2025-32 Raadsvoorstel Subsidieregeling klimaatadaptatie

RAADSVOORSTEL Onderwerp

:

Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : :

Subsidieverordening klimaatadaptieve maatregelen Deventer in RIVUS-verband Wethouder Elferink, 2025-32 4-03-2025 DEV-IBL

Inleiding Als onderdeel van het uitvoeren van het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) (2022-2026), het Deventer Klimaatadaptatieprogramma (KAP) en het uitvoeringprogramma van RIVUS wordt de raad gevraagd om de subsidieverordening en bijbehorende budgetten van de subsidieverordening ‘Klimaatadaptieve maatregelen Deventer’ vast te stellen. Met de subsidieverordening komen diverse klimaatadaptieve maatregelen voor subsidie in aanmerking. De subsidieverordening heeft als doel inwoners, bedrijven, scholen, stichtingen en verenigingen in de gemeente Deventer te stimuleren de gevolgen van hittestress, droogte en wateroverlast te beperken door te vergroenen en slim om te gaan met regenwater op eigen terrein. Daarnaast dragen de maatregelen bij aan het versterken van de lokale biodiversiteit. Deze subsidieverordening is een vervolg op de subsidieverordening afkoppelen hemelwater en de subsidieverordening groene daken en gevels. De subsidieverordening is een verbreding op het huidige subsidiepakket, met meer klimaatadaptieve maatregelen die gesubsidieerd kunnen worden. Bij vaststelling van de verordening wordt 1 april 2025 deze 'Subsidieverordening klimaatadaptieve maatregelen gemeente Deventer’ van de werkregio RIVUS geïmplementeerd, waarmee alle gemeenten binnen RIVUS dezelfde subsidiemogelijkheden zullen hebben.

Waterschap Drents Overijsselse Delta en provincie Overijssel zullen een financiële bijdrage leveren aan de subsidieverordening. Samen wordt gezorgd voor een efficiënte aanpak, uitvoering en gelijk speelveld in de regio. Met één uitvoeringsorganisatie, gemeente Olst-Wijhe (achter de schermen). De te maken kosten zijn voorzien in de begroting 2025-2027.

Raadsvoorstel 1. De subsidieverordening afkoppelen hemelwater in te trekken en het budget van €250.000,- beschikbaar te stellen voor de 'Subsidieverordening klimaatadaptieve maatregelen gemeente Deventer’ 2. De subsidieverordening groene daken en gevels in te trekken en het resterende budget van €115.000,- beschikbaar te stellen voor de 'Subsidieverordening klimaatadaptieve maatregelen gemeente Deventer’ 3. De 'Subsidieverordening klimaatadaptieve maatregelen gemeente Deventer’ vast te stellen

Kern raadsvoorstel Vaststellen van de 'Subsidieverordening klimaatadaptieve maatregelen gemeente Deventer’ met bijbehorende budgetten ter uitvoering van de voorgestelde maatregelen in het Gemeentelijk rioleringsplan en het Klimaatadaptatieprogramma. Daarmee komen de twee bestaande verordeningen 'Afkoppelen hemelwater' en 'Groene daken en gevels' te vervallen en wordt het budget van deze verordeningen ondergebracht in de nieuwe subsidieverordening.

Beoogd resultaat De 'subsidieverordening klimaatadaptieve maatregelen Deventer’ biedt een breder pakket aan maatregelen die in aanmerking komen voor subsidie, waardoor dit beter aansluit bij de maatschappelijke behoefte. Met het blijvend stimuleren van inwoners, bedrijven, organisaties en scholen werken we naar een waterrobuuster en klimaatbestendiger gemeente Deventer, zoals vastgesteld in de Omgevingsvisie

van Deventer, het GRP, het KAP, de Regionale Adaptatiestrategie (RAS) van RIVUS en het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Door dit samen op te pakken met de RIVUS partners versterken we de regionale samenwerking, komt er één centraal loket (achter de schermen) en is er continuïteit en efficiëntie op gebied van uitvoering en communicatie.

