2025-386 Wmo Beleidsplan 2025-2030 (Geamendeerd vastgesteld 9 juli 2025)

Het is belangrijk om deze ingezette koers de komende jaren voort te zetten en te borgen binnen structurele budgetten.

Wmo beleidsplan 2025-2030

38

Bijlage 1

Zo werkt de Wmo in Deventer

In deze bijlage bespreken we de belangrijkste wettelijke vereisten, de regels en afspraken die Deventer hanteert in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Tevens leggen we uit hoe de uitvoering en het toezicht in Deventer is georganiseerd. De Wmo beoogt dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en deelnemen aan het dagelijks leven. Centraal staan de mogelijkheden van de inwoners zelf. Wanneer de inwoner onvoldoende zelfredzaam is, wordt gekeken naar hulp van familie of anderen in de directe omgeving. Als deze hulp ontoereikend is, biedt de gemeente ondersteuning in de vorm van algemene voorzieningen. Pas indien dit niet voldoet kan er een maatwerkvoorziening worden ingezet.

Wmo-onderzoek Vanuit de jurisprudentie is bepaald dat een Wmo onderzoek uit de volgende 6 stappen moet bestaan: 1.

Wat is de hulpvraag?

2. Welke problemen worden ondervonden bij de zelfredzaamheid en participatie? 3. Welke ondersteuning is nodig om een passende bijdrage te leveren aan de zelfredzaamheid of participatie? 4. In hoeverre bieden de eigen mogelijkheden/ het sociale netwerk, algemeen gebruikelijke en algemene voorzieningen een oplossing? 5. Is er een vraag die overblijft en waarvoor vanuit de Wmo een compensatie noodzakelijk is? 6. Leg de uitkomsten vast en verstrek deze aan de bewoner. 7. Dit is dus ook de procedure die in Deventer wordt gevolgd. 8. Hoe vindt een inwoner met een hulpvraag de nodige ondersteuning?

Wmo beleidsplan 2025-2030

39

Binnen de gemeente Deventer zijn er diverse organisaties en personen die inwoners en cliënten met een hulpvraag ondersteunen. We onderscheiden daarbij drie niveaus: 1.

‘Het gewone leven’

2. De Voor Elkaar Teams 3. (Specialistische) onafhankelijke cliëntondersteuning

‘Het gewone leven’ In de gemeente Deventer zijn er veel organisaties, verenigingen en personen waar inwoners terecht kunnen voor een luisterend oor of voor informatie en advies bij het vinden van een passend (zorg)aanbod. Dit is heel waardevol en belangrijk voor inwoners. We noemen dit de veldpartijen in ‘het gewone leven’. Deze veldpartijen zijn heel divers, enkele voorbeelden zijn scholen, buurtcentra, huisartsen, sportverenigingen, mantelzorgondersteuners en plekken waar een inwoner terecht kan voor hulp bij geldzaken of (vrijwilligers)werk. Natuurlijk blijven er verschillen tussen deze organisaties en de (professionele) cliëntondersteuning. Zo is een groot deel van de partijen in ’het gewone leven’ gericht op één of enkele leefgebieden en is er onvoldoende kennis van andere leefgebieden. Ook kan er een duidelijke onafhankelijke rol gewenst zijn. Het is daarom belangrijk dat zowel inwoners als (formele en informele) organisaties weten dat onafhankelijke cliëntondersteuning bestaat en hoe ze de inwoner hiermee in contact kunnen brengen.

Inwonersondersteuning door Voor Elkaar teams In de gemeente Deventer kunnen inwoners met hun vragen en ideeën voor de wijk terecht bij de Voor Elkaar teams. Deze teams zijn laagdrempelige aanspreekpunten in de wijken waar professionals samenwerken van De Kern, MEE Samen, Raster en Solis. Dit zijn de taken van de Voor Elkaar teams: ■

Aanwezig zijn in wijken en actief contact leggen met inwoners.

■

Deelname aan de samenleving stimuleren.

■

Ondersteuningsvraagstukken signaleren en inwoners doorverwijzen.

