2025-463 Raadsvoorstel Biodiversiteitsplan 2025-2035

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Biodiversiteitsplan 2025-2025 "Samen groeien met de natuur Wethouder Van Essen, 2025-463 27-05-2025 DEV-BLD-R

Inleiding De gemeenteraad heeft de afgelopen jaren met verschillende moties en amendementen, zoals “Bermen in bloei”, “Red de egel”, “Bloeiende slootkanten” en “Groen in de stad” laten zien hoe belangrijk zij het vindt dat de karakteristieke natuur van Deventer behouden blijft. Het belang van ecologie en biodiversiteit klinkt geregeld bij andere onderwerpen door. Ook de klimaatraad – het burgerberaad waarvoor de gemeenteraad het initiatief nam - heeft een aantal adviezen uitgebracht over de verbetering van de biodiversiteit en het opstellen van een gemeentelijk biodiversiteitsplan. Dit Biodiversiteitsplan 2025-2035 is een ambitieus plan, waarin ook bovenstaande moties zijn verwerkt. In dit plan zijn ambities en doelen opgenomen, maar ook staan de acties, maatregelen en projecten om die ambities en doelen te realiseren, opgeschreven. Deze ambities geven het fundament voor het onderdeel natuur in de op te stellen Omgevingsvisie. Dit Biodiversiteitsplan vormt de basis voor het verplichte onderdeel visie op natuur binnen de omgevingsvisie. Op die manier kan het aspect natuur en biodiversiteit in samenhang worden bezien met andere aspecten van de gehele fysieke leefomgeving. De drie centrale ambities uit het plan zijn: 1. Versterken van groene en blauwe ecologische structuren in het stedelijk gebied en de dorpskernen om een robuust systeem te creëren 2.

Versterken van groene en blauwe ecologische structuren in het landelijk gebied om een robuust systeem te creëren. 3. Stimuleren van bewustwording en participatie van de gemeenschap bij de ecologische waarde van de omgeving. Het huidige beleid voor ecologie en natuur is grotendeels gebaseerd op de “Werkwijze Ecologie uit 2013” en op het uitgangspunt om bij nieuwbouw/renovatie natuur inclusief te bouwen (2019)1. Het gaat ook veel verder dan alleen ecologie. Het raakt vele andere beleidsthema’s binnen de gemeente die een belangrijke rol spelen, ook bij de uitvoering. Daarom hebben we bij de totstandkoming van dit plan ook de collega’s van beheer en onderhoud van openbaar groen, landbouw en landelijk gebied, duurzaamheid, klimaat(adaptatie), ruimtelijke ordening, economie en communicatie betrokken.

Raadsvoorstel Het Biodiversiteitsplan 2025-2035 "Samen groeien met de natuur’ vast te stellen als richtinggevende uitspraak van de raad.

Kern raadsvoorstel We zijn al op de goede weg en beginnen niet bij nul, toch is ook in Deventer de biodiversiteit afgenomen. Dit Biodiversiteitsplan is opgesteld met een gevoel van urgentie en biedt een kader, beleid en maatregelen voor de komende 10 jaar om de natuur en biodiversiteit te behouden, te beschermen en mogelijk nog verder te ontwikkelen. De adviezen van de Klimaatraad (februari 2025) die betrekking hebben op biodiversiteit, zijn in dit plan opgenomen en verder uitgewerkt.

Omgevingswet en kerninstrumenten Met het vaststellen van dit biodiversiteitsplan geeft de raad een richtinggevende uitspraak (RUR) op de ambities voor biodiversiteit voor (het concept van) de Omgevingsvisie, deze ambities zijn deels al opgenomen in het Koersdocument Omgevingsvisie (B&W 20-5-2025) De kaarten opgenomen in dit biodiversiteitsplan (Basiskaart Natuur en de Ambitiekaart Natuur) zijn beschikbaar voor opname in het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet). Deze maken deel uit van de besluitvorming in het kader van het Omgevingswetprogramma Groenblauwe Hoofdstructuur. Dit biodiversiteitsplan kan één op één worden door vertaald in een (toekomstig) Omgevingswetprogramma van de fysieke leefomgeving gericht op het vormgeven en uitvoeren van beleid in het kader van de biodiversiteit. Het is niet volledig nieuw beleid, veel zaken doen we immers al in de praktijk, maar met het vaststellen van dit plan kunnen we verder met het starten van nieuwe maatregelen uit hoofdstuk 5: Uitvoeringsprogramma, bladzijden 56 en verder.