Kader • • • • • • •

Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA)- Nederland klimaatbestendig in 2050 2022-172 Besluit vaststelling Bestuursakkoord RIVUS (2022 - 2027) 2021-144 Besluit vaststelling Klimaatadaptatieprogramma en Regionaal adaptatieprogramma klimaat – regio RIVUS, dd. 9 november 2021 2021-265 Raadsbesluit vaststelling Gemeentelijk Rioleringsprogramma en subsidieverordening afkoppelen hemelwater, dd. 26 januari 2022; 2023-462 Besluit Subsidieverordening groene daken en gevels gemeente Deventer, dd. 21 juni 2023; Amendement 4.1 Meer biodiversiteit in de verstedelijkte stad, dd. 8 november 2023 (bijlage 4) Amendement 4a.1 Actieplan ‘Red de egel’, dd. 6 november 2024 (bijlage 5)

Argumenten ten behoeve van de raad Argumenten voor: 1.1 De bijdrage op particulier terrein is nodig voor deze gezamenlijke opgave Het treffen van klimaatadaptieve maatregelen op particulier terrein draagt, naast dat wij als overheid in openbaar gebied klimaatadaptieve maatregelen treffen, bij aan de gezamenlijke opgave om toe te werken naar een klimaatbestendiger gemeente Deventer. Landelijk bestaat gemiddeld 60% van alle ruimte in het bebouwde gebied uit particulier terrein. Juist daarom is het belangrijk dat ook inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven bijdragen aan een klimaatbestendige omgeving. Met deze verordening worden ze daartoe gestimuleerd. Tevens maken de maatregelen in de verordening duidelijk wat het handelingsperspectief is van particulieren. De communicatie rond de verordening ondersteund de bewustwording in de breedte van de maatschappij dat klimaatmaatregelen noodzakelijk zijn. 1.2 De gezamenlijke verordening biedt regionaal eenduidig en efficiënt stimuleringsbeleid. Voorheen waren er grote verschillen tussen de gemeenten en het waterschap in het subsidiëren van Klimaatadaptieve maatregelen, met verschillende voorwaarden en subsidiebedragen. Sommige gemeenten en het waterschap hebben al een uitgebreide verordening, terwijl andere gemeenten geen verordening hebben. Met één verordening worden deze verschillen weggenomen.

Inwoners, bedrijven en organisaties kunnen straks bij één loket subsidie krijgen en hoeven niet bij meerdere loketten aan te kloppen. 1.3 De verordening is eenvoudig en laagdrempelig voor de aanvrager Het uitgangspunt is om een eenvoudige verordening te hanteren die laagdrempelig is voor de aanvrager. Het biedt ook meer kansen voor maatregelen bij nieuwbouw, scholen en bedrijven buiten de bedrijventerreinen van TBBT. Via één formulier kunnen eenvoudig meerdere maatregelen aangevraagd worden voor subsidie. Tevens is de verordening efficiënt, zonder al te veel administratieve handelingen bij de aanvrager en gemeente, uit te voeren. 1.4 De huidige subsidieverordeningen afkoppelen hemelwater en groene daken en gevels vallen onder de nieuwe subsidieverordening. In plaats van meerdere subsidieverordeningen op het gebied van klimaatadaptatie, gaan we naar één overzichtelijke verordening die alle maatregelen omvat.

1.5 Bewustwordingsacties NK-tegelwippen en regentonactie vallen straks onder de nieuwe subsidieverordening Het NK-tegelwippen was de afgelopen jaren een mooie manier om bewustwording bij inwoners te creëren voor het vergroenen van de tuin. Tijdens het NK-tegelwippen faciliteerde Deventer al een paar jaar een tegeltaxi, waar ieder jaar door bewoners goed gebruik van is gemaakt. In de subsidieverordening is nu een vergoeding opgenomen voor het wippen van tegels. Er zal gekeken worden of dit voldoende aansluit bij de behoefte van bewoners of dat er aanvullend nog een tegeltaxi wordt georganiseerd om het onttegelen laagdrempelig te houden en goed aan te sluiten bij de landelijk actie. Verder biedt de simuleringsverordening naast een vergoeding voor het wippen van tegels, ook een vergoeding voor het plaatsen van een regenton. Daarmee wordt de jaarlijkse regentonnenactie een permanente subsidie. 1.6 Er wordt meer ingezet op biodiversiteit op particulier terrein Voor alle groene maatregelen in het subsidiepakket van de subsidieverordening wordt uitgegaan van inheemse soorten waardoor de biodiversiteit maximaal wordt ondersteund. De gemeenten hebben hiervoor een gezamenlijke soortenlijst opgesteld (bijlage 3 Soortenlijst), die bij aanvragen als leidraad wordt gebruikt.