■

Voorzieningen in de wijk ondersteunen.

■

Samenwerken met partners met als doel het gewone leven te versterken.

Van de Voor Elkaar teams wordt verwacht dat zij zelf werken aan hun zichtbaarheid voor de inwoners. Ook wordt van hen een op de mensen in de buurt gerichte aanpak verwacht: ‘daar zijn waar het gebeurt’. Alle medewerkers van een Voor Elkaar team bieden inwonersondersteuning. Ze kunnen in één tot hooguit vijf (individuele) contactmomenten inwoners op weg helpen bij enkelvoudige en relatief lichte vragen op alle leefgebieden. Het contactmoment met het Voor Elkaar team kan resulteren in een aantal verschillende oplossingen:

Wmo beleidsplan 2025-2030

40

■

Een collectieve oplossing (in de wijk, verbinden)

■

Inwoner wordt geattendeerd op mogelijkheden in het voorliggende veld

■

Inwoner wordt op weg geholpen naar Team Toegang.

■

Inwoner is voldoende geholpen door het Voor Elkaar team (‘regie teruggebracht’)

■

Inwoner wordt doorverwezen naar onafhankelijke cliëntondersteuning.

(Specialistische) onafhankelijke cliëntondersteuning Meestal weet een inwoner prima de weg te vinden wanneer ondersteuning nodig is bij opvoeding, onderwijs, zorg, wonen, werk of inkomen. Maar als dat–om welke reden dan ook–niet lukt, de situatie ingewikkeld(er) wordt, het voor iemand niet duidelijk is bij wie hij moet zijn of er is niemand in de directe omgeving die kan helpen? Dan kan de inwoner een beroep doen op een (onafhankelijke) cliëntondersteuner, oftewel (O)CO. Een cliëntondersteuner: ■

Staat naast de inwoner, denkt mee in het belang van de inwoner.

■

Werkt gratis en onafhankelijk van gemeenten en zorginstellingen.

■

Weet welke voorzieningen er in de buurt/gemeente zijn (kent de sociale kaart) en kent de wet- en regelgeving binnen het sociaal domein en de zorg.

■

Biedt zelf geen langdurige hulp, zorg of begeleiding, maar helpt inwoners op weg bij vragen op alle leefgebieden.

■

Zorgt dat de inwoner op de juiste plek terecht komt met zijn/haar vraag.

■

Is er voor iedereen, van jong tot oud;

Deze OCO’s hebben naast de basiskennis van alle leefgebieden ook specifieke kennis van bepaalde doelgroepen (qua gedrag, omgang, wet- en regelgeving, specifieke/ landelijke voorzieningen enzovoorts). Ook andere professionals in het sociaal domein kunnen met vragen bij hen terecht. Een (O)CO vervult de rollen en taken van wegwijzer, toeleider en belangenbehartiger. Als belangenbehartiger voert een (O)CO niet alles zelf uit, maar zorgt ervoor dat de juiste kennis wordt ingeschakeld. Sinds 1 januari 2025 zijn Thuis in Cliëntondersteuning en MEE IJsseloevers de gecontracteerde aanbieders voor het leveren van clientondersteuning in Deventer. Is er sprake van GGZ-problematiek dan kan men terecht bij Vriendendiensten.

