2025-11-05-Advies Ontwerp-Omgevingsvisie

Adviesraad Natuur en M Aan: BenW en gemeenteraad Deventer t.a.v. betrokken wethouder(s) en gemeenteraadsleden Datum: 4 november 2025 Betreft: Advies over de Onwerp-omgevingsvisie Gemeente Deventer (d.d. 23 oktober 2025)

De Adviesraad Natuur en Milieu brengt gevraagd en ongevraagd advies uit voor een duurzaam en groen Deventer B en W benoemen de leden van de Adviesraad van de gemeente Deventer

SAMENVATTING -

-

De Ontwerp-omgevingsvisie bevat veel positieve ambities op het gebied van natuur en milieu. De adviesraad ondersteunt deze, maar gaat in dit advies vooral in op enkele meer kritische punten. Deze punten betreffen de beoogde groei, de versterking en borging van de natuurkwaliteit, het energiesysteem van de toekomst, mobiliteit en circulariteit. We doen daarbij suggesties voor aanscherping.

Geacht college, geachte raadsleden, De omgevingsvisie is een belangrijk overkoepelend instrument voor de toekomst van Deventer. Het is goed dat de gemeente een omvangrijk traject van onderzoek, planning en participatie heeft ingezet om vorm te geven aan het ontwerp dat nu voorligt. Maar vanwege het grote belang kijkt de adviesraad ook kritisch naar punten die verbetering behoeven. Deze punten worden hieronder beschreven. Groei van inwoners en woningen De Ontwerp-omgevingsvisie presenteert de ambitie om te streven naar een extra groei, bovenop de autonome groei. Dit leidt tot een voorziene groei tot 2040 van 11.500 woningen, dat is ruim 20% meer dan de huidige woningvoorraad en ruim 50% bovenop de autonome groei. De adviesraad ondersteunt het voornemen om met name voor jongeren, starters en jonge gezinnen voldoende woningen te bouwen, maar vraagt zich af of zoveel extra groei realistisch en gewenst is met het oog op de leefomgeving. Het is ons inziens belangrijk om snelle voortgang te maken met al beschikbare bouwlocaties, maar voor de langere termijn is ons advies om in lijn met de Ontwerp-Nota Ruimte, de groei van de Deventer in balans te houden met werken en voorzieningen, en af te stemmen op de plannen van de andere gemeenten in de Stedendriehoek.

Voor de definitieve Omgevingsvisie betekent dit dat de teksten over voorziene groei voorzichtiger worden geformuleerd, als opties die nader zullen worden afgewogen. Er zijn diverse

Jan Paul van Soest, voorzitter Kris van Koppen, secretaris Harco Jellema Maurice Backerra Ulrike Weiss ten Elsen Contact: voorzitter: jpvs@jpvs.nl secretaris: kris.vankoppen@wur.nl

Adviesraad Natuur en M redenen om het Stadsland vooralsnog niet als potentiële bouwlocatie op te nemen. Versterking en borging van natuurkwaliteit Biodiversiteit en natuur worden regelmatig genoemd, maar in vrij algemene termen. De Groen-Blauwe Hoofdstructuur krijgt veel aandacht - wat wij ondersteunen - maar het Biodiversiteitsplan wordt maar één keer vermeld (bij de uitwerking voor het Rivierenlandschap, p. 183). In het afwegingskader zit biodiversiteit enigszins verstopt in 'bodem, water, groen en erfgoed als drager van de ruimte'. Het verdient aanbeveling om al bij de inleiding over dit thema natuur naar het Biodiversiteitsplan te verwijzen, en daarbij ook aan te geven welke conclusies dan daaraan t.a.v. de Omgevingsvisie worden verbonden. In de tekst worden op verschillende plekken de ecologische kernkwaliteiten omarmd en aangegeven dat de groene ruimte in de stad moet meegroeien met het aantal inwoners. Ons advies is om deze doelstelling concreet te maken door deze te koppelen aan een na te streven norm, bijvoorbeeld de 3-30-300 regel, de norm van 75 m2 groen per woning, of de recent ontwikkelde biodiversiteitsnorm van het IPC Groene Ruimte. Ook adviseren we om biodiversiteit waar dan kan concreter te maken voor de lezers van de Omgevingsvisie. Bijvoorbeeld door wanneer gesproken wordt over kenmerkende soorten (p. 17) enkele voorbeelden te geven.