Dit sluit ook aan bij de wens om de lokale biodiversiteit te versterken door groene erfafscheidingen te stimuleren in het amendement: ‘Meer biodiversiteit in de verstedelijkte stad’ (Bijlage 4 Amendement meer biodiversiteit in de verstedelijkte stad). In het beleidsplan biodiversiteit komen deze maatregelen ook deels terug. 1.7 We geven uitvoering aan beleid en werken samen aan een Klimaatadaptieve regio. Met de subsidieverordening wordt uitvoering gegeven aan het KAP en GRP Deventer en is in lijn met de samenwerkingsovereenkomst en de uitvoeringsagenda van RIVUS. Een belangrijke reden om de verordening gezamenlijk in RIVUS verband te ontwikkelen is de bijkomende efficiëntieslag, zowel financieel als organisatorisch. Door samen op te trekken betekent dit dat niet iedere afzonderlijke organisatie een eigen basis subsidieverordening hoeft op te stellen en ook samen kan werken bij de communicatie en de uitvoering van de verordening. Het Bestuurlijk Overleg van RIVUS heeft besloten (op 28-11-2024) om de uitvoering van de verordening bij een interne partij gemeente Olst-Wijhe te beleggen. Het beleggen van de uitvoering bij een interne partij draagt bij aan het verminderen van de kwetsbaarheid, het opbouwen en delen van kennis en het verminderen van kosten. Argumenten tegen 2.1 Onzeker in welke mate de verordening aanslaat.

De doorwerking van de verordening moet zich in de praktijk ontvouwen. Het aantal aanvragen van de huidige verordeningen begint te dalen, de ervaring leert dat het laaghangend fruit is geplukt. De nieuwe subsidieverordening stelt voor meer klimaatadaptieve maatregelen subsidie beschikbaar. En met een gezamenlijke communicatiecampagne (die aansluit op Duurzaam Deventer) hopen we dat de verordening goed gevonden en gebruikt gaat worden. 2.2 Onzeker in welke mate de maatregelen effectief zijn in de praktijk. De effectiviteit van de maatregelen is afhankelijk van de omvang van de maatregelen die getroffen worden, en de mate waarin zich knelpunten voordoen. Vanuit het uitgangspunt om een eenvoudige, laagdrempelige verordening op te stellen zijn hier geen specifieke voorwaarden aan verbonden. Verder is er geen actieve handhaving georganiseerd op het onderhoud en het in stand houden van de maatregelen. Gezien het eigen belang wat initiatiefnemers hebben met de maatregel is het vertrouwen er dat hier vanuit de initiatiefnemers aandacht voor

is. Let wel, dit is ook het geval bij de huidige subsidieverordeningen. 2.3 Olst-Wijhe als uitvoeringspartner is een groeipad. Per 1 april 2025 staat er een basissysteem dat werkbaar is. Vooral voor de kleinere gemeenten binnen RIVUS zal dit basissysteem een wenselijke beginstap zijn. Voor de gemeenten die al een regeling of verordening hebben, kan dit een tijdelijke achteruitgang zijn. Naar verwachting is vanaf 1 januari 2026 het systeem van Olst-Wijhe volledig operationeel. Het kost Olst-Wijhe capaciteit en middelen om een dergelijk systeem op te tuigen, maar Olst-Wijhe ontvangt hiervoor financiële dekking (Structureel 89.000 euro en incidenteel 20.000 euro) vanuit RIVUS.

Betrokken partijen en participatie De verordening is intern afgestemd met de werkgroep Klimaatadaptatie, collega’s van duurzaamheid, ecologie en de juristen. Extern is deze verordening afgestemd met de stuurgroep van RIVUS en de samenwerkende RIVUS partijen, evenals met medewerkers van de Ulebelt die in opdracht van de gemeente bewoners(groepen) mobiliseren voor klimaatadaptatie.

Financiële consequenties De te maken kosten voor de subsidieverordening zijn voorzien in de begroting 2025 van Deventer. In de tabel in bijlage 6 is een overzicht van de financiële middelen weergegeven. 1.1 Toelichting op de tabel: Subsidieverordening afkoppelen regenwater Voor de looptijd van deze subsidieverordening geldt per afzonderlijk kalenderjaar, of gedeelte daarvan, een subsidieplafond van ten hoogste € 250.000,-. Deze subsidieverordening wordt gefinancierd uit de rioolheffing. Voorgesteld wordt dit budget beschikbaar te stellen voor de klimaatsubsidie. Jaarlijks wordt er voor ongeveer €40.000,- aan subsidie aangevraagd. Dit laat voldoende ruimte om extra watergerelateerde maatregelen te subsidiëren. Er kunnen alleen subsidiemaatregelen aan toegekend worden die gerelateerd zijn aan riolering en water. Deze maatregelen zijn weergeven in de laatste kolom van de tabel in bijlage 6. Subsidieverordeningen groene daken en gevels Voor de subsidieverordening groene daken en gevels geldt dat voor de periode 2023 - 2024 per afzonderlijk kalenderjaar een subsidieplafond is vastgesteld van €100.000,-. Bij het niet volledig benutten van het jaarbudget, wordt het resterende budget meegenomen naar het opvolgende kalenderjaar. Het resterende subsidiebudget na 2024 is €135.000.