Wmo beleidsplan 2025-2030

41

Toegang Wmo Een inwoner kan direct in contact komen met het Team Toegang Wmo, of via één van de andere kanalen. De toegang Wmo staat los van de Voor Elkaar Teams die in de wijken actief zijn, maar zij werken wel nauw samen. Bij de Toegang Wmo werken professionals van de gemeente Deventer. Het team voert de Wet maatschappelijke ondersteuning uit. Leden van het Team Toegang Wmo voeren keukentafelgesprekken met de inwoners die een hulpvraag hebben. Gezamenlijk met de inwoner wordt bepaald welke ondersteuning nodig is, wat de inwoner zelf kan doen, welke steun het netwerk kan bieden. Geïndiceerde ondersteuning is altijd het sluitstuk. Daarop volgt een beschikking van de gemeente, waarin is vastgelegd wat de inwoner aan ondersteuning kan verwachten. Maatwerkvoorziening Een Wmo-maatwerkvoorziening kan worden ingezet in de vorm van Zorg in Natura (Zin) of in de vorm van een persoonsgebonden budget (Pgb). Hieronder worden beide vormen toegelicht. De gemeente Deventer heeft, om de ondersteuning als Zorg in Natura vorm te geven, raamovereenkomsten afgesloten met diverse zorgaanbieders en leveranciers. De raamovereenkomsten hebben een looptijd tot en met 31 december 2026 en kunnen maximaal 3 x 2 jaar stilzwijgend verlengd worden tot en met uiterlijk 31 december 2032. Voor het contracteren van zorgpartijen heeft de gemeenteraad de volgende uitgangspunten geformuleerd.

Deze zijn gebaseerd op de vereisten vanuit de Wmo. Participatie en zelfredzaamheid van de cliënt staat centraal ■

Keuzevrijheid voor de cliënt

■

Leefwereld gericht werken

■

Mensen vanuit gelijkwaardigheid benaderen

■

Cliënt en aanbieder hebben er geen last van als iemand overgaat van het ene naar het andere domein (jeugd -> Wmo)

■

Werk centraler stellen, stimuleren dat iemand van zorg naar werk komt

■

Innovatie stimuleren

■

Ruimte voor kleine aanbieders

■

De formele ondersteuning sluit aan op de informele sociale infrastructuur

■

Sturing op kwaliteit en kosten door voorwaarden en eisen te formuleren

■

Doelmatige en rechtmatige ondersteuning

Wmo beleidsplan 2025-2030

42

Naast Zorg in Natura kan ondersteuning worden ingekocht door bewoners zelf middels een Persoonsgebonden Budget (PGB). Hiervoor gelden zelfde uitgangspunten en streeft de Wmo altijd naar zelfstandigheid en eigen regie. In de praktijk wordt op dit moment 4% van de ingezette zorg ingekocht via een PGB. Algemene Voorzieningen Binnen de kaders van de Wmo wordt voor algemene voorzieningen de definitie gehanteerd: een algemene voorziening is een vrij toegankelijke voorziening, waar inwoners gebruik van kunnen maken zonder dat eerst diepgaand onderzoek wordt verricht en zonder dat een beschikking wordt afgegeven. Iemand die een melding doet kan, nadat Team Toegang Wmo de vraag verhelderd heeft, worden doorverwezen naar een algemene voorziening. Ook kunnen bewoners op eigen initiatief gebruik maken van een algemene voorziening, deze zijn vrij toegankelijk. Een algemene voorziening kan toegankelijk zijn voor specifieke groepen of voor iedereen. Gemeente Deventer is vrij in de beleidskeuze welke algemene voorzieningen zij aanbiedt.

Wmo beleidsplan 2025-2030

43

Bijlage 2

Doorkijk Wmo 2025–2029

In onderstaande tabel is een financiële doorkijk gemaakt voor de komende jaren met een volumegroei volgens het Wmo voorspelmodel . Met dit model kunnen gemeenten voorspellen hoeveel mensen er in de toekomst gebruik zullen maken van de Wmo. Zie Wmo voorspelmodel | VNG. We zien in de tabel dat de vraag naar hulp bij het huishouden de komende jaren het hardst zal stijgen. De prognose is dat het financiële resultaat vanaf 2028 negatief zal zijn. Daarop moeten wij de komende jaren verder anticiperen.

