2025-1139-bijlage-Taskforce Visiedoc 14jan2026

Visie document De Ruimte Visie op maakruimte in Deventer 2028

Taskforce

Ruimte voor Makers

Wat zien we voor ons? In 2028 is Deventer een stad waar makers floreren. Een plek waar creativiteit niet langer afhankelijk is van toevallig beschikbare ruimte, maar waar een duurzame infrastructuur makers de zekerheid en inspiratie biedt die zij nodig hebben om te kunnen maken, te vestigen en te groeien. En waardoor makers zichtbaar zijn voor wie in de stad verbeeldingskracht, denkkracht en creatieve input nodig heeft. De Ruimte vormt het kloppende hart van dit ecosysteem. Het is meer dan een gebouw – het is een beweging, een netwerk, een thuis voor Deventer makers. Een plek die ruimte biedt aan (een groot deel van) de ruimte-behoevende makers uit Deventer, een plek waar diverse disciplines samenkomen en elkaar versterken, waar makers elkaar, hun publiek en iedereen die nieuwsgierig is naar wat er gemaakt wordt, kunnen ontmoeten.

Een inspirerende biotoop We stellen ons voor dat het hart van De Ruimte zich manifesteert in de vorm van een karakteristiek, liefst centraal gelegen, gebouw, bij voorkeur in een voormalige fabriek of andersoortig industrieel pand met een creatieve en inspirerende uitstraling. Hier vinden 30 tot 40 makers een professionele werkplek: ateliers voor schilders en beeldhouwers, geluidsdichte studio’s voor muzikanten, werkplaatsen voor ruimtelijk ontwerpers, digitale werkplekken, ruimtes voor theatermakers en schrijvers. Ruimtes op maat, ingericht naar wens en behoefte, met zekerheid voor de langere termijn én ruimte voor doorstroom. Op deze plek wordt ook duidelijk dat De Ruimte meer is dan individuele werkplekken alleen. In het pand bevinden zich werkplaatsen die makers kunnen delen, gemeenschappelijke werkplaatsen voor bijvoorbeeld houtbewerking, keramiek, techniek etc. In de centrale ontmoetingsruimte met café komen makers samen, ontmoeten mensen elkaar en ontstaat een plek voor het collectieve, voor samenwerking, voor uitwisseling. Een presentatieruimte met podium biedt ruimte voor kleinschalige optredens, exposities, presentaties, performances, lezingen en andere evenementen. Hier ontmoeten makers hun publiek, dit is waar de Deventenaren in aanraking komen met het maakproces en de resultaten daarvan.

Idealiter vinden we op deze plek ook residentieruimtes (met overnachtingsmogelijkheden) voor gastmakers, uitwisselingsprogramma’s en samenwerkingsprojecten die De Ruimte verbindt met de wereld buiten Deventer. Een groene buitenruimte nodigt uit tot kleinschalige activiteiten en draagt bij aan een prettige, gezonde werkplek. Zonnepanelen en warmtepompen maken het geheel zoveel mogelijk energieneutraal; creativiteit, groen en duurzaam bepalen de uitstraling.

Een flexibel netwerk De Ruimte is dynamisch. Naast het centrale gebouw beheren we ook kleinere locaties verspreid door Deventer; een combinatie van vaste en tijdelijke plekken die inspelen op veranderende behoeften en kansen. Wanneer een pand beschikbaar komt, wanneer een gebiedsontwikkeling vraagt om creatieve inbreng, of wanneer tijdelijke ruimte aantrekkelijke mogelijkheden biedt, koppelt De Ruimte deze kansen aan mogelijkheden voor makers. 2

Deze flexibiliteit maakt het mogelijk om in te spelen op de diversiteit onder makers. Sommigen zoeken permanentie voor de lange adem van hun praktijk, anderen omarmen de energie van het tijdelijke of hebben voor een groot project kortere tijd extra ruimte nodig. Sommigen werken graag in het bruisende centrum, anderen vinden inspiratie aan de rand van de stad of in het buiten­gebied. De Ruimte faciliteert in deze behoeften.

