2025-367-raadsvoorstel-Invoering eigen bijdrage 24-uursopvang

RAADSVOORSTEL Onderwerp

:

Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : :

Invoering eigen bijdrage 24-uursopvang om daarmee door- en uitstroom te bevorderen Wethouder Duursma, 2025-367 1-07-2025 DEV-BS-JOO

Inleiding De gemeenten Deventer, Lochem, Olst-Wijhe, Raalte en Zutphen werken samen (regio Midden-IJssel) als het gaat om beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg (oggz) en verslavingszorg. De gemeente Deventer is daarin door het rijk aangewezen als centrumgemeente. De gemeenten Lochem, Olst-Wijhe, Raalte Zutphen hebben de centrumgemeente Deventer gemandateerd om zorg te dragen voor de toegang tot en het subsidiëren van voorzieningen voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg (oggz) en verslavingszorg. Bevorderen van door- en uitstroom Het invoeren van een eigen bijdrage zou een prikkel kunnen zijn ten opzichte van de huidige situatie (waarbij niet betaald hoeft te worden voor gebruik van de 24-uursopvang en jongerenopvang) om door- of uit te stromen. Daarnaast is er sprake is van een blijvende drukte in de opvang; het aantal slapers is al is het afgelopen jaar veel hoger dan daarvoor gebruikelijk was. Dat maakt het urgent om mensen die verblijven in de opvang te motiveren om te werken aan herstel en door- of uitstroom. Er wordt op dit moment - in tegenstelling tot omliggende regio's – nog geen eigen bijdrage geïnd voor de 24-uursopvang. Een reden voor het invoeren van een eigen bijdrage is niet financieel.

Het doel is om te normaliseren en om te voorkomen dat mensen vanwege het niet hoeven betalen langer dan nodig verblijven in de 24-uursopvang. Eerste opvang wordt altijd geboden voor mensen die daar recht op hebben. In het regionaal bestuurlijk overleg beschermd wonen en maatschappelijke opvang zijn deze overwegingen besproken. Op 6 juli 2023 is in dat regionaal bestuurlijk overleg ingestemd met het invoeren van een eigen bijdrage. Als aandachtspunt is door de bestuurders meegegeven dat de opvang wel voldoende toegankelijk moet blijven. Om de eigen bijdrage te kunnen invoeren is een besluit nodig van de gemeenteraad van de (centrum)gemeente Deventer. Aanpassing Wmo-verordening De raad wordt voorgesteld om een eigen bijdrage in de voeren bij de 24-uursopvang om daarmee de door- en uitstroom te bevorderen. Om deze bijdrage te kunnen innen moet de Wmo-verordening aangepast worden. Daarnaast wordt in dit voorstel ook een aanpassing in de Wmo-verordening meegenomen die betrekking heeft op de breedte van de Wmo: de ingangsdatum van de voorziening. Het voorstel is om deze in te laten gaan op de datum van het besluit tenzij de toekenningsbeschikking anders bepaalt.

Ambitie in de regiovisie Het inzetten op door- en uitstroom vanuit de maatschappelijke opvang sluit ook aan bij één van de actielijnen die van de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 'Kracht in kwetsbaarheid' die in 2024 door vijf gemeenten is vastgesteld. Dit betreft de actielijn: maatschappelijke opvang als vangnet én springplank. Daarmee wordt uitgesproken dat we erbij voorkeur in onze regio voor willen zorgen dat inwoners niet dak- of thuisloos worden. Maar als mensen toch in een situatie terecht komen waarin ze de thuissituatie hebben (moeten) verlaten en zich niet op eigen kracht kunnen handhaven in de samenleving, is de maatschappelijke opvang beschikbaar als vangnet. Het verblijf in de maatschappelijke opvang is erop gericht om zo snel mogelijk een

vervolgplek (al dan niet met passende ondersteuning) te vinden. De raad wordt voorgesteld om een eigen bijdrage in de voeren bij de 24-uursopvang om daarmee de door- en uitstroom te bevorderen. Daarnaast wordt in dit voorstel ook een aanpassing in de Wmo-verordening meegenomen die betrekking heeft op de breedte van de Wmo: de ingangsdatum van de voorziening. Het voorstel is om deze in te laten gaan op de datum van het besluit tenzij de toekenningsbeschikking anders bepaalt. Huidige situatie – verschillende soorten van opvang Voor de volledigheid schetsen we hier de de verschiilende vormen van maatschappelijke opvang die we kennen in de regio Midden-IJssel: * 24-uursopvang (daarvan is er ook een locatie waarin alleen jongeren opgevangen worden: de jongerenopvang) * Crisisopvang * Tijdelijk onderdak met begeleiding (voorheen: ambulante crisisopvang) Voor de crisisopvang en tijdelijk onderdak met begeleiding wordt een toekenningsbeschikking afgegeven. Voor Tijdelijk onderdak met begeleiding wordt huur/een eigen bijdrage geïnd en voor de crisisopvang wordt een (inkomensafhankelijke) eigen bijdrage gevraagd. Als mensen die verblijven in de crisisopvang een participatiewet-uitkering hebben dan wordt een eigen bijdrage op de uitkering van betrokkene ingehouden door de gemeente en doorbetaald aan Iriszorg.

