2025-392 Netcongestie technische raadsessie en BW - bijlage voortgang.pdf

mei 2025 V1.0

Netcongestie en verzwaring van het elektriciteitsnetwerk

Bijlage bij Raadsmededeling (2025-392) – Update programma netcongestie mei 2025

Waar hebben we het over?

Wat is het probleem?

Wat is het gevolg?

Wat is de aard van de problematiek?

Netcongestie gaat om een berekend spits probleem

Gevolg van storingen (kwaal) • Gevolgen stroomuitval economisch en maatschappelijk • Openbare orde • Schade aan het systeem

Het ‘niet weten’ en toch moeten handelen

Netcongestie is piekbelasting van het net, als we allemaal op hetzelfde moment stroom gebruiken of terugleveren Netbeheerders verwachten een verviervoudiging van het stroomverbruik de komende jaren – voor de opgave van nu!

Gevolg van de congestiemaatregel (medicijn): • Wachtlijst = jarenlang geen nieuwe aansluiting • Raakt ondernemers, nieuwbouw, laadpalen etc.

Als het elektriciteitsnet het niet aankan en gaat er iets stuk = storing Het gaat dus niet over teveel elektronen (besparing) en ook niet of de elektronen grijs of groen zijn gemaakt

Aanpak congestie probeert dit te voorkomen

Netcongestie gaat niet meer weg! Nooit terug naar business as usual Elke crisis is een kans… Nu versneld naar het systeem van de toekomst! Een duurzaam, lokaal en robuust energiesysteem Crisis in slowmotion: bestaande gebruikers voelen ‘m niet, je hoort / ruikt / ziet ‘m niet, hij is langzaam maar sneller dan je denkt….

Deventer, netcongestie op hoog – en middenspanningsniveau afname

TenneT – hoogspanning

afname

Bron: Capaciteitskaart elektriciteitsnet, stand van zaken op 28 april 2025

Enexis - middenspanning

Rode vlaggen in Deventer – wachtlijst groeit maar we lossen ook zaken op Het aantal initiatieven op de wachtlijst van Enexis groeit*

Rode vlaggen in Deventer (niet limitatief)

Opgeloste knelpunten (niet limitatief)

• Nieuwbouw ROTO / Centrumschil. Woningbouw krijgt een aansluitingen, voorzieningen (grootverbruik) niet. Alternatieven in onderzoek

• Het slim warmtenet Zandweerd krijgt een aansluiting voor de warmtecentrale

• Nieuwbouw Wechelerhoek. Woningbouw krijgt een aansluiting, voorzieningen niet (groot verbruik). Alternatieven in onderzoek • Walstroom aansluiting voor cruiseschepen onvoldoende capaciteit. Alternatief in onderzoek

• GROHW kan voor de eerste fase een elektrolyse realiseren op de netaansluiting van Nefit Bosch • Nieuwe kavels op A1 Bedrijvenpark krijgen een aansluiting vanuit een collectief groepscontract vanuit de netbeheerder Alliander

• Spanningsklachten bij bedrijven leiden tot uitval bedrijfsprocessen

• Bouw kop Handelskade kan door de toepassing van slimme oplossingen en een toekenning van capaciteit door netbeheerder Enexis

• Overbelasting net leidt tot afschakelen van zonnepanelen en warmtepompen bij bewoners

• Bouw sporthal Bathmen kan starten door toepassing slimme oplossingen (extra kosten)

*Bron: Capaciteitskaart elektriciteitsnet, stand van zaken op 28 april 2025

Capaciteitsuitbreiding Deventer duurt zeker nog t/m 2032 en noodzaak voor een 3e hoogspanningsstation en tracé daarna

Capaciteitsuitbreiding Overijssel •

Druk op Overijsselse stroomnet blijft onverminderd groot. Uitbreiding van het net blijft hard nodig om de wachtlijsten op te lossen

•

Om de netcongestie voor het deelnet Zwolle Hessenwerg op te lossen, waar Deventer deel van uitmaakt, zijn grootschalige netuitbreidingen gepland.

•

Deze uitbreidingen in Zwolle zijn noodzakelijk om de netcongestie in 2032 structureel op te lossen.

Uitbreiding Deventer •

Voor de periode na 2035 is in Deventer een nieuw, 3de 110/20kV hoogspanningsstation noodzakelijk*

•

Inclusief een nieuwe extra 110kV-verbinding vanuit Zwolle naar dit station

TenneT, netcongestie onderzoek april 2025

* Raadsmededeling 2025-280: 3e hoogspanningsstation noodzakelijk in Deventer volgens de netvisie netbeheerders

Netcongestie in Deventer, aanpak en acties langs 3 sporen 2025: 1.5 € MLN

Verzwaren Gehele Deventer elektriciteitsnetwerk (HS/MS/LS) is verzwaard

Inzicht en prioriteren Netcongestie is geen belemmering voor maatschappelijke ontwikkeling zoals woningbouw, nieuwe bedrijventerrein, sporthallen.

Verslimmen Als gemeente kiezen we voor oplossingen die bijdragen aan een robuust toekomstig energiesysteem, geen verzwarend effect hebben op het elektriciteitsnetwerk.

In Deventer hebben we over 7 jaar geen last (meer) van netcongestie. Maatschappelijke ontwikkeling, zoals woningbouw, economische ontwikkelingen en maatschappelijke voorzieningen kunnen gewoon doorgaan.