Doorkijk Wmo 2025-2029 (met volumegroei volgens het Wmo Voorspelmodel) 2025 Onderdeel

Volumegroei

Begroting

Prognose

Saldo

Hulp bij huishouden

4%

€ 11.500.846

€ 10.771.876

€ 728.970

Ondersteuning thuis en dagbesteding

3%

€ 12.514.860

€ 11.687.907

€ 826.953

Hulpmiddelen en diensten 2%

€ 3.570.962

€ 3.090.534

€ 480.428

Totaal

3%

€ 27.586.668

€ 25.550.317

€ 2.036.351

Onderdeel

Volumegroei

Begroting

Prognose

Verschil

Hulp bij huishouden

5%

€ 11.352.479

€ 11.305.900

€ 46.579

Ondersteuning thuis en dagbesteding

2%

€ 12.123.611

€ 11.956.888

€ 166.723

Hulpmiddelen en diensten 1%

€ 3.530.663

€ 3.121.439

€ 409.224

Totaal

€ 27.006.753

€ 26.384.227

€ 622.526

2026

Wmo beleidsplan 2025-2030

3%

44

2027 Onderdeel

Volumegroei

Begroting

Prognose

Verschil

Hulp bij huishouden

4%

€ 11.542.479

€ 11.756.582

-€ 214.103

Ondersteuning thuis en dagbesteding

3%

€ 12.335.735

€ 12.327.923

€ 7.812

Hulpmiddelen en diensten

1%

€ 3.530.775

€ 3.152.653

€ 378.122

Totaal

3%

€ 27.408.989

€ 27.237.159

€ 171.830

Onderdeel

Volumegroei

Begroting

Prognose

Verschil

Hulp bij huishouden

4%

€ 11.672.479

€ 12.223.645

-€ 551.166

Ondersteuning thuis en dagbesteding

2%

€ 12.460.735

€ 12.600.124

-€ 139.389

Hulpmiddelen en diensten

1%

€ 3.531.891

€ 3.184.180

€ 347.711

Totaal

2%

€ 27.665.105

€ 28.007.949

-€ 342.844

Onderdeel

Volumegroei

Begroting

Prognose

Verschil

Hulp bij huishouden

4%

€ 11.662.523

€ 12.709.326

-€ 1.046.803

Ondersteuning thuis en dagbesteding

2%

€ 12.452.613

€ 12.878.794

-€ 426.181

Hulpmiddelen en diensten

1%

€ 3.531.891

€ 3.216.022

€ 315.869

Totaal

2%

€ 27.647.027

€ 28.804.142

-€ 1.157.115

2028

2029

Deventer zet in op algemene voorzieningen, preventie en transformatie van zorg om de Wmo ook in de toekomst houdbaar en betaalbaar te houden. In Deventer hebben we binnen onze begroting dan ook middelen opgenomen die hieraan bijdragen.

Wmo beleidsplan 2025-2030

45

Meerjarige begroting algemene voorzieningen, preventie en transformatie van zorg 2025-2028 (bedragen x €1.000) Onderdelen

2025

2026

2027

2028

Algemene voorzieningen

€ 2.233

€ 2.220

€ 2.273

€ 2.272

Preventie

€ 2.757

€ 2.808

€ 2.663

€ 2.738

Transformatie en innovatie

€ 3.566

€ 3.442

€ 3.442

€ 3.442

Totaal

€ 8.556

€ 8.470

€ 8.378

€ 8.452

Abonnementstarief Gemeenten kunnen inwoners die ondersteuning ontvangen uit de Wmo een eigen bijdrage vragen. Dit is een vast bedrag per maand en niet inkomensafhankelijk. In 2025 is dit bedrag vastgesteld op maximaal €21,- per maand. Ongeacht het aantal voorzieningen. Het Centraal Administratie Kantoor (CAK) is de instantie die de eigen bijdrages Wmo int bij inwoners (inwoners ontvangen een rekening van het CAK) en de opbrengsten vervolgens doorstort naar gemeenten. Gemeenten kunnen er voor kiezen bepaalde doelgroepen vrij te stellen van de eigen bijdrage Wmo. De ambitie van de gemeente Deventer is dat inwoners kunnen rondkomen en meedoen. Zonder dat zij stress ervaren van geldzorgen en schulden. Dit staat beschreven in het beleidskader Inzet op ondersteuning en geldzorgen (minimaregelingen en schuldhulpverlening) uit 2022. Speerpunten uit dit plan zijn onder meer: het proactief bereiken van inwoners om geldzorgen te voorkómen en het zorgen voor passende regelingen (zoals verstrekken van bijzondere bijstand) die gericht zijn op het wegnemen van geldzorgen en het bevorderen van meedoen in de samenleving. De gemeente Deventer heeft er daarom voor gekozen voor mensen met een laag inkomen kwijtschelding te verlenen voor de eigen bijdrage Wmo voor de jaren 2024 en 2025.

