2025-09-03 Beantwoording technische vragen D66 nav Raadstafel Invoering eigen bijdrage 45-uursopvang

Beantwoording technische vragen D66 n.a.v. raadstafel over Invoering eigen bijdrage 24-uursopvang 3-9-2025 1. Wat zijn de belangrijkste oorzaken van het niet optimaal doorstromen van de 24-uursopvang? De doorstroom is niet optimaal door een combinatie van complexe problematiek in combinatie met gebrek aan passend zorgaanbod, het lastig kunnen vinden van passende betaalbare huisvesting en het soms te weinig initiatief nemen in het zoeken naar een vervolgplek. Het realiseren van de regionale woonzorgvoorziening van Tactus aan de Brink en Skaeve Huse levert een positieve bijdrage aan de verbreding van het zorgaanbod. 2. Op welke wijze zou een eigen bijdrage kunnen bijdragen aan het wegnemen van oorzaken van het niet doorstromen? De verwachting is dat de gewenning om te betalen (normaliseren) een prikkel is voor sommige mensen om meer initiatief te nemen of mee te werken aan door- of uitstroom uit de 24-uursopvang of jongerenopvang. Op een eigen woonplek, maar ook in vervolgplekken na de maatschappelijke opvang betaal je namelijk ook (mee). 3. Welke neveneffecten kunnen optreden bij het invoeren van een eigen bijdrage? In andere gemeenten is gesproken van zorgmijding of angst voor registratie en mogelijke opsporing door schuldeisers. Hoe wordt hiermee rekening gehouden? Eerste opvang wordt altijd geboden aan mensen die volgens de Wmo recht hebben op opvang.

De inning van de eigen bijdrage wordt pas opgestart na onderzoek en beoordeling. In afstemming met andere regio’s hebben we geen signalen ontvangen dat mensen zich niet melden doordat er uiteindelijk een eigen bijdrage geïnd gaat worden. Daarnaast is er regelmatig afstemming met onder andere handhaving en het Bijzonder Zorgteam die signalen door kunnen geven over evt. zorgmijding. 4. In welke gevallen wordt de eigen bijdrage (tijdelijk) op nul gezet, bijvoorbeeld bij extreme weersomstandigheden zoals vorst, storm of hitte? Eerste opvang wordt altijd geboden. Tijdens de winterregeling ook aan mensen die op basis van de Wmo geen recht hebben op het verblijf in de opvang. Eigen bijdrage gaat pas in als er onderzoek en beoordeling heeft plaatsgevonden (men ontvangt dan een beschikking). Op voorhand hebben we geen afspraken gemaakt over het tijdelijk op nul zetten van de eigen bijdrage. Er is altijd de mogelijkheid om maatwerk toe te passen door het inzetten van de hardheidsclausule als de situatie daarom vraagt. 5. Op welke wijze wordt rekening gehouden met jongeren in de 24-uursopvang, die vaak een slechtere financiële uitgangspositie hebben maar waarbij soms wordt aangenomen dat familie kan bijspringen? We hanteren voor de hoogte van de eigen bijdrage de norm van het NIBUD.

Er is hierbij rekening gehouden met de NIBUD norm voor ‘dagelijkse minimale kosten voor voeding per persoon’ voor een man van 14 tot 50 jaar. Op peildatum 1 januari 2025 is dat een bedrag van 8,40 euro per dag. In ons gemeentelijk beleid gebruiken we vaker de NIBUD norm als uitgangspunt. De inschatting is dat er geen grote verschillen in de kosten voor voeding zitten tussen bijvoorbeeld een jongvolwassene of iemand van 50 jaar. Daarnaast wordt er gekeken naar de inkomsten die iemand heeft en geldt voor iedereen (dus ook voor jongeren) dat ze na inning van de eigen bijdrage de zak- en kleedgeldnorm moeten overhouden. 6. Welke mogelijkheden bestaan er om gebruikers van de 24-uursopvang sneller in aanmerking te laten komen voor sociale huurwoningen en voor een uitkering, ter bevordering van doorstroom en financiële stabiliteit? Vanaf het begin van het verblijf van iemand in de 24-uursopvang wordt door IrisZorg onderzocht wat nodig is om te kunnen uitstromen op het gebied van inkomen (het aanvragen van een uitkering) en waarnaar uitgestroomd kan worden. Bij veel mensen die gebruik maken van de 24-uuropvang is er sprake van multiproblematiek waaronder verslaving, LVB en/of psychiatrische problematiek, waardoor een sociale huurwoning vaak niet passend is.

Bij de mensen waar dit wel een mogelijkheid is, wordt er al gebruik gemaakt van instrumenten waardoor men eerder in aanmerking komt voor een sociale huurwoning zoals bijzondere bemiddeling, Housing First of regelingen bij andere gemeenten in onze regio.

Meer passende uitstroom betreft vaak een beschermd wonen plek (op basis van de Wmo) en de nog schaarsere beschermd wonen plekken (op basis van de Wet Langdurige Zorg). Daarom is het realiseren van een woonzorgvoorziening en Skaeve Huse des te belangrijker om meer aanbod te creëren. 7. Wordt er gemonitord of de invoering van een eigen bijdrage daadwerkelijk effect heeft op doorstroom en/of zorgmijding, en zo ja, hoe en op welke termijn? Ja, de invoering van de eigen bijdrage wordt gemonitord. Het eerste evaluatiemoment is gepland in december 2025. Het streven is om in 2026 ook twee momenten te plannen voor de evaluatie. Dat geeft de mogelijkheden om eventuele aanpassingen/verbeteringen door te voeren in het proces. Zoals ook al gemeld in reactie op vragen vanuit de ASDD: de invoering van de eigen bijdrage is één van de interventies (naast bijvoorbeeld nauwere afstemming met het zorgkantoor) om de drukte in de opvang te verminderen. Het is daarom de vraag of scherp weergegeven kan worden wat het effect van de invoering eigen bijdrage alleen is. 8. Zijn er cijfers of ervaringen bekend uit andere gemeenten die een eigen bijdrage hebben ingevoerd, en wat kunnen we daarvan leren voor de lokale situatie? Er is afstemming geweest met meerdere regio’s (Apeldoorn, Arnhem, IJssel-Vecht en Noord-Veluwe). Deze regio’s kennen al jaren een eigen bijdrage voor de maatschappelijke opvang.

Omdat de eigen bijdrage daar niet recent is ingevoerd, is het lastig om te leren van de effecten m.b.t. invoering van de eigen bijdrage.