76%
63%
Totaal (n=301)
13
Resultaten naar leeftijd In hoeverre vind je het belangrijk dat asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen... % (heel) belangrijk
18 t/m 34 jaar (n=45)
35 t/m 49 jaar (n=62)
50 t/m 64 jaar (n=93)
65 t/m 79 jaar (n=82)
80 jaar en ouder (n=16)
Totaal (n=301)
Een dagbesteding hebben, zoals werk of een opleiding volgen.
91%
84%
91%
95%
94%
91%
De Nederlandse taal en cultuur leren.
91%
87%
91%
93%
100%
91%
Mogelijkheden krijgen om in contact te komen met andere inwoners, om te kunnen integreren.
82%
82%
75%
83%
81%
80%
Zich welkom voelen in de gemeente Deventer.
76%
69%
71%
79%
88%
74%
Een vrijwillige bijdrage leveren aan de samenleving.
60%
61%
76%
80%
88%
72%
Meedoen met het lokale verenigingsleven, sportactiviteiten enzovoort.
56%
55%
68%
69%
75%
64%
14
Resultaten naar leeftijd De opvang en huisvesting van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen.. % (helemaal) mee eens
18 t/m 34 jaar (n=45)
35 t/m 49 jaar (n=62)
50 t/m 64 jaar (n=93)
65 t/m 79 jaar (n=82)
80 jaar en ouder (n=16)
Totaal (n=301)
..zorgt ervoor dat arbeidstekorten worden opgevuld.
42%
34%
51%
59%
38%
49%
..is een verrijking van de samenleving met meer culturen.
38%
35%
50%
60%
63%
48%
15
Resultaten naar leeftijd Kun je aangeven waar je je zorgen over maakt? % dat zich zorgen maakt over aspect
18 t/m 34 jaar (n=45)
35 t/m 49 jaar (n=62)
50 t/m 64 jaar (n=93)
65 t/m 79 jaar (n=82)
80 jaar en ouder (n=16)
Totaal (n=301)
Het woningaanbod voor inwoners van Deventer
53%
58%
65%
67%
63%
62%
De integratie van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen in de samenleving
47%
61%
53%
40%
50%
50%
Overlast van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen
51%
48%
44%
32%
31%
43%
De druk op voorzieningen in de gemeente, zoals zorg, welzijn en onderwijs
22%
42%
35%
43%
50%
38%
Anders
16%
11%
11%
11%
0%
12%
Ik maak me geen zorgen
20%
15%
15%
20%
19%
17%
16
Colofon Gemeente Deventer
Vakgroep Kennis en Verkenning Team CIO Bureau Jenny Dimmendaal April 2025
terug naar inhoud
terug naar inhoud | 17