2025-05-07 Uitgangspuntennotitie Deventer een veilige haven

Uitgangspuntennotitie ‘Deventer, een veilige haven’ Uitgangspunten voor de visie op vluchtelingenopvang en -huisvesting Deventer | maart 2025

1.

Inleiding

Waarom een visie? Deventer vindt het belangrijk om op humane wijze vluchtelingen op te vangen en te huisvesten. We bieden bescherming en perspectief aan mensen die op de vlucht zijn voor oorlog, vervolging en geweld. We nemen hierin onze verantwoordelijkheid en hebben een zorgplicht. Bovendien voeren wij een wettelijke taak uit om mensen op te vangen. Dit is onder andere vastgelegd in de Spreidingswet, de Tijdelijke Wet Opvang voor ontheemde Oekraïners, de Huisvestingstaakstelling voor statushouders en de Wet Inburgering. Met een integraal beleidskader kunnen we beter en afgewogen besluiten nemen over toekomstige opgaven. Van oudsher is Deventer een gastvrije Hanzestad voor alle nieuwkomers. Ongeacht de landelijke ontwikkelingen blijft lokaal de noodzaak voor asiel, huisvesting en integratie bestaan. Juist nu, in deze tijd van onzekerheid en bezuinigingen vinden wij het belangrijk om onze lokale ambities en uitgangspunten vast te leggen. Ook als de verantwoordelijkheid ergens anders ligt, komen opvang en integratie van nieuwkomers vaak bij de gemeenten en regio terecht. De wijze waarop we (lokaal of regionaal) besluiten nemen over deze vraagstukken, bijvoorbeeld over nieuwe opvanglocaties, is vaak op projectbasis of vanuit een crisissituatie. We willen dit veranderen door krachten te bundelen en meer gericht en in samenhang te werk te gaan.

We doen al veel, maar we willen de opgave structureler oppakken en vastleggen in een beleidskader. We denken dat we kansen creëren door te kijken naar alle leefgebieden (wonen, werk en inkomen, zorg en welzijn, economie, onderwijs en integratie). Een integrale visie op vluchtelingen opvang en huisvesting, in samenhang met verschillende beleidsdomeinen. Dit helpt de gemeente Deventer om keuzes beter af te wegen, nu en in de toekomst en ongeacht de landelijke koers. In de mondiale context zijn en blijven mensen op de vlucht. We verwachten helaas niet dat dit in de toekomst anders wordt. We realiseren ons ook dat (landelijk) budget minder wordt en we verwachten meer bezuinigingen en versobering. Dit maakt de noodzaak om hierin keuzes te maken des te groter.

Uitgangspuntennotitie ‘Deventer, een veilige haven’

2

Over wie gaat het? Voor dit beleidskader hebben we vluchtelingen breed gedefinieerd1: mensen die hun land ontvluchten vanwege oorlog, geweld of vervolging en op verschillende gronden om bescherming vragen. Het gaat daarbij om de volgende aandachtsgroepen: ■

Asielzoekers: immigranten buiten de EU die op de vlucht zijn en asiel hebben aangevraagd.

■

Statushouders: asielzoekers die een verblijfsstatus hebben gekregen.

■

Oekraïense ontheemden die o.b.v. de Richtlijn Tijdelijke bescherming recht hebben op opvang.

■

Nareizigers (incl. gezinshereniging): gezinsleden van asielzoekers die zich later in Nederland vestigen.

■

Mensen zonder documenten: asielzoekers die geen verblijfsvergunning (meer) hebben.

■

Alleenstaande minderjarige vreemdelingen: asielzoekers/ statushouders die jonger zijn dan 18 jaar en zonder begeleiding zijn gevlucht (zonder ouder of voogd).

1

Volgens het Vluchtelingenverdrag (1951) is een vluchteling iemand die zijn of haar land van

herkomst ontvlucht vanwege gegronde vrees voor vervolging. Een asielzoeker vraagt bescherming aan in een ander land. Het land waar asiel is aangevraagd, onderzoekt of de asielzoeker inderdaad bescherming nodig heeft.

Uitgangspuntennotitie ‘Deventer, een veilige haven’

3

Met wie werken we samen? Uit de gesprekken en bijeenkomsten is nog eens duidelijk naar voren gekomen dat er veel partijen in de uitvoering werken en heel veel mensen betrokken zijn en zich met hart en ziel inzetten voor vluchtelingen. Dit leidt ook tot het vraagstuk of we de samenwerking kunnen versterken en hoe we hierin organisaties en mensen zo optimaal mogelijk kunnen inzetten en met elkaar verbinden. We gaan kijken hoe we in de uitvoering onze organisatie en processen nog beter kunnen stroomlijnen om snel te kunnen schakelen en hoe we de samenwerking met onze partners kunnen versterken. In onderstaand plaatje wordt het netwerk verbeeld en hun invloed op beleid (binnenste cirkel). Het plaatje maakt inzichtelijk dat er veel verschillende beleidsdomeinen en uitvoerende organisaties betrokken zijn. Het is een schematische weergave, geen volledige lijst.

Uitgangspuntennotitie ‘Deventer, een veilige haven’

4

2.

