2025-11-19 Beantwoording Technische vragen PvdA ontwerp omgevingsvisie deel 2

Technische vragen PvdA – Ontwerp Omgevingsvisie – deel 2 pagina Subkop/onderwerp Nieuw technisch Ben 9-11 4

2. de kracht van Deventer

" In Deventer wonen veel actieve en betrokken mensen". Zijn er onderzoeken en data beschikbaar die aangeven hoe groot en/of verschillend de mate "van betrokken en actief zijn" onder de inwoners van Deventer? Is dat bijvoorbeeld inzichtelijk per dorp, wijk of buurt? In de Staat van Deventer, wordt dit inzichtelijk gemaakt per wijk.

4

3. visie op Deventer

Deventer werkt daarvoor samen met (beroeps) onderwijs, (vertegenwoordigers van) bedrijven en Medeoverheden". Zijn werkenden zelf, en/of bijvoorbeeld hun vertegenwoordigers ook betrokken? Voor het bewerkstelligen van een aantrekkelijk vestigingsklimaat met passende arbeidsmarkt en werkgelegenheid middels het ruimtelijke instrumentarium (omgevingsvisie gaat primair over indeling en ontwikkeling van de fysieke leefomgeving) ligt de focus op genoemde partijen. In een krappe arbeidsmarkt zijn de behoeften van (toekomstig) werkenden uiteraard cruciaal om personeel aan te trekken en binden. Dit weten ons bedrijfsleven en hun vertegenwoordigers maar al te goed. In het kader van brede welvaart en aantrekkelijke (toekomstbestendige) werklocaties houden we hier ook volop rekening mee. Werknemers zijn net als alle andere inwoners van Deventer betrokken middels ons participatiebeleid bij de totstandkoming van beleid, zo ook ruimtelijk, en ruimtelijkeconomisch beleid. Omdat het niet mogelijk is om alle werknemers te spreken, zetten we hier vooral in op het betrekken van (lokale) belangenbehartigers.

31

2.4.4 gezonde leefomgeving

"Hierbij is financiële bestaansonzekerheid belangrijk, vaak in combinatie met slechtere woonsituaties of arbeidsomstandigheden. Het is dus nodig om de omstandigheden waarin deze mensen leven te verbeteren." Zijn er inzichten, onderzoeken en/of data die beschrijven hoe het is gesteld met slechtere woonsituaties en slechte arbeidsomstandigheden? Zo ja welke zijn dat? In het Bewonersonderzoek 2023 wordt respondenten gevraagd hun woning een rapportcijfer te geven. Gemiddeld geven Deventenaren hun woning een 7,9, maar op wijkniveau loopt dit wel uiteen. In Rivierenwijk en Bergweide (maar de woningen staan vooral in de Rivierenwijk) geeft men de woning gemiddeld een 7,2. Ook is men in deze wijk het minst tevreden over de prijs-kwaliteit (55% (zeer) tevreden). Een concrete indicator voor lage-kwaliteits-woningen en lage inkomens is energiearmoede. Voorstad, Borgele en Platvoet en Keizerslanden zijn wijken waarin meer dan 10% van de huishoudens een laag inkomen heeft i.c.m. een hoge energierekening en/of lage energetische kwaliteit (TNO, 2024). Het onderzoeksrapport ‘Bouwstenen voor de aanpak van arbeidsmigratie in Deventer’ uit 2022, opgesteld door BMC, gaat in op de omstandigheden van arbeidsmigranten in Deventer. Hieruit komen de volgende passages: “Tijdens het interview met de vakbond werd gesproken van een schrijnende woontoestand van arbeidsmigranten uit Deventer.

Medewerkers van de vakbond leggen huisbezoeken af bij arbeidsmigranten (zowel ingeschreven in de gemeente, als bij een vermoeden van). Hierbij zien ze dat arbeidsmigranten vaak met te veel mensen in slecht onderhouden en brandgevaarlijke panden verblijven.”

“Tijdens de contacten met de arbeidsmigranten krijgen ze sociaal wenselijke antwoorden en ingestudeerde reacties. Het vermoeden is dat de arbeidsmigranten niet klagen over hun leef- en werkomstandigheden vanwege de koppeling tussen wonen en werken.” en • •

Arbeidsmigranten in Deventer lijken regelmatig het slachtoffer te zijn van uitbuiting, slechte werkomstandigheden en drugscriminaliteit. Er zijn veel signalen dat arbeidsmigranten in slechte omstandigheden wonen (overbewoning, onveilige huizen). Handhaving leidt er nog niet overal toe dat misstanden worden beëindigd.

en “Uit de interviews met de wijkbewoners komt naar voren dat er mogelijk sprake is van prostitutie vanuit de woningen van de arbeidsmigranten. Dit wordt gesignaleerd doordat de mannen in de huizen overdag naar hun werk gaan, en er vervolgens gedurende de dag aanloop is van wisselende mannen. De voordeur staat open en de dames zijn terug te vinden op internet.”

