2025-05-07 Beantwoording technische vragen SP bij Warmtenet Zandweerd

Beantwoording technische vragen SP bij ontwikkelkader warmtebedrijf

7-5-2025 Begin april 2025 heeft de raad het raadsvoorstel Ontwikkelkader Warmtebedrijf ter besluitvorming ontvangen. De technische vragen van de SP hebben betrekking op de eerdere raadsbesluiten van 21 juni 2023 (strategische keuzen Slim Warmtenet Zandweerd) en 22 mei 2024 (Vervolg realisatie, kredietverlening en voorbereiding oprichting warmtebedrijf Slim Warmtenet Zandweerd). Vergadering Raadsvergadering 21-06-2023 Gemeente Deventer Vergadering Raadsvergadering 22-05-2024 Gemeente Deventer 1. Waarom is de totale Exploitatie SWZ (het projectplan) uit 2023 als 'geheim' aangemerkt? Wat is er zo gevoelig dat dit document op inhoud en/of cijfermatig niet openbaar kan worden gemaakt — terwijl het publiek geld betreft? In de projectexploitatie (niet het projectplan) staan bedragen en uitgangspunten genoemd m.b.t. de beoogde investeringen en exploitatie die vertrekpunt zijn voor de nog te starten en lopende aanbestedingsprocedures. Om te voorkomen dat dit de uitkomst van de aanbesteding negatief beïnvloed is de projectexploitatie door uw raad als geheim beschouwd. Dit is hetzelfde als bij een grondexploitatie, ter bescherming van de economische en financiële belangen van de gemeente.

In het raadsvoorstel behorende bij het raadsbesluit van 21 juni 2023 staan de hoofdlijnen van de projectexploitatie openbaar beschreven zoals dat ook bij een grondexploitatie gebeurt (zie link bovenaan). 2. Wat is de verwachte terugverdientijd per woningtype op basis van relevante woningtypen in het projectgebied? Bij energiesystemen wordt niet gebruik gemaakt van terugverdientijden. De betaalbaarheid van de warmtenetaansluiting wordt bepaald aan de hand van jaarlijkse integrale energielasten per woning. Hierin zijn de investeringen, onderhoudskosten en energiekosten verdisconteerd inclusief onderliggende berekeningsuitgangspunten. In de toezegging van 6 mei 2024 van wethouder J. van Essen is hier een toelichting op gegeven. Zie https://deventer.raadsinformatie.nl/document/14143155/2?connection_type=17&connection_id=105 77022 3. Wat is de verwachte gas- en stroombesparing per woningtype op basis van relevante woningtypen in het projectgebied? Zie voorgaand antwoord. De besparing per woningtype in de onderliggende berekeningen is voor laagbouw 1100 tot 1200 m3 aardgas per jaar en voor hoogbouw 800 tot 900 m3 aardgas per jaar. Besparing op elektra is er niet. 4. Wat is het verschil in gas- cq.

energieconsumptie door het SWZ met de oorspronkelijke situatie, waarbij rekening gehouden dient te worden dat ook het elektriciteitsverbruik vaak opgewekt wordt met gas en in hoeverre wordt de wijk dus gasvrij? Doel is de woningen aardgasvrij te maken. Met de warmtenetaansluiting wordt de woning 100% aardgasvrij. De warmte uit de RWZI wordt met behulp van collectieve warmtepompen opgewerkt naar 70 graden aanvoertemperatuur. Hiervoor is elektra nodig plus de inzet van zogenaamde piekgasketels. Deze piekgasketels hebben een meervoudig doel: ze zorgen voor leveringszekerheid, beperken netcongestie en zorgen in het totaal van het energieconcept voor een financieel te verantwoorde investering. Op wijkniveau wordt in relatie tot de aangesloten woningen 80% van de warmte via elektra opgewekt. 20% via de aardgasgestookte piekketels. Doel is dat ook deze 20% in de toekomst wordt gereduceerd of wordt vervangen door een duurzaam gas (zoals groen gas). De elektra voor de warmteopwekking wordt opgewekt via de Nederlands energiemix die jaarlijks veranderd. In deze energiemix is het aandeel duurzame energiebronnen landelijk fors aan het groeien (>40%) en het aandeel van aardgas aan het afnemen (<40%). Zie onder andere