Ambitie en uitgangspunten

Wat is onze ambitie? Deventer is en blijft een gastvrije Hanzestad waar iedereen zich thuis voelt, mee kan doen en zichzelf kan zijn. Dit geldt ook voor vluchtelingen. Zoals in de inleiding verwoord, nemen we hierin onze verantwoordelijkheid en vinden we het belangrijk om op humane wijze vluchtelingen op te vangen en bescherming te bieden. Nieuwkomers zijn medebewoners die Deventer kunnen verrijken. De gemeente Deventer wil een veilige haven zijn. We bieden bescherming en perspectief en zien vluchtelingen als kans en verrijking van onze samenleving, ongeacht de uitdagingen die er ook zijn. De Deventer traditie van ‘noaberschap’ is een ‘verbindende kracht’, die we behouden en versterken. In het kader van deze visie zetten we in op voldoende en humane opvang, passende huisvesting en daarbij behorende voorzieningen. Zoals eerder beschreven zien wij het vraagstuk in samenhang met verschillende beleidsterreinen zoals inburgering, werk en inkomen, wonen, meedoen, onderwijs, economie, zorg en welzijn. In onze afwegingen voor (nieuwe) opvanglocaties, huisvesting en integratie houden wij rekening met draagkracht en draagvlak in wijken en dorpen, en weten we dat we soms lastige besluiten moeten nemen. Communicatie en verbinding maken (van ‘onbekend maakt onbemind’ naar ‘bekend maakt bemind’) spelen een cruciale rol. We streven ernaar om bewoners zo goed mogelijk te betrekken.

Landelijk en regionaal ondersteunen wij de oproep tot een evenredig verdeelde en humane opvang. Menswaardigheid, solidariteit en gelijkwaardigheid staan centraal.

Uitgangspuntennotitie ‘Deventer, een veilige haven’

5

Wat zijn onze uitgangspunten? Voorop staat dat wij een gastvrije stad willen zijn waar iedereen zich thuis voelt en mee kan doen. Onze visie baseren we op de volgende uitgangspunten, onderverdeeld in 3 pijlers: 1.

Humane opvang

2. Iedereen telt en doet mee 3. Taal als basis

1

Humane opvang

■

We zorgen voor humane opvang zonder stringente vrijheidsbeperkingen en voldoen op z’n minst aan de taakstelling en inspanningsverplichting.

■

We hebben prestatieafspraken met de woningcorporaties over de taakstelling voor statushouders en spannen ons er samen voor in om creatieve oplossingen te vinden.

■

We blijven voldoen aan de spreidingswet voor asielzoekers en de inspanningsverplichting voor Oekraïense ontheemden. Wij gaan ervan uit dat deze opvang voorlopig nodig blijft.

■

We houden de Bed Bad Brood voorziening in stand zolang daar vraag naar blijft.

■

We geven de voorkeur aan structurele/ toekomstbestendige opvanglocaties die ook ingezet kunnen worden voor andere aandachtsgroepen (bijv. arbeidsmigranten).

■

We zijn flexibel en beschikbaar als tijdelijke crisisnoodopvang nodig is.

■

Bij de opgave van (nood)opvang en huisvesting houden we rekening met draagvlak en draagkracht en proberen we bewoners zo goed mogelijk te informeren en betrekken.

2

Iedereen telt en doet mee

■

We investeren in een snelle start, welkom en ontvangst, ontmoeting en elkaar leren kennen en maatwerk, passend bij de talenten van nieuwkomers.

■

Elke nieuwkomer start zo snel mogelijk aan een activiteit gericht op deelname aan de samenleving.

■

Door te investeren in inburgering, vooral in een vroege start, zetten we in op een goede toekomst voor nieuwkomers in Deventer.

Uitgangspuntennotitie ‘Deventer, een veilige haven’

6

■

We gaan, samen met de verschillende partners in de gemeente (zoals ondernemers en de arbeidsmarktregio partners) inzetten op het arbeidspotentieel en de talenten van de nieuwe Deventenaren. Om zo te zorgen dat de nieuwkomers niet alleen kunnen meedoen, maar ook daadwerkelijk kunnen bijdragen aan onze samenleving.

■

We passen maatwerk toe bij jonge statushouders (12-23 jaar) en zorgen voor de juiste begeleiding, bijv. bij (het vinden van) passende huisvesting, onderwijs en werk.

3

Taal als basis

■

Door taal ontstaat verbinding en kunnen mensen zich meer thuis en veilig voelen.

■

Het leren van de Nederlandse taal op het hoogst haalbaar niveau is het uitgangspunt, maar ook hierbij moet ruimte zijn voor maatwerk, bijv. als iemand al een baan heeft.

■

We blijven investeren in taalonderwijs, ook voor jonge asielzoekers (2-4 jaar).

■

We zetten in op een doorgaande lijn van taalonderwijs naar regulier onderwijs en zorgen ervoor dat het regulier onderwijs in staat is om deze kinderen te ondersteunen.

■

We zetten in op hulp en taalbegeleiding aan ouders (statushouders) als zij zich hebben gevestigd in de wijk.

Uitgangspuntennotitie ‘Deventer, een veilige haven’

7