Beoogd resultaat * Creëren van een leefomgeving die zowel fysiek als mentaal bij blijft dragen aan de gezondheid van inwoners: Een natuurrijke stad met een groene en biodiverse leefomgeving bevordert de geestelijke en lichamelijke gezondheid van de inwoners. Zowel door het filteren van fijnstof, het vastleggen van CO2 èn door het bieden van een mooie en aantrekkelijke omgeving waar mensen van genieten, kunnen ontspannen, die uitnodigt tot gezond bewegen en recreëren. * Door te zorgen voor het behouden en versterken van biodiversiteit ontstaan veerkrachtige ecosystemen die in staat zijn om “waardevolle ecosysteemdiensten” te leveren, dit zijn bijvoorbeeld vruchtbare bodems, bestuiving van gewassen en plaagonderdrukking. We gaan er vaak van uit dat deze “diensten” vanzelfsprekend zijn, maar door teruggang in biodiversiteit staan deze diensten onder druk. * Versterken van biodiversiteit kan ook klimaatadaptatie versterken, dit gaat vaak hand in hand. * Een natuurrijke woon- en leefomgeving is van belang voor de sociale en economische aantrekkelijkheid van Deventer. * Biodiversiteit draagt bij aan brede welvaart in de gemeente Deventer. Het beïnvloedt de kwaliteit van leven hier en nu maar ook van latere generaties in de gemeente Deventer.

Kader • • • • • • •

Omgevingswet onder andere: artikel 1.2, lid 1 en afdeling 3.1 omgevingsvisie voor de gehele fysieke leefomgeving, waaronder expliciet ook natuur is opgenomen. Rode Lijst soorten Rode lijsten | Nederlands Soortenregister 2019-3-19 Besluit B&W, Operationele lijst met beschermde planten Aandachtssoortenlijst operationele soorten 2019.pdf 2013-12-18 Raadsbesluit Werkwijze voor beleid en uitvoering van Ecologie in Deventerhttps://deventer.raadsinformatie.nl/document/1200956/1 1 2020-06-04 782 Raadsmededeling Natuurinclusief Bouwen05-2020-000782-Natuur-InclusiefBouwen_raadsmededeling.docx 19 juli 2019 motie NIB door gemeenteraad aangenomen en 22 oktober 2019 door B&W bekrachtigd en uitgewerkt. Klimaatraad (2024-976) 29-06-2024 “Kom op tan” adviezen1 tot en met 7 1 Groenblauwe Hoofdstructuur (in wording) 1

Argumenten ten behoeve van de raad Voor

1. Dit Biodiversiteitsplan vormt de basis voor de visie op natuur, die in het kader van de actualisatie van de Omgevingsvisie een verplicht onderdeel is. 2. Veerkrachtige ecosystemen zijn beter in staat om “waardevolle ecosysteemdiensten” te leveren, dit zijn vruchtbare bodems, bestuiving van gewassen en plaagonderdrukking. 3. Biodiversiteit kan helpen om klimaatadaptatie te versterken door hitte, droogte of wateroverlast te beperken 4. Een natuurrijke stad met een groene en biodiverse leefomgeving bevordert de geestelijke en lichamelijke gezondheid van de inwoners van Deventer. Een natuurrijke woon- en leefomgeving is van belang voor de sociale en economische aantrekkelijkheid van Deventer. 5. De door de raad ingediende moties en amendementen zijn integraal onderdeel van dit Biodiversiteitsplan. 6. Om soortenrijkdom te behouden, te beschermen en mogelijk te vergroten is het belangrijk om duidelijk beleid te voeren en goede afspraken hierover te maken. 7. De acties en maatregelen in dit plan zijn een duidelijke leidraad voor de collega’s die in hun werk met groen, klimaatadaptatie, landbouw, economie en natuur te maken hebben. Tegen 1. De complexiteit van besluitvorming vraagt duidelijke keuzes, kiezen voor natuur kan soms op gespannen voet staan met andere belangen. Alhoewel we vaak in de praktijk ook zien dat het juist prima samen kan gaan. 2.