31

2.4.4 gezonde leefomgeving

"De vierde opgave is hoe goede zorg geleverd kan worden, ook bij een grotere vraag naar zorg en steeds grotere personeelstekorten. Ook zullen er in verhouding niet genoeg mantelzorgers zijn voor de vraag. Hierdoor kunnen mantelzorgers overbelast raken". Zijn er onderzoeken en/of data beschikbaar die inzicht geven in de tijd die mantelzorgende Inwoners kwijt zijn aan zorg- en opvoed taken en de mate waarin zij (over) belast zijn. Zijn er voorspelingen hoe dat zich tot 2040 zal ontwikkelen? Antwoord: Uit het Bewonersonderzoek 2023 komt het volgende:

“Mantelzorgers zijn mensen die zorgen voor zieke, gehandicapte of hulpbehoevende personen uit hun directe omgeving. Dit is niet beroepsmatig. Zij doen dit vrijwillig uit liefde of persoonlijke betrokkenheid. Op dit moment is ongeveer 16 procent van de Deventenaren mantelzorger. In 2021 was dit 15 procent. De meeste mantelzorgers geven maximaal 2 uur per week mantelzorg (33%) of ongeveer 1 uur per dag (31%). Een vierde (25%) wordt het soms of vaak te veel om mantelzorger te zijn, terwijl in 2021 dit nog 15 procent was. Om mantelzorgers te ondersteunen en bij elkaar te brengen bestaat het Steunpunt Mantelzorg. Dit is bij ongeveer een derde (34%) van de inwoners van Deventer bekend.” Voor Deventer zijn er geen voorspellingen over hoe zich dit tot 2040 zal ontwikkelen. Landelijk valt het volgende te zeggen: Landelijk groeit de druk op mantelzorgers de komende jaren sterk. Volgens SCP en PBL stijgt het aantal ouderen dat mantelzorg nodig heeft tot 2040 met ruim 70%, terwijl het aantal mantelzorgers zelf maar met ongeveer 7% toeneemt (SCP/PBL, Toekomstverkenning mantelzorg 2040). Hierdoor zal de zorg zich over minder schouders moeten verdelen en neemt de kans op overbelasting verder toe. Ook cijfers van het CBS i.c.m. de Primos-prognose laten zien dat het mantelzorgpotentieel (aantal 50- tot 65-ers per 85+-er) daalt. In 2024 is dit aantal voor Deventer 9,4.

De verwachting is dat dit in 2040 4,0 is.

31 en 32

2.5.5

"Ondernemerschap, samenwerking en ruimte voor nieuwe economische vormen versterken de sociale samenhang en vergroten de veerkracht van onze stad en onze dorpen. Daarom zetten we in op een toekomstbestendige economie die waarde creëert voor iedereen". Zijn er onderzoeken en /of data bekend bij de gemeente in hoeverre werknemers in staat zijn en ook in staat worden gesteld om zich te kunnen ontwikkelen? Ja, er zijn onderzoeken en data beschikbaar bij de gemeente Deventer die inzicht geven in de ontwikkelmogelijkheden van werknemers, met name via het Kennisportaal/Staat van Deventer en specifieke studies door kennisinstellingen over bijvoorbeeld sociale innovatie en leven lang ontwikkelen. Interessant in dit licht is bijvoorbeeld het onderzoek van TNO:https://monitorarbeid.tno.nl/news/lange-termijn-effecten-van-leven-langontwikkelen/ Daarnaast verwijzen we naar de Raadsmededeling over de tussenevaluatie van de Human Capital Agenda (2025-849) waarin een van de bevindingen is dat het investeren in scholing & ontwikkeling ook begeleidingscapaciteit van bedrijven vraagt. Dat is echter niet altijd haalbaar, omdat het primaire proces ook onder druk staat.