Gedragen door de sector De Ruimte wordt gedragen door een organisatie van en voor makers en cultuurorganisaties; een stichting, vereniging of coöperatie die opereert vanuit het eigenaarschap op de juiste plek, namelijk de sector zelf. De organisatie is verantwoordelijk voor het bestaan en doorontwikkeling van De Ruimte, draagt zorg voor de nodige processen die nodig zijn om de juiste makers aan de juiste plek te koppelen en onderhoudt contact met stakeholders. Deze stakeholders, oftewel belanghebbenden, zijn individuen, groepen of organisaties die invloed hebben op een project of onderneming, of door het project of de onderneming worden beïnvloed. Dat kan de gemeente zijn, projectontwikkelaars, woningbouwcorporaties, omwonenden en meer. De organisatie stuurt tevens een beheerder aan die zorgt voor het dagelijks reilen en zeilen, het onderhoud en de verhuur van de ruimtes. Een belangrijke rol binnen deze organisatie is die van de matchmaker: iemand die de brug slaat tussen de wereld van makers en die van vastgoed- en gebiedsontwikkeling. Deze professional signaleert vroegtijdig kansen, vertaalt de behoeften van makers naar concrete voorstellen en zorgt ervoor dat makers tijdig aan tafel zitten waar over de toekomst van Deventer wordt nagedacht. De matchmaker kent zowel het culturele veld als de vastgoedmarkt en maakt effectieve samenwerking mogelijk.

Door deze organisatievorm blijft De Ruimte wendbaar, kan er snel en inhoudelijk worden gereageerd op kansen en blijft de sector zelf aan het roer.

Financieel duurzaam en breed gedragen De Ruimte staat financieel op meerdere pijlers met een brede financieringsmix die stabiliteit en onafhankelijkheid waarborgt. Deze mix weerspiegelt idealiter hoe De Ruimte deel uitmaakt van het bredere ecosysteem van Deventer. De basis wordt gevormd door huurinkomsten, met redelijke, gedifferentieerde tarieven, op basis van bijvoorbeeld draagkracht, huurtermijn en voorzieningenniveau; betaalbaar genoeg om toegankelijk te blijven, realistisch genoeg om bij te dragen aan de exploitatie. Mogelijk worden er ook ruimtes verhuurd aan meer commerciële creatieve professionals of andere partijen die inhoudelijke meerwaarde hebben en voor een steviger financieel fundament zorgen. Daarnaast genereren de café- en presentatieruimtes (bescheiden) inkomsten door verhuur voor evenementen, expositieopeningen en culturele activiteiten. Het bedrijfsleven herkent de waarde van een levendig cultureel klimaat voor Deventer. Lokale, vaak grote(re) bedrijven en ontwikkelaars zoals Witteveen+Bos, Topicus en Tauw investeren in De Ruimte. Financieel, maar ook door samenwerking. Bijvoorbeeld een technologiebedrijf dat werkplaatsruimte deelt; een ontwikkelaar die makers betrekt bij ontwikkelingen van in nieuwe gebieden; een horecaondernemer die een locatie beschikbaar stelt etc. Deze partnerships versterken zowel De Ruimte als de betrokken partijen. 3