Dat is bij de 24-uursopvang (inclusief jongerenopvang) tot dusver niet het geval. De jongerenopvang is voor de regio Midden-IJssel sinds april 2024 nieuw als opvanglocatie en deze locatie bestond nog niet toen er in 2023 in het regionaal bestuurlijk overleg beschermd wonen en maatschappelijke opvang gesproken werd over de invoering van een eigen bijdrage. Aangezien er ook doorstroom plaatsvindt van 24-uursopvang naar de jongerenopvang is het niet meer dan logisch dat de eigen bijdrage ook ingevoerd wordt bij de jongerenopvang.

Raadsvoorstel 1. De verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Deventer 2019 in te trekken 2. De verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Deventer 2025 vast te stellen om de eigen bijdrage in de 24-uursopvang in te voeren en deze vanaf 1 oktober 2025 in werking te laten treden

Kern raadsvoorstel Om de door- en uitstroom uit de 24-uursopvang te stimuleren en het leven van clienten te normaliseren, is de invoering van een eigen bijdrage wenselijk. Hiervoor is aanpassing van de Wmo-verordening nodig.

Beoogd resultaat Na vaststellen van de voorgestelde aanpassingen in de Wmo-verordening door de raad is het mogelijk om een eigen bijdrage te innen bij mensen die gebruik maken van de 24-uursopvang (inclusief de jongerenopvang). Het doel daarvan is dat mensen een prikkel voelen om sneller door- of uit te stromen. Daarnaast zorgt het ook voor normalisering, omdat aan een vervolgplek of reguliere woonruimte ook huur of een eigen bijdrage verbonden zijn. Op deze manier proberen we de 24-uursopvang beschikbaar te houden voor mensen die dat tijdelijk nodig hebben en mensen zo snel mogelijk door- of uit te laten stromen naar een duurzame vervolgplek.

Kader * Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) * Samenwerkingsconvenant beschermd wonen en maatschappelijke opvang; * Mandaatbesluit beschermd wonen en maatschappelijke opvang;

* Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang regio Midden-IJssel 'Kracht in kwetsbaarheid'.

Argumenten ten behoeve van de raad Argumenten voor 2.1. Het is pas mogelijk om een eigen bijdrage te heffen voor de 24-uursopvang als dit correct weergegeven is in de Wmo-verordening. Het is in de wet vastgelegd dat de raad vaststelt door wie de eigen bijdrage mag worden geheven. Er wordt daarom in de Wmo-verordening toegevoegd dat de eigen bijdrage wordt geheven door de aanbieder van de opvang. Bij mensen met een participatiewetuitkering kan de afdeling werk en inkomen van de gemeente Deventer de eigen bijdrage in opdracht van de aanbieder van de opvang (IrisZorg) in mindering brengen op de te verstrekken uitkering. 2.2. Omliggende regio's vragen ook een eigen bijdrage voor de (24-uurs)opvang. Het is daarom niet meer dan logisch dat er straks ook in bijdrage gevraagd gaat worden voor de 24-uursopvang. Dat argument wordt ook aangegeven door de cliëntenraad van IrisZorg. Het innen van een eigen bijdrage bij de 24-uursopvang zou een de eventuele aanzuigende werking van de opvangvoorzieningen in de regio Midden-IJssel kunnen voorkomen, omdat er hiermee meer eenheid is tussen de regio’s. 2.3. Het invoeren een eigen bijdrage zorgt voor een prikkel om door- en uit te stromen. In de huidige situatie hoeft iemand niet te betalen voor het gebruik van de 24-uursopvang of de jongerenopvang. Daardoor kan de situatie ontstaan dat er geen prikkel ervaren wordt om door- of uit te stromen.