32

2.5.5 kopje tegengaan arbeidsmarktkrapte en aantrekken en behouden van talent

"Tegengaan arbeidsmarktkrapte en aantrekken en behouden van talent. Door vergrijzing en beperkte groei van de beroepsbevolking neemt de krapte op de arbeidsmarkt toe". Is de gemeente vooral gericht op de vraag naar arbeid vanuit werkgevers/organisaties of wordt er ook nadrukkelijk rekening gehouden met de kwaliteit en duurzaamheid van het aangeboden werk voor werkende. Werkzoekenden en toekomstig werkenden? De gemeente Deventer richt zich zowel op de vraag vanuit werkgevers als op de kwaliteit en duurzaamheid van werk voor werkenden, werkzoekenden en toekomstige werkenden. Er is expliciet beleid dat inzet op een inclusieve arbeidsmarkt en toekomstbestendige werkgelegenheid. Zie hieromtrent de Raadsmededeling over de tussenevaluatie Human Capital Agenda gemeente Deventer (2025-849). Daarin is te lezen dat we de samenwerking stimuleren tussen KonnekteD en de Technohub Inclusieve Technologie Nederland (TINT) gevestigd in Apeldoorn. Focus ligt op de inzet van nieuwe technologie om leren makkelijker te maken en meer mensen met een arbeidsbeperking en duurzaam aan het werk te krijgen en te houden. En in dit kader participeert de gemeente Deventer ook in onderzoek naar Inclusief werk & technologie door het Lectoraat Employability Transition Saxion.

62

Een creatieve economie : plekken voor makers en kunstenaars

"Daarom wordt in gebiedsontwikkeling ruimte gemaakt voor ateliers Even als op bestaande plekken in de stad en in de dorpen. Dit zien wij als een directe investering in de creatieve economie van onze stad". - Hoe wordt er ruimte gemaakt? Met welke instrumenten kan dit gestuurd en gerealiseerd worden? Op dit moment wordt gewerkt aan een plan van aanpak Ruimte voor Makers. Dit bevat voorstellen om structureel meer ruimte voor makers en kunstenaars te creëren. Het zal ook ingaan op verschillende typen beleidsinstrumenten, en een voorstel om een passend instrument te kiezen dat ingezet kan worden om dit beleidsdoel na te streven.

69

Verminderen, veranderen en

"Inzet op duurzame mobiliteit betekent ook het hanteren van de Trias Mobilica: verminderen, veranderen en verschonen van mobiliteit". Wat wordt concreet met "verminderen" bedoeld?

78

verschonen van Mobiliteit

‘Verminderen’ houdt in dat door minder verplaatsingen de druk op de openbare ruimte afneemt. Voorbeelden zijn het thuiswerken en ook de grotere nabijheid van voorzieningen. In het laatste geval neemt de afstand tussen woning en voorziening af en daarmee per saldo ook de mate waarin een verplaatsing een ‘claim’ legt op de openbare ruimte. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om de mobiliteit van mensen dwingend te verminderen. Inclusiviteit is namelijk juist een kernwaarde in ons mobiliteitssysteem met als doel om zoveel mogelijk mensen te laten deelnemen aan de maatschappij.

4.3.3 zorgen voor jezelf en voor elkaar

"in Deventer... terugkeert in de wijken" hoe kan het dat het zorgen voor elkaar/de ander in dit stuk tekst zowel als "kenmerkend voor Deventer" wordt genoemd als ook de zinsnede ", zodat omkijken naar elkaar en Noaberschap terugkeert in de wijken". - Is er cijfermatig inzicht in hoeveel tijd met het er voor elkaar zijn vergt nu en in de loop der jaren Deventer heeft een sterk sociaal karakter, maar dit staat onder druk door verschillende maatschappelijke ontwikkelingen zoals individualisering en verstedelijking. De Omgevingsvisie benadrukt het belang om nadrukkelijke aandacht te hebben om het ‘omzien naar elkaar’ te versterken. Dit vraagt om inzet op zorgzame buurten, toegankelijke ontmoetingsplekken en samenwerking met inwoners en maatschappelijker partners. Door de dubbele vergrijzing (een sterke groei van het aantal ouderen en vooral 80-plussers) en complexere zorgvragen neemt de behoefte aan informele zorg de komende jaren aanzienlijk toe (RIVM, 2023). Landelijk blijft het aantal mantelzorgers vrijwel gelijk of neemt op sommige plekken af, terwijl de zorgvraag stijgt, wat leidt tot een grotere druk op bestaande mantelzorgers en een verhoogd risico op overbelasting (RIVM, 2023). Deze landelijke trend vertaalt zich ook naar de lokale situatie in Deventer.

Volgens de GGD Gezondheidsmonitor (2025) verleent momenteel 13–15% van de bevolking mantelzorg, wat neerkomt op circa 10.500 tot 12.300 personen. Zij besteden gemiddeld 7 tot 13 uur per week aan mantelzorg. Voor 2040 wordt verwacht dat het aantal mantelzorgers in Deventer nauwelijks toeneemt, terwijl de zorgvraag stijgt. Dit betekent dat de gemiddelde

tijdsbesteding per mantelzorger naar verwachting zal oplopen tot 15 tot 20 uur per week, wat een aanzienlijke intensivering van de zorglast impliceert (GGD IJsselland, 2025).