Slimme combinaties met andere domeinen verankeren De Ruimte dieper in de stad. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan samenwerkingen met onderwijsinstellingen op het gebied van onderwijs, talentontwikkeling en onderzoek, met zorgorganisaties aan community art projecten of met technische bedrijven aan innovatieve maakprocessen. Residentieruimtes worden gebruikt voor artist-in-residence programma’s die bijdragen vanuit culturele fondsen genereren. Deze kruisbestuivingen brengen niet alleen financiële bijdragen, maar verrijken ook inhoudelijk en zorgen voor een bredere verbinding met de wereld. De gemeente Deventer speelt een essentiële maar gepaste rol als mogelijkmaker. Via een nieuw opgetuigd fonds ondersteunt zij de ontwikkeling van nieuwe maakplekken en investeringen in bestaande ruimtes. De gemeente dekt waar nodig de ‘onrendabele top’ (het verschil tussen kostprijs dekkende huur en realistische huurtarieven) voor makers. Bij gebiedsontwikkeling draagt de gemeente bij door bijvoorbeeld niet aan de hoogste bieder te verkopen maar aan partijen met oog voor maatschappelijke waarde. Deze gemeentelijke steun is structureel maar vormt niet de enige financieringsbron. De Ruimte is geen volledig gesubsidieerde voorziening maar een ondernemende organisatie die steunt op breed partnerschap.

Aanvullend worden subsidies van culturele fondsen, leningen van organisaties als Cultuur+Ondernemen en/of crowdfunding ingezet voor specifieke projecten en investeringen. Deze mix maakt De Ruimte veerkrachtig: geen afhankelijkheid van één financier, maar een stabiele basis van diverse bronnen die samen het geheel mogelijk maken.

Ondersteund door de stad Bij gebiedsontwikkelingen zoals bij het Haveneiland, Bergweide 3 en Roto Smeets is ruimte voor makers vanaf het begin verankerd in de plannen. Makers zitten aan tafel, niet als eenmalige toevoeging maar als volwaardige partners die met hun creativiteit bijdragen aan de identiteit en leefbaarheid van nieuwe gebieden. Herbestemming van gemeentelijk vastgoed gebeurt aan de hand van duidelijke criteria waarin cultuur is opgenomen. Daarnaast draagt de gemeente zorg voor de reservering van een percentage aan oppervlakte voor makers bij elke ruimtelijke ontwikkeling. De gemeente heeft haar intenties uit de Cultuurvisie waargemaakt door structurele randvoorwaarden te creëren die makers daadwerkelijk de ruimte geven om te blijven en te groeien in Deventer.

4

Een ‘wenkend perspectief’ Over drie jaar lopen Deventer makers hun maakruimte binnen in het centrale gebouw van De Ruimte. Muziek klinkt uit de geluidsstudio’s, verf droogt in de met daglicht gevulde ateliers, er wordt gebouwd en ontworpen, fysiek en digitaal, theatermakers repeteren voor hun nieuwe voorstelling. In de ontmoetingsruimte zitten makers te overleggen over een gezamenlijk project. Een bezoeker loopt door de expositieruimte, nieuwsgierig naar het werk dat hier ontstaat. In de stad zijn daarnaast meerdere satellietlocaties operationeel: sommige voor jaren gegarandeerd, andere tijdelijk maar daarom niet minder waardevol. De matchmaker is in gesprek met een ontwikkelaar over een nieuwe kans. Het fonds heeft net zijn eerste subsidies toegekend. Een ondernemer overlegt met enkele makers over de mogelijkheden voor samenwerking, en een lokaal bedrijf heeft zojuist aangekondigd partner te worden. En verder in de toekomst? Dan is De Ruimte een vanzelfsprekend onderdeel van Deventer geworden. Een plek waar makers blijven, waar talent zich ontwikkelt, waar de stad en haar bewoners de vruchten plukken van een levend cultureel klimaat. Waar creativiteit en makers niet langer worden gezien als ‘leuk extraatje’, maar als integraal onderdeel van de ontwikkeling van de stad. De Ruimte is de plek waar Deventer waarmaakt wat het al jaren beloofde: meer ruimte voor makers.

Om te groeien moet je dromen niet vrezen Martin Knaapen Stadsdichter Deventer

Dit visiedocument is geschreven vanuit de Taskforce Ruimte voor Makers: Harco Rutgers | Carmen Molenaar | Jeroen Diepenmaat | Amber Wolters Guusje Slagter | Peter Kortleve | Martin Knaapen | Mieke Conijn | Dennis Platvoet

5