2025-01-08 Presentatie Meetbaarheid van beleid

Meetbaarheid van beleid REKENKAMER DEVENTER

Wat heeft de rekenkamer onderzocht? Aan de hand van de beleidscyclus is de volgende onderzoeksvraag onderzocht:

In hoeverre is (1) de beoogde doeltreffendheid van het beleid aan de voorkant bepaald en (2) op een later moment daadwerkelijk geëvalueerd? Welke rol heeft de raad hierin gespeeld (3) en hoe is er met de uitkomsten van de evaluatie omgegaan(4)? Heeft dit (5) geleid tot het bijstellen van de beoogde maatschappelijke effecten en beleidsmatige doelen?

Hoe heeft de rekenkamer het onderzocht? • Onderzoekers: drs. Pim van der Valk en prof. dr. Peter van Hoesel • Twee casussen ‘als kapstok’: 1. Afval- en grondstoffenplan 2. Gezondheidsbeleid • Er is een desk- en webresearch uitgevoerd en er zijn interviews geweest met betrokken ambtenaren

Conclusies en reflecties • Maar eerst: dank aan de begeleiding vanuit de rekenkamer en ook aan de betrokken ambtenaren voor de constructieve en (daardoor) plezierige samenwerking • ‘Gezondheid’ en ‘Afval en grondstoffen’ zijn als beleidsvelden bestudeerd, maar de conclusies en aanbevelingen zijn ‘Deventer-breed’ • De onderzoekers is gevraagd om ‘door de oogharen heen’ en op basis van hun ervaringen ook te reflecteren op de bevindingen

Conclusies en reflecties (2) • Beleidsdoelen kunnen vaker SMART geformuleerd worden: op vage doelen is niet te sturen en zij laten zich ook niet evalueren • SMART: • Specifiek • Meetbaar • Acceptabel • Relevant • Tijdgebonden

Conclusies en reflecties (3) • NIET SMART: ‘Het doel is om de armoede in Deventer zo veel mogelijk terug te dringen’ • WEL SMART: ‘Voor 2030 moet in Deventer het aantal huishoudens dat onder de wettelijke armoedegrens leeft ten opzichte van 2024 met een kwart zijn afgenomen’

Conclusies en reflecties (4) • Vaak worden middelen gepresenteerd als doelen: • Voorbeeld (niet Deventer): het in de strijd tegen roken halveren van het aantal verkooppunten van tabak (kan wel een tussendoel zijn) • Evaluatie naar doelmatigheid en doeltreffendheid buiten wat ‘wettelijk verplicht’ is (Art 213a GW) moet eerder norm dan uitzondering zijn: ‘ja, tenzij’, dat is het nu niet • De raad wordt overvoerd met informatie en kan niet altijd overzien op welke (aanpalende) beleidsvelden deze (ook) betrekking en invloed heeft (het volgen van uitvoering is interessant, maar leidt ook aandacht af)

Conclusies en reflecties (5) • Er wordt, minder dan nuttig/wenselijk gewerkt met: • tussendoelen, en: • proxy-variabelen • Het burgerperspectief kan sterker belicht, niet alleen bij evaluatie maar zeker ook bij de beleidsontwikkeling

Aanbevelingen aan het college van B&W 1. Formuleer beleidsdoelen, tussendoelen en proxy ’s SMART. 2. Beoordeel bij elke beleidsinitiatief de wenselijkheid, vorm en frequentie van effectevaluatie 3. Overweeg de toepassing van “ex durante evaluaties’. 4. Werk bij complexe en/of langdurige beleidstrajecten met tussendoelen 5. Heb aandacht voor burgerperspectief

Aanbevelingen aan het college van B&W • Bepaal voor elk beleidsveld een set van variabelen met behulp waar de (middel)langetermijndoelen, tussendoelen en proxy’s op hun realisatie gevolgd kunnen worden. • Beoordeel

wat

aan

evaluaties

beschikbaar

komt

op

hun

functionaliteit voor de kaderstellende en controlerende rol van de raad en voorzie de raad (dus) niet (ongevraagd) van meer informatie dan zij strikt nodig heeft voor de uitvoering van haar taken.

Aanbevelingen aan de gemeenteraad • Wees bij het beoordelen van beleidsnota’s alert op onduidelijk- of zelfs verhullend taalgebruik Begripsomschrijving mogen niet multi-interpretabel zijn. Wanneer synoniemen voor gedefinieerde begrippen worden gebruikt moet dit duidelijk zijn.

• Check of wat als “doel” gebracht wordt, ook werkelijk een ‘doel’ is  Werk waar nodig, bijvoorbeeld bij complexe processen, met tussendoelen.

• Vraag om SMART gedefinieerde doelen en SMART gedefinieerde tussendoelen

Aanbevelingen aan de gemeenteraad • Wees alert op signalen vanuit inwoners van Deventer. Doe dit niet alleen ‘passief’ maar ook ‘actief’ • Ga bij elke beleidsinitiatief na of daarbij voorzien is in effectevaluatie, dan wel dat daar beargumenteerd van af wordt gezien

Zijn er vragen?