2025-06-17 Bijlage bij beantwoording technische vragen GL - participatieopbrengst

Fijn wonen / samen leven

Duurzaam en toekomstgericht Gezonde leefomgeving Innovatieve economie Ontwikkelingen - wat komt er op ons af? Klimaatverandering – Energietransitie –Demografische veranderingen (toename alleenstaanden en vergrijzing) – Technologische ontwikkelingen (zoals artificial intelligence)- Globalisering en veranderende geopolitiek– Afname biodiversiteit – Afnemende beschikbaarheid van belangrijke grondstoffen – Individualisering – Arbeidskrapte – Te weinig passende woningen – Toename welvaartsziekten – Afname beschikbaarheid drinkwater – Decentralisering en privatisering

Vitale gemeente zijn en blijven door wonen, werken en leefkwaliteit duurzaam in balans te brengen en in te zetten op een duurzaam mobiliteitssysteem. Fysieke leefomgeving zo indelen en inrichten dat het bijdraagt aan een (steeds diversere) samenleving. Bouwen aan een duurzame woongemeente waar het in alle levensfasen goed, gezond en veilig wonen is. Bouwen aan levendige woongebieden met een juiste mix van wonen, werken en voorzieningen.

Opgaven – wat hebben we te doen? Mitigatie: Het verminderen van Lichaamsfuncties: Zorgen voor CO2-uitstoot: 55% in 2030 ten een gezond lichaam en opzichte van 1990 en beschermen en stimuleren van klimaatneutraal in 2050. Dat doen een veilige leefomgeving. we door: Bijvoorbeeld door bewegen te - Meer duurzame energie lokaal stimuleren. opwekken en (bijna) geen fossiele energie gebruiken. Metaal welbevinden: Stimuleren - Transitie naar duurzamere van mentaal welbevinden. mobiliteit. Bijvoorbeeld door voldoende - Bewust omgaan met het groenen plekken om tot rust te gebruik van energie en eerlijk komen. verdelen van de lusten en lasten, Zingeving: Aandacht voor - Water- en bodemkwaliteit zingeving en mogelijkheden voor verbeteren ontwikkeling. - Vergroenen en extra bomen planten voor de opname van Kwaliteit van leven: Verbeteren van CO2 de kwaliteit van leven. Adaptatie: Aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Dat doen we door: - Voldoende zoet water beschikbaar

Meedoen: ruimte bieden voor een inclusieve samenleving in de fysieke leefomgeving, zodat samenleven optimaal wordt gestimuleerd en gefaciliteerd.

Het innovatieklimaat voor het MKB en start-ups versterken. Ruimte bieden aan de circulaire economie en inzetten op verduurzaming van economische ketens en productieprocessen om voorbereid te zijn op toekomstige schaarste van energie, water en grondstoffen. Zorgen voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat als voorwaarde voor een goed functionerende economie. Werken aan een economisch vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied. Zorgen voor voldoende ruimte voor werken zodat werkgelegenheid in hetzelfde tempo kan meegroeien met groei van de stad.

-

-

Omgeving aanpassen zodat we beter kunnen omgaan met hevige regenval, langere periode van hitte, droogte. Bouwen aan waterveiligheid. ‘vergroenen’ van de leefomgeving ter versterking van biodiversiteit en het tegengaan van negatieve klimaateffecten

Dagelijks functioneren: We willen de fysieke leefomgeving zo indelen en inrichten dat de voorwaarden aanwezig zijn om goed voor jezelf te kunnen zorgen, die ‘noaberschap’ stimuleren en waar nodig professionele zorg bereikbaar is.