Spoor 1: verzwaren Resultaten 2024 en de doelen voor 2025 en verder Resultaten 2024 - Verzwaren en uitbreiden HS netwerk ▪ Vestigen voorkeursrecht (in september in de raad) voor mogelijke locatie nieuw hoogspanningsstation. ▪ Landelijk en provinciaal voorbeeld voorkeursrecht manier. Deze aanpak wordt ook bij andere gemeenten volgend jaar ingezet. Intern wordt deze voorverkenningsaanpak gekopieerd, bijvoorbeeld voor het vinden voor bedrijventerrein. ▪ Voorbereiden met Enexis uitbreiding bestaande twee hoogspanningsstations, gestart wordt met platvoet station.

Resultaten 2024 - Verzwaren MS en LS netwerk: ▪ Tekenen intentieovereenkomst buurtaanpak Deventer met Enexis ▪ Juridische kader koop en zakelijk recht grond neergezet in samenwerking met Enexis. ▪ In samenwerking met Enexis opzetten van een project laagspanning om te starten met het verzwaren van twee buurten Spikvoorde en Graveland en daaruit te leren om het proces te kunnen versnellen voor overige wijken/buurten.

Dit betekent voor 2025 ▪ We werken aan het uitbreiden en verzwaren van het bestaande HS netwerk. ▪ We werken proactief aan de realisatie van het 3de HS/MS station. Baarlerhoek is als locatie door TenneT bepaald voor 3de HS/MS station. En betrokken bij woningbouwverkenning Baarlerhoek. ▪ Verdere voorbereiding verzwaring en uitbreiding HS/MS station Platvoet en Bergweide door Enexis ▪ We werken aan het verzwaren van MS infrastructuur – in 2025 zijn alle locaties voor MS stations vastgesteld.

▪ Middenspanningstations: verandering in beeld bij Enexis, hulpvraag gesteld voor

▪ Samen met Enexis werken we aan de buurtverzwaring en het versnellen van dit proces.

locatieverkenning voor nieuwe MS stations. ▪ Centrumschil samenwerking: bij elkaar brengen van ontwikkelingen in projecten en netbeheerder – ontwikkeling/enginering net en vinden van locaties.

▪ De samenwerkingsafspraken en kaderstelling is vastgelegd in een nadere overeenkomst met Enexis. De interne organisatie is ingeregeld.

Spoor 2: inzicht en prioriteren Resultaten 2024 en de doelen voor 2025 en verder Resultaten 2024

Dit betekent voor 2025

▪ Inzicht en ontsluiten van informatie ten behoeve van netcongestie en netverzwaring.

▪ We hebben inzicht in netcongestie problematiek.

▪ Digital twin - inzichtelijk maken van verzwaringsopgave per buurt.

▪ Vanuit dit inzicht (data) zijn we instaat om slim te kiezen (en soms lastige en ingrijpende keuzes te maken) hoe we om gaan met de effecten van netcongestie

▪ Digital twin is landelijk (top 10 positie) een voorbeeld functie voor de rest van de organisatie. Bijvoorbeeld inzicht smart energy hubs voor bedrijven ▪ Gestart met programmering netverzwaring ism Enexis, WoCo's en gemeente Deventer,

▪ Buurtpaspoorten en inzicht op projectniveau waar lopen we aan tegen netcongestie, waar zitten ‘rode vlagen’. ▪ Interne projectmanagers weten ons te vinden voor advies over aanpak

▪ De energiebalans in Deventer is optimaal en alle cruciale voorzieningen zijn veilig. ▪ Werken aan het verminderen van wachtlijsten in Deventer voor aansluitingen door verzwaring en anticiperen bij nieuwe aanvragers.

Spoor 3: verslimmen Resultaten 2024 en de doelen voor 2025 en verder Resultaten 2024 - Gebiedsontwikkeling en nieuwbouw ▪ Verkennen met Enexis mogelijkheden net neutrale woningbouw. ▪ Impact netcongestie bekend (vast agenda onderwerp) bij DEP / MKB, Platform Wonen, Coöperaties ▪ Vlottrekken van netcongestie probleem bij Kop Handelskade en adviseren oplossing sporthal Bathmen. ▪ Bewustzijn van de effecten van prioriteren op de organisatie (bijvoorbeeld projecten) - vraag nu al, ‘wat heb je nodig voor netcongestie?’ ▪ Verbinding naar Energiesysteem van de toekomst (provinciaal/lokaal). Concreet bijvoorbeeld 3de HS station opgenomen in PMIEK en RED III. ▪ Mooie aanvraag Slim Warmtenet Zandweerd.

Resultaten 2024 - Waterstof ▪ Waterstof: aansluiting waterstofbackbone in energievisie Overijssel - bekendheid Gasunie op netvlies ▪ Stimuleren initiatief GROWH waterstof - grootste gasverbruikers Deventer onderdeel GHROW initiatief (10% CO2 footprint) – project is stappen concreter: fase 3 vergund, bouw gestart – kansen voor asfaltcentrale - GHROW concreter: RECO deal, Nefit + waterstof lobby

Resultaten 2024 - Smart Energy Hub ▪ Regiodeal smart energy hub (overkoepelend regionaal programma met 3 Deventer projecten)¿ ▪ Smart energy hub bedrijvenpark A1 → vervolgstappen gezet ▪ Goede samenwerking met Saxion en OOSTNL, lopen voorop qua kennis ▪ Met Deventer economisch perspectief smart energy hubs bestaande bedrijventerreinen

Dit betekent voor 2025 ▪ We hebben nieuwe, innovatieve manieren gevonden en realiseren die om slimmer met energie om te gaan. ▪ Energie is sturend voor alle (maatschappelijke) ontwikkelingen ▪ Inwoners /organisatie/ondernemers weten welke keuzes zij het beste kunnen maken voor duurzame toekomst. ▪ We werken aan concrete initiatieven zoals SEH (BP A1, GROHW, DEP SEH), netbewust bouwen, etc om deze innovatie in de praktijk te realiseren