Daarbij kan geput worden uit de lijst van ambassadeurssoorten in het Biodiversiteitsplan. In de Ontwerp-omgevingsvisie wordt alleen over ambassadeurssoorten gesproken bij de uitwerking van het landelijk gebied en van het rivierenlandschap, maar ook hier zonder voorbeelden. Zou het voor een stad die de arend voert in haar wapen en in de naam van haar voetbalclub, niet mooi zijn om de terugkeer van zeearend in haar uiterwaarden te vermelden? Ook voor het stedelijk gebied noemt het Biodiversiteitsplan diverse ambassadeursoorten, waaronder bijvoorbeeld de muurbloem; in elk geval enkele daarvan verdienen vermelding in de Omgevingsvisie. Eveneens ten behoeve van zichtbaarheid adviseren wij om in elk geval de belangrijkste ecologische verbindingszones aan te geven op de integrale plankaart. Tenslotte is concretisering mogelijk door aan te geven dat verbetering of verslechtering van biodiversiteit sterk samenhangt met de zgn. drukfactoren die van invloed zijn: verandering van land- en ruimtegebruik, stikstofverbindingen, fijnstof, wateronttrekkingen en waterpeil, en andere. Hoewel het lastig kan zijn direct op biodiversiteit te sturen, kan wel op die drukfactoren worden gestuurd.

We raden aan nog eens beter te analyseren hoe via de omgevingsvisie de biodiversiteit kan worden geborgd door cruciale drukfactoren terug te schroeven en aandacht te geven aan de monitoring die daarvoor nodig is. 2

Adviesraad Natuur en M Energiesysteem van de toekomst De ambities zijn hoog: in 2030 wil Deventer 55% minder CO2 uitstoten (ten opzichte van 1990) en in 2050 helemaal geen schade toebrengen aan de omgeving. Wijken gaan van het aardgas af, energie komt uit duurzame bronnen zoals bijvoorbeeld zon en wind, en gebouwen worden op een milieuvriendelijke manier gebouwd. Er liggen hier grote uitdagingen, onder meer wat betreft energieopwekking, het elektriciteitsnet en de warmtevoorziening in wijken. Wat betreft het laatste: er worden verschillende opties genoemd en verkenningen voorgesteld, maar nauwelijks concrete plannen. Wij adviseren om dit op korte termijn verder uit te werken en waar mogelijk meer concrete stappen al op te nemen in de Omgevingsvisie. Grote ambities zijn toe te juichen, maar als deze niet van voldoende maatregelen worden voorzien zijn ze moeilijk te realiseren. Laat vooral zien hoe de ambities waargemaakt kunnen worden. Mobiliteit Wij ondersteunen het STOMP principe, maar vragen ons af of een transitie naar minder automobiliteit te rijmen is met het voornemen voor een derde IJsselbrug. De motivatie daarvoor - 'meer ademruimte' - vinden wij te vaag voor zo'n grote ingreep, die zonder twijfel een aanzuigende werking zal hebben op autoverkeersstromen in de stad Deventer en aan de overzijde van de IJssel.

Ons advies is om deze plannen te heroverwegen, in overleg met provincie en buurgemeenten, en op basis van robuuste voorspellingen van de impact van zo'n brug op verkeersstromen. De teksten hierover in de Omgevingsvisie zouden daarom voorzichtiger en meer optioneel geformuleerd mogen worden dan nu het al geval is. Circulariteit Deventer heeft een goed uitgewerkte visie op circulair en biobased bouwen. In de Omgevingsvisie is circulair bouwen vrij algemeen opgenomen. Ons advies: versterk de inzet op circulair bouwen door concrete beleidsdoelen op te nemen, het doorontwikkelen van de visie circulair bouwen bijv. in een circulaire gunningsleidraad voor bouwprojecten of het ontwikkelen van toetsingskaders voor circulair en biobased bouwen. Hier geldt hetzelfde als wat we over klimaat schreven: ambities gaan pas leven als ze ook van maatregelen worden voorzien. We hopen dat we met deze suggesties kunnen bijdragen aan het versterken van de Omgevingsvisie en zijn graag bereid tot nadere gedachtewisseling als daaraan behoefte is. Namens de Adviesraad Natuur en Milieu Deventer, Jan Paul van Soest (voorzitter) Kris van Koppen (secretaris)

3