Kwetsbare kwaliteiten beschermen. Dat doen we door: - Verbeteren van gezondheid en omgevingsveiligheid - Fysieke leefomgeving ontwikkelen met oog voor kwetsbare waarden en deze volwaardige plek geven. - Bestaand en vrijkomend erfgoed beschermen, versterken en benutten en toekomstbestendig maken. - Behoud, bescherming en verbetering van de natuurlijke waarden staan voorop Opbrengst participatie – wat vinden mensen, organisaties en partners in Deventer belangrijk? “Er moet geïnvesteerd worden in “Stuur op de ontwikkeling van 15 “Houdt rekening met de groei van “Zet in op verdichting en stimuleer duurzaamheid en kwaliteit” minuten stad: investeer in fietsen de economie en laat de mobiliteit meervoudig ruimtegebruik. Maar en verbeter het openbaar vervoer. meegroeien.” dit kan alleen als er minder auto’s “Opwek van duurzame energie Zorg voor wonen, voorzieningen en zijn.” liever gecombineerd met andere openbaar vervoer bij elkaar.” “Zorg voor voldoende banen per inwoner (is nu iets meer dan 1

“Bouw voor een mix van doelgroepen en verschillende prijzen (huur en koop). Zorg voor doorstroming van ouderen.” “Het is belangrijk dat het aanzicht van de Hanzestad behouden blijft. Hoogbouw mag waar het kan, als de binnenstad maar niet haar karakter verliest. Het uniek karakter en cultuurhistorische wijken mogen niet verloren gaan.” “Het open karakter van het buitengebied en de groene rand rondom het dorp moeten behouden blijven. Maar men wil wel inbreiden in de dorpen om voorzieningen te behouden.” “Zet in op een compacte stad met een goede groenblauwe dooradering. Durf te kiezen voor ruimte voor groen en water en bescherm landschapsstructuren (en kijk waar we die mogelijk kunnen uitbreiden).” “Water moeten we leidend laten zijn bij ontwikkelingen. Let op bij verstedelijking dat de verharding toeneemt en de kans op wateroverlast. Houdt rekening

functies, zoals zonnepanelen op daken. Liever niet in groen.” “Waterstof is wensdenken. Focus liever op andere energiebronnen.” “We moeten ruimte maken voor lokale opwek, bijv. voor bioenergie of bodemenergie.” “Bewustzijn over ons energieverbruik moeten we vergroten en onze energiebehoefte moeten we verminderen.” “Onze manieren om energie op te wekken afstemmen op eigen inwoneraantal.”

“Zet meer in op wandelen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. De auto moeten we niet actief belemmeren.”

baan per 2 inwoners). Zonder nieuwe ruimte voor werken moeten we geen nieuwe woningen bouwen.”

“Groei kan zorgen voor nog meer knelpunten op het gebied van mobiliteit. Er zijn nu al zorgen over de huidige capaciteit van de infrastructuur.”

“De binnenhaven van Deventer moeten we beter benutten, de IJssel moet bevaarbaar blijven en watergebonden kavels moeten we houden voor bedrijven.”

“De verkeersveiligheid moet worden verhoogd.”

“Denk na over ruimtegebruik: een circulaire samenleving vraagt om meer ruimte.”

“Een betere busverbinding in de dorpen is belangrijk voor de bereikbaarheid en daarmee leefbaarheid van de dorpen.”

“We moeten meer aandacht “Is een derde brug nodig? Let op hebben voor inheemse beplanting. de gevolgen op de uiterwaarden De biodiversiteit moeten we van de rivier.” verhogen, maar daarbij wel rekening houden met soorten die hooikoorts veroorzaken.” “Ze in op collectief groen, dat stimuleert ontmoeten, bewegen en ontspannen.” “Groenstructuren in de kernen en naar het landschap moeten we behouden en beschermen. Ze in