website van CBS en energienederland. Op de schaal van Deventer worden rondom de ontwikkeling van lokale duurzame opwek, keuzes door de raad gemaakt via onder andere de Energievisie. 5. We zien dat het voor veel mensen steeds lastiger wordt hun (energie)rekening te betalen. Kan het niet voldoen van de warmtenet rekening leiden tot boetes en afsluiting? Er is sprake van levering van warmte zoals stroom en gas. Hierbij gelden dezelfde voorwaarden (op basis van de voorwaarden van de Autoriteit Consument en Markt) die gelden voor elke energieleverancier. En dus ook voor het Warmtebedrijf Deventer. Bij het niet betalen van de rekening zal net als bij gas en elektra, een procedure in werking gesteld worden die uiteindelijk kan leiden tot het stoppen van het leveren van warmte. De eisen hiervoor zijn bij wet vastgelegd. 6. Wat zijn de jaarlijkse woonlasten (vastrecht + variabel tarief) prijspeil 2025 voor bewoners die worden aangesloten in de diverse scenario’s (best-case/worst-case)? Zowel voor huurders als kopers. Deze vraag is in 2024 al door uw Raad gesteld. Hiervoor verwijzen wij naar de aan de Raad toegestuurde informatie op 15 juni 2024. Zie deze hyperlink: https://deventer.raadsinformatie.nl/document/14143155/2?connection_type=17&connection_id=105 77022. Het prijspeil 2025 leidt niet tot andere inzichten.

Bij het eerstvolgende raadsbesluit over de projectexploitatie in het najaar van 2025 wordt de indexactie naar 2025 verwerkt en aan de raad voorgelegd. 7. Zijn of komen er zekerheidsafspraken/garanties voor huishoudens met een aansluiting op het warmtenet waarmee het warmtetarief zoals beoogd ook op de lange termijn onder de gasprijs blijft? In de nieuwe warmtewet (Wcw) wordt vastgelegd dat de warmtekosten niet hoger mogen zijn dan de tarieflimiet. Gemeente Deventer gaat op dit moment al uit van deze regeling. Met de drie woningbouwcorporaties is deze afspraak al in 2020 gemaakt. Dit is bevestigd in de overeenkomsten die daarvoor zijn gesloten. Dit uitgangspunt geldt ook voor de particuliere bewoners. De businesscase is zo opgebouwd dat de warmtekosten (niet alleen warmtetarief, maar de hele warmterekening inclusief vastrecht en aansluitbijdrage) onder de vergelijkbare gasrekening ligt. In de businesscase zijn de waarborgen financieel vertaald. Hierbij verwijzen wij naar de informatie die u als Raad reeds ontvangen hebt voor de raadtafel op 8 mei 2024 (bijlage 4, grafiek blz 2). https://deventer.raadsinformatie.nl/document/14094958/1?connection_type=1&connection_id=8383 144

8. De gemeente rekent op 2.200 aansluitingen, maar erkent dat 700 woningen niet zullen meedoen. Wat gebeurt er met de businesscase als slechts 1.500 of maar 1.000 woningen aansluiten? Wij gaan uit van de aanleg van het warmtenet in een voedingsgebied van ruim 3.000 woningen en hebben potentie om met de huidige warmtevraag van de woningen 2.200 woningen aan te kunnen sluiten. Daarbij is de strategie dat zoveel mogelijk investeringen pas gedaan worden als er zekerheid is op aansluitingen om ongedekte voorinvesteringen zoveel mogelijk te beperken. Hier is een aansluitstrategie voor ontwikkeld die voor de besluitvorming voor fase 2 zal worden gebruikt. Wanneer minder woningen zullen aansluiten dan beoogd zal dat een negatief effect hebben op de businesscase. In de businesscase zijn hier risicobudgetten voor opgenomen. 9. Wat is het lange-termijnplan voor duurzame warmtebronnen, als de huidige (tevens enige) bron bij de RWZI over of binnen 30 jaar wegvalt of afneemt in capaciteit? Wij zijn ons vanaf het begin van bewust dat het gebruik van warmte uit de RWZI kan wijzigen. Om die reden hebben we met de RWZI lange termijn afspraken gemaakt en een goede relatie opgebouwd. Aanvullend worden moment met het waterschap afspraken gemaakt voor de mogelijkheid van continuering van bronbeschikbaarheid bij de RWZI.