81

omgevingsveiligheid

-

Wat zijn "kwetsbare gebouwen"? En "zeer kwetsbare gebouwen?

Onder de Omgevingswet (en het Besluit kwaliteit leefomgeving, Bkl) zijn categorieën voor externe veiligheidsrisico’s voor gebouwen wettelijk vastgesteld. Hieronder de definities uit Bijlage VI Bkl: Zeer kwetsbaar gebouw: Gebouw waar zich verminderd zelfredzame personen bevinden, die zichzelf bij een incident niet op tijd in veiligheid kunnen brengen (bv. ziekenhuizen, verpleeghuizen, gevangenissen, kinderdagverblijven, basis- en speciale scholen); Kwetsbaar gebouw: Gebouwen met een woonfunctie en bestemd voor nachtverblijf, mits het niet gaat om zeer kwetsbaar. Ook locaties waar veel personen (> 50–5.000) een groot deel van de dag verblijven, zoals hotels, moskeeën, congres- of evenemententerreinen (> 5.000). 82

Geluid door verkeer

de technische normen rondom geluid op de gevel. - Wordt hierbij uitgegaan van een geïsoleerde gevel en dichte ramen? Of zijn hier verschillen in? In paragraaf § 4.3.1 van het Besluit bouwen leefomgeving (Bbl) staat een bepaling dat een scheidingsconstructie een karakteristieke geluidwering dient te hebben van ten minste 20 dB, bepaald volgens een bepaalde NEN norm (NEN 5077). Bij het realiseren van geluidgevoelige gebouwen (zoals woningen) bij wegen moet tenminste deze geluidwering worden gerealiseerd. Daarbij wordt uitgegaan van dichte ramen. Wel kan een ventilerende voorziening (bijv. een "suskast") onderdeel uitmaken van deze karakteristieke geluidwering,

87

Kennis als motor voor een

" In Deventer werken onderwijsinstellingen, ondernemers en overheid samen aan een lerende regio waarin talentontwikkeling, innovatie en ondernemerschap hand in hand gaan."

innovatieve economie

-

Worden werknemers hierin als directe stakeholders gezien?

Ja, maar we kunnen niet elke werknemer direct spreken. Dat doen we via vertegenwoordigende partijen, organisaties e.d. Individuen krijgen middels participatietrajecten bij totstandkoming van projecten/beleid de gelegenheid om mee te denken en van zich te laten horen. 93

Maatschappelijke diensten en nieuwe teelten

Wordt er ook ingezet op het voorkomen van transities in het gebruik van landbouw grond als deze bijvoorbeeld meer water, bestrijdingsmiddelen of biodiversiteit, groen/bauw hoofdstructuur bedreigend is? Welk instrumentarium is daarvoor in principe voor beschikbaar? Zoals in de Omgevingsvisie staat werken we aan een toekomstgerichte agrarische sector waarbij we onze agrarische ondernemers binnen de landelijke kaders ondersteunen naar een sector die meer in balans is met natuur, water en klimaat. We zetten ons in voor het versterken van de biodiversiteit en we bouwen aan een klimaatrobuust watersysteem. Met deze ambities uit de Omgevingsvisie zetten we (in)direct in op het voorkomen van ongewenste omschakeling in het gebruik van landbouwgrond dat ten koste gaat van onze opgaven op o.a. het gebied van natuur, het water of het landschap etc. Sturing is mogelijk op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door hierover iets op te nemen in beleid zoals in deze Omgevingsvisie. Een ander voorbeeld is het vastgestelde Biodiversiteitsplan 2025 – 2035. Een andere manier is het stellen van regels in het Omgevingsplan met bijvoorbeeld een vergunningplicht voor het uitvoeren van bepaalde activiteiten. Ook minder ‘harde’ instrumenten zijn mogelijk in de vorm van bijvoorbeeld (gebiedsgerichte) samenwerking en/of subsidies en stimuleringsmaatregelen met hiermee samenhangende voorwaarden.

100

5.1,2 het afwegingskader

"Dat werkt als volgt. Iedere as vertegenwoordigt een ambitie en bestaat uit vijf punten. ...... hoogst mogelijke score de buitenste" Kan deze tekst wat duidelijker worden verwoord bijvoorbeeld door een relatie te leggen met het schema als voorbeeld ernaast? Hoe is tot de afweging gekomen die maken dat iets on een bolletje" terecht is gekomen en niet 1 hoger/lager? ?