“Kijk waar we wonen en werken kunnen combineren, bijvoorbeeld met maakindustrie in de binnenstad.” “Nieuwe bedrijven moeten aansluiten bij bestaande werkstructuur. Zet in op juiste bedrijf op de juiste plaats.” “Zet in op werkgelegenheid voor praktisch opgeleiden en zorg voor betaalbare plekken voor makers en startende ondernemers.” “Het landschap rondom en nabij de kernen is een kwaliteit. Onze landschappelijke en ecologische

houden met klimaatadaptatie, bijvoorbeeld met de sponswerking van de bodem.” “Bouw voor diverse doelgroepen, zoals betaalbaar bouwen voor starters en jonge gezinnen. En bouw rondom voorzieningen voor ouderen.” “Behouden van karakter van dorpen en stad. De charme van een niet al te grote stad moeten behouden blijven. ” “Zet in op geclusterd wonen voor ouderen, mogelijk in combinatie met zorg. Zet meer in op woonzorgcirkels met vragers en dragers. In gemengde woonvormen met jong en oud kunnen mensen elkaar helpen en versterkt de cohesie. (Zorg)voorzieningen moeten centraal in de wijken zijn. We moeten investeren in buurthuizen en voorzieningen in de wijk. Voorzieningen moeten gemengd en bereikbaar zijn (met name met fiets en lopend), hierdoor is er minder verkeer.”

op meer groen in de binnenstad en stedelijk gebied, zodat we groene plekken hebben voor mensen, planten en dieren.”

kwaliteiten zijn erg belangrijk. Zet daarom in op het versterken van de groen- en landschapsstructuur.”

“Meer groen en ruimte voor water is goed voor de leefomgeving en het klimaat.”

“Boeren moeten we de ruimte geven voor economische ontwikkeling, niet allen agrarisch maar ook breder zoals bosbeheer of landschapsbeheer.”

“Rekening houden met veiligheid, zeker rondom de IJssel.” “We hebben meer ruimte nodig voor waterberging. Zorg dat dit goed geregeld is in de ondergrondse infrastructuur.” “Gemeente moet meer sturen op groen en water.” “We moeten zorgen voor voldoende drinkwater, zeker als we als gemeente groeien.”

“Het landelijk gebied is belangrijk voor de voedselproductie voor de gemeente. Productiviteit van de gronden is belangrijk.” “Boeren moeten geholpen worden bij landschapsinclusiviteit.”

“Investeren in voorzieningen in openbare ruimte, zodat mensen naar buiten gaan.” “Voorzieningen moeten gemengd en bereikbaar zijn (met name met fiets en lopend), want hierdoor is er minder verkeer.” “Voorzieningen moeten meegroeien met groei van inwoners en woningen.” Ambities – welke keuzes hebben we te maken? > Welke keuzes maken we? Blauw gearceerde = sluit aan op reacties uit de participatie. WE GROEIEN MET 10.000 WE WERKEN AAN HET WE CREËREN SAMEN EEN WE WERKEN AAN EEN WONINGEN ENERGIESYSTEEM VAN DE GEZONDE LEEFOMGEVING INNOVATIEVE, DUURZAME ECONOMIE • We zetten in op groei met circa TOEKOMST • We sturen op meer 18.000 inwoners ten opzichte • We werken aan een duurzaam, verplaatsing te voet, per fiets • We willen de echte woon- én van 2021. Dit betekent dat we robuust en rechtvaardig of met publiek vervoer in de werkgemeente blijven waar 10.000 woningen gaan energiesysteem. We bebouwde kom. We investeren werknemers, werkgevers en realiseren. produceren bij voorkeur lokaal in verduurzaming van verkeer ondernemers zich thuis duurzame energie en volgens het STOMP-principe. voelen. Onze economie draagt • Dat doen we door in te zetten stemmen gebruik en productie • Sturen op het terugbrengen bij aan een innovatieve, op compacte stad en dorpen op elkaar af.

Met het circulaire, duurzame, vitale, door nieuw te bouwen, van de ruimte die de auto investeren in opwek van veerkrachtige en leefbare transformeren, optoppen en inneemt gaat gelijk op met energie, vergroten we de kans gemeente. splitsen. Dat kan met de versterken van onze duurzame op investeringen van andere bestaande harde en semi(transport)infrastructuur. Dit is • We werken aan een duurzame overheden en netbeheerders harde planvoorraad van circa nodig omdat we anders geen maak- een innovatieve stad in energieinfrastructuur wat 8.000 woningen en met de ruimte hebben voor andere van betekenis op het gebied ten goede komt aan de locaties Wechelerhoek en opgaven. van slimme en duurzame energiebeschikbaarheid en Haveneiland, waar we oplossingen voor de omgeving • We stimuleren daarnaast duurzame mobiliteit door

•

compact en stedelijk wonen toevoegen. We richten ons op (1) autonome bevolkingsgroei (2) behoud en aantrekken studenten, jongeren en starters en doelgroepen die bijdragen aan het versterken van de arbeidsmarkt en (3) op ouderengeschikte woningen ten behoeve van doorstroming van ouderen. We bouwen bewust voor diverse doelgroepen.