Op die manier houden inwoners met een laag inkomen (automatisch) meer over om mee te doen zónder dat het traject van aanvragen en beoordelen van Bijzondere Bijstand hoeft te worden doorlopen. Het verlenen van kwijtschelding van de eigen bijdrage CAK is een hele goede manier om ervoor te zorgen dat meer inwoners ontvangen waar ze recht op hebben en de bureaucratie voor inwoners te verminderen. Dit past volledig in de missie van het Sociaal Domein in Deventer, met name ten aanzien van ontschotten en integraal werken. Het verlenen van kwijtschelding wordt in de loop van 2025 geëvalueerd.

Wmo beleidsplan 2025-2030

46

Ontwikkelingen abonnementstarief Sinds de invoering van het abonnementstarief voor de Wmo vanaf 2019 kunnen huishoudens gebruik maken van bepaalde Wmo-voorzieningen voor een vast tarief, ongeacht inkomen, vermogen of gebruik. Echtparen onder de pensioenleeftijd zijn vrijgesteld van het betalen van eigen bijdrage. Door het abonnementstarief is het gebruik van Wmo-voorzieningen sterker gestegen dan verwacht. In de praktijk leidt het gestegen gebruikt er zelfs toe dat de toegankelijkheid van Wmo-voorzieningen onder druk komt te staan, juist voor kwetsbare groepen. Om de houdbaarheid van de Wmo te verbeteren komt er een wetsvoorstel om om per 1 januari 2027 de eigen bijdrage gedeeltelijk weer inkomensafhankelijk te maken. Hoe dit er precies uit gaat zien is op dit moment in ontwikkeling en nog niet bekend. De invoering van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage zal naar verwachting helpen om de druk bij gemeenten op (het gebruik van) Wmo-voorzieningen te verlagen en de (financiële) houdbaarheid van de Wmo 2015 te verbeteren. Doordat de hoogte van de eigen bijdrage afhankelijk wordt van het inkomen en het vermogen houden we rekening met de financiële draagkracht van burgers.

Wmo beleidsplan 2025-2030

47

Bijlage 3

Aantallen cliënten Wmo per categorie

Bij uitsplitsing van de Wmo-clienten in Deventer naar leeftijd krijgen we het volgende beeld:

AANTAL CLIËNTEN MET TOEWIJZING HUISHOUDELIJKE HULP PER 1.1.2025, NAAR LEEFTIJD: (TOTAAL 2886)

Deze figuur laat zien dat vooral inwoners van 75 jaar en ouder een beroep doen op huishoudelijke verzorging.

AANTAL CLIËNTEN MET TOEWIJZING PERSOONLIJKE ONDERSTEUNING PER 1.1.2025, NAAR LEEFTIJD (TOTAAL 1287)

Wmo beleidsplan 2025-2030

48

We zien dat met name inwoners tussen 27 en 64 jaar een beroep doen op persoonlijke ondersteuning.

AANTAL CLIËNTEN MET TOEWIJZING DAGBESTEDING PER 1.1.2025, NAAR LEEFTIJD (TOTAAL 381):

Bovenstaande figuur laat zien dat dagbesteding vooral wordt ingezet voor inwoners tussen 45 en 64 jaar. De volgende figuur laat de verdeling zien van cliënten van 75 jaar en ouder over de wijken en dorpen per 1 januari 2025.

WMO-CLIËNTEN IN DEVENTER VAN 75 JAAR OF OUDER, NAAR WIJK PER 1-1-2025

Wmo beleidsplan 2025-2030

49

Colofon Inhoud:

Programma Meedoen

Vormgeving:

Vakgroep Communicatie

© Gemeente Deventer, 2025. Alle rechten voorbehouden.