Keuze voor natuur, meer biodiversiteit, groen, kan meer tijd en geld kosten, vooral op de korte termijn (het kan ook geld besparen) 3. Het uitvoeren van het plan vraagt een lange adem van medewerkers en het blijven volgen van de koers. De positieve effecten van biodiversiteit zijn niet altijd direct zichtbaar, maar leveren op de lange termijn veel op, terwijl dit op de korte termijn nogal eens onderschat wordt. Waardoor natuur en biodiversiteit ook nog wel eens aan het kortste eind trekken. 4. Bij het bereiken van de ambities en de voorgestelde maatregelen ligt niet alles in de invloedssfeer van de gemeente en zijn we afhankelijk van de medewerking van bedrijven, inwoners en organisaties.

Betrokken partijen en participatie Participatie heeft plaatsgevonden door structureel in gesprek te gaan met samenwerkingspartners, inwoners, bedrijven, vrijwilligers en interne collega's. Externe participatie heeft op een aantal manieren plaatsgevonden. Allereerst binnen de Deventer Klimaatraad. Deze was niet specifiek opgezet voor het onderwerp biodiversiteit, maar in het definitieve advies “Kom op tan” is er een duidelijke link gelegd naar het nemen van maatregelen om de biodiversiteit te versterken. Maar liefst zeven adviezen hebben een directe relatie met het versterken en verstevigen van de biodiversiteit. Er is samengewerkt in het afstemmingsproces van de Groenblauwe Hoofdstructuur (GBHS) die parallel aan het Biodiversiteitsplan wordt ontwikkeld. Tijdens het stakeholdersoverleg van deze GBHS is intensief gesproken met onder andere LTO, waterschap, Stichting IJssellandschap, Deventer Bomenstichting, de Ulebelt en het Duurzaamheidscentrum. Hier zijn expliciet de Basiskaart Natuur Deventer en de Ambitiekaart Natuur Deventer 2024 besproken en behandeld. Deze kaarten zijn onderdeel van de GBHS en dit Biodiversiteitsplan. De Planadviesraad Ruimtelijke Kwaliteit (PAR) heeft feedback gegeven op het concept en de Adviesraad Natuur en Milieu heeft formeel advies gegeven op het plan. De gegeven feedback is in de definitieve versie verwerkt.

Denk hierbij aan het toevoegen van extra natuur ambassadeurs soorten, het concreter maken van de doelstellingen en aandacht voor betrokkenheid van bewoners bij de plannen voor uitvoering van de maatregelen. Bij het opstellen van het Biodiversiteitsplan is intern intensief en constructief samengewerkt met de eerder genoemde collega’s, de zogenaamde “themahouders”. Er zijn interviews en werksessies gehouden en een fietsexcursie is uitgezet om ideeën en gedachten uit te wisselen.

Tenslotte is er een continue nauwe samenwerking tussen onze ecologen en de vele, vele vrijwilligers binnen onze gemeente.

Financiële consequenties In hoofdstuk 5 staat een overzicht van de maatregelen per doelstelling. Daarnaast zijn de financiële consequenties van de maatregelen ingeschat. Dit benodigde budget staat vermeld in de kolom budget. Voor een groot aantal maatregelen is al budget beschikbaar, of zijn al opgenomen in de planning van projecten zoals bijvoorbeeld de MJOP. De eventuele extra kosten zullen dan ook bij de planning en uitvoering van deze projecten verder inzichtelijk worden gemaakt. Een deel van het activiteiten betreft uitvoering van de adviezen van de klimaatraad, de financiële onderbouwing is opgenomen als onderdeel van de (concept) Perspectief nota (extra fte groenbeheer programma Leefomgeving) Voor 2025 is er voldoende budget beschikbaar binnen de verschillende programma’s en projecten, door de eerder beschikbaar gestelde budgetten bij de verschillende moties. Voor 2026 is in de Perspectiefnota aangegeven welke gelden nodig zijn (bij programma Leefomgeving). Door meer ervaringen op te doen met het uitvoeren van de maatregelen zal voor 2027 en daarna inzichtelijker worden of en welke extra gelden nodig zijn, deze bedragen zijn met een * aangegeven in de kolom budget in hoofdstuk 5, uitvoeringsprogramma. Dit zullen we dan meenemen bij de Financiële planning.

Betrokkenheid raad Na vaststelling van het plan zullen we de maatregelen verder uitwerken. Jaarlijks ontvangen college en raad een rapportage over de uitgevoerde maatregelen.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König