VERKENNEN VOORWAARDEN EN MOGELIJKHEDEN VOOR GROEI > 10.000 WONINGEN • We verkennen randvoorwaarden en grotere ingrepen die nodig zijn voor realisatie van meer woningen ten behoeve van verdere versterking van de arbeidsmarkt en economie en een evenwichtige bevolkingsopbouw. • Meer woningen worden primair gerealiseerd passend bij de compacte stad (verdere verdichting in de wijken binnen fietsafstand van station Deventer en stedelijke

•

•

•

daarmee het vestigingsklimaat. We houden rekening met de groei van inwoners en bedrijven. Groei in inwoners en bedrijvigheid, betekent meer lokale opwek, transport en opslag van energie. We benutten zo veel mogelijk lokale warmtebronnen, waaronder warmte uit de aarde (geothermie) en oppervlaktewater (aquathermie) en stimuleren ontwikkeling van slimme energiecombinaties (bijvoorbeeld gebruik van restwarmte). We kiezen voor energieproductie in het buitengebied, rekening houdend met de landschappelijke waarden en goede landbouwgronden. Agrariërs kunnen producenten worden van energie (wind, zon, bio- en groengas) en biobased isolatiematerialen. Daarbij streven we naar gedeeld eigenaarschap met inwoners bij projecten die een grote impact hebben op de fysieke leefomgeving.

•

wonen, werken en voorzieningen zoveel mogelijk binnen fietsbereik te bieden en Deventer als geheel onderdeel te maken van een zogenaamd Daily Urban System (DUS): het gebied waarbinnen de belangrijkste woonwerkbewegingen plaatsvinden en mensen hun dagelijks leven afspeelt. We richten de omgeving zo in dat mensen worden uitgenodigd om in beweging te komen met bijvoorbeeld aantrekkelijke fietsroutes.

WE WERKEN AAN INFRASTRUCTUUR RANDVOORWAARDELIJK VOOR EEN GEZONDE LEEFOMGEVING • Een derde brug over de IJssel is nu al nodig. We streven daarom naar een derde brug ten behoeve van een betere doorstroming van de hoofdwegenstructuur (vanuit het dakpanprincipe) en creëren daarmee een ontspannen binnenstad en verbetering van de leefbaarheid in de schil rondom de binnenstad.

•

•

•

waarin we wonen en werken met behulp van Tech en IT. We werken aan een circulaire economie die voorziet in ketens om grondstoffen steeds opnieuw te kunnen gebruiken. We werken aan een gezonde balans tussen het aantal inwoners en arbeidsplaatsen met banen voor alle lagen van de bevolking. Hiermee zetten we ook in op werkgelegenheid voor praktisch opgeleiden en betaalbare plekken voor makers en startende ondernemers. De schil rondom het centrum (met het stationsgebied, Bergweide 3, ROTO-Kwartier en Havenkwartier) wordt grotendeels getransformeerd tot gemengde woonwerkwijken als aantrekkelijke en dynamische vestigingsplaatsen voor innovatieve en creatieve bedrijven en de kenniseconomie. We ontwikkelen Poort van Deventer door naar innovatieve maak- en procesindustrie en gemengd milieu.

•

ontwikkeling in Stadsland aan de westoever van de IJssel) en in de vorm van verdichting rondom station DeventerColmschate. Dat doen we om duurzame en schone mobiliteit te faciliteren, doordat op die manier de stad, publiek vervoer en belangrijke voorzieningen binnen vijftien minuten te befietsen zijn. En daarmee behouden we ook het landschap voor toekomstbestendige landbouw, cultuurhistorie, recreatie en natuur.