Voor de definitieve omgevingsvisie doen we nog een slag op leesbaarheid. Vanuit de thematische opgaven is gekeken waar in de deelgebieden de ambitie moet landen (in woongebieden of juist niet), waar de stap van huidige situatie naar ambitie nog groot is (gevraagde inspanning, bijvoorbeeld op energietransitie) en waar onderdelen van deze ambitie vorm moeten krijgen om de ambitie voor de hele gemeente te realiseren (zoals een circulariteits- of mobiliteitshub). Dat is nu een kwalitatieve inschatting ten opzichte van andere deelgebieden en ten opzichte van andere thema’s. Daarna is binnen de deelgebieden gekeken of dat voldoende onderscheid biedt om te kunnen prioriteren. Daaruit zijn de 3 a 4 focuspunten per deelgebied geformuleerd. 146

"Het terrein wordt aardgasloos aangelegd en volgens circulaire principes met een maximale milieucategorie van 3.2 (of overeenkomstige kaders en richtafstanden conform den nieuwe milieusystematiek). " - Wat betekent "milieucategorie 3.2"? Wat is "de nieuwe milieusystematiek? Binnen het huidige planologisch kader (tijdelijk omgevingsplan) wordt voor bedrijventerreinen gebruik gemaakt van milieucategorieën, die gebaseerd zijn op de VNGsystematiek Bedrijven en Milieuzonering 2009. De milieucategorieën zijn een sturingsmiddel om met richtafstanden bedrijven en gevoelige functies ruimtelijk te scheiden. De nieuwe VNG handreiking Activiteiten en milieuzonering vervangt dit door maatwerk: geen standaardafstanden gekoppeld aan bepaalde bedrijfsactiviteiten, maar een integrale afweging van milieugebruiksruimte (geluid en geur) per locatie. De nieuwe methodiek is niet uitsluitend met enthousiasme ontvangen door gemeenten. Het staat de gemeente vrij om de nieuwe methodiek te gaan gebruiken, of een eigen sturingsmethodiek uit te werken. We willen dit nader verkennen en uitwerken.

150

"We zijn zeer terughoudend met het aantrekken en realiseren van nieuwe grootschalige logistieke bedrijfslocaties, tenzij er aantoonbaar sprake is van veel lokale en/of regionale economische en maatschappelijke meerwaarde en binding". Welke concrete methodiek en criteria worden voor de afweging hierbij gebruikt?

Hiervoor verwijzen we naar de raadsmededeling 2025-592 (juli 2025) Afhandeling Motie 'distributiecentra'. Opmerkingen: 25, 26

30

137

Focus

De teksten op blz 25 blijven (wat mij betreft) moeilijk leesbaar, niet makkelijk te begrijpen. En ik ben niet de enige heb ik gemerkt. Dat komt mede omdat gebruikte begrippen niet gedefinieerd worden en dat de samenhang tussen begrippen en de diverse getallen pas na zoekwerk tot een soort van duidelijker beeld lijden. Ook hier een niet leesbaar schema dat overigens hetzelfde euvel heeft als de tekst zelf. Kan er niet nog eens heel goed naar een betere manier van beschrijven en het in beeld brengen gekeken worden? voor dagelijkse gebruikers wellicht heel goed te volgen, voor gewone mensen toch teveel jargonnerig. Afbeelding van "geschatte, opeengestapelde invloed van geluid en luchtkwaliteit etc. Zoals bij veel illustraties niet goed te lezen plus met een "uitleg”, die geen inzicht geeft aan de niet ingewijde lezer. "Werken: ruimte voor werkfuncties mengbaar met wonen +contouren van HMC-bedrijven buiten het gebied respecteren." Waar staat HMC voor? Antwoord: Hoge milieu categorie

Geen technische vraag maar een opmerking over de lees en begrijpbaarheid van de tekst en het schema op blz 25. Deze tekst blijft lastig te lezen en te begrijpen. Keer op keer komen daar vragen en opmerkingen over. Verzoek om begrippen te definiëren en duidelijk te maken hoe deze (en de daarbij horende getallen zich tot elkaar verhouden.

Opmerking mbt leesbaarheid en begrijpbaarheid: de illustratie en de uitleg daarbij zijn specialistisch en niet te begrijpen voor de meeste mensen.

Antwoord n.a.v. opmerkingen t.b.v. de definitieve omgevingsvisie gaan we nog een slag op leesbaarheid en begrijpelijkheid doen.