2025-392 Raadsmededeling Netcongestie update voortgang voorjaar 2025.pdf

RAADSMEDEDELING Onderwerp Nummer Team

Netcongestie update college en raad over stand van zaken 2025-392 Wethouder Van Essen, Portefeuillehouder DEV-PRO-EL 13-05-2025 Datum

Inleiding Als gemeente zetten we ons in voor duurzame en betrouwbare energiebeschikbaarheid. Een actuele maatschappelijke opgave waar we als gemeente aan werken is netcongestie. Het elektriciteitsnetwerk staat steeds meer onder druk en de verzwaringsopgave kost landelijk veel geld en tijd. Op 17 april 2025 verscheen het congestie-onderzoek voor Overijssel, opgesteld door TenneT en Enexis. Dat rapport liet er geen misverstand over bestaan dat netcongestie zeker tot 2032 een grote belemmering zal vormen voor de ontwikkeling van bedrijvigheid en mogelijk ook voor de woningbouw. In maart 2025 verscheen het interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) naar bekostiging van de elektriciteitsinfrastructuur. Oplossingen worden onder meer gezocht in flexibilisering van netgebruik, meer warmtenetten, energieplanologie en accepteren storingen als gevolg van intensivering van het netgebruik. Via deze raadsmededeling nodigt het college u uit voor de raadsinformatiebijeenkomst 21 mei 2025. Tijdens deze bijeenkomst gaan we in op de actuele stand van zaken van het uitvoeringsprogramma netcongestie, waar we nu en in de komende periode aan werken.

Kader * Raadsmededeling netcongestie – heel Deventer vol (2023-1231 dd 19-12-2023) * Energievisie (2023-1114 dd 20 maart 2024) * Motie Onderzoek Netcongestie AANGENOMEN (2024-03-20 dd 20 maart 2024) * Raadsmededeling netcongestie integrale aanpak en technische informatiesessie (2024-316 dd 9 april 2024) * Raadsmededeling Gemeentelijke aanpak netcongestie (2024-707 dd 10 september 2024) * Raadsmededeling Toekenning pMIEK status voor drie Deventer energie infrastructuur projecten (2025-279 * Raadsmededeling 3e hoogspanningsstation noodzakelijk in Deventer volgens de netvisie netbeheerders (2025-280) * Raadsmededeling Congestieonderzoek Overijssel TenneT (2025-359) * Raadsmededeling Regie op waterstofontwikkelingen in Deventer (2025-62) * Raadsmededeling Ontwikkelingen waterstofnetwerk Oost Nederland (2025-287) * Raadsmededeling Herbeoordeling aanvraag netaansluiting wijkwarmtecentrale 2 fase 2 Slim Warmtenet Zandweerd (SWZ) (2025-26) * Raadsmededeling A1BP Smart Energy Hub – informeren gemeenteraad over deelname aan coöperatie of andere rechtsvorm (2024-926) Kern van de boodschap Het Nederlandse stroomnet is vol. Er wordt meer stroom gebruikt en opgewekt dan getransporteerd kan worden door de beschikbare kabels en verdeelstations. Ook in Deventer zien we dat de netcongestie situatie het afgelopen jaar verder verslechtert.

Netcongestie zal leiden tot vertraging in de uitvoering van belangrijke gemeentelijke opgaven zoals woningbouw, bouw en vervanging (maatschappelijke) voorzieningen, warmtetransitie, duurzame mobiliteit en economische groei. De gemeente werkt voortvarend samen met de netbeheerders Enexis en TenneT en

andere ketenpartners om het bestaande elektriciteitsnet te verzwaren en uit te breiden. Het zal ook in Deventer naar verwachting nog wel 10 jaar duren voordat de grootste problemen van een te vol stroomnet zijn opgelost. Als gemeente werken we zeer intensief samen met de netbeheerders op om het verzwaren van het elektriciteitsnet te versnellen waar mogelijk. Als gemeente kiezen we voor oplossingen die bijdragen aan een robuust toekomstig energiesysteem, die geen verzwarend effect hebben op het elektriciteitsnetwerk. Nadere toelichting Hieronder geven we een toelichting op de drie hoofsporen waar we aan werken. In de bijlage vindt u de stand van zaken van de werkzaamheden van de werkzaamheden van het afgelopen jaar en de focus voor de komende periode. De aanpak van netcongestie richt zich op drie hoofdsporen: Spoor 1: Verzwaren infrastructuur In dit spoor werken we samen met de netbeheerder de komende 10 à 15 jaar aan het verzwaren en uitbreiden van het totale elektriciteitsnetwerk (hoog- midden en laagspanningsnetwerk). De primaire verantwoordelijkheid voor het verzwaren van het stroomnet ligt bij de netbeheerders. Het rijk heeft daarvoor de benodigde financiële middelen beschikbaar gemaakt.

De gemeente speelt daar als beheerder van de openbare ruimte, het faciliteren in het vinden van ruimte voor middenspanning- en trafostations en als bevoegd gezag en als aanspreekpunt voor inwoners, een belangrijke rol in. Het verzwaren van het stroomnet vraagt om samenwerking en een versnelling van het proces bij de gemeente en bij netbeheerders. Spoor 2: inzicht en prioriteren Het oplossen van netcongestieproblemen jaren gaat duren en kan leiden tot het maken van maatschappelijke keuzes. De ACM heeft richtlijnen uitgevaardigd die voor de netbeheerders het kader zijn waarbinnen ze mogen prioriteren. Als het maatschappelijk prioriteren voor gemeenten aan de orde komt, volgt een afwegingskader netcongestie voor college en raad. Netcongestie gaat een effect hebben op de voortgang van allerlei ontwikkelingen en ambities van de gemeenten, waaronder gebiedsontwikkeling. We voorzien dat netcongestie de gemeente steeds vaker zal dwingen om maatschappelijke en ruimtelijke keuzes te maken. In dit spoor werken we vooral aan het vergroten van het inzicht in waar ruimte/capaciteit op het net ontstaat en hoe we die optimaal kunnen gebruiken. Spoor 3: Verslimmen In het spoor verslimmen zoeken we naar slimme, innovatieve oplossingen om de effecten van netcongestie te verminderen, waarbij we dit zodanig doen dat het bijdraagt aan een duurzaam, lokaal en robuust energiesysteem.

Daarnaast wordt met name door bedrijven gekeken naar het verslimmen van het netgebruik, bijvoorbeeld door het onderling afstemmen van opwek en gebruik van stroom, via zgn. Smart Energy Hubs of de inzet van groene waterstof. Ook wordt er onderzoek gedaan naar een nieuwe stroombalans in woonwijken, bijvoorbeeld door de inzet van buurtbatterijen om woningbouw mogelijk te blijven maken. De rol van de gemeente richt zich hierbij vooral op het in brede zin faciliteren van initiatieven en de afstemming met de netbeheerders.