Van dit bedrag wordt €20.000 incidenteel gebruikt voor invulling van het amendement Actieplan Red de Egel (zie bijlage 5). Voorgesteld wordt het resterende bedrag beschikbaar te stellen voor de klimaatsubsidie, voor de komende drie jaar. Er is dan de komende drie jaar per jaar gemiddeld €35.000 beschikbaar. De maatregelen die toegekend kunnen worden aan deze verordening zijn opgenomen in de laatste kolom van de tabel in bijlage 6. Amendement: Meer biodiversiteit in de verstedelijkte stad Door de toenemende verstedelijking in Deventer is het noodzakelijk om extra aandacht te besteden aan het belang van biodiversiteit in de groene ruimte in de bebouwde omgeving. Er is in 2024 een amendement aangenomen dat beoogd om biodiversiteit in tuinen, bijvoorbeeld door streekeigen groene erfafscheidingen tussen tuinen of beplanting in tuinen te bevorderen. Hiervoor is voor de 2025, 2026 en 2027 een budget van jaarlijks €50.000 beschikbaar gesteld. De helft van het jaarlijks bedrag (€25.000,-) zal worden gebruikt voor het stimuleren van groene maatregelen binnen de 'Subsidieverordening klimaatadaptieve maatregelen gemeente Deventer’ en de andere helft (€25.000,-) wordt ingezet voor projecten, acties en kennisdeling om biodiversiteit in de verstedelijkte stad te

stimuleren. Deze €25.000 is weergegeven in rood lettertype in de tabel en wordt niet meegerekend. Middelen waterschap en provincie Voor de RIVUS subsidieverordening is er een verdeelsleutel gemaakt voor de bijdrage van Waterschap Drents Overijsselse Delta en Provincie per gemeente. In tabel is zichtbaar hoe hoog deze bijdrages zijn voor de gemeente Deventer. 1.2 Totaal overzicht Het totaal beschikbare bedrag voor subsidie bedraagt voor Deventer in de periode 2025-2027 EUR 339.509,00. Daarvan wordt maximaal 20%, circa EUR 68.000,00, voor de uitvoering van de klimaatsubsidie gereserveerd. Het jaarlijkse subsidieplafond voor watergerelateerde maatregelen komt daarmee op EUR 200.000,00. Het subsidieplafond voor groene maatregelen op EUR 71.509,00. Voor de periode na 2027 zal voor de groene maatregelen zo nodig extra incidenteel of structureel budget worden aangevraagd bij de raad. Daarnaast zijn er eenmalig kosten geraamd voor het optuigen en inrichten van het gezamenlijke subsidie loket van € 20.000,-. Deze kosten worden door de verschillende deelnemende gemeenten betaald aan RIVUS. Met deze middelen kan Olst-Wijhe de voorgestelde uitvoering voor alle deelnemers organiseren en uitbouwen. De bijdrage voor de uitvoeringsorganisatie wordt in 2025 in rekening gebracht bij RIVUS (Zwolle treedt hierin op als partij waar alle bijdragen aan RIVUS organisatie binnenkomen).

Daarna wordt de jaarlijkse bijdrage in rekening gebracht bij de afzonderlijke gemeenten.

Betrokkenheid raad De raad is bevoegd gezag als het gaat om het vaststellen van de verordening en bijbehorende budgetten van de subsidieverordening 'Klimaatadaptieve maatregelen gemeente Deventer' en het laten vervallen van de huidige subsidieverordeningen 'Groene daken en gevels' en 'afkoppelen van hemelwater'. De voortgang en het effect van de subsidie wordt jaarlijks gemonitord en geëvalueerd. Op basis van deze uitkomsten, de herijking van het Deventer klimaatadaptatieprogramma en landelijke en regionale ontwikkelingen, stellen we de verordening bij waar nodig. Bij bijstelling van de verordening, zal deze opnieuw worden voorgelegd aan de Raad met de reden van wijziging.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König