De blijvende drukte in de 24-uursopvang maakt het urgent om mensen die verblijven in de opvang te motiveren om te werken aan herstel en door- of uitstroom. 2.4. Met de aanpassing van de Wmo-verordening geeft de gewenste duidelijkheid over de ingangsdatum van een voorziening. Hier bleek in de praktijk soms onduidelijkheid over te bestaan. In de Wmo-verordening wordt nu toegevoegd dat de ingangsdatum van de voorziening ingaat op datum besluit, tenzij de toekenningsbeschikking anders bepaalt. Deze bepaling biedt uitkomst en ook de vrijheid om bij de toekenningsbeschikking maatwerk te leveren en een andere ingangsdatum te kiezen. Argumenten tegen 2.1. Mensen die geen of niet voldoende geld hebben, worden ontmoedigd om gebruik te maken van de 24-uursopvang (en kiezen er daardoor voor om op straat te slapen). Eerste opvang wordt altijd geboden. Pas na onderzoek en beoordeling dat de eigen bijdrage op zijn plaats is, wordt de inning gestart. Daarnaast vindt inning vindt alleen plaats bij mensen die voldoende inkomsten hebben. In de communicatie over de invoering (ook via ketenpartners zal hier aandacht aan worden besteed). Er is voor de hoogte van de eigen bijdrage rekening gehouden met de NIBUD norm voor kosten voor voeding voor een man van 14 tot 50 jaar. Op peildatum 1 januari 2025 is dat een bedrag van 8,40 euro per dag.

In ons gemeentelijk beleid gebruiken we vaker de NIBUD norm als uitgangspunt. Om het werkbaar te houden geldt voor een ieder dezelfde hoogte. Naast het feit dat men een maaltijd krijgt, kan men immers ook gebruik maken van de voorzieningen van de locatie. Doordat men een eigen bijdrage gaat betalen wordt de overstap naar

een eigen woning/beschermd wonen kleiner, omdat het verschil in kosten kleiner wordt. Daarnaast wordt deze norm ook in omliggende regio's gebruikt (bijvoorbeeld de regio IJssel-Vecht/centrumgemeente Zwolle). 2.2. Bij invoering van een eigen bijdrage is er de angst dat dit zal zorgen voor meer mensen die bedelen in de stad/regio. We verwachten niet dat dit tot bedelen leidt, want er wordt pas geïnd als mensen inkomsten hebben. Daarnaast zal er geen mogelijkheid zijn om contant de eigen bijdrage te betalen.

Betrokken partijen en participatie Regiogemeenten, aanbieders en ook vertegenwoordigers vanuit de verschillende gemeentelijke adviesraden en cliëntenvertegenwoordigers worden, zoals gebruikelijk, periodiek geïnformeerd en geconsulteerd in regionale bijeenkomsten over ontwikkelingen inzake o.a. maatschappelijke opvang en beschermd wonen. In deze bijeenkomsten is de invoering van een eigen bijdrage in de 24-uursopvang besproken en wordt deze ook breed ondersteund. Specifiek voor dit onderwerp heeft er afstemming plaatsgevonden met de cliëntenraad van IrisZorg, Ixta Noa en Vriendendiensten vanuit het cliëntenperspectief. Zij ondersteunen de invoering van een eigen bijdrage. Verder afstemming vond plaats met IrisZorg, Tactus, de regionale toegang beschermd wonen en maatschappelijke opvang en de afdeling werk en inkomen. Daarnaast heeft de Adviesraad Sociaal Domein Deventer (ASDD) zich ook verdiept in dit voorstel en hierop een positief advies gegeven. De gegeven aandachtspunten worden meegenomen bij de implementatie.

Financiële consequenties Ook voor 2025 heeft de Rijksoverheid regionale middelen aan de centrumgemeenten beschikbaar gesteld waaronder middelen beschermd wonen en maatschappelijke opvang (en verslavingszorg en openbare geestelijke gezondheidszorg). Uitgangspunt is dat het geheel van regionale uitgaven beschermd wonen en maatschappelijke opvang binnen de hiervoor beschikbare regionale (rijks)inkomsten blijven. Dit is ook de praktijk en dit voorstel heeft daar verder geen invloed op. Met IrisZorg wordt afgesproken dat de eigen bijdrages die zij innen overgemaakt worden naar de gemeente Deventer (en of verrekend worden met de te ontvangen subsidie)

Betrokkenheid raad De raad is in 2024 meerdere keren geïnformeerd over de blijvende drukte in de 24-uursopvang en de acties en maatregelen die ingezet konden worden om de instroom te verminderen en de door- en uitstroom te versnellen. Het invoeren van een eigen bijdrage in de 24-uursopvang is één van de interventies die hier aan bij kan dragen; dat de 24-uursopvang beschikbaar is en blijft voor mensen die dat tijdelijk nodig hebben. Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König