WE BOUWEN AAN TOEKOMSTBESTENDIGE WIJKEN EN DORPEN • We sturen op een gemengde bevolkingssamenstelling en een gevarieerd woning- en voorzieningenaanbod op wijken dorpsniveau. • We streven er met toevoeging van gestapelde bouw naar dat iedere wijk voldoende flexibiliteit biedt, zodat bewoners een wooncarrière in hun eigen buurt en wijk kunnen maken (met behoud

WE VERSTERKEN HET GROENBLAUW RAAMWERK • In een groeiende stad borgen we de ruimte voor groen en blauw. We realiseren een robuuste groenblauwe hoofdstructuur die bijdraagt aan klimaatadaptatie en mitigatie, biodiversiteit en de uitstraling van stad en dorpen. We kiezen voor inheemse beplanting met streekeigen of niet-invasieve soorten. WE GAAN ALS GEMEENTE MEER REGIE VOEREN • We versterken onze regie op de openbare ruimte (zowel bovenen ondergronds) om de schaarse openbare ruimte kwalitatief en kwantitatief op peil te houden. Zo kunnen we actief sturen op voldoende ruimte voor groen en water. • We nemen actief regie over de ondergrondse voorzieningen (in de ondiepe ondergrond) en streven naar een efficiënte en duurzame indeling. Zo blijft er voldoende ruimte beschikbaar voor noodzakelijke voorzieningen en

•

•

Daar gaan we door met de verdichting en functiemenging die voor dit gebied al ingezet wordt. Ook op andere plekken langs het Hanze-tracé ontstaat zo ruimte voor verdichting en functiemenging. We doen dit op een integrale wijze met aandacht voor de aanwezige natuur en landschapswaarden.

•

•

We maken en borgen ruimte voor ons bedrijfsleven om zich te kunnen blijven ontwikkelen, door intensivering en optimalisatie van bestaande bedrijventerreinen en het realiseren van nieuwe ruimte voor werken. De watergebonden kavels in de binnenhaven van Deventer gaan we primair benutten voor transport van grondstoffen en andere watergebonden bedrijvigheid ten behoeve van een innovatie en circulaire maakeconomie met bijpassende milieucategorieën en infrastructuur. Hiermee gaan we de binnenhaven van Deventer beter benutten.

WE WERKEN AAN EEN VITAAL LANDELIJK GEBIED • We zijn zuinig op ons landelijk gebied. Het aantrekkelijke landschap met haar landgoederen en weteringen is een belangrijk uitloop- en recreatiegebied voor onze inwoners en van waarde voor de biodiversiteit en draagt op verschillende wijzen bij aan de

•

•

van (mantelzorg) netwerk) en met doorstroming gezinswoningen beschikbaar komen. Het karakter van onze Hanzestad, dorpen en landschap versterken we door voort te bouwen op de kenmerken van ons DNA. Nieuwe ontwikkelingen versterken onze cultuurhistorische, ecologische en landschappelijke kenmerken. We streven naar een volwaardig en passend voorzieningenniveau nabij. We laten de (maatschappelijke, culturele en commerciële) voorzieningen, de ruimte voor werken en de openbare ruimte (kwantitatief en kwalitatief) meegroeien met de ontwikkeling van woningen.

infrastructuur, zowel nu als in de toekomst.

•

•

brede welvaart in onze gemeente. Daarnaast heeft de landbouw als voedselproducent en beheerder van het landschap een belangrijke functie in het landelijk gebied en staat zij voor de uitdagende opgave om meer in balans met natuur, landschap, water en klimaat te ondernemen. Nieuwe economische dragers kunnen zich hier verder ontwikkelen zoals natuur- en landschapsbeheer, productie en verwerking van biobased bouwmaterialen, (verblijfs)recreatie, leisure en zorg. Hier liggen kansen voor andere economische activiteiten voor boeren.