Daarnaast moet de gemeente elke 5 jaar haar warmteprogramma opnieuw laten vaststellen door de het College. Elke 5 jaar wordt

beoordeeld welke warmtebronnen beschikbaar zijn. Dat betekent dat als de bron afneemt of afvalt, we tijdig een andere strategie kunnen voorbereiden. 10. Hoe robuust is de huidige businesscase bij een hogere rentestijging of uitblijvende subsidies zoals SDE++ of de groeifondsbijdrage? Hiervoor verwijzen wij u naar de door der raad ontvangen stukken in de Raadvergadering van 22 mei 2024 en Raadstafel van 15 mei 2024. In de beantwoording van de toezegging aan uw raad, het projectplan en de door uw raad gevraagde second opinion wordt hier nadrukkelijk op ingegaan. 11. Wat gebeurt er met het project, en de woningen die al zijn aangesloten, als de gemeente besluit om zich na een aantal jaren terug te trekken als (ruggensteun van de exploitant? Of het gemeentelijk warmtebedrijf feitelijk failliet gaat (wat niet zomaar kan onder de WCW)? Betekent dit dat de gemeente Deventer een verlieslijdend warmtebedrijf in de lucht moet houden vanuit de gemeentelijke begroting? Het Warmtebedrijf Deventer is als energieleverancier wettelijk tot continuïteit gehouden en kan niet eenzijdig stoppen met energielevering. Besluiten tot verkoop van het Warmtebedrijf kunnen alleen door uw Raad genomen worden. Zoals u schrijft kan een Warmtebedrijf niet zomaar failliet gaan.

Zoals hiervoor al op meerdere plaatsen is toegelicht, is de businesscase opgebouwd met zekerheden om geen verliessituatie te laten ontstaan. Tegelijk zal het College ook zorgen om niet onnodig batige resultaten op te potten en te zorgen voor betaalbare tarieven. In de bedrijfsuitvoering zal die balans steeds gezocht worden. De actualiteit en toekomstige prognoses hiervan zullen jaarlijks aan de Raad worden gerapporteerd. Hiermee voorkomen wij een plotselinge verlieslijdende situatie. Als onderdeel van de WCW wordt daarnaast gewerkt aan een vereveningsfonds dat door publieke warmtebedrijven ingezet kan worden als er een plotselinge verlieslijdende situatie ontstaat naar aanleiding van bijvoorbeeld een calamiteit. 12. Waarom is er gekozen voor een midden temperatuur-warmtenet van 70 graden, terwijl dit relatief veel energie vergt en afwijkt van de landelijke voorkeur voor laagtemperatuurnetten? Voor een laag temperatuurnet (40 graden of lager) zijn volledig geïsoleerde woningen nodig. Zoals bij u bekend, zijn de woningen in Zandweerd van oudere datum en moeten bewoners hoge kosten (meer dan 20.000 tot 30.000 per woning) betalen om het voor laagtemperatuurnet benodigde isolatieniveau te bereiken. Omgerekend naar de gasrekening is dit niet betaalbaar. Levering van warmte op 70 graden is daarmee de best betaalbare oplossing.

Uiteraard doen wij er alles aan om samen met het duurzaamheidsteam Zandweerd in het Deventer Isolatieprogramma ook de woningen in Zandweerd maximaal mee te nemen. Woningeigenaren zetten stappen maar de levering van 40 graden warmte kan op relatief korte termijn niet gerealiseerd kan worden. 13. Ihkv de temperatuur vanuit de RWZI: die is seizoensafhankelijk 8 tot 20 graden. Betekent dit dat in de koudste maanden we met 8 graden moeten rekenen en de grootste besparing realiseren in de warmste maanden, wanneer feitelijk niemand stookt? De temperatuur vanuit de RWZI is inderdaad weersafhankelijk (seizoen, regenbuien etc). In 2020 is hier een monitoringinstallatie voor geplaatst om concreet inzicht te hebben in deze temperatuurschommelingen. Daaruit zijn conclusies getrokken over de bronpotentie. Rekening houdend met onder andere het genoemd zomer en wintereffect en het effect van de warmtevraag (bestaande uit verwarming van woningen en het verwarmen van warm tapwater). Op basis van deze inzichten is het ontwerp van het slim warmtenet opgebouwd en vergeleken met de alternatieven voor aardgasvrije oplossingen. Daar komen de gepresenteerde en bekende energieprestaties uit naar voren.

Het nadelig seizoen effect van lage temperaturen in de winter kan met seizoensgebonden buffering in de ondergrond (WKO) worden opgeheven maar dat is in de hele gemeente deventer onmogelijk vanwege de bodembeperkende zone (waterwingebied) Wel wordt momenteel onderzocht of we andere vormen van buffering kunnen inpassen om de energieprestaties van het systeem nog weer verder te verhogen.