2025-10-01 Presentatie Risicomanagementbeleid 2025 - technische toelichting raad

Risicomanagement Beleidsnota 2025 (juni 2025) TECHNISCHE TOELICHTING GEMEENTERAAD 1 OKTOBER 2025 M.Hobbij, Concerncontroller

Onderdelen • Context

• Beleidsnotitie • Weerstandsvermogen

Context

Waarom risicomanagement? De ‘oude’wereld

De ‘VUCA’ wereld

Rational Rationeel

Volatility Vluchtigheid

Predictable Voorspelbaar

Uncertainty Onzekerheid

Simple Eenvoudig

Complexity Complexiteit

Linear Lineair

Ambiguity Ambiguïteit

V

Snelle, niet te voorspellen veranderingen zonder duidelijke patronen of trends.

U

Frequente disruptieve veranderingen, waarbij het verleden geen goede voorspeller is voor de toekomst. Gebrek aan aanvullende informatie.

C

Meerdere, complexe, vervlochten, technologische, sociale, geo-politieke en ecologische evoluties. Meerdere onderdelen en variabelen die verband houden.

A

Weinig duidelijkheid over wat ‘echt’ of ’waar’ is en het is moeilijk om de impact van acties of initiatieven te voorspellen. Causale verbanden onduidelijk.

Waarom risicomanagement? Om weerstand te bieden aan het effect van de VUCA-wereld en daardoor weerbaar te worden. Door: • Juiste balans tussen risico’s nemen en risico’s beheersen. • Risicodialoog; bespreken van kwetsbaarheden en begrip voor elkaars meningen en percepties. • Prioriteiten te stellen. • Voorspelbaarheid en alertheid te vergroten.

Achter de horizon Het voorkomen van verrassingen is proberen

achter de horizon te kijken …. “wat als?”

(On)zekerheid Aannames

Interpretaties

Onzeker Het grijze gebied Zeker Feiten

Risicoperceptie Unieke wijze waarop een persoon een risico ziet.

Risicohouding Spectrum risicohouding Risicoparanoïde

Risicoaversief

Risicotolerant

Risicozoekend

Wat is een risico? Een risico is een onzekere gebeurtenis met oorzaken, en kans

van optreden en effecten op doelstellingen. (Van Staveren, 2015) Een risico is niet hetzelfde als een probleem. Een probleem moet je oplossen. Een risico / onzekerheid moet je managen.

Wat is risicomanagement? Risicomanagement is doelgericht, expliciet,

gestructureerd, communicerend en continu omgaan met (Van Staveren, 2015) risico’s.

De basale vragen Wat wil je gaan doen? Wat is onzeker? Wat ga je daar doen?

Het zeker weten schema Zeker

Ja

Nee

Ja

Bekend probleem

Risico

Nee

Latent probleem

Zwarte zwaan

Weten

Beleidsnotitie

Nieuw beleid / herijkt beleid • Kapstok voor risicomanagementsystematiek obv ISO 31000 norm en basis voor verbetering en versteviging van het

risicomanagement in de gemeente. • Risicodialoog. • Uitwerking in uitvoeringsnota.

• Methodiek voor bepaling weerstandsvermogen. • Instellen algemene reserve (ipv specifiek en generiek).

Versteviging en verbetering in uitgangspunten en risicodialoog

ISO 31000

Handhaving huidige systematiek, classificatie, informatieplicht, etc.

Principes Leren en ervaring zorgt voor voortdurende verbetering Rekening houden met verschillen die invloed hebben

Overal in processen en op alle niveaus

Gestructureerd en begrijpelijk en toegepast op actuele situatie

Rekening houden met beperkingen van de informatie Veranderingen proactief aanpakken, goed anticiperen

Aangepast aan de context, dus op maat

Belanghebbenden, kennis en opvattingen mee in risicodialoog

Raamwerk Monitoren en aanpassen raamwerk om waarde te verbeteren

Evalueren werking risicomanagement en kaders

Onderdeel van en verbonden aan gouvernance, leiderschap, commitment, strategie en doelstellingen en organisatie Communiceren belang, verantwoordelijkheden gedefinieerd, overlegstructuren, inzicht, etc. Managen risico’s is kernverantwoordelijkheid van de lijn, risicomanagementproces geïntegreerd in processen, vastleggen, voorzien van ondersteuning hierbij

Proces Handhaving huidige systematiek, classificatie, informatieplicht, etc. Werkt het of bijsturen?

Wat wil je gaan doen?

Context Rapporteren en evalueren

=

Identificeren/ Classificeren

Communicatie

Risico managen

Risico analyse

Maatregelen toetsen

Wat ga je eraan doen?

Classificeren/ Kwantificeren

Maatregelen bepalen

Wat is onzeker? Communiceren over risico’s en risicodialoog is rode draad door voorstellen, plannen, rapportages en handelen

Oorzaak en gevolg Oorzaak

Gevolg

Verlies/schade voorkomen

Gebeurtenis

Verlies/schade beheersen/ herstellen

Schade beperken

Preventief

Correctief

Herstellen

Risicokaart Risicoscore Kans x impact Netto risico’s, dus inclusief effect maatregelen, reeds gedekt, compensatie derden Getroffen maatregelen Vermijden, reduceren, overdragen of accepteren

Weerstandsvermogen

Ratio weerstandsvermogen De middelen en mogelijkheden waarover gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Dit is de algemene reserve.

Alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.

Bepaling weerstandsvermogen • Benoemde risico’s

• Benoemde risico’s

• Uitvoeren Monte-Carlosimulatie

• Uitvoeren Monte-Carlosimulatie

• Simulatie met zekerheid 90%

• Simulatie met zekerheid 95%

• Opslag voor niet kwantificeerbaar (2% OZB

• Geen opslagen, maar buffer van 50%

capaciteit en 2% van de algemene uitkering gemeentefonds) • Ratio 1,0

• Ratio 1,5

Plus

Punt

• Generieke weerstandsreserve voor niet

• Geen generieke weerstandsreserve. Alles in ratio 1,5

kwantificeerbaar • Niet gemaximaliseerd voor geheel

• Gemaximaliseerd op 1,5 en is tevens de ondergrens van de algemene reserve

Normering weerstandsvermogen

Berekening ratio • De uitkomst uit de Monte Carlo analyse is (ongeveer)

€12,7 miljoen • 95% zekerheidsinterval • Geen minimumnorm toevoegen • Met een ratio van 1,5 wordt €19 miljoen als ondergrens

Dank voor uw aandacht. Heeft u nog vragen? MICHIEL HOBBIJ | CONCERNCONTROLLER | M.HOBBIJ@DEVENTER.NL